پایان نامه رایگان درمورد سقط جنین، اخلاق کاربردی، فقهای امامیه، شورای نگهبان

دانلود پایان نامه ارشد

انسانی است .
حالت اخیر محل بحث قرار گرفته واین سوال مطرح است که آیا درصورت تعارض حیات مادر وجنین می توان یکی از این دورابر دیگری ترجیح داد.31
دامنه ی تجویز سقط درمانی برای حفظ سلامتی مادر وسعت بیشتری دارد، موافقان جواز سقط جنین درمواردی که سلامتی روانی یا جمعی مادردرمعرض تهدید باشد، اجازه ی سقط جنین می دهند، این عنوان مبهم ودایره ی آن وسیع است زیرا حفظ سلامتی مادر وبه عبارت دیگر جلوگیری از ضرر به سلامتی وی ازنظر شدت وضعف دارای مصادیق گوناگونی است .مانند آن که ابتلاء مادر به بیماری صعب العلاج یا غیر قابل علاجی که نیاز به درمان مستمر دارد وتاخیر دردرمان حین بارداری موجب کاهش طول عمر وی شده وسلامتی اورا درمعرض خطر قرار می دهد، تا ابتلاء مادر به نوعی بیماری که به ظاهر خطرناک نیست حیات وی را به مخاطره می اندازد وموجب نقص عضو اساسی یا مرگ مادر نمی شود.
ازنظر فقهای امامیه، تنها پیش از نفخ روح، آن هم به استناد قواعد فقهی ضرورت(اضطرار) تزاحم و نفی عسروحرج درصورت تهدید سلامتی، می توان مادر جنین را سقط نمود، ماده واحده ی سقط درمانی مصوب 1384 نیز تنها بیماری همراه با تهدید جانی مادر را مجوز سقط جنین دانسته است .32
دونظر ازسوی حقوقدانان دراین باره داده شده است :
نظر اول، سقط جنین برای حفظ جان مادر جایز نمی باشد زیرا با استفاده ازقاعده فقهی ترجیح بلامرجع نمی توان حق حیات مادررابرای حق جنین ترجیح داد لذا هردونفس انسانی محترم است ونمی شود یکی را بردیگری ارجح داد33 .
نظر دوم: سقط جنین برای حفظ حیات جان مادر جایز است زیرا با توجه به وجود دوحق وتعارض بین آنها، با عنایت به «قاعده فقهی اهم ومهم» ترجیح اهم بلا اشکال است چون مادر که نفس کامله است اهم است وجان جنین که هنوز کامله نشده است به اهمیت جان مادر نمی باشد ومهم است .لذا باید مهم را فدای اهم کنیم وهرجا که جان مادر درمعرض خطر شدید قرار گرفته باشد جنین رافدای اونماییم .
دربعضی از موارد سقط جنین انجام نشود مرگ مادر قطعی است که طبعاً مرگ جنین را نیز به همراه خواهد داشت وعلاوه براین فدا کردن جان مادر وخودداری از سقط جنین ،تامین جانی رابرای جنین دربرنخواهد داشت34 .ازطرفی قاعده ترجیح بلامرجع درحالی که ادامه آبستنی ،حیات مادر را به خطر می اندازد مصداق نمی یابد وبه لحاظ اینکه خانواده یا جامعه با مادر الفتی دارد وحیات اوبرای خانواده وجامعه عزیز است ولی جنین که هنوز الفتی درجامعه نیافته ومعلوم نیست اصلاً زنده متولد شود ادامه حیات دهد و کسی هم به جز جنین مادرچندان علاقه ای نسبت به وی ندارد، اگر حیات اورا فدای مادر کنیم ترجیح بلا مرجع نخواهد بود.
ازاین گذشته اگر قائل به آن باشیم که سقط جنین دراین مورد هم جایز نباشد، آن وقت مادر وجنین هردوبا هم می میرند.بدیهی است اگر رهاندن یکی ازآن دوتن ازمرگ مقدور باشد نباید مقدور را فدای معذور کرد35.سقط جنین به منظور حفظ حیات مادر ازباب اضطرار می باشد .
