پایان نامه رایگان درمورد حقوق بشر، اصل عدم مداخله، مداخله بشردوستانه

دانلود پایان نامه ارشد

اجراي تعهدات مسئوليت حمايت، ايفا نمايند. در مباحث آتي راجع به توانمندي اين سازمانها در مناطق مختلف جهان سخن خواهيم گفت.
بند نخست: سازمانهاي منطقهاي قاره افريقا
قاره افريقا، هميشه به عنوان مهد ظهور نظريه مسئوليت حمايت، مطرح بوده است. اين موضوع در گزارش سال 2009 دبيرکل نيز تصريح شده است. اتحاديه افريقا، نه تنها از ملل متحد در مقام خلق و اجراي مفهوم مسئوليت حمايت عقب نبوده است، بلکه اين اتحاديه را ميتوان به عنوان اولين ارگاني که اجراي مسئوليت حمايت را در دستور کار خود قرار داد، شناخت. مطابق ماده چهارم اساسنامه اتحاديه افريقا که در سال 2000 به تصويب کشورهاي قاره افريقا رسيد، رهبران افريقايي، با جايگزيني “اصل عدم مداخله”360 با “اصل عدم بيتفاوتي”361، مسئوليت اتحاديه را در مداخله در امور داخلي اعضايش براي حمايت از شهروندان کشورها در حين وقوع بحرانهاي انساني، به رسميت شناختند و اين براي نخستين بار بود که سازماني به موافقت اعضايش، چنين حقي را بر خود قائل ميشود. در سال 2004 نيز شوراي امنيت و صلح اتحاديه افريقا، براي جلوگيري، مديريت و حل درگيريهاي قاره افريقا، بنيان نهاده شد.362
اتحاديه افريقا، با اتکاي سند تأسيس خود و همچنين پروتکل سال 2002 آن درباره تأسيس شوراي امنيت و صلح، نظامي متشکل از نظام هشدار بههنگام قارهاي363، هيأت عقلا364، نيروهاي آمادهباش افريقايي365، را براي حفظ صلح و امنيت اين قاره بوجود آورده است. تمامي اين سازمانها ميتوانند اجراي نظريه مسئوليت حمايت را به خوبي ممکن سازند.
نظام هشدار بههنگام قارهاي از سال 2006، بر اساس ماده 12 پروتکل مذکور تأسيس گرديده است و با هدف تسهيل واکنش سريع و اقدام به موقع براي پيشگيري از درگيرهايهاي در حال ظهور، در افريقا فعاليت مينمايد. اين سازمان، با دريافت و جمع آوري اطلاعات و قرار دادن آن در اختيار تصميمگيرندگان قاره افريقا، سعي مينمايد تا به مديريت و حل و فصل و جلوگيري از درگيريها در قاره افريقا بپردازد.366
هيأت عقلاي افريقا نيز در سال 2007، توسط کميسيون اتحاديه افريقا با هدف پيشگيري از درگيريها در قاره افريقا، بوجود آمد و اقداماتي از جمله ارائه توصيه به شوراي امنيت و صلح افريقا و اعضاي کميسيون اتحاديه افريقا، ايجاد فرصت، در هنگام درگيريها، براي برقراري ارتباط ميان شورا و کميسيون با طرفين درگيري، واسطه شدن ميان دو گروه درگير که حاضر به مذاکره رودررو نميباشند و همچنين تشکيل هيأتهاي حقيقتياب و کمک و توصيه به گروههاي ميانجيگر، را انجام ميدهد.367
نيروي آمادهباش افريقايي، نيروي حافظ صلح بينالمللي و قارهاي است که با هدف حفظ صلح در افريقا، در سال 2010، وارد مرحله عملياتي گرديده است. اين نيرو داراي 5 تيپ است که هر يک توسط يک سازمان تحتالمنطقهاي368 در افريقا تأسيس و هدايت ميشوند.
