پایان نامه رایگان درمورد فلسفه برای کودکان، تحلیل گفتمان، تعلیم و تربیت، قابلیت اعتماد

دانلود پایان نامه ارشد

ه و همچنین خواندن متن پیاده شده، سعی میکند بفهمد کنشگران وقتی گفتوشنود می‌کنند چه چیزی را سازمان میدهند، در تحلیل گفتوشنود، درک کنشها هدف تحقیق نیست بلکه شرط ضروری برای ادامه کار در مرحله بعدی است که فرمولبندی فرایندهایی است که به منظور انجام کنشهای درک شده به کارگرفته شدهاند. (Have,2007)
3-1-2-2 تحلیل مکالمه و تفاوت آن با سایر رویکردها نظیر تحلیل گفتمان:
بنابراین، با توجه آنچه گفته شد، شیوه اجرا و عملکرد تحلیل مکالمه، میتواند مرا به هدفم از تحلیل فرایند گفتوگوهای کلاسی نزدیک سازد، در بسیاری از رویکردهای تحلیل گفتمان نیز، تحلیل گفتوگومحور صورت میگیرد اما نمیتوانست اساس کار برای این پژوهش باشد که در ادامه به ذکر توضیحاتی در این‌باره می‎پردازم.
تحلیل مکالمه بر تعامل متمرکز است اما تحلیل گفتمان اساساً مجموعه بزرگتری از کنشهای زبانی را مدنظر قرار دارد و معمولاً تمایل به پیوند زدن سطح خرد مکالمات و سطح کلان متغیرهای اجتماعی مثل طبقه و جنسیت را دارد. (هاچبی به نقل از آذری، 1393: 70) اما پرداختن به زمینه و فضای خرد تعامل، نفی‎کننده موضوعات و مفاهیم کلانتری مانند قدرت و نابرابری نیست، بلکه غالباً اقتضاء میکند که درباره این مفاهیم متفاوت اندیشید و در نتیجه ممکن است سؤالات متفاوتی برای تحلیگر بروز کند. (رپلی،1390: 213و214) برای مثال تحلیل گفتمان امتیاز بیشتری بر مشاجرات و رویدادهای جدال آمیز میدهد در حالی‌که تحلیل مکالمه متمرکز بر موارد عادی و متداول است ( Wooffitt,2005:138). اما در اینجا من به دنبال تحلیل در سطح خرد و شناسایی ساختار بحث هستم نه مشاجرات و منازعات گفتمانی صورت گرفته.
* تفاوت‌های اصلی تحلیل مکالمه با سایر رویکردها از نظر «تن هاو»:
1. تحلیل مکالمه نسبت به سایر رویکردها نزدیک به پدیده مورد بررسی عمل میکند چراکه بر جزئیات فعالیتهای تعاملی کار میکند. ضبط کردن و پیادهسازی جزئیات و ظرافت روابط انسانی حلقه گمشده در روشهای دیگر است.
2. علاقه تحلیل مکالمه، تحلیل دادههایی است که بطور طبیعی اتفاق افتادهاند تا بررسی دادههای تجربی و یا دادههایی که محقق در آن دستکاری کردهاست. برای همین کمترمصنوعی است.
3. دیدگاه تحلیل مکالمه بررسی ساختار و روند تعاملات انسانی است. هدف تحلیل مکالمه این نیست که توضیح دهد چرا گروه مورد بررسی اینگونه کنش دارند بلکه بیشتر اینکه چگونه تعاملات را انجام میدهند را تفسیر میکند.
4. تحلیل مکالمه میتواند به عنوان مطالعه زبانی که افراد به کار میبرند ، درنظر گرفته شود؛ اما این کار را با توجه به سیستم زبانشناسی انجام نمیدهد ،بلکه تحلیل جامعهشناختی از زبان شفاهی است که در محیط طبیعی بهکارمیرود. (Have,2007:9-10) همانطور که این موارد نیز نشان میدهند، تحلیل مکالمه به علت ماهیت خرد و تعاملی آن، و بررسی جامعه شناختی مناسبترین روش برای بررسی ساختار گفتوگوهای کلاس فلسفه برای کودکان میباشد.
