پایان نامه رایگان درمورد تخصص گرایی، سیاست صنعتی، خوشه صنعتی، زیرساخت ها

دانلود پایان نامه ارشد

می گویند که : خوشه عبارت است از پیوند افقی ، عمودی و جانبی فعالیت های ارزش افزوده ی توزیع یافته ، به وسیله عوامل مختلف همجوار که تمام عامل ها به خوشه ی خاص مربوط می شوند. عامل ها با یکدیگر بنای زنحیره ی ارزش افزوده ای می باشند که مرزهای خوشه را معین می کنند، همچنین تعاملات مستقیم و غیر مستقیم میان این عامل ها رخ می دهد که در پیوند های ضعیف و متوسط، انعکاس خواهد یافت (Brown et al, 2007).
داداش پور و آلن(2010) در کار خود خوشه را این گونه تعریف می کنند: خوشه های صنعتی نمایشی از بنگاه های کوچک و متوسطی است که با شکل گیری شبکه های همکار در سطح منطقه ، به صرفه های ناشی از مقیاس، تجمیع ، یادگیری و ظرفیت نوآوری مناسبتی دست می یابند و منبعی از مزیت های رقابتی منطقه ای و محلی را فراهم می کنند (dadashpoor & Allan, 2010).
تمرکز بخشی و جغرافیایی بنگاه ها را خوشه گویند که چنین تمرکزي باعث برخورداري از صرفه جوئی هاي بیرونی می گردد. وجود خوشه همچنین باعث جذب کارگزاران بازارهاي دوردست شده و به ظهور خدمات تخصصی در زمینه هاي فنی، مالی و مدیریتی کمک می کند(Humphrey & Schmitz,1998) . در تعریفی دیگر خوشه ها به صورت یک گروه نزدیک از نظر جغرافیایی از شرکت هاي به هم مرتبط و موسسات مربوط در یک زمینه خاص تعریف می شود (Nadvi et al, 2004). به عبارتی دیگر انبوهی از شرکت هاي مجتمع شده در یک محدوده جغرافیایی نظیرتأمین کنندگان منابع و مواد اولیه و متقاضیان کالا و خدمات که برخی از ارتباطات را با یکدیگر دارا هستند خوشه را تشکیل می دهند. این شرکت ها معمولاً داراي تولیدات مکمل و یا مشابه در محصول، فرآیند و یا یک منبع هستند .همان گونه که شکل (1-2) نشان می دهد، توسعه خوشه یک حد اشتراك میانی سیاست صنعتی تکنولوژي و منطقه اي را شامل می شود. سیاست صنعتی34 تلاش می کند تا عملکرد بخش ویژه اي از اقتصاد را بهبود دهد.سیاست تکنولوژي35، پیشرفت و انتشار دانش و نوآوري را ارتقاء می دهد و یک اشتراك کافی بین سیاست صنعتی وتکنولوژي وجود دارد. سیاست منطقه اي36 نیز قصد دارد تا اقتصاد را توسعه دهد یا شرایط اجتماعی اقتصادي مکان هایی که از نظر جغرافیایی هدف گذاري شده اند را بهبود بخشد (Paytas et al, 2000)

شکل1-2 : توسعه خوشه حد اشتراك سیاس تصنعتی، تکنولوژي و منطقه اي
(Paytas et al, 2000)

