پایان نامه رایگان درمورد تفکر انتقادی، حلقه کندوکاو، بازاندیشی، پرسشگری

دانلود پایان نامه ارشد

کلاسهای دوستانه را خطری برای اقتدار خود میدانند. اما در حلقه کندوکاو احساس اتحاد و مسئولیت مشترک در بین بچهها اصل است.
7. مشورت59: این شامل در نظر گرفتن راههای جایگزین از طریق بررسی دلایلِ حمایت از هر یک از آنها می‌باشد ازآنجایی که شور و مشورت معمولاً در روند آمادهشدن برای یک قضاوت، صورت میگیرد. ما از این روند به عنوان یک فرایند «سبک سنگین کردن» دلایل و جایگزینها نام میبریم.
8. بیطرفی60: کندوکاوِ بیطرف به دنبال بررسی اهمیت یک موضوع در شیوه‌ای باز، خود- تصحیحگرانه و متکی به زمینه است؛ لذا دیدگاه ومنافع همه را درنظرمیگیرد.
9. الگوسازی: ادبیات تخیلی کودکان میتواند به آنها کمک کند تا کلاس درس را به کندوکاوی فلسفی تبدیل کنند. برعکس الگوی سنتی که معلم الگویی برای دانشآموزان بود، در اینجا دانشآموزان با پرسشگری خود میتوانند چارچوب کلاس را تغییر دهند.
10. داشتن تفکر مستقل: اینکه یک جمعی همنوا با هم فکر کنند خطر از بین رفتن تفکر مستقل افراد را ایجاد می‌کند. در یک حلقه کندوکاو سالم، دانشآموزان میآموزند به جای تقلید، بر پایه ایده دیگران، ایده خود را بنا کنند هر چند لزوماً با ساختار آنها یکسان نباشد.
11. به چالش کشیدن به عنوان روند (همیشگی)61: وقتی کودکان در حال بحث کردن با یکدیگر هستند برایشان طبیعی و عادی است که ایدههای یکدیگر را به چالش بکشند، آنها مشتاقانه میخواهند بدانند چه ایدهای از یک ادعا حمایت یا آن را رد میکند. اما چیزیکه آنها در حلقه کندوکاو میآموزند اینکه به چالش کشیدن خوب است اما نباید زیاد پرحرارت باشد، بلکه روندی شناختی است که اعضا در جهت پاسخ به سؤالاتشان به کارمیگیرند.
12. معقول بودن: به ظرفیت به کاربردن روندهای عقلانی در قضاوت اشاره میکند که شامل دو توانایی مهم گوش کردن و پذیرش دلیلهای سایرین است.
13. خواندن (تأملی): هدف از اجرای یک جلسه حلقه کندوکاو رساندن افراد به تأمل و بازاندیشی است. برای این منظور باید خواندن تأملی، پرسشگری تأملی و بحث تأملی را در کلاس جدی گرفت که دانشآموزان را وادار سازد راجع به روند تفکراتشان فکر کنند. معلم در ابتدای شروع حلقه کندوکاو متنی تفکربرانگیز میخواند که انگیزه برای شروع بحث باشد.
14. پرسشگری: بعد از اینکه خواندن معلم به اتمام رسید، از دانشآموزان خواسته میشود مواردی که به نظرشان گیج کننده و گنگ بود را بپرسند، بعد از اینکه فهرستی از سؤالات تهیه شد، درواقع دستورکاری برای شروع بحث ایجاد شده است. از شروع پرسش است که جریان گفتوگو، خودانتقادی وخود تصحیحی نیز آغاز می‌شود.