3-1-3 مصاحبه متمرکز118
در ادامه روند پژوهش بهمنظور عمیقتر کردن تفسیر خود از روند این گفتوگوها و مطالعه کارکرد آن در فضای آموزشی و جامعه برای آگاهی از نظرات کارشناسان و صاحبنظران مربوطه، روش مصاحبه متمرکز را به کار گرفتم. «مصاحبه در تحقیقات کیفی، باعث جمع‌آوری اطلاعات غنی و پرمایه‌ای می‎شود که خصیصه مفهومی و معنایی دارد و نه عددی و کمی که در قالب ارقام و فرمول عرضه شود». (ایمان،1391ب: 152)
مصاحبه متمرکز محصول تلاش رابرت مرتون و همکارانش در دهه 1940 میلادی است. هدف اصلی این مصاحبه دسترسی به اطلاعاتی است که در تفسیر یافتههای پژوهش کمک کند. عناصر، الگوها و ساختار کلی این وضعیت پیش از این توسط محقق تحلیل شده است (مثلا با تحلیل محتوا)، بر اساس تحلیل اولیه راهنمای مصاحبهای تدارک دیده میشود که قلمرو پژوهش و فرضیه‎ها را مشخص می‌کند. (Merton,1987)
در مصاحبه متمرکز به ترتیب زیر عمل میشود: پس از ارائه یک محرک واحد (مثلاً یک فیلم، یا برنامه رادیویی و..)، با استفاده از راهنمای مصاحبه، نظر مصاحبه شوندگان در آن رابطه با آن مطالعه میشود. (فلیک ،1388: 166)
3-1-3-1 مؤلفههای مصاحبه متمرکز
فاقد جهت بودن؛ از طریق استفاده از چندین نوع سؤال حاصل میشود، اولین آنها سوالهای بدون ساختار است. (مانند ،چه چیز در فیلم شما را بیش از هر چیز دیگر تحت تأثیر قرار داد).در حالت دوم سؤالهای نیمه ساخت‌یافته قرار دارندکه در آنها مسئله مشخصی تعریف می‎شوند.(مثلاً یک صحنه مشخص در فیلم) و در حالت سوم، سؤالات ساخت یافته (مثلاً حالا که به سخنرانی گوش کردید، به نظر شما سخنرانی او تبلیغاتی بود یا آموزنده؟)، معیار مشخص بودن؛ مصاحبه باید عناصر خاصی را روشن کند و نباید در سطح پاسخهای کلی باقی بماند. مصاحبه باید اطلاعات خاصی را که تأثیر یا معنای یک واقعه را برای راوی تعیین می‌کند استخراج کند. و سؤالات به اندازه کافی کلی باشند تا مانع ساخت‌دهی از جانب محقق شوند. این مصاحبه مانند یک مکالمه هدایت و سؤالات در وقت لازم و به تشخیص محقق طرح می‌شوند و جمله بندی سؤالات ضرورتاً برای همه یکسان نیست. (فلیک ،1388: 169-166)
بر این اساس، فیلمی کوتاه (حدوداً 20 دقیقه) از تجربههای زیسته و تأملات119دانشآموزان و نمونهای از گفت‌وگوهای آنان در کلاسهای فلسفه برای کودکانی که مشاهده نمودیم، آماده کردم که به متخصصان تعلیم و تربیت و علوم ارتباطات و صاحب‎نظران حوزه گفتوگو نشان داده تا با روند صورت گرفته در کلاس و ارزیابی فراشناختی تأثیرات آن با توجه به گفتههای دانشآموزان آشنا شوند، سپس از آنها خواستم به سؤالات زیر پاسخ دهند تا تفسیرهایم در خصوص ضرورت و کارکرد این آموزشها تکمیل و تأیید کنند. در عین حال در خلال مصاحبه با افراد، بسته به فضا و محتوای مکالمه، پرسشهای دیگری نیز در راستای بست و یا تکمیل سؤالات اولیه مصاحبه طرح نمودم که سؤالات ثانویه خوانده میشوند. در این قسمت صرفاً پرسشهای اولیه مصاحبه آوردهام.