مفهوم خوشه بندي بسیار بیشتر از یک تراکم فیزیکی شرکت هاي مشابه که به طور مستقل عمل می کنند می باشد. شرکت ها در خوشه ها تمایل دارند که در انجام دادن فرآیندها یا مراحل ویژه در تولید و کانال توزیع متخصص شوند. براي مثال در یک خوشه تولید مبلمان، تعدادي از شرکت ها ممکن است الوارهاي درشت و ناهموار را تهیه و عرضه کنند، تعدادي دیگر ممکن است نازك کاري و مونتاژ مبلمان را انجام دهند در حالی که گروه مختلفی از شرکت ها ممکن استبراي تمام کاري سطح و بازاریابی نهایی مسئول باشند. این تفکیک عمودي تولید ممکن است به خوبی به وسیله تخصص گرایی افقی تکمیل گردد. خوشه ها مهم هستند زیرا تراکم جغرافیایی می تواند به طور بالقوه اي به شرکتهاي کوچک در غلبه بر محدودیت هاي مربوط به اندازه و افزایش توسعه تکنولوژي و ارتقاء37 توانایی هاي خود براي رقابت در بازارهاي محلی و جهانی کمک کند. نزدیکی جغرافیایی همچنین امکاناتی را براي شرکت هاي محلی و بین شرکت هاو از طریق موسسات محلی ایجاد می کند. خوشه ها پویا هستند و به سرمایه انسانی ارتقاء یافته و ظرفیت هاي تکنولوژیکی بهبودیافته براي شرکت ها و افزایش قابلیت هاي کارگران و تولیدکنندگان کوچک منجر می شوند. خوشه ها می توانند منافع مهمی را که درآمدها را بهبود می دهد ایجاد کنند و کار و درآمد را براي افراد فقیر فراهم می کنند(Nadvi & Barrientos, 2004) .
پورتر که بر روي محيط رقابتي محلي در ميان شرکت ها در صنايع يکسان به عنوان یک منبع مهم براي تقویت یک خوشه بسیار نوآور و رقابتی در سطح بازار جهانی تمرکز نموده است، دریافت که خوشه هااغلب بسیاري از شرکت هاي محلی را در رقابت شدید بین صنایع یکسان شامل می شوند(Porter,1990) . خوشه مجموعه اي از شرکت ها است که در ناحیه یا حوزه اي جغرافیایی تمرکز یافته38 و با تهدیدها و فرصت هاي مشترکی مواجهند. این شرکت ها مجموعه اي از محصولات مرتبط یا مکمل را تولید و عرضه می کنند. چنین تمرکزي باعث ایجاد کسب و کارهاي مرتبط می شود و به پیدایش خدمات تخصصی در زمینه هاي فنی، مدیریتی و مالی کمک می کند (ایران نژاد و رضوي 1381).
خوشه ها مجموعه اي همگن از صنایع در یک منطقه جغرافیایی هستند که به سبب وجود مزیت هاي خاص و یا سرمایه هاي قوام یافته اجتماعی چون فن و مهارت با اهداف اقتصادي شکل گرفته است (Basand ,2002). به عبارتی دیگر مجموعه اي از شرکت ها، سازمان ها، تشکل ها و نهادهاي تخصصی فعال در یک رشته صنعتی است که ازطریق روابط متراکم شبکه اي قادر به بر هم افزایی قابلیت هاي آن مجموعه می شود (افخمی و رضوي، 1383 ).
به طور بالقوه صنایع رقابتی میل به خوشه شدن در اقتصاد را دارند که بر اساس داده ها، مهارت ها و زیربناهاي مشترك سازمان می یابد(دل انگیزان، 1386 ). در خوشه ها، فرآیندهاي شبکه اي و خوشه سازي به رقابت پذیري و رشد شرکت هاي مربوط کمک میکند ((Basand ,2002 . شکل شماره (2-2) نشان می دهد که چگونه خوشه هاي صنعتی ایجاد می گردند(Anbumozhi, 2008).

محرک

شکل 2-2: ایجاد خوشه هاي صنعتی
(2008Anbumozhi, )

2-2-2 خوشه هاي صنعتی و عناصر تشکیل دهنده آن
رویکردي جدیدي که امروزه در مباحث توسعه صنعتی و منطقه اي مطرح گردیده، از نظرات پرو39 و هیرشمن جامع تر است. در این رویکرد مناطق بسته به مزیت هاي طبیعی ، انسانی ، سازمانی و یا تشکیلاتی موجود می بایست توجه جدي به توسعه تعداد محدودي از خوشه ها داشته و ابعاد مختلف سازماندهی این خوشه ها را تسهیل کنند . در این صورت است که می توانند در بازارهاي ملی و بین المللی موفق عمل کرده و بخش هاي با ارزش تري از زنجیره ارزشی کالا هاي مرتبط را در اختیار بگیرند و قادر به اصلاح و نوسازي ساختارهاي موجود در مقابل فراز و نشیب هاي جهانی باشند (ایران نژاد ،1381). یک خوشه متشکل از سه دسته عناصر اصلی است ، شکل ( 2-3) نحوه تعامل و استقرار این سه دسته از عناصر را نشان می دهد .

