پایان نامه رایگان درمورد پیامبر اسلام(ص)، میراث فرهنگی، رضا عباسی، تصویرسازی

دانلود پایان نامه ارشد

آفرین». در سمت راست و تقریباً وسط تابلو نوشتهی «جنگ تاریخی خیبر» دیده میشود. به طور کلی و گزیت توجه بر نبرد تن به تن «سردار اسلام و یهود و پیروزی حضرت علی(ع) قرار داده شده است. جمعیت عظیم یهودیان همچنان که در نوشتههای تاریخی بیان شده در حال پناه بردن به قلعه میباشند.
در بخش دیگر تابلو که در گوشهی پایین سمت راست قرار دارد، داستان کندن درب خیبر، تصویر شده است. امیرالمؤمنین با یک دست درب قلعه را بلند کرده و در حال پرت کردن آن روی خندق میباشد، تنها در حالی که قلعه پشت سر ایشان خراب و ویران است، وجود دارد. در قسمت پایین، داخل خندق، سربازان اسلام در حال عبور از آن هستند.
با توجه به روایاتی که پیرامون کندن درب خیبر وجود دارد، این تصویر به طور اغراق آمیزی به زور و بازو، قدرت بدنی، پهلوانی، از خودگذشتگی و فداکاری این حضرت اشاره دارد. چنان که درب به این سنگینی را بعد از آن تعداد کثیری از مسلمین16 موفق به جابجایی کردن آن نشدند، با یک دست بلند کرده و برای عبور سربازان به روی خندق پرتاب میکند. در پایین پای ایشان شعری برای توضیح این مطلب آورده شده:
«بسوی درآمد امیرعرب، در آهنین را تکان داد، کند»
در سمت چپ و پائین حرکت سربازان اسلام به واسطهی تصویر حضرت علی(ع) به سمت راست، در حالی که قلعه در پشت سر آنهاست، تصویرسازی شده، شمشیر ایشان در دست و در پشت سرشان تعدادی از سربازان اسلام در حال یورش به قلعه دیده میشوند. نوشتهای شامل «حملهی سپاه اسلام به قلعۀ خیبر» نیز در جلوی آنها دیده میشود، از تصویر محو جنازهها در پای قلعه و سپرهای افتاده بر زمین زیرپای سربازان مشخص است که این تصویر حملهی پس از پیروزی برای فتح دژ میباشد.
این تابلو توانسته وقایع جنگ خیبر را در سه صحنه مجزا ولی کاملاً مرتبط از نظر ظاهری نشان دهد و این امر به واسطهی نوشتههای روی آن تشدید شده است.

تصویر 4-5) جنگ خیبر، محمد فراهانی (شریفزاده، 1391، 81)
4-2-3- تابلوی جنگ خیبر از محمد فراهانی
اثر بعدی متعلق به پژوهشکدهی هنرهای سنتی میراث فرهنگی کشور میباشد. این تصویر با کمی اختلاف مانند دو اثر قبل از بلوکیفر و اسماعیلزاده به صورت روایتگری به همان شیوه کار شده است. این اختلافات در ابعاد تابلو، ترکیببندی واستفادهی کمتر از نوشته و استفادهی متفاوت از اجزایی چون قلعه و تعداد افراد و… میباشد (تصویر 4-5).
این اثر نیز به صورت افقی به واسطهی فرشی نامنظم به دو قسمت اصلی تقسیم شده است. در بخش بالایی و مرکز اوج جنگ و نبرد حضرت علی و مرحب، اطراف آنها قشون دو قوم، در سمت راست و بالا قلعه، سمت چپ چادرهای مسلمانان و گروههایی از آنها به همراهی پیامبر اسلام(ص) دیده میشود. بخش پایینی نیز شامل سه بخش که از سمت راست کندن درب خیبر در وسط خندق و حملهی مسلمانان و به سمت چپ نیز فتح قلعه وجود دارد. در این تابلو در قسمت پایین قلعهها بسیار بزرگتر ترسیم شده و قسمت بالایی به واسطهی سایه و روشن چون تپه از قسمت پایینی به خوبی جدا شده است. در این اثر مانند دو اثر گذشته واقعهی جنگ به خوبی و از جهات مختلف مورد بررسی قرار گرفته است.