• با توجه به فیلمی که دیدید، وجود این آموزش‌ها چه ضرورتی میتواند داشته باشد؟
• به نظر شما وجود این آموزشها ، چه سودمندیها و تبعاتی را ممکن است در پی داشته باشد؟
• این آموزش‎ها چه نقشی در روند توسعه جوامع (الگوهای توسعه مشارکتی، ارتباطات توسعه) دارد؟
• نوع کنشی که در تعاملات این کلاس مشاهده کردید؛ بازتولید چه نوع کنشی میباشد؟
• چه مشکلاتی به خاطر عدم رواج این آموزش‎ها در جوامع ایجاد می‌شود؟
• چه زمینه‎های اجتماعی و فرهنگی باعث می‌شود این آموزش‎ها تقویت یا تضعیف شود؟
• به اعتقاد شما برای فراگیر کردن این آموزش‎ها بین مخاطبین مختلف چه کارهایی باید کرد؟
• برای اینکه این آموزش‏ها اجرایی و عملیاتی شود، چه بستر نهادی و هنجاری باید ایجاد شود؟

3-2 جامعة آماری، روش نمونهگیری و حجم نمونه120
3-2-1 جامعة آماری
همانطور که در بالا ذکر شد، در بخش مشاهده، کلاس‌های فلسفه برای کودکانی که در استان تهران برگزار می‎شدند و در بخش مصاحبه نیز استادان ارتباطات، صاحب‌نظران حوزه گفتوگو و اساتید تعلیم و تربیت آشنا با برنامه درسی فلسفه برای کودکان جامعه آماری این پژوهش را تشکیل میدهند.
3-2-2 روش نمونهگیری و حجم نمونه
حدوداً 200 جلسه کلاسهای فلسفه برای کودکان را در مدت یک سال و نیم مشاهده کردیم121 که هر جلسه کلاسی تقریباً 45 دقیقه طول میکشید. برای این منظور جلسات کلاسی فلسفه برایکودکان پایه پنجم وچهارم در دبستان پسرانه سما (1) و دبستان دخترانه صالحین اساس کار مشاهده متمرکز بود، البته جلسات فلسفه‌برای‌کودکانِ سایر پایههای این مدارس و جلسات مدارس دیگری که دوره آموزشی فلسفه برای کودکان به صورت یک زنگ در برنامه هفتگی آنان قرار داشت همچون مدرسه سرمد(لواسان)، سما دخترانه، دبستان سلمان فارسی(پسرانه) و هاشمی نژاد(دخترانه)، نیز در مشاهده توصیفی مدنظر قرار داشتند.
برای بخش دوم، در نهایت با 15 نفر از استادان ارتباطات، صاحب‎نظران حوزه گفتوگو و اساتید تعلیم و تربیت مصاحبه کردم.
در این تحقیق در هردو بخش مشاهده همراه با مشارکت و مصاحبه با کارشناسان با توجه به رویکرد روش کیفی، از نمونه گیری نااحتمالی با تکنیک هدفمند استفاده میشود. «دستیابی به نمونه‎ای که حداکثر درگیری با مسئله تحقیق را دارد و از اطلاعات زیادتری برخوردار است، نمونه مناسب تحقیقات کیفی است». (ایمان، 1391ب: 152) لذا تمام جلسات فلسفهبرای‎کودکان کلاسهای پنجم و چهارم مشاهده شد و برخی از جلسات که اهداف و مهارتهای گفتوگوی کندوکاوی در آن نمود بیشتری داشت، تحلیل مکالمه شد.
به طور خلاصه در تحقیقات کیفی، حجم نمونه بر اساس اشباع نظری مشخص می‌شود. بنابراین در این تحقیق نمونه‌گیری به شیوه هدفمند از میان جامعه آماری صورت گرفت و ملاک تعیین حجم نمونه نیز اشباع نظری بود.
3-3 رویه گردآوری دادهها
همانطور که در هر کدام از روشها به تفکیک توضیح دادهام، برای گردآوری دادههای تحقیق علاوه بر مطالعات کتابخانهای به گردآوری دادههای میدانی از کلاسهای گفتوگویی کندوکاو محور که با عنوان فلسفه برای کودکان شناخته شدهاند، پرداختم و جلسات آن را مشاهده، ضبط و برخی را تصویربرداری نمودم تا با پیاده‎سازی آن و اضافه کردن مصاحبه متمرکز با متخصصان به توصیف و تفسیر کنشهای صورت‏گرفته در کلاس بپردازم.
