پایان نامه رایگان درمورد قرآن کریم، فرهنگ شهادت، تاریخ اسلام، امر به معروف

دانلود پایان نامه ارشد

ج 3ص 243)
3-3 تعریف شهادت
مرگی از نوع کشته شدن است که شخص مومن، آگاهانه و با اختیار خویش، در راه رسیدن به هدفی که از منظر دین، مقدس شمرده اند، آن را بر می گزیند که قرآن کریم از آن، به « قتل فی سبیل الله» یاد کرده است.»( ذبیح، 1387: 10)
شهادت فدا کردن ارزشمند ترین دارایی انسان در راه خدا برای پاسداری از دین و یاری فرستادگان اوست، عالی ترین مرتبه امر به معروف و نهی از منکر است که هر مسلمانی مکلف به آن است؛ زیرا از یک سو، شهادت بالاترین بر و معروف الهی است که انسان را به قرب الهی و مقام «عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ» می رساند و از سوی دیگر دافع منکرات، ظلمت ها و شر دشمنان به شمار می رود.(همان، 1387 : 82)
3-4 فرهنگ شهادت
در تعریف فرهنگ شهادت می توان سه نگاه داشت: قبل از شهادت و بعد از شهادت می توان براساس آن مقاطع و ویژگیهای آن و زمان مورد نظر، تعریف ارائه داد.
می توان این مقاطع را جدا دید یا اینکه به هم پیوسته، همچنین می توان یک مقطع را مبنا قرار داد و یا اینکه به عواملی پرداخت که منتج به شهادت می شود، شهادت نیز محصولی است که باید معرفی گردد و شهدا معرف آن فرهنگ اند . فرهنگ شهادت مجموعه آثار، اصول و معارفی است که معرف و برآمده از حیات معنوی شهیدان راه خدا ع و مبین سیره عملی آنهاست. می توان در یک تعبیر کلی تر گفت که فرهنگ شهادت عبارت است مجموعه آگاهی ها، باور ها، آداب و اعتقادات و اعمالی که موجب وصل انسان به عالی ترین و والاترین درجه کمال، یعنی مرگ آگاهانه در راه خدا می گردد. هرگونه آثار باقی مانده از شهدا درباره شهادت و شهید، سیره و روش و پیام شهیدان و بالاخره تربت پاک و مقدس آنان بخشی از این فرهنگ می باشد.(اسمایل زاده، 1393: 8-7)
3-5 انواع شهادت
3-5-1 شهادت حقیقی
مرگی از نوع کشته شدن است که شهید آگاهانه و با اختیار و به خاطر اهدافی که از منظر دین مقدس شمرده است، آن را بر می گزیند که قرآن کریم، حرکت به طرف آن اهداف مقدس را«فی سبیل الله » نامیده است.( ذبیح ، 1387: 61)
3-5-2 شهادت حکمی
در روایات اسلامی، بزرگان دین به برخی دیگر از مرگ ها نیز شهادت اطلاق کرده اند و آن بدین معنا است که اگرچه شهادت حقیقی، کشته شدن در راه خدا است و اصل در شهادت، قتل فی سبیل الله است، ولی مرگ های دیگری نیز با شرایطی می توانند در حکم شهادت باشند؛ یعنی افراد می توانند در برخی ویژگی های عالی شهید، مانند روزی داشتن در نزد خدا، زنده بودن او و ناظر بودنش بر اعمال انسانها با وی شریک باشند.( ذبیح، 1387 : 62)
برای نمونه بیان چند مورد از روایت ها ضروری است که سرکار خانم دکتر کرمانی در کتاب شهید و شهادت اینگونه می نویسد: «مادری که پس از تحمل رنج فراوان هنگام تولد فرزندش از دنیا برود، انسان بی گناهی که کاشانه بر سرش خراب شود و جان خویش را از دست می دهد، دانش پژوهی که در راه کسب دانش و فضیلت بدرود زندگی می کند و فرد زحمت کش که در تامین معاش خود و همسر و فرزندان و دیگر اعضای خانواده اش از این جهان رخت برمی بندد، همگی مقام و پاداشی چون شهیدان دارند و نیز آنان که در آرزوی شهادتند و در بستر مرگ می میرند، همگی مرتبی چون شهید دارند.» ( کرمانی، 1387 : 13)
3-6 شهادت در دین اسلام
اسلام دین آخرین فرستاده الهی در سرزمینی ظهور کرد که مردمان عصر پیامبر(ص) از بسیاری از مسایل ارزشی، اخلاقی، فرهنگی و اجتماعی بی بهره بوده و بکلی رنگ باخته بود در حالیکه به دلیل تعصبات خشک قومی و قبیله ای از ظلم ستم و تعدی و تجاوز به حریم دیگران در اوج خود قرارداشت و کمترین حقوقی را برای زنان و دختران خود قائل نبودند و صاحبان زر و زور به خاطر منافع خود در تضییع حقوق مظلومان و ستم دیدگان فروگذار نمی کردند. با ظهور اسلام و بعثت نبی مکرم اسلام اینان منافع خود را از دست رفته دیدند و اقدام به مقابله با اسلام و پیامبر نمودند، زیرا شالوده اسلام براساس گذشت، برابری، برادری، عدم تضییع حقوق دیگران، فداکاری، ایثار، آزادی و آزادگی، ایستادگی در برابر ظالمان و جباران، مقابله با تبعیض بنا نهاده شده است. سعادت و شقاوت مردم در همین است .
