پایان نامه رایگان درمورد مالکیت فکری، حقوق مالکیت، حقوق مالکیت فکری، حقوق بشر

دانلود پایان نامه ارشد

مناسبی را برای تولیدکنندگان دانش، به عبارت دیگر پدیدآورندگان آثار فکری ایجاد کنند که بتوانند با اطمینان فعالیت کرده و از نتایج تولید علمی خود منتفع شوند و به تولید و توسعه هرچه بیشتر دانش بپردازند. از سوی دیگر، حمایت نباید به گونه ای باشد که فضا برای رشد علمی محدود شود، چرا که همواره پیشرفت در یک علم بر استفاده از آثار پدیدآورندگان قبلی استوار است.
علت اصلی حمایت از حقوق مالکیت فکری این است که به عنوان یک ابزار، برای تشویق نوآوری و خلاقیت جدید به کار گرفته شود. همچنین انگیزه ای است برای عاملان بازار، برای تولید و ارائه نوآوری و ایجاد کالاهایی که به نفع جامعه و بشریت است. به ویژه در کشورهای توسعه یافته، مالکیت فکری برای افزایش اختراعات در برخی از بخش های صنعتی اهمیت بسیاری دارد. برای مثال، شواهد نشان می دهد که به رسمیت شناختن سیستم ثبت اختراعات در بیوتکنولوژی، صنعت داروسازی، صنایع شیمیایی و نفتی برای ایجاد نوآوری ضروری می باشد.61
مبانی اقتصادی بیان می کنند که بدون حمایت قانونی، مخترعان و نوآوران پیشرفت های جدید خود را به عموم مردم فاش نمی کنند. زیرا بسیاری از محصولات که برای تولید آنها تلاش، هزینه و وقت زیادی صرف شده است، را می توان به راحتی و با هزینه اندک کپی کرد. در این حالت از جانب جامعه و فرد پدیدآورنده انگیزه برای اختصاص دادن منابع مالی برای اختراع و تولید وجود نخواهد داشت که در نتیجه این روند منجر به شکست بازار می شود. یکی از راه های مقابله با شکست بازار ثبت اختراع است.62
از این رو، انحصار قانونی برای جبران سرمایه گذاری، و پاداش دادن برای تشویق توسعه نوآوری و خلاقیت جدید ضروری است؛ «تا جایی که هدف اصلی نهفته در سیستم حمایت از حقوق مالکیت فکری پیشرفت اجتماعی است».63 به منظور دستیابی به این هدف، قواعد مالکیت فکری بین حمایت از انگیزه ها، انتشار نوآوری و خلاقیت و دسترسی عمومی به آنها تعادل ایجاد کرده اند. به طور کلی این تعادل توسط محدود کردن دامنه حقوق انحصاری اعطا شده به نوآوران و پدید آورندگان به دست آمده است.
