پایان نامه رایگان درمورد فراشناختی، راهبردهای شناختی، راهبردهای فراشناختی، توانایی ها

دانلود پایان نامه ارشد

و یادگیری خود انجام دهد، راهبرد های یادگیری می گویند. راهبرد های یادگیری، دو دسته ی شناختی و فراشناختی را در بر می گیرند. راهبردهای شناختی، ابزار هایی ضروری برای یادگیری محتوا هستند، اما راهبرد های فراشناختی، زمینه را برای جهت دهی و کاربرد راهبرد های شناختی و نظارت کردن بر آن ها را فراهم می سازند و نقش مهمی در جریان یادگیری ایفا می کنند(عبد اله پور،کدیور و عبداللهی،1384).
راهبرد های فراشناختی به افراد در افزایش بازده یادگیری کمک می کند، دانش آموزان می توانند مسیر خود را در روند یادگیری با توسعه ی ظرفیت های یادگیری فراشناخت ترسیم کنند و محصلان می توانند راه را برای یادگیری مورد یادگیری در دستور کار برنامه ی آموزشی خود باز کنند(کولب،2009).
راهبردهای شناختی راهبردهایی هستند که به فرد کمک می کنند تا اطلاعات را پردازش کند ؛ راهبردهایی مانند : یادداشت برداشتن و نمودار کشیدن. این راهبردها بسیار تکلیف مدار هستند، بدین معنی که ممکن است راهبردی برای یک تکلیف مناسب باشد،اما برای تکلیف دیگر نامناسب و برعکس . فعالیت های فراشناختی ماهیت اجرایی و نظارتی دارند و تنها هنگام برنامه ریزی ، بازبینی و ارزیابی از یک راهبرد شناختی مورد استفاده قرار می گیرند . در نتیجه اغلب به عنوان فعالیت های خود گردانی معروفند(وایدیا ،1999، نقل از فولادچنگ ، 1384). به بیان دیگر ، راهبردهای شناختی به دانش آموز کمک می کنند تا به هدفی خاص برسد ، اما راهبردهای فراشناختی سبب می شوند دانش آموز دریابد که آیا به آن هدف رسیده است یا نه . وقتی که دانش آموزی پرسش هایی از خودش می پرسد تا اطمینان حاصل کند به هدف خویش دست یافته است یا خیر نیز از فراشناخت استفاده کرده است . تجارب فراشناختی یا پیش از فعالیت شناختی به دست می آید یا پس از آن و اغلب وقتی روی می دهد که شناخت فرد با شکست مواجه می شود(فولادچنگ،1384).
2-5-اهمیت فراشناخت در آموزش
در مورد اینکه چرا توسعه مهارت های فراشناختی اهمیت دارد باید به بررسی دقیق فرایندهایی بپردازیم که بر فعالیت های شناختی نظارت می کنند و آن ها را جهت می دهند. فرایندهای فراشناختی،دو جنبه مستقل ولی در ارتباط با یکدیگرند: یکی دانش فراشناختی و دیگر فرایندهای تنظیم و کنترل . دانش فراشناختی شامل موارد زیر است :
1 . اطلاعات فرد در مورد نظام شناختی خود .
2 . اطلاع از هدف و ویژگی های تکلیف .
3 . اطلاعات مربوط به راهبردهای تسهیل کننده .
تنظیم و کنترل از دیگر فرایندهی فراشناختی است که فرایندهای تفکر فرد را در موقعیت یادگیری هدایت می کند.کنترل کننده های فراشناخت یا خود تنظیمی عبارتند از : 1 . برنامه ریزی   2 . نظارت 3. تنظیم  4 . بازبینی(کدیور،1383).