با بعثت پیامر گروهی از مردم شیفته شعارهای اسلامی شده و به اطراف پیامبر جمع گردیده و با الهام از آموزه های اسلام با دشمنان اسلام و پیامبر به مبارزه برخاستند و جنگ هایی بین مسلمان و مشرکان درگرفت و گروهی از مسلمانان تا پای جان از پیامبر و اسلام دفاع نمودند و به لقاءالله رسیدند. خداوند در آیات متعددی از قرآن کریم می فرماید کسانی که در راه حفظ دین و وطن کشته می شوند مرده نپندارید بلکه آنها زنده هستند و نزد پروردگارشان روزی می خورند که به همین آیات دربحث شهادت در قرآن می پردازیم.
3-7 شهادت در قرآن کریم
در قرآن کریم آیات بی شماری وجود دارد که مستقیم و غیر مستقیم مربوط به شهید و شهادت است و واژه شهد و مشتقات آن بیش از 160 بار در قرآن ذکر گردیده است. واژه شهادت و شهید عجین و داخل در معارف دینی است و خداوند متعال در قرآن کریم بصورت های مختلفیبه موضوع شهادت پرداخته است که در اینجا به ذکر پاره ای از آنها می پردازیم:
خداوند تبارک و تعالی در سوره آل عمران از آیات 169 الی 171 در خصوص کسانی که در را خدا کشته شده اند توصیه می کند آنها را مرده نپندارید بلکه آنها زنده اند و در نزد پروردگارشان روزی می خورند.
وَلاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ أَمْوَاتاً بَلْ أَحْيَاء عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ (169) اى پيامبر!) هرگز گمان مبر كسانى كه در راه خدا كشته شدند، مردگانند! بلكه آنان زنده‏اند، و نزد پروردگارشان روزى داده مى‏شوند فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُواْ بِهِم مِّنْ خَلْفِهِمْ أَلاَّ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ ( 170) آنها بخاطر نعمتهاى فراوانى كه خداوند از فضل خود به ايشان بخشيده است، خوشحالند؛ و بخاطر كسانى كه هنوز به آنها ملحق نشده‏اند(مجاهدان و شهيدان آينده)، خوشوقتند؛ (زيرا مقامات برجسته آنها را در آن جهان مى‏بينند؛ و مى‏دانند) كه نه ترسى بر آنهاست، و نه غمى خواهند داشت.يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِّنَ اللّهِ وَفَضْلٍ وَأَنَّ اللّهَ لاَ يُضِيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنِينَ (171) و از نعمت خدا و فضل او (نسبت به خودشان نيز) مسرورند؛ و (مى‏بينند كه) خداوند، پاداش مؤمنان را ضايع نمى‏كند؛ (نه پاداش شهيدان، و نه پاداش مجاهدانى كه شهيد نشدند.)
تفسیر نمونه شان نزول این آیه را اینگونه بیان کرده است: «از ابن عباس نقل شده که: این آیه درباره کشته شدگان میدان جنگ بدر نازل گردید، آنها چهارده نفر بودند ، شش نفر از مهاجران و هشت نفر از انصار، بعد از پایان جنگ عده ای تعبیر می کردند. فلان کس مرد، آیه نازل شد و با صراحت آنها را از اطلاق کلمه میت بر شهیدان نهی کرد.( مکارم شیرازی، 1374 ، ج 1 ، ص: 520)
وَلاَ تَقُولُواْ لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبيلِ اللّهِ أَمْوَاتٌ بَلْ أَحْيَاء وَلَكِن لاَّ تَشْعُرُونَ (بقره /154) و كسانى را كه در راه خدا كشته مى‏شوند مرده نخوانيد بلكه زنده‏اند ولى شما نمى‏دانيد.