شکل 2-3: عناصراصلی تشکیل دهنده یک خوشه و نحوه استقرار آنها ) ساختارکلی یک خوشه (
(رحمانی،1393)
این عناصر اصلی در کنار یکدیگر می توانند با استفاده از عناصر زیر ضمن حرکت به سمت تخصص گرایی40 و
پذیرش هویت تخصصی مشخص ، هزینه هاي خود را کاهش دهند و بتوانند از صرفه هاي بیرونی و درونی ناشی از مقیاس و نیز صرفه هاي ثابت و متحرك ناشی از تجمع بهره برداري نمایند. وابستگی هاي درونی بنگاه ها و نهاد هاي داخلی یک خوشه صنعتی کلید موفقیت و هویت یک خوشه هستند . این وابستگی بین بنگاهها از طریق واسطه ها و فضاي همکاري شکل می گیرد که نهادهاي عمومی ، دولتی و یا محلی آنها را آسان تر می نماید . نهادهاي دولتی و برنامه ریزان زیرساخت ها نقش راهبردي را در تأمین زیرساخت هاي فیزیکی ، ارائه خدمات و تسهیلات متعدد چون تأمین سرمایه از طریق وام هاي ارزان ، ارائه خدمات مالی و اعتباري ، تأمین سیستم اطلاعاتی و هماهنگ کردن بخش هاي مختلف و نهادهاي سیاسی و اقتصادي منطقه اي با تشکل هاي صنعتی و صنفی ، بانک ها و سایر نهادها رادارند. بدین ترتیب ملاحظه می گردد که توسعه صنعتی خوشه محور با درگیر کردن نهادهاي منطقه اي، شکل گیري و افزایش سرمایه هاي مادي و معنوي را تسهیل می کند (مجیدی، 1381).
نهادها و بنگاه هاي پشتیبانی کننده خدماتی نیز با ایجاد امکان انجام خدمات تخصصی براي بنگاه هاي عضو خوشه ، شرایط دسترسی آنها به آموزش هاي عمومی و تخصصی در سطوح مختلف ، تربیت نیروي انسانی و اجراي برنامه هاي هماهنگ سازي مهارتی و استاندارد سازي، توسعه برنامه هاي تولیدي و برنامه ریزي هاي فنی–کیفیتی ، اجراي موفق برنامه ها ومدیریت کیفیت41یکسان درسطوح متفاوت،تعهدات بنگاه در مقابل مشتری، تسهیلات بنگاه در مقابل خدمات حقوقی در تدوین ،اجرا و دادخواهی قراردادهای اقتصادی و نیز اجرای موفق برنامه های تحقیق و توسعه را فراهم می آورند. بخشهاي ارتباطی و مرتبط کننده بنگاه ها نیز از طریق ایجادیک ذخیره مناسب از نیروي کار در سطوح مهارتی متفاوت، ذخیره اي از تخصص هاي فنی–خدماتی در بخش تعمیر و نگهداري ماشین آلات و نیز ذخیره اي از سرمایه هاي اجتماعی مربوط به اقدامات مشترك گروهی و فردي بنگاهها در داخل خوشه ، نقش خود را در خوشه ایفا می نمایند(رحمانی،1393) .نمودار زیر این بخشهاي ارتباطی را به نحوه ساده تري به نمایش می گذارد .