15. جریان بحث: تمام مهارتهایی که در ادامه به آن میپردازیم و بسیاری از مواردی که در بالا ذکرشد، در همین جریان گفتوگو است که ایجاد میشود، معلم معمولاً در ابتدا از یکی از سؤالاتی که دانشآموزان پرسیدهاند شروع میکند و روند گفتوگو شکل میگیرد. (Lipman,2003:95-100) فعالیت عمده حلقه کندوکاو، همین بحث و گفتوگوی کلاسی است. جایی که سازمان کلاس ممکن است از یک هفته به هفته دیگر تغییر کند، یک عنوان ممکن است طی چندین جلسه بحث شود. مشارکت‎کنندگان رو در روی یکدیگر و دایره وار می‌نشینند که بتوانند صدای هم را بشنوند و همدیگر را ببینند. قواعدی که برای کارکردن با یکدیگر مورد توافق قرار میگیرد، میتواند به وسیله گروه اصلاح شود. این قواعد ابتدا مشخص می‎شوند اما بتدریج به‎وسیله مشارکت‌کنندگان درونی و شاخص جامعه واقعی و مشارکت فکری افراد می‌گردند. قواعد شامل خوب تعمق کردن، دقیق گوش دادن، اجتناب از تخریب، احترام به یکدیگر و مسخره نکردن است.(هاینز، 2002، به نقل از قائدی، 1383: 42)
لیپمن به عنوان یک معلم این نکته را ضروری میدانست که دانشآموزان به راحتی ایدههایشان را در کلاسی مطرح کنند که بی شک شبکههای درون‌گروهی روابط، از گروههای دوستی تا روابط قدرت و دشمنی و … در آن وجود دارد، به همین منظور وی بر تفکر مراقبتی نیز تأکید داشت تا از طریق آن در بچهها احترام به عقاید سایرین را تقویت کند. وی معتقد بود که این تفکر از طریق بازاندیشی بر دلایل و زمینهای که عقیده شکل گرفته و شناسایی معانی ضمنی و پیشفرضهایی که منجر به سوگیری، پیش‌داوری و یا خود فریبی شده است، تقویت میشود.( Swann,2013:44)
2-2-3-4 تفکر زیربنای گفت‌وگوی کندوکاوی
نمودار زیر مدل تفکر مد نظر لیپمن در حلقه کندوکاو را شفاف میکند، ترکیب تفکر خلاق، انتقادی و مراقبتی62 نوعی از تفکر را به وجود میآورد که لیپمن آن را «تفکر چند بعدی63» میخواند که بازاندیشی بخش مهمی از آن است. این نگاه بازاندیشانه، تفکر درباره روند و موضوعات گفتوگو است که متضمن تفکر بازگشتی64، تفکر فراشناختی و تفکر خود تصحیحانه نیز میباشد. (Lipman,2003:26,27) این مدل، چارچوب پروژه آموزشی متیو لیپمن با عنوان «فلسفه‎برای‎کودکان» را نشان میدهد که بیش از 40 سال است با موفقیت در بیش از 30 کشور و حدود 16 زبان به کار گرفته می‎شود. ( Swann,2013: 45)
شکل (2-5): مدل تفکر چندبعدی لیپمن

• تفکرانتقادی در گفتوگوی کندوکاو محور
اندیشه انتقادی یعنی درست اندیشیدن و تلاش برای یافتن آگاهی قابل اعتماد از جهان.( Paulبه نقل از شاه‌حسینی، 1392: 61) معمولاً عناوینی چون تفکر سطح بالا، تفکر منطقی و نقاد به جای اصطلاح تفکر انتقادی بهکار برده میشود؛ درک غالباً متفاوتِ مفهوم تفکر انتقادی ریشه در تفاسیر مختلف از اهداف و ماهیت آموزش دارد. تفکر انتقادی چگونگی تفکر درباره یک موضوع را شرح میدهد. در نتیجه، فراگیری تفکر انتقادی بدین معناست که: افراد یاد بگیرند چه زمانی سؤال کنند، چهگونه «سؤال» کنند و چه سؤالاتی بپرسند. افراد یاد بگیرند چهگونه «استدلال» کنند، چه زمانی از استدلال استفاده نمایند و کدامین روش استدلالی را بهکار گیرند. (فیشر 1386، 118)
«جان دیویی» در کتاب «چگونه فکر میکنیم» ماهیت و ذات تفکر انتقادی را «قضاوت معلق» یا «تردید سالم» تعریف میکند. او در بحثهایش، تفکر منطقی را زیرمجموعهای از تفکر انتقادی برمیشمرد و تعریف او از تفکر منطقی عبارت است از بررسی فعال، پایدار و دقیق هر عقیده یا دانش. (مایرز 1386، 15)
تفکر انتقادی همچنین با مفهوم تفکر سطح بالای بلوم هم‌پوشانی دارد. بر اساس پژوهش «بلوم»65، تفکر سطوح مختلف دارد که سطوح پایین آن عبارتند از: دانش (آگاهی از اطلاعات)، درک مطلب (فهمیدن اطلاعات) و کاربرد (استفاده از اطلاعات) و سطوح بالاتر آن شامل: تجزیه (تفکیک اطلاعات)، ترکیب (آفرینش چیز جدیدی از اطلاعات قبلی) و ارزشیابی (ارزشیابی دانش) میشود.