تصویر 4-6) جنگ خیبر، امیرحسین قائم مقامی (سیف، 1369، 181)
4-2-4- تابلوی جنگ خیبر از امیرحسین قائم مقامی
این اثر با رقم امیرحسین قائم مقامی در تاریخ 1327 خلق شده است. تکنیک آن رنگ و روغن روی بوم در ابعاد 174 در 121 سانتیمتر بوده و در محل نگهداری آن مجموعه موزه رضا عباسی میباشد(تصویر 4-6).
ترکیببندی تابلو قرینه است در سمت راست و بالای آن قلعهای تصویر شده، در کنار آن در بالای تابلو فضایی سرسبز با ردیف درختان نخل در آن آشکارا دیده میشود. ردیف سربازان دو لشگر در دو طرف راست و چپ تابلو قرار دارند. لشگریان اسلام چنان از سمت چپ به راست در حرکت هستند که گویی سربازان دشمن از آنها گریزانند. در مرکز تایلو نبرد حضرت علی(ع) و سردار سپاه دشمن تصویر شده است. این بزرگوار با چشمانی مطمئن و آرام از ایمان و دستانی قوی در مقابل سردار مضطرب و هراسان دشمن که با یک ضربه ایشان به دو نیم شده و در حال زمین خوردن میباشد، تصویر شده است.
«… در این تابلو حفظ حرمت روایت و محدودیت خیالپردازی، دست و بال نقاش را بسته و از طرفی تنگی و بسته بودن فضای بوم هم به وی اجازه نداده است، همه حوادث روایت را یکجا در کنار هم دهد. مرحوم امیرحسین قائم مقامی، با توجه به بضاعت هنریاش و به دلیل همین گرفتاری در این تابلو، خیلی گذرا با روایت روبرو شده است؛ تابلو را به تبعیت از سلیقه حسین آقا طراحی کرده و رنگآمیزی را هم از حسین آقا به عاریت گرفته است. شمایل مقدس حضرت علی(ع) را چشم روایت قرار داده است، بیاعتنا به در قلعهی خیبر و آن همه شور و غوغای میدان جنگ تاریخی خیبر…» (سیف، 1369، 180).
سربازان اسلام از راست به چپ با حالتی آمادهی نزاع در حال پیشروی هستند و نیمهی چپ تابلو را پر کردهاند، سربازان یهود هم از نیمهی راست آن در حال فرار میباشند. درست در مرکز تابلو، نقش دو فرمانده اسلام و یهود رو در روی هم دیده میشود، اینجا نیز امیرالمؤمنین بدون کلاه خود و تجهیزات در مقابل محرب مجهز به لباس و سلاح است. فرماندهی یهود با چهرهای متعصب و غمگین به وسیلهی حضرت علی(ع) که چهرهای کاملاً آرام و متین دارد، ضربهای خورده و در حال سرنگون شدن است.
در پایین تابلو نیز نقش یک فرشته کاملاً در مرکز و نقش سر و گردن گاوی قهوهای در گوشهپی پایینی سمت راست، امضای هنرمند و تاریخ خلق اثر نیز در گوشهی سمت چپ آن دیده میشود. در تابلوی فوق فضایی بسیار خلوت و کوچکتر از یک جنگ بزرگ تصویر شده است، جنگ بیرون از قلعه درگرفته و این موضوع کاملاً به واقعهی تاریخی اشاره دارد. هیچ نامی از فرماندهی یهود نوشته نشده است ولی از نوع ضربه خوردن و اهمیت ترسیم جنگ میتوان یقین داشت که نبرد حضرت علی(ع) و مرحب است. در این تصویر نقاش برای اغراق در بیان قهرمانی، دلیری و شهامت حضرت علی(ع) از کشیدن زره و لباس رزم خودداری کرده است. طبق نوشتههای تاریخی، سربازان یهود پس از دیدن ضربه خوردن فرماندهی خود در حال گریز هستند که این جریان به درستی نشان داده شده است. شاید تصویر فرشته در پایین آن نشانی از نیرویی الوهی و ماورایی که از آن حضرت و سپاه اسلام مراقبت کرده و دلاوری ایشان را تقویت نموده، باشد.

