کارآفرینی، کارآفرینی شرکتی، کارآفرینی سازمانی

دانلود پایان نامه ارشد

ميگذارد، ميتوان مشاهده نمود(احمدپور دارياني،1383). پيتر دراكر (1985) از جمله معروفترين دانشمنداني است كه در مورد كارآفريني و كارآفرينان معتقد است كارآفرين كسي است كه فعاليت اقتصادي كوچك و جديدي را با سرمايه خود شروع ميكند. در تمامي تعاريف ارائه شده از سوي دراكر اشاره شده است كه كارآفرينان تغييردهنده ارزشها هستند، ريسكپذيرند، به سرمايه نياز دارند، هيچ وقت سرمايهگذار نيستند، به درستي تصميم ميگيرند، همواره به دنبال تغيير بوده و آن را اصل مسلم و سالم ميدانند، قدرت شناسايي فرصتها را دارند، مفاهيم و فنون مديريتي را به كار ميگيرند، رفتارگرا و عملگرا هستند و بالاخره اينكه بر مبناي نظريات اقتصادي و اجتماعي عمل ميكنند. از اواسط دهه 1970، كارآفريني جزئي از رفتار مديران در نظر گرفته شده و به سطح مطالعات سازماني نيز كشيده شده است. به علاوه، با مطرح شدن رويكرد كارآفريني اقتضايي و لحاظ كردن عوامل موقعيتي و وضعيتي در مطالعات كارآفريني، در واقع از كارآفريني به عنوان يك استراتژي نوين جهت دستيابي به نوآوري، موفقيت، رشد، بقا و ديگر مزاياي مرتبط، در شركتهاي بزرگ ياد ميشود.
به طور كلي، مديران به عنوان مهمترين عامل سازمانهاي صنعتي، چهار نقش عمده ايفا ميكنند كه عبارتند از 1) نقش توليد ، 2) نقش اداري، 3) نقش يكپارچه كننده،4) نقش كارآفريني، كه از نقش كارآفريني به عنوان موتور حركت توسعه اقتصادي ياد ميشود. در واقع كارآفريني عامل اصلي ايجاد خلاقيت و نوآوري است. اكنون اكثر كشورهاي توسعه يافته در حال انتقال از حالت اداري يا بوروكراتيك به وضعيت كارآفريني هستند. تحقيقات نشان ميدهد كه كارآفرينان به ويژه در ايجاد واحدهاي اقتصادي كوچك و متوسط، كه منجر به اشتغال زايي بالايي ميشود، نقش كليدي دارند. از اين رو، طراحي و تبيين الگوي پرورش مديران كارآفرين ميتواند در اين راستا نقش بسيار مهمي داشته باشد(كردي و آذري، 1387).

2-5- انواع کارآفرینی
با مروری بر ادبیات کارآفرینی درمییابیم که این بحث در طی دورههای مختلف، تکامل چشمگیری داشته است، به طوری که انواع جدیدی از کارآفرینی در دورانهای مختلف به منصه ظهور رسیده است. طبقهبندي كورنوال و پرلمن كاربردهاي بيشتري در حوزه مديريت دارد، براساس اين تقسيمبندي به طور كلي كارآفريني در قالب سه شكل عمده ظاهر ميشود:
کارآفرینی فردی38: در کارآفرینی فردی، فرد کارآفرین به طور مستقل و جداگانه اقدام به کارآفرینی میکند.
کارآفرینی سازمانی39: شومپيتر ميگويد: نيازي نيست كه كارآفريني يك كار فيزيكي خاص باشد. هر محيط اجتماعي روش خاص خود را براي كارآفريني دارد. یك سازمان ميتواند محيطي را فراهم آورد كه در آن تمام اعضا بتوانند در انجام امور كارآفريني شركت كنند. افراد بسياري كه سازمانها را رها كرده و خودشان سازمان جديدي تاسيس ميكنند، نمايانگر آنند كه اكثر سازمانها قادر نيستند محيطي را براي كارآفريني خلق كنند. البته برخي افراد فقط براي تاسيس يك سازمان جديد، سازمان خود را ترك ميكنند و شرايط محيطي داخل سازمان اهميت چنداني برايشان ندارد. اما بسياري از افراد در صورت وجود حمايت متناسب در سازمان ميمانند. سازماني كه چنين محيط داخلي را خلق ميكند سازماني كارآفرين تلقي ميشود. البته حضور كارآفرينان در سازمانها منعكسكننده كارآفرين بودن يك سازمان نيست (مقيمي،1381، ص 86).