علاوه بر سازمانهاي منطقهاي که در قاره افريقا، اين توانمندي را دارند تا يکي از مسئوليتهاي نطريه مسئوليت حمايت را بر عهده گيرند؛ سازمانهاي تحت المنطقهاي ديگري نيز در اين قاره وجود دارند، که استفاده از سازوکار آنها براي رسيدن اهداف نظريه مسئوليت حمايت، ميتواند بسيار سودمند باشد.
مهمترين اين سازمانها که در زمينه مسئوليت حمايت ميتواند بسيار پراهميت باشد، جامعه اقتصادي کشورهاي غرب افريقا369 است. اين سازمان تحتالمنطقهاي داراي سازوکارهاي مختلفي و مناسبي در زمينه مسئوليت حمايت، است. چهارچوب پيشگيري از درگيريهاي اين سازمان370 که در سال 2008 توسط سران کشورهاي عضو آن اتخاذ گرديد، يکي از اين سازوکارهاست که با تبعيت از نظريه مسئوليت حمايت، سه مسئوليت پيشگيري، واکنش و بازسازي را به عنوان تعهدات خويش پذيرفته است. هر چند که مسئوليت حمايت، در نگاه اين سازمان، محدود به چهار جنايت نسلزدايي، پاکسازي قومي، جنايات جنگي و جنايات عليه بشريت نميگردد و امکان گسترش آن به بلاياي طبيعي نيز وجود دارد.
يکي ديگر از سازوکارهاي اين سازمان، مکانيزم هشدار و واکنش بههنگام به درگيريها371 است. اين مکانيزيم، با همکاري جوامع مدني و همچنين شبکه غرب افريقا براي حفظ صلح372، تلاش ميکند تا به وظيفه خود در هشدار به موقع درگيريها و انجام اقدامات متناسب براي رفع درگيريها، فعاليت نمايد.373
در افريقا سازمانهاي تحتالمنطقهاي ديگري نظير جامعه شرق افريقا374 و جامعه توسعهيافته جنوب افريقا375، وجود دارند که در زمينه هشدارهاي بههنگام منطقهاي فعاليتهايي دارند.
بند دوم: سازمانهاي منطقهاي قاره اروپا
بسياري از کشورهاي اروپايي، پارلمان و کميسيون اروپا، از حاميان سرسخت نظريه مسئوليت حمايت محسوب ميشوند و نقش بسيار گستردهاي در تصويب نظريه مسئوليت حمايت، در نشست سران جهان در سال 2005، داشتند. پارلمان اروپا، در بيانيههايش پس از سال 2005، بارها نظريه مسئوليت حمايت را مورد اشاره قرار داده است و به آن استناد مينمايد.
آنچه که در اروپا بيش از هر چيز ميتوان نسبت به آن تأکيد کرد، نقشآفريني اين قاره در نظريه مسئوليت حمايت با استفاده از نيروي نظامياش ميباشد. اتحاديه اروپا نيز قدمهاي مؤثري در زمينه اجرايي نمودن مسئوليت حمايت برداشته است. يکي از اين اقدامات، موافقت اين اتحاديه با تشکيل گروههاي مبارز اتحاديه اروپا376 است که در از ابتداي سال 2007 ميلادي روند اجرايي به خود گرفته است. اين نيرو، با اين هدف ايجاد شد تا بتواند ظرف 15 روز به بحرانهاي انساني ايجاده شده، پاسخ مناسبي دهد. يکي از ويژگيهاي اين نيرو، قابليت انجام عمليات به درخواست ملل متحد و به عنوان بازوي اين سازمان، مطابق تعهدات فصل هفتم منشور ميباشد. بنابراين، اين نيرو قابليت آن را دارد تا در انجام مسئوليت واکنش مستقلاً يا به دستور ملل متحد وارد عمل شود.377. نيروي واکنش ناتو378، نيز که قابليتهاي خود را کوزوو و افغانستان به خوبي نشان داده است، ميتواند براي انجام مقاصد مسئوليت حمايت به کار برده شود.
سازمان امنيت و همکاري اروپا379، نيز که بزرگترين سازمان امنيتي منطقهاي در جهان است، ميتواند نقش عمدهاي را در اهداف مسئوليت حمايت، يعني ايجاد ثبات، امنيت، صلح، ارتقاي دمکراسي، حقوق بشر و حاکميت قانون داشته باشد.