در لزوم توجه به اهمیت فراشناخت و آموزش مهارت های فراشناختی به دانش آموزان ، روانشناسان تربیتی طی چندین دهه ، آموزش راهبردهای ویژه یادگیری به دانش آموزان را تأیید کرده اند ، مهمترین موضوع روانشناسی شناختی در روان شناسی تربیتی ، تأکید بر یادگیری « چگونگی یاد گرفتن» (یادگیری یادگیری) به عنوان یکی از هدف های کلی فرایند یادگیری و تدریس است. هر قدر مطالب مورد نظر برای ذهن آشنا تر و با زندگی و اطلاعاتی قبلی فرد ارتباط بیشتری داشته باشد ، پردازش اطلاعات ساده تر می شود(کدیور،1383).
هدف اساسی آموزش فراشناختی، خودکنترلی و خود آموزی است تا دانش آموزان یادگیرندگان مستقلی گردند که بتوانند فرایند های شناختی و یادگیری شان را در جهت اهداف تعیین شده ی خود هدایت، نظارت و اصلاح کنند(کارشکی،؟). راهبردهای فراشناختی بر راهبرد های شناختی اعمال کنترل می کنند و به آن ها جهت می دهند. بنابراین برای موفقیت در یادگیری لازم است راهبردهای شناختی و فراشناختی را با هم به کار برد(عباباف،1387).
در تحقیقی که ملکی ( 1384 ) انجام داد به این نتیجه رسید که آموزش راهبردهای شناختی در درس مطالعات اجتماعی ، به عنوان یک درس علوم انسانی با ماهیت حفظ کردنی ، آثار چشمگیری بر افزایش یادگیری و یادداری یادگیرندگان آن بر جای گذاشت . همچنین مشخص شد که آموزش راهبردهای شناختی در درس فیزیک ( به عنوان یک درس علوم پایه با ماهیت درک کردنی و فهمیدنی ) بر افزایش یادگیری و یادداری یادگیرندگان آن تأثیر قابل توجهی می گذارد . همچنین آموزش راهبردهای فراشناختی در درس مطالعات اجتماعی به افزایش و بهبود یادگیری و یادداری مطالب آسان و دشوار یادگیرندگان منجر شد(ملکی،1384).
در پژوهشی دیگر دانش آموزان نوجوان نیویورکی با استعداد فراگیری بالا و استعداد کم آموزی، در استفاده از راهبردهای فراشناختی خواندن مورد مقایسه قرار گرفتند، اگرچه نتایج تفاوت ویژه ای را نشان ندادند، اما تکرار استفاده از روش، به ویژه در کنترل، این مطلب را روشن کرد که دانش اموزان با استعداد بالا بیشتر از روش همگرا و دانش آموزان با استعداد کم بیشتر از روش واگرا استفاده می کردند(برکویتز و سیچلی،2004)
عملکرد درس ریاضی دارای مجموعه ای از مولفه هاست که مهمترین آنها دانش اعداد، واقعیت های عددی، درک مفاهیم ریاضی و توانایی پیگیری رویه هاست(دوکر،1998، نقل از عریضی، عابدی و تاجی، 1384). رشد مفاهیم ریاضی در میان کودکان حتی پیش از آغاز تعلیمات مدرسه ای شکل می گیرد( (رزنیک،1989، نقل از عریضی، عابدی و تاجی، 1384). کودکان از ابتدا به مفاهیم بنیادی خاصی مانند اندازه ی مطلق( بزرگ، کوچک)، روابط بخشی با کل و طرحواره های پیش نمونه ای استدلال دست می یابند(آنولا، لسکین و نورمی،2004، نقل از عریضی، عابدی و تاجی ، 1384). این مهارت ها و تواناییها پایه ی رشد ریاضی کودکان می شوند(گینزبرگ،1997، نقل از عریضی، عابدی و تاجی 1384). همچنین در بسیاری از نظریه های روان شناختی مرتبط با آموزش ریاضی کودکان بر سازماندهی اطلاعات و کنترل فرایندهای ذهنی از طریق شکل گیری طرحواره ها از سوی کودکان تاکید شده است( علم الهدائی،1379 ، نقل از عریضی، عابدی و تاجی، 1384). یکی از متغیرهای شناختی پیشایند رشد عملکرد ریاضی، دانش فراشناختی است که مربوط به دانش کودکان و درک آنها از فرایندهای شناختی مرتبط به آن می شود(عریضی، عابدی و تاجی، 1384).