كارافريني درونسازماني40: گيفورد پينكات در كتاب ” اشكال كارآفريني” مفهوم كارآفريني در سازمانها را مطرح كرد. در کارآفرینی سازمانی فرد کارآفرین در درون یک سازمان از قبل تاسیس شده41(موجود) اقدام به انجام کارآفرینی میکند.
جانجا(1999)42 انواع مختلف كارآفريني را به پنج دسته تقسيم ميكند:
1. كارآفريني اداري43: در اين نوع كارآفريني، توسعه توليدات، فرآيندها و شيوههاي جديد يا توسعه موارد موجود، اولويت بالايي دارد و به عنوان سرمايهگذاري جديد كاركنان فني، علمي و مديران و مجريان محسوب ميشود. مديريت بايد منابع و امكانات را حفظ كند و كارگران ماهر بايد براي عقايد جديد تلاش كنند. فرهنگ براي نوآوري، ارزشي به مراتب بالاتر از شرايط بوروكراسي قائل است.
2. كارآفريني فرصتگرايانه44: اين رويكرد بر ارزيابي و گسترش توسعه نوآوريهاي مبتني بر فناوري داخلي و خارجي تاكيد ميكند. وجود يك محصول برتر نشانه رويكرد فرصتگرايانه در قبال كارآفريني درون سازماني است.
3. كارآفريني اكتسابي45: در اين مورد، كارآفريني از طريق اكتساب تواناييهاي فني ساير شركتها و از طريق همكاري، مشاوره يا انعقاد قرارداد با آنها صورت ميگيرد تا به دستاوردهاي تكنولوژيكي آنها دست يابد.
4. كارآفريني پرورشگاهي46: اين امر نيازمند ايجاد واحدهاي نيمه مستقل در شركتهاي موجود براي انديشيدن، آغازكردن و تقويت شركتهاي جديد است. با توجه به مخاطره بالاي نوآوري در فعاليتهاي شركتهاي تجاري، واحدهاي نيمه مستقل به كارآفريني درون سازماني كمك ميكنند.
5. كارآفريني ابتكاري47: در اين رويكرد، نوآوري محدود به تقليد يا ايجاد تغييرات ساده در بستهبندي يا طراحي است.
اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی و گسترش ارتباطات میان افراد شاهد بروز انواع دیگری از کارآفرینی نیز میباشیم که در ذیل منحصراً به آن اشاره میشود.
1- کارآفرینی مستقل : فرایندی است که منجر به ایجاد رضایتمندی و یا تقاضای جدید میگردد. کارآفرینی عبارتست از فرایند ایجاد ارزش از راه تشکیل مجموعه منحصر به فردی از منابع به منظور بهرهگیری از فرصتها و بر این اساس کارآفرین مستقل فردی است که مسئولیت اولیه جمعآوری منابع لازم برای شروع کسب و کار را به عهده میگیرد و مشخصه اصلی کارآفرینی، نوآوری میباشد.(فرای48، 1998، ص 12)
2- کارآفرینی سازمانی: یا کارآفرینی درونسازمانی فرایندی است که در آن محصولات یا فرایندهای نوآوری شده از طریق القاء و ایجاد فرهنگ کارآفرینانه در یک سازمان از قبل تاسیس شده به منصه ظهور میرسد. به عبارت دیگر، مجموعه فعالیتهایی است که از منابع و حمایت سازمانی به منظور دستیابی به نتایج نوآورانه برخوردار میباشد(صمد آقایی، 1387،ص33). پینگات، کارآفرینی درونسازمانی را این چنین تعریف میکند: «کارآفرین درونسازمانی، رؤیاپردازی است که مسئولیت به ثمر رساندن یک نوآوری را در درون سازمان بر عهده میگیرد.» او ادامه می‌دهد «کارآفرین درونسازمانی ممکن است مبتکر یا مخترع باشد، اما همیشه فردی است که می‌داند چگونه یک ایده را به واقعیتی سودآور تبدیل کند.»