در سالهای اخیر این سوال مطرح شده است که آیا قواعد مالکیت فکری به تعادل بین حق انحصار و حق دسترسی، صدمه می زند؟ مفسران بیان کرده اند که مالکیت فکری فراتر از اینکه به عنوان مکانیزم انگیزه به کار گرفته شود، اثرات مهمی بر منافع عمومی دارد. از جمله بهداشت عمومی در زمینه دسترسی به داروها، تحصیل و تحقیق با توجه به دسترسی به اطلاعات، آزمایشات علمی از طریق دسترسی به داده ها، امنیت غذایی و تغییرات آب و هوایی.64
با توجه به این مثال ها، قواعد مالکیت فکری اثر دوجانبه دارد. از یک طرف عملکرد این قواعد در محیط بازار، ایجاد انگیزه برای تولید کالاهای مفید برای جامعه است. بنابراین یک عامل ضروری برای وجود داروهای ابتکاری جدید، متون علمی، دانه هایی با محصول بیشتر و مقاوم در برابر آفت های جدید و یا تغییرات آب و هوایی با فن آوری سبز، می باشد. از طرف دیگر، انحصار مالکیت فکری عاملی است که موجب محدودیت و یا محرومیت دسترسی به این کالاها توسط مصرف کنندگان، رقبا و عموم مردم می شود. همچنین ممکن است صاحبان حق را قادر سازد که تقاضای انحصار اجاره و یا قیمت از کالاهای حمایت شده داشته باشند. در زمینه بهداشت عمومی، تأثیر دوگانه حمایت از مالکیت فکری در بند سه اعلامیه دوحه بیان شده است: «می دانیم که حمایت از حقوق مالکیت فکری برای توسعه داروهای جدید اهمیت دارد. ما همچنین نگرانی در مورد اثر آن بر قیمت ها را مورد توجه قرار داده ایم».65
بنابراین حمایت از مالکیت فکری یک معامله است که بدون آن، اختراع و نوآوری کافی وجود نخواهد داشت. فرض بر این است که علی رغم هزینه های زیادی که به دلیل قیمت گذاری انحصاری پرداخته می شود، اما در دراز مدت به نفع مصرف کنندگان خواهد بود. زیرا ضرر و زیان های کوتاه مدت از طریق اختراعات جدید که در نتیجه افزایش تحقیق و توسعه ایجاد شده اند، جبران خواهد شد. در مجموع، میزان حمایت مطلوب و استاندارد از اختراعات به درستی قابل تعیین نمی باشد؛ اگر حمایت ضعیف باشد، پیشرفت فن آوری نیز ممکن است به دلیل عدم وجود انگیزه کافی در زمینه تحقیق و توسعه کاهش یابد و اگر حمایت گسترده ای صورت بگیرد، اگرچه مصرف کنندگان ممکن است حتی در دراز مدت نیز سود نبرند، اما دارنده حق اختراع می تواند به مراتب بیشتر از هزینه های تحقیق و توسعه سود ببرد.
گفتار اول: مبانی حقوق بشری
موضوع مالکیت فکری ناشی از هنر و ابتکار انسان است. می توان گفت که با پیدایش انسان مالکیت فکری نیز به وجود آمده است. زیرا فکر، قدرت جدا نشدنی است که انسان همواره برای رفع نیازهای خود ازآن بهره گرفته است.
نخستین بار در سال 1948 در اعلامیه جهانی حقوق بشر به عنوان بنیادی ترین سند حقوق بشری، منافع مادی و معنوی پدیدآورنده مورد حمایت قرار گرفت. ماده 27 اعلامیه بیان می کند «1- هرکس حق دارد آزادانه در زندگی فرهنگی و اجتماعی شرکت کند، از فنون و هنرها متمتع گردد و در پیشرفت علمی و فواید آن سهیم باشد.
2- هر کس حق دارد از حمایت منافع معنوی و مادی آثار علمی، فرهنگی یا هنری خود برخوردار شود».66
در میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نیز به این مسئله تصریح شده است. ماده 15 میثاق بیان می کند «کشورهای عضو این میثاق حق هر كس‌ را در امور ذيل‌ به‌ رسميت‌ مي‌شناسند:
1‌ ـ شركت‌ در زندگي‌ فرهنگي‌
2‌ ـ بهره‌مند شدن‌ از پيشرفتهاي‌ علمي‌
3‌ ـ بهره‌مند شدن‌ از حمايت‌ منافع‌ معنوي‌ و مادي‌ ناشي‌ از هر گونه‌ اثر علمي‌، ادبي‌ يا هنري‌ كه‌ مصنف‌ (يا مخترع‌) آن‌ است‌».67