همچنين در سال 2007، طي توافقي که اتحاديه اروپا با سران کشورهاي اتحاديه افريقا صورت داد، قادر شد تا در مسائل مربوط به صلح و امنيت با اين اتحاديه همکاري و کمک نمايد و بتواند ظرفيت اين اتحاديه را در پيشگيري از بحرانها و همچنين بازسازي پس از بحرانها، افزايش دهد.380
بند سوم: سازمان منطقهاي آ. سه. آن در آسيا
اتحاديه کشورهاي جنوب شرقي آسيا (آ.سه.آن)، نيز قدمهاي مؤثري را در ارتقاي سطح نظري و اجرايي مسئوليت برداشته است. در پنجمين نشست مجمع خلق کشورهاي آ.سه.آن، نشستي را با عنوان “پيشگيري ار مخاصمات، عمليات ايجاد صلح و مسئوليت حمايت”، براي بررسي اثرات نظريه مسئوليت حمايت در منطقه آ.سه.آن برگزار شد و راجع به ايجاد سازوکارهاي اجرايي مسئوليت حمايت در جنوب شرقي آسيا، بحث و بررسيهايي صورت گرفت. اينگونه نشستها ميتوانند در ارتقاي سطح نظري و همچنين ايجاد اجماع و خواست سياسي براي اجراي مسئوليت حمايت بسيار کارساز باشند. در واقع بايد خاطر نشان کرد، آ.سه.آن از جمله مناطقي است که در ارائه نظر و تحليل راجع به مسئوليت حمايت از پيشگامان محسوب ميشود.
از لحاظ اجرايي نيز سازوکارهايي نظير رکن حقوق بشري آ.سه.آن381 در زمينه حمايت از حقوق بشري فعاليتهايي بسياري دارد. همچنين ميتوان از جامعه امنيتي آ.سه.آن382 ياد کرد که در پيشگيري از درگيريها و تحکيم صلح پس از از بحرانها، نقش مهمي را در ميان کشورهاي عضو آ.سه.آن ايفا ميکند. ديوان منطقهاي آ.سه.آن383 نيز با هدف اعتمادسازي و اجراي ديپلماسي پيشگيرانه در منطقه، گفتگوهاي سياسياي را ميان کشورهاي منطقه در مياندازد. به نظر ميرسد، اين ديوان ميتواند در اجراي مسئوليت پيشگيري، کمکهاي زيادي را به اجرايي ساختن هر چه بهتر نظريه مسئوليت حمايت داشته باشد.

جمع بندي بخش دوم
چنانکه ملاحظه کرديم، نظريه مسئوليت حمايت، در بطن خود سه تعهد و مسئوليت را براي کشورها و جوامع بينالمللي، در پي دارد. مسئوليت پيشگيري، نخستين مسئوليت در اين نظريه است. اين مسئوليت، به عنوان گزينه اصلي و اولويت نخست نظريه مسئوليت حمايت از سوي کميسيون مداخله و حاکميت کشور، مطرح گرديد و پس از آن، در تمام گزارشهاي موجود درباره مسئوليت حمايت مورد تأئيد و تأکيد قرار گرفت.