در قانون مجازات اسلامی اضطرار را ، مجوز ارتکاب جرم دانسته است ونه تنها جنایات را ازشمول این حکم خارج نکرده است بلکه با توجه به تبصره ذیل همین ماده درباره دیه برتاثیر حالت اضطراری دردفع قصاص تصریح می نماید .اما شرط تحقق اضطرار برطبق این ماده این است که فعل ارتکابی با خطر موجود متناسب باشد. بنابراین اگر دوران امر بین کشتن یکی ازدونفر باشد، یکی ازآن دونمی تواند برای رهایی خودازمرگ ابتدا اقدام به قتل دیگری نماید زیرا دلیلی بررجحان نفسی برنفس دیگری وجود ندارد. بنابراین سقط جنین اضطراری تنها درصورتی جایز است که قبل از دمیده شدن روح باشد.
درشکل زیر شماره (1-1) میزان سقط جنین برحسب انگیزه های مختلف درکشورهای توسعه یافته ودرحال توسعه نمایش داده می شود.
1-نجات جان مادر 2-حفظ سلامت جسمانی 3-حفظ سلامت روحی 4-تجاوز به عنف بازنای با محارم 5-آسیب دیدگی جنینی 6- دلایل اقتصادی واجتماعی 7-سقط برحسب درخواس
رایج ترین دلیل برای سقط جنین که مورد پذیرش بسیاری از کشورها قرار گرفته- نجات دادن جان مادر باردار است .برپایه اطلاعات به دست آمده از 193 کشور جهان، 98% ازآن ها سقط جنین را دراین مورد اجازه می دهند.36
-سقط جنین قبل ازدمیده شدن روح
ماده 17 آئین نامه پزشکی مصوب کمیسیون بهداری ودادگستری مجلس درسال 1348 مقرر می داشت «درمواردی که سقط جنین برای سلامت جان مادر لازم باشد، پزشک موظف است ودربیمارستان، پس از مشاهده وتصویب دونفر پزشک دیگر، اقدام نماید»
اطلاق جواز سقط جنین دراین ماده، موجب طرح سوالاتی ازسوی شورای نگهبان شد.دبیر شورای نگهبان با ارسال نامه ای درمقام کسب نظر ازامام (ره) برآمد که وبا ارسال پرسش، پاسخ آن را ازامام (ره) خواستار شد .
سوال: سقط جنین قبل ازدمیدن روح اگر علم به تلف شدن مادر باشدوهمچنین درصورت خوف تلف او جایز است یا خیر؟
جواب: بسمی تعالی- جایز بلکه لازم است .
حضرت امام خمینی(ره) آیت الله ارکی، آیت الله گلپایگانی ودیگر علمای گذشته درکلیه موارد چه سقط جنین عمدی یا شبه عمد وچه خطایی فقط پرداخت دیه را ثابت می کند ومجازات قصاص را درمورد سقط جنین رد می نمایند ومعتقدند که سقط جنین قصاص ندارد ومرتکب باید دیه بدهد.
این علما سقط جنین را مطلقاً حرام می دانند مگر اینکه ادامه حاملگی برای جان مادر خطر داشته باشد که فقط درصورتی که روح درجنین دمیده نشده باشد سقط جنین را جایز می دانند. قاعده نفی عسروحرج، ازمبانی ارتفاع حرمت سقط جنین است .مواد ازنفی جرح، نفی فیق وننگی است ونمی توان هرمشقت ودشواری را مشمول این قاعده دانست، بلکه مشتقی که عرفاً قابل تحمل نباشد مشمول این قاعده قرار نمی گیرد.37
صرف حاملگی متضمن ضرر وزیان نیست واگر با تفسیر موسع، حمل متضمن جرح محسوب شود، جرح ناشی ازبارداری، ازجمله جرح هایی خواهد بود که به حکم شرع وعقل تحمل آن لازم است وبدون دلیل جدی نمی توان آن را دفع نمود.