تصویر 4-7) جنگ تاریخی خیبر، حسین همدانی، محفوظ در مجموعه عقیلی (عکس از نگارنده)
4-2-5- تابلوی جنگ تاریخی خیبر از حسین همدانی
این اثر توسط استاد حسین همدانی در سال 1374 به اتمام رسیده است. ابعاد آن 100 در 150سانتیمتر بوده و با تکنیک رنگ و روغن روی بوم اجرا شده است. ماجرای جنگ خیبر که در ابتدای بخش توضیح داده شده در اوج مهارت در طراحی و با رنگهای بسیار زنده در این تابلو تصویر شده است(تصویر 4-7).
این تابلو لحظهی اوج جنگ، با تمامی شلوغی و ازدحام جمعیت در مرکز آن به گونهای واضح نشان میدهد، قلعهی خیبر در بالای تابلو از سمت راست به چپ طوری کشیده شده، که تقریباً سه چهارم بالای آن را به خود اختصاص داده و عظمت و بزرگی آن به خوبی مشهود است و بالای درب بزرگ آن «نام قلعه» دیده میشود. در ادامه بالای تابلو، چادرها، افراد سپاه اسلام و دو شتر که بر یکی از آنها پیامبر اسلام(ص) نشسته و بالای سر آنها «سپاه اسلام» نوشته شده و در بالاییترین قسمت آسمان تیره و کدر و کوهها به چشم میخورند.
درست در پائین این منظره عدهی کثیری از انسانها دیده میشوند که اکثراً دو به دو در حال جنگ هستند و گروهی دیگر که بسیار ریز و محو در پرسپکتیو نمایش داده شدهاند در حال گریز به داخل قلعه میباشند. در بسیاری از قسمتهای تصویر پرچمهای سبز و قرمز دیده میشود. پرچمهای سبز با نوشتههای اسلامی علامتی از گروه مسلمانان و پرچمهای قرمز که روی برخی از آنها علامت مثلث شش گوش دیده میشود، نشانی از یهود هستند.
در مرکز تابلو و بین تمامی شلوغیها دو نمایندۀ بزرگ اسلام و یهود در حال نزاع تن به تن توجه را به خود جلب میکنند. در این تصویر نیز مانند سایر تصاویر حضرت علی(ع) با چهرهای آرام و سرشار از اعتماد به نفس، با لباسهای معمولی، بدون زره و کلاه خود، سوار بر اسبی سپید، با ذوالفقار خود، فرماندهی یهودیان را که کاملاً به خود را با لباسهای جنگی و ابزار مسلح کرده و از شدت وحشت چشمانش گرد شده، ضربهی شدیدی زده است.