جدول (2-2): طبقه‎بندی تفکر بلوم
ردیف
مقوله
نشانههای فرایند تفکر
1
دانش
(به یاد آوردن و در خاطر نگهداشتن)
آنچه را که میدانید بگویید، آنچه را بهخاطر میآورید، توصیف کنید، تکرار کنید، شرح دهید، مشخص کنید، بگویید چه کسی، چه موقعی، کدام، کجا، چه
2
فهم
(تفسیر و درک)
به زبان خود آن را توصیف کنید، بگویید در مورد آن چه احساسی دارید، بگویید معنی آن چیست، توضیح دهید، مقایسه کنید، ارتباط برقرار کنید.
3
کاربرد
(استفاده کردن)
چهگونه میتوانید از آن استفاده کنید، شما را به چه سمتی هدایت میکند، آنچه را میدانید بهکار گیرید، برای حل مسئله از آن استفاده کنید، اثبات کنید.
4
تجزیه و تحلیل
(تفکیک کردن)
بخشهای مختلف آن از جمله، نظم و ترتیب، دلایل چرایی، علتها، مسائل، راهحلها و پیامدها کدامند؟
5
ترکیب
(کنار هم نهادن)
تفاوتها در کجاست، دیگر چطور، چه اتفاقی میافتد اگر تصور کنید، تحول ایجاد کنید، بهبود ببخشید، با استفاده از روش خودتان آن را ایجاد کنید.
6
ارزیابی
(سنجش و قضاوت کردن)
آن را مورد قضاوت قرار دهید، آیا موفقیتآمیز است، آیا کارایی دارد، شما چهچیزی را ترجیح میدهید، چرا اینطور فکر میکنید.
تعریف لیپمن از تفکر انتقادی عبارت است از تفکری که قضاوت‌ها را تسهیل می‎کند؛ چراکه به ملاک متکی است، به زمینه‌ای که در آن، رویداد اتفاق افتاده حساس و همراه با خودتصحیحی است. ملاک‎ها نوعی از دلایل هستند که قابل اعتمادند و در روند کندوکاو، معیاری برای قضاوت کردن می‎باشند و براساس مقایسه بین امور به‌دست می‌آیند. حساسیت به زمینه در تفکر انتقادی الزامی است؛ چراکه افراد با درنظر داشتن زمینه‎ها و شرایط امور، قضاوت می‎کنند. اگر تفکر بدون آگاهی از تفاوت‎های کیفی و متمایز افراد صورت گیرد، در روش نظریه‌پردازی خود به خطا می‌رود. همچنین، یکی از مهم‌ترین سودمندی‌هایی که کلاس درس را به حلقه کندوکاو تبدیل می‌کند آن است که افراد در پی تصحیح خود، یکدیگر، روش‌ها و روند بحث باشند. (Lipman,2003:212)
تفکر انتقادی با میانجی گفتوگو66
لیپمن به فعالیتهای ذهنی اشاره میکند که با میانجی گفتوگو در حلقه کندوکاو به مهارتهای تفکری ارتقا مییابند.در جدول زیر لیستی از این موارد که لیپمن به آنها اشاره کرده است را مشاهده میکنید. (lipman,2003:151 and 175-181)

جدول(2-3): ارتقا مهارت‎های فکری با میانجی گفت‎وگو

تفکر انتقادی و گفتوگوی انتقادی، هردوبر پایه بحث منطقی بنا شدهاند. البته در اینجا هم این موضوع مطرح است که از کلمه منطقی برداشتهای متفاوتی وجود دارد. لذا منظور از منطقی در حلقه کندوکاو، منطق صوری و رسمی نمیباشد بلکه منطق محاورهای و دلیل‌آوری مدنظر است. و هدف آن نیز همانطور که گفته شد رسیدن به حکمت و خرد67 است نه عقلانیت محض68. هردوی اینها اگر با الگوی زندگی روزمره و تفکر دانشآموزان هماهنگ شود میتواند به آنها در آوردن دلایل مؤثرتر کمک کند.