به عبارت دیگر، ادله نفی جرح، شامل جرحی که بطور طبیعی متوجه شخص است نمی شود وکسی که جرح به طور طبیعی متوجه اواست، حق ندارد آن ها را متوجه دیگری نماید زیرا قواعد نفی جرح، امتنان به امت است ووارد کردن جرح بردیگری خلاف امتنان است .
ازنظر فقهای امامیه، سقط جنین برای حفظ سلامتی جسمی وروانی مادر، پیش از دمیدن شدن روح(قبل از دمیده شدن روح) به استناد قاعده ی نفی عسروجرح ودرصورتی که بقای جنین مستلزم نقص عضو یا درد غیر قابل تحمل برای مادر باشد، وزنده نگه داشتن جنین درخارج رحم نیز میسر نباشد، امکان پذیر است .38
فقهای متقدم درخصوص سقط جنین درمانی بحث نکرده اند ازفقهای معاصر برخی معتقدند اگر ادامه حاملگی برای مادر غیر قابل تحمل باشد سقط جنین قبل ازدمیده شدن روح جایز است39 .برخی می گویند اگرادامه حمل برای مادر ضرر معتنابه یا خطر جانی داشته باشد درصورت عدم دمیده شدن روح، اگر طبق تشخیص پزشک متخصص، بقای حمل برای مادر خطر جانی داشته باشد یا مستلزم ضرر یا درد غیر قابل تحمل باشد، اسقاط مانعی ندارد ونسبت به دیه آن با پدرجنین مصالحه شود، یا وی مباشر سقط رابرای الذمه وحلال کند.40
صاحب جواهر آورده است،« اگر زن وجنین هردوزنده باشند وبقای جان هرکدام ازآنان درخوف وخطر باشد، ظاهر این است که فتوا دادن میسر نیست، باید صبر کنیم تا خداوند خود حکم کند ویکی را قبض نماید وترجیح بین مادر وجنین زنده جان او، ازنظر شرعی وجود ندارد41.
یکی دیگر ازفقها معتقداست درحالت گرفتاری جنین به مرض ویا نقص بدنی، اگر برای پدرومادر پس ازولادت موجب حرج شدید شود، جایز است آن را ساقط کند والا جایز نیست ولی پس از نفخ روح، سقط آن به هیچ وجه جایز نیست 42.ملاحظه گردید که فقها نیز تنها درصورت جرح ودردغیر قابل تحمل، سقط جنین را، آن هم اکثراً پیش ازولوح روح تجویز نموده اند.
– سقط جنین بعدازدمیده شدن روح
فقهای اسلامی دراینکه نشانه دمیدن روح چیست، اقوال مختلفی دارند بعضی می گویند اززمانی که آثار حیات پدید می آید ولی این نظر قابل تامل است زیرا جنین از 10 روزه هم دارای آثار حیاتی است .برخی دیگر گفته اند اززمانی که جنین درشکم مادر تحرک پیدا می کند، اما این مساله ازلحاظ علمی چندان واضح نیست یا گفته اند اگر جنین قابلیت زیستن متصل ازرحم را دارا باشد نشانه دمیدن روح است .
به هرحال مطابق حقوق اسلامی دیه جنین پس از ولوح (دمیدن) روح، دیه کامله است .نکته جالب این است که درمتون فقهی وقتی ازجنایت علیه جنین سخن گفته می شود به طور عمده ازدیه یاد می شود ولی فقهای امامی به اینکه پس از ولوح روح درعمد بودن سقط آیا قصاص ثابت یا نه غالبا سکوت کرده اند.
البته برخی نیز صراحتاً حکم جنایت برجنین را پس از دمیدن روح را همچون جنایت برانسان کبیر ازجهت عمدیا خطا یاشبه عمد دانسته اند وعده ای نیزگفته اند برای شخص صغیر درمقابل فعالیت کبیر قصاص ثابت نیست .اززمانی که روح دمیده می شود چون تشخیص دختریا پسر بودن جنین نیز ممکن می شود دیه دختر نصف است اما درمراحل قبل از آن یکسان، دیه اعضای جنین ومجروح کردن آن نیز به نسبت دیه خود جنین دروضعیت های مذکور تعیین می شود درولوح روح ودرعمدی بودن جنایت علاوه بردیه کامل، کفاره نیز واجب است .