3- کارآفرینی شرکتی: به مفهوم تعهد شرکت برای ایجاد و معرفی محصولات جدید، فرایندهای جدید و نظامهای سازمانی نوین است. کارآفرینی شرکتی شامل فعالیت‌های رسمی و غیررسمی است که با هدف ایجاد کسب و کار جدید، محصول و فرآیندهای جدید و توسعه‌ی بازار صورت می‌گیرد.
تحقیقات جدید سه مفهوم را در تعریف کارآفرینی شرکتی نام می‌برند: تجدید راهبرد (نوسازی راهبردها/تجدید ساختار سازمان)، نوآوری (ارائه‌ی چیز جدیدی به بازار) و کسب و کار درون شرکت (فعالیت‌های کارآفرینانه‌ی شرکتی که منجر به ایجاد کسب و کاری جدید در درون شرکت مادر می‌شوند). تمایل به این گونه کارآفرینی در پاسخ به افزایش سریع تعداد رقبا، عدم اعتماد به شیوه‌های سنتی کسب و کار، حرکت تعداد زیادی از افراد نخبه به سمت ایجاد کسب و کارهای کوچک مستقل، رقابت بین‌‌المللی و نیاز به افزایش بهره‌وری، افزایش یافته است. در شرکت‌های جدید انقلاب جدیدی به سوی تسهیل امر کارآفرینی درون سازمانی و تقدیر از کارآفرینان درون سازمانی جریان دارد.
تفاوت کارآفرینی سازمانی و شرکتی در این است که در اولی یک فرد سرمنشأ نوآوری و تحول و کارآفرینی در سازمان میشود اما در دومی تمامی اعضای شرکت و سازمان دارای روحیه کارآفرینی میباشند و این روحیه نوآوری در جای جای سازمان وجود دارد(شیکر49، 1996).
4- کارآفرینی دولتی: کارآفرینان دولتی معمولا در سازمانهای بزرگ یا موسسات دولتی فعالیت میکنند و تمایل زیادی به دور زدن و حذف بوروکراسیهای اداری دارند، زیرا توان تحول قوانین و مقررات و کنترلهایی که این بوروکراسیهای بزرگ به اعضای خود تحمیل میکنند را ندارند و در بخشهای مختلف از جمله قانونگذاری موجهای جدیدی را ایجاد میکنند(کوین و اسلوین50، 1991).
5- کارآفرینی از راه دور: فرایندی که طی آن فرد کارآفرین بدون حضور فیزیکی خود در محل و صرفاً از راه دور به کارآفرینی مشغول میشود. مثلاً فردی را در نظر بگیرید که کتابی را در آمریکا تالیف میکند. همین فرد این کتاب را در سنگاپور چاپ میکند و سپس از طریق کانالهای توزیع اروپا آن را توزیع میکند، صرفاً بدون اینکه در هیچ یک از این مکانها حضور داشته باشد.
6- کارآفرین ارزشی(اجتماعی): یا غیرانتفاعی فرایندی است که طی آن فرد یا افرادی با خلق و انجام یک عمل نوآورانه عده زیادی را در جامعه از منافع آن عمل بهرهمند میسازند. برخی از سازمانهای غیردولتی (NGO) چنین فعالیتهایی را انجام میدهند.
7- کارآفرینی اطلاعاتی: فرایندی است که در آن فرد کارآفرین در صنعت اطلاعات مشغول به فعالیت میگردد و در عرصه اطلاعات اقدام به نوآوری میکند که به ایشان محتواساز نیز گفته میشود. آنچه که ما در سازمانهای مجازی به عنوان کشف و بهرهبرداری از فرصتها یاد میکنیم توسط همین کارآفرینان اطلاعاتی صورت میگیرد.