نقص مهارت های فرا شناختی ، یکی از عوامل مهم شکست یادگیرندگان در انجام دادن تکالیف است. در تحقیقی که فولاد چنگ ( 1384 ) انجام داد به این نتیجه رسید که برنامه آموزش مهارت های فراشناختی بر پیشرفت تحصیلی درس ریاضی تأثیر مثبت دارد(فولادچنگ،1384). نتیجه ی پژوهشی دیگر نیز حاکی ازآن بود که پردازش فراشناختی بر حل مسئله تاثیر مثبت دارد.(فولادچنگ و دیگران،1386). همچنین دانش آموزانی که مهارت های فراشناختی بالاتری دارند، نسبت به دیگر دانش آموزان عملکرد ریاضی بهتری دارند(عریضی،عابدی و تاجی،1384).
مونتاگو(1992) در پژوهشی که بر روی 6 دانش آموز دارای ناتوانی های یادگیری انجام داد به این نتیجه رسید که دانش آموزانی که با روش های شناختی و فرا شناختی آموزش می بینند در حل مسائل ریاضی نسبت به گروه شاهد عملکرد بهتری دارند(مونتاگو،1992).
هدف از تدوین مقاله ی حاضر معرفی فراشناخت،راهبرد های فراشناختی و بهره گیری از آنها در تدریس ریاضی در جهت بهبود وضعیت این درس است. تحقیقات گوناگونی که درباره ی نقش فراشناخت در زمینه های مختلف صورت گرفته است، نشان داده است که افراد واجد فعالیت های فراشناختی موفق تر از سایرین هستند(فولادچنگ و دیگران،1386).
بسیاری از دانش آموزان دارای نقص فراشناختی هستند ، یعنی دانش پایه و موضوعی یک رشته را دارند،اما نمی دانند که از آن دانش چگونه استفاده کنند(فولادچنگ،1384).
استفاده از راهبردهای فراشناختی در یادگیری مطالب مربوط به دروس مختلف موثر است(عباباف،1387). پیشنهاد می گردد  به معلمان آموزش داده شود که راهبرد های فراشناختی را آموزش دهند و به دانش آموزان بیاموزند که در یادگیری دروس و انجام دادن کارها به صورت فرا شناختی عمل کنند(طالب زاده ثانی و کدیور،؟).
(لوکانجلی، کوی و بوسکو(1997) در پژوهش خویش روی دانش آموزان پنجم ابتدایی دریافتند که کودکانی که دانش فراشناختی اندکی دارند در حل مسائل ریاضی، از دانش آموزانی که دانش فراشناختی بالاتری دارند، کمتر اثر بخش هستند( نقل از عریضی، عابدی و تاجی، 1384). پژوهش های آوانیان(1377) و صمدی(1383) نیز به نقش آموزش راهبردهای فراشناختی بر درک مطلب و سرعت یادگیری و حل مسائل ریاضی اشاره کرده اند(نقل از عریضی، عابدی و تاجی 1384).
با قبول اینکه فرایندها و راهبردهای شناختی آموزش پذیرند ضروری است فعالانه به آموزش و یادگیری آن ها پرداخته شود نه اینکه منتظر ظهور خود به خودی آن ها باشیم(کارشکی،1381).