چنانچه زن خود سقط جنین کند باید دیه آن را بپردازد وهیچ تخفیفی ندارد بدیهی است که برمبنای قواعد اصولی چنانچه سقط جنین پس از دمیده شدن روح باشد و وجود آن برای مادر ضرر جانی داشته باشد، براساس اصل انتخاب ضرر أخف بایداجازه سقط جنین را به زن داد ولی برخی ازفقها اعلام کرده اند حتی برای نجات مادر نیز نمی توان جنینی را که روح درآن دمیده شده است ساقط کرد.طبق قول این دسته از فقها تنها یک راه برای سقط جنین وجود دارد وآن این است که زنده بودن جنین محل تردید وضرر جانی مادر دربین باشد.
سقط جنین درحقوق موضوعه ایران (ازنظر پزشکی قانونی) اخراج عمدی یا مصنوعی یا خروج خودبه خود محل پیش ازموعد طبیعی زایمان ، سقط جنین است .
شهید ثانی درکتاب لعمه معتقد است درصورتی که روح درجنین دمیده شده باشد، سقط جنین عمدی مستوجب قصاص است صاحب جواهر نیز برهمین عقیده است .طبق نظری، هنگامی که سقط جنین برای سلامتی مادر لازم باشد به گونه ای که بقای جنین موجب مرگ مادر، مرض شدید ، ازبین رفتن نیروی مادر، تلف عضوی ازاعضای مادر ومشابه این موارد شود جایز است ولو این که روح درآن دمیده شده باشد.43
آیت الله تبریزی، آیت الله موسوی اردبیلی، درصورت اثبات ضرورت خطر جانی برای مادر، اسقاط جنین را حتی بعد ازدمیده شدن روح بلا اشکال میدانند که اختلاف نظر ایشان با علمای دیگر وعلمای گذشته واضح ومحرز است .44
طبق نظریات آیت الله خامنه ای، آیت الله بهجب، حضرت آیت الله صانعی،حضرت آیت الله زنجانی، حضرت آیت الله تبریزی، حضرت آیت الله فاضل لنکرانی،حضرت آیت الله مکارم شیرازی، طبق نظر آیات اعظام فوق، سقط جنین مطلق حرام بوده وسقط جنین قبل ازچهارماهگی وقبل از طول روح با اثبات خطر وضد رحانی برای مادر جایز است وبعدازچهار ماهگی به هیچ وجه جایز نیست .
بند سوم : سقط درمانی ازمنظر اخلاق کاربردی
«اخلاق کاربردی عبارتست از : کاربرد نظریه های اخلاقی کلی درمسایل اخلاقی با بی طرفی درحل این مسایل».45
دراین اصطلاح درستی ونادرستی کارهای خاصی که درجامعه، جنبه کاربردی دارند ودرحوزه مسایل چالش برانگیز بوده وبه عنوان معضل اخلاقی درآمده اند به ارزش داوری اخلاقی گذاشته می شود، مثلا سقط درمانی صحیح است یا خیر؟
دربعضی ازجوامع، سقط جنین نه کاملا مجاز است ونه کاملا منع شده است؛یعنی بستگی به تقاضا برای این عمل ندارد، بلکه تحت شرایط خاص مجاز قلمداد می شود، اما چه اصول اخلاقی می توانند سقط جنین را درموارد خاص، مجاز ودرموارد دیگر غیر مجاز کنند؟ مرادازموارد خاص، معمولا زنای به عنف، احتمال وضعیت غیر طبیعی (نابهنجار) جنین ومضر بودن بارداری برای سلامتی مادر است

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درمورد سقط جنین، قتل عمد، ارتکاب جرم، قانون مجازات Next Entries پایان نامه رایگان درمورد سقط جنین، نظام های حقوقی، اختلافات خانوادگی، مذاهب اسلامی