8- کارآفرینی زوجی: فرایندی است که در آن زن و شوهر پس از ازدواج با یکدیگر و بواسطه با همبودن اقدام به کارآفرینی به طور مشترک مینمایند. این مقوله در استرالیا از سال 1980 میلادی با رشدی معادل 90 درصد روبرو بوده است. بحث کارآفرینی زوجی از بحث تجارت خانوادگی جداست چرا که در تجارت خانوادگی هر یک از اعضای خانواده اعم ازمادر، پدر، برادر، همسر و خواهر امکان حضور دارند.
9- کارآفرینی تکنولوژیکی: فرایندی است که طی آن فرد کارآفرین با خلق تکنولوژیهای پیشرفته اقدام به کارآفرینی میکند.
10- کارآفرینی زنان: چنانچه زنان مستقلاً و به تنهایی اقدام به کارآفرینی کنند، نام این عمل را کارآفرینی زنان میگذارند. در طی سالهای اخیر تحقیقات زیادی برای مقایسه کارآفرینان زن و مرد صورت گرفته است از جمله تحقیقات خان اریتسن و خان بییر. از جمله نتایج آنها میتوان به موارد ذیل اشاره نمود: (صمدآقایی، 1387).
1- زنان کارآفرین نسبت به مردان کارآفرین اعتماد به نفس کمتری دارند.
2- زنان کارآفرین برعکس اکثر مردان کارآفرین به مردم به چشم وسیلهای برای رسیدن به هدف نگاه نمیکنند.
3- زنان کارآفرین کمتر از مردان کارآفرین، آیندهگرا هستند.
4- تحقیقات نشان میدهد که کارآفرینان مرد بیش از کارآفرینان زن خطرپذیر هستند.
پس همانگونه که اشاره شد، انواع گوناگونی از کارآفرینی داریم که سطح تجزیه و تحلیل و همچینین زمینه کارآفرینی آنها با هم متفاوت است. (فرهنگی و صفر زاده، 1386)

2-6- کارآفرینی شرکتی51
در تعریف کارافرینی شرکتی توافق خاصی وجود ندارد(جنینگز و لامپکین52،1989؛ زهرا،1991). محققان در هنگام بحث در مورد جنبههای کارافرینی شرکتی از بسیاری واژههای مختلف استفاده میکنند، همانند: Intrapreneurship(آنتونیک و هیسریچ53، 2001؛ فیتزسیمونز و دیگران54، 2005 ( corporate venturing(شارما و کریسمن55، 1999)، Entrepreneurial orientation (لامپکین و دس، 1996)، Entrepreneurial posture(کوین و اسلوین، 1991) وEntrepreneurial strategy making process(دس و دیگران56، 1997). اين واژهها به عنوان كارافريني شركتي توصيف شدهاند (Covin and Slevin, 1989). تمامی این واژهها دارای یک مفهوم مشترک از رفتار شرکت هستند و گرایشات استراتژیک شرکت را توصیف میکنند که به وسیله سبکهای تصمیمگیری و فلسفه استراتژیک کلی مدیران منعکس میشود( کوین و اسلوین، 1991؛ زهرا، 1991). یک شرکت کارافرین به وسیله تمایل شرکت به نوآور بودن، اتخاذ ریسکهای حساب شده، پیشگام بودن در جستجو و به کارگیری فرصتهای کسب و کاری در درون بازار و حمله کردن به طور تهاجمی به رقبا میباشد.
كارافريني شركتي به طور كلي به ايجاد ايدهها و فرصتهاي كسب و كاري در درون يك شركت بزرگ و یا کوچک موجود

پایان نامه
Previous Entries کارآفرینی، رشته اقتصاد، رقابت در بازار محصول Next Entries کارآفرینی، گرایش کارآفرینانه، ریسک پذیری