2-6-حل مسئله وفراشناخت

دانش فراشناختی
یکی از دغدغه های جدی تمام نظریه پردازان یادگیری ریاضی، ایجاد توانایی حل مسأله در یادگیرندگان ریاضی است. جریان حل مسأله ریاضی با تلفیق و جرح و تعدیل نظریه های پیاژه، ویگوتسکی و … به نظریه پردازی های جدید و قابل توجهی در جهت آموزش و یادگیری حل مسأله ریاضی دست یافته است. در دهه گذشته، تحقیقات در مورد فرایند حل مسأله، پژوهشگران را به تمرکز جدیدی در ادبیات تحقیق، راهبری کرده است. به گفته سیلور(1982)«هر یادگیرنده و معلم جدی ریاضی تشخیص می دهد که توانایی حل مسأله، مستلزم چیزی بیش از مجموعه ای از مهارت ها و تکنیک هاست. حداقل، توانایی نظارت بر پیشرفت در طی حل مسأله و آگاهی از توانایی ها و محدودیت های فرد نیز مهم هستند». سیلور این توانایی ها را توانایی های فرا شناختی(دانش فراشناختی) می نامد. در بحث کنترل(یعنی توانایی به کارگیری منابع دانشی و چگونگی استفاده از دانسته های فرد توسط خودش به هنگام حل مسأله)، برای انواع تصمیم گیری ها در مورد حل یک مسأله، از نوعی دانش درونی استفاده می شود که اصطلاحاً به آن دانش فراشناختی گفته می شود.
فراشناخت اصطلاحی است که اولین بار توسط فلاول(1976) در زمینه حافظه به کار برده شد. فلاول فراشناخت را شناخت درباره شناخت می دانست یا به طور کلی، فراشناخت را دانش و کنترل شناخت تعریف کرد و از آن به بعد، متخصصان مختلف این اصطلاح را در حیطه های مختلف از جمله “آموزش ریاضی و حل مسأله”، به کار بردند. به گفته سیف(1380)، تاریخچه فراشناخت به قبل از فلاول(1976) بر می گردد. به گفته وی نخستین بار” هارلو”(1949)، مفهوم یادگرفتن یادگیری را که یک رشته آزمایش با میمون ها انجام داد، مطرح ساخت. در این آزمایش ها، میمون ها وادار می شدند تا مسایلی را که به آنها داده می شد، حل کنند. یافته جالب هارلو این بود که هر چه میمون ها مسایل بیشتری را حل می کردند، در حل مسأله تواناتر می شدند. یعنی حیوان ها یاد می گرفتند که چگونه یاد بگیرند. روان شناسان در دهه های اخیر، به جای مفهوم یاد گرفتن یادگیری هارلو، از اصطلاح فراشناخت استفاده کرده اند.(شونفیلد ،1378).
دانش فراشناختی شامل مقوله های زیر است:
1ـ آگاهی فرد از دانسته های خود در زمینه ریاضی
اولین جنبه از دانش فراشناختی، به داوری های فرد درباره ظرفیت های ذهنی و رفتار خود مربوط می شود. به عنوان مثال آگاهی مسأله حل کن از:
الف) مقدار اطلاعاتی که می تواند بدون خطا به خاطر بسپارد.
ب) چگونه موضوع درسی ریاضی که تدریس شده است را به خوبی می فهمد.
ج) انواع محاسبات ذهنی که می تواند انجام دهد.
د) توانایی های فرد برای فهمیدن و به کارگیری مفاهیم ریاضی.
2ـ استفاده درست فرد از منابع دانشی خویش(خود نظمی)
جنبه دوم فراشناخت، خود نظمی است که به توانایی فرد برای بازبینی، ارزیابی و (اگر لازم باشد)، اصلاح رفتار خود در حین انجام تکالیف پیچیده، نظیر حل مسأله ریاضی مربوط می شود. پژوهش ها نشان داده اند که عملکرد خود نظمی مسأله حل کن های خبره، خیلی بهتر از تازه کارهاست. عملکرد مسأله حل کن های خبره در محدود کردن کاوش های نامناسب یا ترک راه حل های محال بهتر است و راه حل های امیدوار کننده و مناسب مسأله را پی گیری می کنند.
3ـ باورهای فرد درباره خود، دربارۀ ریاضی و دربارۀ حل مسأله ریاضی
جنبه سوم دانش فراشناخت، مجموعه ای از باورها است که

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درمورد فراشناختی، دوره متوسطه، مهارت های فراشناختی، درمان فراشناختی Next Entries پایان نامه رایگان درمورد فراشناختی، آموزش ریاضی، طراحی آموزشی، پیشرفت تحصیلی