در این تابلو جنگ خیبر و بسیاری از موارد مطرح شده پیرامون آن، چون سپاه اسلام، سپاه یهود، قلعهی یهود، چادر زدن مسلمانان، جنگ دو سپاه و نبرد بسیار مهم پهلوان اسلام و سردار یهود در کنار هم به خوبی مشخص شده است. درگیری هر دو سپاه طبق روایات تاریخی و شرح ماجرای آن به خوبی تصویر شده، تنها تفاوت اغراق در نشان دادن پهلوانی، جوانمردی، فداکاری و دلیری حضرت علی(ع) به واسطۀ نشان دادن ایشان بدون لباس رزم، در مقابل فرماندهی مجهز یهود است، چرا که همانطور که مطرح شد، ایشان خود را به لباس رزم تجهیز کرده بودند.17

4-3- آثار نقاشی قهوهخانهای مربوط به ماجرای لیلة المبیت
يكي ديگر از وقايعی كه به بهترين نحو بيانگر ویژگیهای بارز شخصیت حضرت علي(ع) از جمله: ایمان، شجاعت، فداکاری، از جان گذشتگی ایشان، لیلهالمبیت میباشد. ایشان با شجاعت و ايثار نه فقط اين مسئوليت خطرناك را پذيرفت و خود را در معرض امتحان وفاداري به اسلام و پيامبر(ص) قرار داد، بلكه با اقدام شجاعانه نقش مؤثري در حفظ اسلام و پيامبر(ص) ايفا كرد (قائدان،1380، 23) و از این طریق موضوع بسیاری از نقاشیها شد در بین نقاشیهای قهوهخانهای معرفی شده در این رساله دو اثر به این موضوع پرداختهاند.محمد فراهانی به صورت تابلویی را به آن اختصاص داده و در تابلوی زندگی حضرت علی(ع) از حسین همدانی در بخشی از اثر نقاشی شده است. خوابیدن حضرت علی در بستر پیامبر داستان جالبی دارد و برای شناخت بیشتر آثار مربوط به آن، روایات مربوط به آن در ادامه آورده شده و سپس به تشریح تابلو پرداخته شده است.
در سال سیزدهم بعثت سران كفر كه در مكه بودند، به شدت از ناحیهی مسلمانان احساس خطر میكردند، به دلیل این كه پیامبر(ص) در شهر یثرب یا مدینة النبی فعلی پایگاه نسبتا قوی و مناسبی پیدا كرده بود. مشركان احساس خطر شدید كردند و با خود فکر کردند: هجرت مسلمانان به مدینه موجب تشكّل آنها در مدینه شده، و در آینده نزدیك، كار را بر ما سخت خواهد كرد.
سران آنها در مجلس شورای خود اجتماع كرده و هر كدام در مورد جلوگیری از اسلام و دعوت پیامبر، پیشنهادی نمودند، چنان كه در آیه 30 سوره انفال به این توطئه، اشاره شده است. سرانجام پیشنهاد ابوجهل تصویب شد، پیشنهاد او این بود كه: «از هر قبیله‎ای، یك جوان شجاع به عنوان نماینده انتخاب شود، و همه آن نمایندگان در یك شب، خانه پیامبر را محاصره كنند، و به سوی او حمله كرده و او را در رختخوابش بكشند.» آن شب فرا رسید، جبرئیل ماجرای توطئه را به پیامبر خبر داد. پیامبر نیز، به علی(ع) اطلاع داده و فرمود: «امشب در رختخواب من بخواب، تا كافران گمان كنند كه من در رختخواب خود خوابیده‎ام، به انتظار من در بیرون خانه بمانند و من پنهانی از خانه خارج شوم.»
با این كه خوابیدن در رختخواب پیامبر و افكندن روپوش سبز ایشان بر روی خود، صد در صد خطرناك بود، حضرت علی(ع) با جان و دل، این پیشنهاد را پذیرفت. آن شب نمایندگان مشركان، با شمشیرهای برهنه، خانه پیامبر را محاصره كردند، ولی با این عمل حضرت موفق به هیچ کاری نشدند. پیامبر شبانه، بی‎آنكه مشركان متوجه شوند، در تاریكی شب از خانه بیرون آمد و به سوی غار ثور رفته، در آن جا مخفی شد، سپس به سوی مدینه هجرت نمود. در آن شب فرشتگان كنار رختخواب حضرت علی(ع) آمدند و جبرئیل در مورد خوابیدن آن حضرت گفت:«به به! كیست مثل تو ای فرزند ابوطالب، كه فرشتگان به وجود تو (و فداكاری تو) مباهات می‎كنند.»
بديهي است كسي كه به بستر رسول اكرم(ص) ميرود و خود را براي شمشير برندهی دشمنان آماده ميكند و از جانش ميگذرد، جز علي(ع) نيست. خداوند براي اينكه اين فداكاري و جانفشاني بينظير حضرت در همهی قرون و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درمورد مرحب، گوشهی، قلعهی، درب Next Entries پایان نامه رایگان درمورد پیامبر اسلام(ص)، پیامبر (ص)