• تفکر خلاق در گفتوگوی کندوکاو محور
باید توجه داشت که تقسیم تفکر به دو نوع کاملاً مجزای انتقادی و خلاق، سادهانگاری افراطی درباره تفکر است. اگرچه این تقسیم تا اندازهای توزیع فیزیکی وظایف بین دو نیمکرهی مغز را نشان میدهد و منعکس‌کننده تفاوت مفهومی بین تحلیل عوامل یک مسئله به شیوه منطقی (رویکرد انتقادی) و افزایش آن عوامل، ترکیب دوباره آنها یا نگریستن به آنها از زاویهای جدید است (رویکرد خلاق)، اما اینکه تصور کنیم رویکردهای ناظر به تفکر به طور اساسی با هم متفاوت هستند و نامربوط، غلط است. حل اکثر مسائل، مستلزم هر دو نوع تفکر می‌باشد. خلاقیت فقط ارائه راهحلهای جدید برای رفع مشکلات نیست، بلکه ارائه راهحلهای بهتر است و این مستلزم قضاوت انتقادی خواهد بود. پیدا کردن راهحلی نو برای یک مسئله پیچیدهی منطقی میتواند مستلزم داشتن توانایی نوآوری خلاقانه باشد. تعلیم و تربیتی که فقط روی یک نوع تفکر تمرکز کند، ناقص و ناموزون خواهد بود. (فیشر ،1386: 70 و 71)
خلاقیت، سازماندهی دوباره دانستهها برای پی بردن به مطالبی است که نمیدانیم. از این رو برای اینکه به طور خلاقانه بیندیشیم لازم است این قابلیت در ما ایجاد شود که بتوانیم آنچه را معمولاً درست فرض می‌کنیم مورد بازنگری قرار دهیم. (فیشر، 1386: 17)
تفکر خلاق، با تمرکز بر قضاوت خلاقانه (تولید قضاوت) قصد گسترش حساسیت نسبت به مفاهیم ،آگاهی راجع به معیارها و پرورش گرایش به خود بیانگری و فراروی از خود را دارد. (Sharp,2007: 250) تفکر خلاق، توانایی ارائه راهحلهای جایگزین، بررسی دیگر عوامل درگیر با موضوع و مکمل ضروری برای تفکر انتقادی و قیاسی است. (فیشر، 1386: 145)
* تفکر خلاق با میانجی گفتوگو69
لیپمن 12ویژگی برای مشخص ساختن تفکر خلاق ذکر میکند که بخشی از آنها با شاخصههای تفکر انتقادی مشترک است و شامل چهار بخش اصلی زیر میباشد، که همه این ویژگیها با واسطه گفتوگوی جمعی در فرد محقق میشود:
1. ابتکار70 : . وقتی هدف از یک موقعیت آموزشی، یادگیری دانش از پیش نظم داده شده باشد، این تفکر ویژگی، حقیقتاً در دانشآموزان رشد نخواهد کرد. اما زمانی که یکی از اعضا ایدهای را بیان کند که پیش از آن بیان نشده باشد و اگر دانشآموزان خود عرصه جدید را بستر بحث کنند. این تفکر، خلاقانه خواهد بود.
2. تصور و تخیل71 : تخیلات و بازیهای تخیلی یکی از جنبههای مهم یادگیری کودکان است. کودک باید بتواند در ذهن خود جهانی احتمالی را مجسم کند ،حتی به آن سفر کند و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درمورد حلقه کندوکاو، رشد شناختی، تعلیم و تربیت، آموزش و پرورش Next Entries پایان نامه رایگان درمورد برنامه درسی، کنش ارتباطی، ساختار اجتماعی، علوم تجربی