(نمودار1-2) : وابستگی هاي درونی بنگاهها و نهادها در یک خوشه صنعتی
(رحمانی،1393)

با این وجود پیوند درون خوشه ها دو گونه ارتباط عمودي و افقی را در بر می گیرد . در پیوند عمودي42مراحل مختلف تولید و یا فازهاي تولیدي و خدمات مشترك در یک مجتمع محلی انجام می گیرد و زنجیره داده و ستانده تولید یک کالاي خاص ایجاد شده و توسعه می یابد . در پیوند افقی43 بنگاههاي مشابه که به تولیدیک کالاي خاص مبادرت می ورزند و به نوعی رقیب یکدیگرند ، در یک مکان تمرکز می یابند و در همان حال که با یکدیگر در حال رقابتند با یکدیگر در بسیاري از امور همکاري می نمایند. وجود ذخیره اي از نیروي کار ماهر و متخصص ، حضور تولیدکنندگان کالاهاي واسطه اي ، وجود بنگاه هاي پشتیبان خدمات دهنده ، تسهیل در گردش اطلاعات و سرریزهاي تکنولوژیکی و نیز تسهیل در شکل گیري خدمات عمومی وکسب و کار از قبیل خدمات اعتباري ، بیمه اي ، بازاریابی ، حقوقی ، آموزشی ، مشاوره اي و غیره در یک تجمیع مکانی به نام خوشه منجر به کاهش هزینه ها و تخصص گرایی شده، که تشکیل و حمایت خوشه را در اقتصاد منطقه ایجاب نموده و فرایند شکل گیري آن را منطقی می نماید.(رحمانی،1393). نمودار(3-2) زیر این فرآیند را بهتر نشان می دهد:

نمودار (2-2) فرایند تشکیل خوشه و نتایج حاصل از آن ( رحمانی، تقی 1393)

رابلوتی(1998) “الگوی ناحیه صنعتی” را به صورت زیر مطرح کرده است:
1-2-2-2 عوامل فضایی و مکانی
ناحیه صنعتی به عنوان ماهیتی ارضی-اجتماعی و همچنین مفهومی اقتصادی تعریف شده اند. بنابراین فضا در تعریف ناحیه مطرح است و به عنوان عاملی که شبکه روابط محلی شکل گرفته بین عاملان اقتصادی را پیچیده تر می کند، مطرح باشد. این شبکه محلی منطقه مشترک بین عاملان را در بر گرفته و حدود آن را معین می نماید( اسفورزی 1990). علاوه بر این ، مجاورت جغرافیایی در ناحیه صنعتی همواره با تخصص یافتگی بخشی در ارتباط است، به گونه ای که خوشه شرکت های مربوط به یک صنعت خاص و مجموعه صنایع و خدمات وابسته آنها در منطقه ای که از نظر فضایی( مکانی) محدود می باشد، واقع هستند.
مجاورت فضایی ( مکانی ) دارای تاثیرات مثبت در کاهش هزینه های مبادله و حمل و نقل کالاها است. این تاثیرات مثبت همچنین شامل جریان سریع تر اطلاعات و تماس های رو در روی بیشتر عاملان اقتصادی واقع در یک منطقه می باشد. مارشال نخستین کسی است که در تحلیل خود راجع به مزیت های ” صنایع مستقر در یک محل” بر این جنبه ها تاکید می کند و پس از او پژوهشگرانی چون بانیاسکو44 1977، فوآ و زکیا45 1983 و پایور و سابل46 1984 در تحلیل های اخیر در ارتباط با نواحی صنعتی این جنبه ها را مهم ارزیابی می کنند.
یکی از ویژگی های فضای (مکانی) نواحی صنعتی که در ادبیات تحقیق ایتالیای سوم مورد تاکید قرار می گیرد، بعد کوچک شهری آن است ( بانیاسکو 1988، بانیاسکو و تریجیلا 1984). تاثیرات مثبت این موفقیت فضایی (مکانی) شامل قیمت پایین زمین و نیروی کار ، هماهنگی مطلوب بین بانک های محلی و صنعت، انسجام اجتماعی و پیشینه فرهنگی مشترک است.
یکی دیگر از جنبه های فضایی (مکانی) مهم که در ناحیه صنعتی از طریق آن قابل تشخیص می باشند وجود پیوندهای شهری- روستایی که به خاطر ایجاد امکان دسترسی به نیروی کار ارزان و انعطاف

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درمورد خوشه های صنعتی، خوشه صنعتی، صنایع کوچک، صنایع کوچک و متوسط Next Entries پایان نامه رایگان درمورد نیروی کار، ادبیات تحقیق، صنعتی شدن، تحرک اجتماعی