همچنین، در بیانیه ای که در سال 1986 در مجمع اتحادیه برن تدوین شد، ذکر شده است که کپی رایت مبتنی بر حقوق بشر و عدالت است و نویسندگان به عنوان پدیدآورندگان زیبایی، سرگرمی و یادگیری، شایسته اندکه حقوقشان به رسمیت شناخته شود و هم در کشور خود و هم در تمامی کشورهای دنیا مورد حمایت قرار بگیرد.68
به موجب برخی نظریات، حقوق مالکیت فکری از حقوق طبیعی انسان سرچشمه گرفته است. براساس نظرات جان لاک، انسان نسبت به شخص خود و در نتیجه نسبت به محصولات ناشی از کار خود حق مالکیت دارد.69
در مقابل، استدلال شده است که حقوق مالکیت فکری نمی تواند نوعی از حقوق بشر باشد، زیرا در تضاد با اهداف اجتماعی و اخلاقی قانون بین المللی حقوق بشر می باشد. به عبارت دیگر، تعهدات حقوق بشر به موجب بسیاری از اسناد بین المللی حمایت از اعمال خلاق افراد می باشد، در حالی که بیشتر قوانین مالکیت فکری به عنوان ابزار اقتصادی که در خدمت بازار است، شکل گرفته است. علاوه بر این، اگرچه نویسندگان و مخترعان، پدید آورنده نامیده می شوند، بیشتر آثار مورد حمایت مالکیت فکری متعلق به شرکت ها است،که نمی توانند تحت عنوان حقوق بشر قرار بگیرند. در واقع، بسیاری استدلال می کنند که حقوق مالکیت فکری باید به عنوان «امتیازات انحصاری فکری» به رسمیت شناخته شود نه حقوق بشر. استدلال دیگر اینکه، برخی از قوانین حقوق مالکیت فکری موجب محرومیت نسبت به بسیاری از موضوعات می شود که این موضوع در تناقض با بسیاری از هنجارهای حقوق بشر می باشد؛ مثلا قوانین ثبت اختراع موجب محرومیت از دسترسی به مراقبت های بهداشتی ارزان قیمت و یا داروهای ضروری می شود، و یا قوانینی که از دانه های محصولات اصلی حمایت می کنند ممکن است بر معیشت جوامع کشاورزی تأثیر منفی بگذارد به گونه ایی که قدرت خرید آن دانه ها را نداشته باشند. همچنین قوانین کپی رایت که مانع دسترسی به کتب مرجع حیاتی در کشورهای در حال توسعه می شود.70

گفتار دوم: ملاحظات اقتصادی
همواره اقتصاددانان در صدد بوده اند در این خصوص که چرا برخی از نظام های اقتصادی رشد سریع دارند در حالی که دیگر نظام ها پیشرفتی ندارند، توضیح دهند. به عبارت دیگر چرا بعضی از کشورها ثروتمندند و بعضی دیگر نیستند. پل رومر71 اقتصاددان مشهور بیان می کند که تجمع دانش، نیروی محرک رشد اقتصادی می باشد. او معتقد است که کشورها برای رشد بیشتر مستلزم این هستند که سیاست های اقتصادیشان، مشوق سرمایه گذاری در بخش تحقیق و توسعه و ارائه کمک های مالی برای توسعه سرمایه انسانی باشد.72
امروزه نقش مهم حقوق مالکیت فکری در تجارت بین الملل، جذب سرمایه گذاري خارجی و تسهیل انتقال تکنولوژي در اقتصاد کشورهاي جهان، برکسی پوشیده نیست. از این رو، نهادهاي بین المللی همچون سازمان تجارت جهانی و سازمان جهانی مالکیت فکری در سالهاي اخیر، توصیه هایی به اعضاي خود مبنی بر تامین و تقویت این موضوع کرده اند. در کشورهای توسعه یافته رشد سریع دانش، از جمله ظهور فن آوری های جدید، نتیجه تغییر سیاست ها در رابطه با مالکیت فکری و اتخاذ دانش جدید بوده است. امروزه بسیاری از کشورهای قدرتمند اقتصادی، نقش مهم نظام مالکیت فکری در تشویق سرمایه گذاری خصوصی در بخش تحقیق و توسعه را به رسمیت شناخته اند. بنابراین، نظام مالکیت فکری به عنوان یکی از مسائل زیر بنایی اقتصاد جهانی، می تواند ابزاري مهم براي توسعه ي پایدار براي کشورهاي در حال توسعه و کمتر توسعه یافته باشد.