3-4 پایایی و روایی پژوهش
معیارهای گذشته برای ارزیابی قابل اعتماد بودن گزارشهای پژوهش کیفی، کارا نیستند. به بیانی ساده دو مفهوم پوزیتویستی اعتبار و روایی درباره کیفیت پژوهش، برای روشهای کیفی کارامدی لازم را ندارند. چرا که این اصطلاحات و رویکردی که آن را پشتیبانی میکند، در آغاز از یک چشمانداز مورد اجماع درباره امکان پیشرفت علمی پدید آمد و معتقد بود که علم در فرایند تولید دانش علمی و آفاقی میتواند و باید حقیقت جهان شمول تولید کند. بنابراین، اعتبار از این دیگاه به چیزی جز حقیقت اشاره ندارد، حقیقتی که از طریق زبان دال بر یک واقعیت اجتماعی پایدار شناخته میشود. اما با مطالعه گفتار و گفتمان درمی‌یابید که چگونه «یک حقیقت» وجود ندارد بلکه «حقیقتها» یا نسخههای گوناگون و گاه متعارض از آن وجود دارد. نکته مهم این است که پژوهشگر از طریق تحلیل و نوشتن نشان دهد که چگونه حقیقتها یا نسخه خاصی از جهان تولید میشوند. کار پژوهشگر این است که دیگران را متقاعد کند که ادعاها و تفسیرهای او هم قابل قبول و هم ممکن است. اینکه این ادعاها و تفسیرها را بدون مبنا ارائه نشدهاند و یا اینکه صرفاً برداشت مبهم پژوهشگر نیستند، بلکه بحث و استدلال بر اساس مطالب آرشیو است. (رپلی،1390: 249- 246)
3-4-1 پایایی و روایی در دادههای کیفی:
بر اساس آنچه در بالا گفته شد، میکوت و مورهاوس(1994)، به جای تأکید بر پایایی و روایی، قابلیت اعتماد122 طرحهای پژوهش کیفی را مطرح میکنند. آنان چهار عامل که به مدد آنها اعتمادسازی میشود، چنین خلاصه میکنند:
1. استفاده از چند روش برای گردآوری دادهها: این موضوع شبیه به مفهوم مثلث‌سازی است. استفاده از مصاحبه در کنار مشاهده میدانی و تحلیل متون موجود نشانگر آن است که موضوع مورد بررسی از چند منظر گوناگون بررسی شده و میتوان به آن اعتماد بیشتری داشت. چند سویه کردن به معنی استفاده همزمان از چند روش پژوهشی یا همراه کردن تفسیر با تبیین، از جمله این موارد است که می‌تواند تأمین‌کننده اعتبار کار پژوهشی کیفی باشد. استفاده همزمان این پژوهش از سه روش مشاهده مشارکتی، تحلیل مکالمه و مصاحبه میتواند به قابلیت اعتماد یافتههای این پژوهش کمک کند. موارد ذیل از جمله استراتژیهایی است که بدین منظور بهکار میروند: «استفاده عینی وکامل نقلقولها، شنیده شدن صداهای مختلف در تحقیق، گنجانده شدن صداهای منفی و مخالف با روند کار در پژوهش، عادلانه برخورد شدن با دادهها، آموزش مهارتهای اجتماعی و ارتباطی به محققان در بالا بردن اعتبار تحقیق».
2. بازرسی مسیر کسب اطلاعات: اساساً به معنای ثبت مداوم دادههای اصلی به کار رفته در تحلیل و توضیحات پژوهشگر و روشهای تحلیل است. مسیر بازرسی مدارک تحقیق به دیگران اجازه میدهد تا فرایندهای فکری حاکم بر کا

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درمورد روش پژوهش، فلسفه برای کودکان، علوم اجتماعی، مشاهده مشارکتی Next Entries پایان نامه رایگان درمورد خود ارزشیابی، آموزش مستقیم، حلقه کندوکاو، پیش‌فرض‌ها