اصولا در هر نهضتی گروهی راحت طلب و ترسو خود را کنار می کشند و علاوه بر اینکه خودشان کاری انجام نمی دهند سعی در دلسرد کردن دیگران دارند، همین که حادثه ناگواری رخ می دهد، اظهار تاسف می کنند و آن را دلیل بر بی نتیجه بودن آن قیام می پندارند، غافل از اینکه هیچ هدف مقدس و گرانبهایی بدون دادن قربانی یا قربانی ها به دست نیامده و این یکی از سنن این جهان است. قرآن کریم کرارا از این دسته سخن به میان آورده و آنها را سخت سرزنش می کند. گروهی از این قماش مردم در آغاز اسلام بودند که هرگاه کسی از مسلمانان در میدان جهاد به افتخار شهادت نائل می آمدند می گفتند فلانی مرد! و با اظهار تاسف از مردنش، دیگران را مضطرب می ساختند. خداوند در پاسخ این گفته مسموم، پرده از روی یک حقیقت بزرگ بر می دارد و با صراحت می گوید: شما حق ندارید کسانی را که در راه خدا جان می دهند مرده بخوانید آنها زنده اند، زنده جاویدان، و از روزی های معنوی در پیشگاه خدا بهره می گیرند، با یکدیگر سخن می گویند، و از سرنوشت پربارشان کاملا خشنودند، اما شما که در چهار دیواری محدود عالم ماده محبوس و زندانی هستید این حقایق را نمی توانید درک کنید. ( مکارم شیرازی، 1374 ، ج1، ص: 521)
فَلْيُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللّهِ الَّذِينَ يَشْرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا بِالآخِرَةِ وَمَن يُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللّهِ فَيُقْتَلْ أَو يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا (النساء/۷۴) پس بايد كسانى كه زندگى دنيا را به آخرت سودا مى‏كنند در راه خدا بجنگند و هر كس در راه خدا بجنگد و كشته يا پيروز شود به زودى پاداشى بزرگ به او خواهيم داد.
إِنَّ اللّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالإِنجِيلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللّهِ فَاسْتَبْشِرُواْ بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُم بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.(توبه / ۱۱۱) در حقيقت‏خدا از مؤمنان جان و مالشان را به [بهاى] اينكه بهشت براى آنان باشد خريده است همان كسانى كه در راه خدا مى‏جنگند و مى‏كشند و كشته مى‏شوند [اين] به عنوان وعده حقى در تورات و انجيل و قرآن بر عهده اوست و چه كسى از خدا به عهد خويش وفادارتر است پس به اين معامله‏اى كه با او كرده‏ايد شادمان باشيد و اين همان كاميابى بزرگ است .
وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللّهِ وَاللّهُ رَؤُوفٌ بِالْعِبَادِ( البقره / 207) و از ميان مردم كسى است كه جان خود را براى طلب خشنودى خدا مى‏فروشد و خدا نسبت به [اين] بندگان مهربان است.
اسلام با ترسیمی که از مساله شهادت کرده است عامل بسیار مهم تازه ای را در مبارزه حق در برابر باطل وارد میدان ساخته است، عاملی که کاربرد آن از هر سلاحی بیشتر، و تاثیر آن از همه برتر است، عاملی که می تواند خطرناک ترین و وحشتناک ترین سلاحهای عصر و زمان ما را درهم بشکند، چنان که در تاریخ انقلاب اسلامی کشورما ایران با کمال وضوح این حقیقت را با چشم دیدیم که عشق به شهادت علی رغم تمام کمبودهای ظاهری عامل پیروزی سربازان اسلام در برابر قدرتهای بزرگ شد. و اگر در تاریخ اسلام و حماسه های جاویدان جهاد های اسلامی و شرح ایثارگری های کسانی که با تمام وجودشان در راه پیشبرد این آیین پاک جانفشانی کردند دقت کنیم می بینیم یک دلیل مهم همه آن پیروزی ها همین بود که اسلام در تعلیمات خود این درس بزرگ را به آنها آموخته بود که شهادت در راه خدا و در طریق حق و عدالت به معنای فناء و نابودی و مرگ نیست، بلکه سعادت و زندگی جاویدان و افتخار ابدی. سربازانی که چنین درسی را در این مکتب بزرگ آموخته اند هرگز قابل مقایسه با سربازان عادی نیستند، سربازان عادی به حفظ جان خود می اندیشند، اما آنها برای حفظ مکتب پیکار می کنند و پروانه وار می سوزند و قربانی می شوند و افتخار می کنند.(مکارم شیرازی، 1374، ج1 ، ص: 523) .
و با دقت و تامل در آیاتی فوق، شهادت در قرآن دارای دو مفهوم خاص و عام است معنای خاص آن همان کشته شدن در راه خدا و برپایی عدالت که در فقه اسلامی چنین شهیدی نیاز به غسل و کفن و و جواز دفن ندارد و با همان لباس که آغشته به خون است و به شهادت رسیده است دفن خواهد شد و معنای عام آن است که انسان در راه انجام وظیفه الهی و احقاق حقش کشته شود و بمیرد شهید بحساب می آید اما آن احکام خاص را ندارد .
3-8 شهادت در نهج البلاغه
علی یار و وصی نبی مکرم اسلام، مظهر ایثار، جانفشانی که ایثارگری های او در تاریخ اسلام بر هیچ کس پوشیده نیست و همچون نگینی بر تارک درخت بارور اسلام می درخشد. علی که خود نماد ایثار و فداکاری و شهادت است و الگو برای آزادی خواهان جهان

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درمورد دفاع مقدس، انقلاب اسلامی، شعر فارسی، ادبیات پایداری Next Entries پایان نامه رایگان درمورد انقلاب اسلامی، رسول خدا (ص)، دفاع مقدس، امام حسین (ع)