پس از آنکه کليه اقدامات پيشگيرانه، با ناکامي مواجه شدند، اجراي مسئوليت پيشگيري از سوي جامعه بينالمللي جاي خود را به مسئوليت واکنش ميدهد. مسئوليت واکنش خود در دو مرحله و در دو سري اقدامات اجرايي متفاوت جهت کنترل و توقف نقض شديد و گسترده حقوق بشر که در اثر انجام چهار جرم نسلزدايي، جنايات جنگي، پاکسازي نژادي و جنايات عليه بشريت ايجاد شدهاند، صورت ميگيرد. نخست آنکه در مرحله اول اجراي مسئوليت واکنش، اقداماتي بايد انجام شود که فاقد وصف نظامي هستند؛ بدين معنا که پيش از بکارگيري هرگونه گزينه نظامي، ميبايست سير اقدامات اقتصادي، سياسي و امنيتي، حقوقي و حتي اجتماعي و فرهنگي انجام شوند تا کشور مذبور را مجبور به توقف جنايات عليه حقوق بشر و بشردوستانه کنند. سپس با وقوع شکست اقدامات کمتر قهري در مرحله اول مسئوليت واکنش، به ناچار در مواردي که اثبات شود اقدامات پيشگيرانه و واکنشي غيرنظامي براي حل موضوع کفايت نميکند و چهار جرم نسلزدايي، جنايات جنگي، پاکسازي نژادي و جنايات عليه بشريت، کماکان در حال انجام هستند يا امکان از دست رفتن جان و زندگي بسياري از مردم در صورت وقوع اين جنايات، شديداً محتمل به نظر ميرسد و اين وضعيت، چنان گسترده و شديد است که وجدان بشريت را تحت تأثير خود خود قرار ميدهد، اجراي مسئوليت حمايت از سوي جامعه بينالمللي در موارد استثنايي و با درنظر گرفتن شرايط همان قضيه، معطوف به استفاده از نيروي نظامي خواهد شد.
مسئوليت بازسازي نيز شامل انجام کليه مساعدتها از سوي جامعه بينالمللي براي بازيابي و بازسازي کشور مورد مداخله خصوصاً پس از مداخله نظامي، از نظر سياسي، اقتصادي، حقوقي و امنيتي است. همانطور که جامعه بينالمللي در مسئوليت پيشگيري سعي ميکرد تا ريشهها و اسباب وقوع بحرانهاي انساني کشف و حل و فصل نمايد، در مسئوليت بازسازي نيز تلاش ميشود تا جامعه مورد مداخله از هر حيث وضعيت مناسبي به خود بگيرد؛ به عبارتي ديگر تلاش ميشود تا مشکلات مختلف، چه اينکه قبل از وقوع بحران وجود داشتهاند و چه آنکه پس از انجام مسئوليت واکنش بوجود آمده باشند، رفع شوند.
اين موضوع پر واضح است که انجام هرکدام از مسئوليتهاي حاصل از نظريه مسئوليت حمايت به ويژه مسئوليت واکنش، براي اينکه مشروع جلوه نمايد، ميبايست در قالبي فراملي و چندجانبه انجام گيرد. ملل متحد و ساير سازمانهاي جهاني و منطقهاي، ميتوانند از توانمنديهاي خود به نحو مناسبي در جهت ارتقاي سطح اجرايي مسئوليت حمايت، بهره گيرند. سازمانهاي منطقه افريقا، اروپا و آسيا، توانمنديها و ظرفيتهاي مناسبي را براي ايفاي نقش در اجراي تعهدات ناشي از مسئوليت حمايت، دارا هستند.

نتيجة پاياني
1) نظريه مسئوليت حمايت با درسگرفتن از ناکاميهاي بزرگ تاريخي در زمينه حمايت از حقوق بنيادين بشري در درون کشورها پا به عرصه حقوق و روابط بينالملل نهاده است و جبران ضعفهاي مداخلات به اصطلاح بشردوستانه در دهه نود ميلادي و پيش از آن، مهمترين هدف نظريه مسئوليت حمايت است. اين نظريه را ميتوان نوع تکميل شدهاي از اصل مداخله بشردوستانه دانست.
2) در نظريه مسئوليت حمايت، سعي شده است که با اصل قرار دادن حمايت از حقوق انسانها و تبيين مسئوليت اوليه براي حاکميت کشورها، کمترين تعارض ممکنه با اصول منشور، به خصوص اصل عدم مداخله و اصل حاکميت کشورها، حادث گردد.
3) واضع نظريه مسئوليت حمايت را بايد کميسيون بينالمللي مداخله و حاکميت کشور، دانست؛ هر چند که پيش از تأسيس اين کميسيون و ورود اين

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره حقوق بشر، مداخله بشردوستانه، حقوق انسان Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره حقوق بشر، مداخله بشردوستانه، منشور ملل متحد