دولت انگلستان بیان کرده است «مالکیت فکری بخش مهمی از موفقیت حال و آینده ما در اقتصاد جهانی است». علاوه بر این، بیان شده است که رقابت های اقتصادی در انگلستان به طور فزاینده ای توسط صنایع دانش محور به خصوص در تولید و بخش های مبتنی بر علم حرکت می کند.73

حمایت از حقوق مالکیت فکری از چند طریق به توسعه اقتصادی کمک می کند:
1- یک نظام کارآمد حمایت از حقوق مالکیت فکری به جریان ورود سرمایه گذاری مستقیم خارجی کمک می کند. سرمایه گذاری های مشترک، قراردادهای لیسانس و همکاریهای فنی را افزایش می دهد، زیرا به صاحب حق این اطمینان داده می شود که محصول فکری او از حمایت قانونی برخودار بوده و مورد تجاوز قرار نخواهد گرفت. واضح است در عرصه اقتصادکه رقابت در آن بسیار زیاد است، در غیاب چنین نظامی جذب سرمایه خارجی با مشکلات جدی مواجه خواهد بود.
2- حمایت از حقوق مالکیت فکری سبب انتقال فناوری می شود، که این مسئله عامل مهمی در توسعه اقتصادی است و کشورهای در حال توسعه نیز به آن نیاز زیادی دارند.
3- اعطای حق انحصاری به پدید آورنده، به او اجازه می دهد که از دارائی فکری خود درست شبیه اموال مادی بهره برداری اقتصادی نماید. این بهره برداری اقتصادی سبب تشویق ابتکارات جدید می شود و زمانی که صاحبان فکر و اندیشه متقاعد شوند که از ابتکارات و خلاقیت های آنان حمایت می شود به فعالیت های بیشتر تحقیق و توسعه روی می آورند.
علاوه بر این، حقوق مالکیت فکری از طریق ایجاد ظرفیت های نوآوری، نیز در توسعه اقتصادی نقش اساسی ایفا می کند. افزایش ظرفیت نوآوری یکی از عامل اصلی موفقیت کشورهای توسعه یافته می باشد. کشورهای درحال توسعه نیز پذیرفته اند که نوآوری فقط در مورد محصولات با تکنولوژی بالا نیست بلکه باید در مراحل اولیه فرآیند توسعه نیز به کارگرفته شود. حقوق انحصاری اعطا شده به صاحب حق سبب می شودکه اگر آن محصول ایجاد شده در بازار با موفقیت رو به رو شود، منابع پولی قابل توجهی نصیب دارنده حق می شود. این امر برای ایجاد انگیزه برای اختراع محصولات جدید درنظر گرفته شده است. مالکیت فکری نه تنها با ایجاد انگیزه برای اختراع، بلکه از طریق مکانیزم های دیگری باعث ایجاد نوآوری می شود. از جمله از طریق تسهیل دسترسی به دانش و اختراعات با فراهم آوردن فرصت برای صدور لیسانس و افشای اطلاعات در اسناد ثبت اختراع و تسهیل رقابت و تجارت بین المللی. بنابراین سیستم مالکیت فکری از طریق تأثیرگذاری و حمایت نوآوری نقش مهمی در توسعه اقتصادی کشورها دارد.74 در صورتی که رشد اقتصادی کشوری مبتنی بر نوآوری باشد، در صورت وقوع بحران های اقتصادی دچار رکود نخواهد شد. رشد اقتصادی می تواند فقر را کاهش و منافع کشورها را افزایش دهد و کشورها را قادر می سازد که در زمینه بهداشت و تحصیل، سرمایه گذاری بیشتری کنند.
در

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درمورد کشورهای درحال توسعه، حقوق بشر، تجارت جهانی، سازمان تجارت جهانی Next Entries پایان نامه رایگان درمورد مالکیت فکری، حقوق مالکیت، حقوق مالکیت فکری، حق ثبت اختراع