پایان نامه رایگان درمورد اوقات فراغت، اثرات گردشگری، اجتماعی و فرهنگی، عوامل فرهنگی

دانلود پایان نامه ارشد

انساني است، تعريف می‌کنند.
ريس معتقد است،گردشگري پايدار، نيازمند جلوگيري از تخريب و انحطاط سیستم‌های اجتماعي، فرهنگي و اكولوژيكي جامعه ميزبان است و ساكنان بومي بايد از آن منافعي را كسب كنند . به‌منظور تحقق موفقیت‌آمیز گردشگری پايدار، اين پارادايم مستلزم تركيب چشم‌انداز ، سياست، برنامه‌ریزی، مديريت، پايش و فرآيندهاي يادگيري اجتماعي است.
برخلاف پارادايم سنتي، گردشگري پايدار می‌تواند اهداف متعادل اجتماعي اقتصادي و زیست‌محیطی در سطح محلي و منطقه‌ای را برآورده سازد. ازاین‌رو در قالب رويكرد توسعه پايدار گردشگري، بررسي نقش گردشگري در توسعه منطقه‌ای و محلي عموماً از ابعاد اقتصادي، اجتماعي يا اجتماعي فرهنگي و محيطي صورت می‌گیرد. چراكه ابعاد گردشگري پايدار لازم و ملزوم يكديگرند و متقابلاً يكديگر را تقويت می‌کنند.
در ادبيات گردشگري موضوعات اصلي پايداريِ اقتصادي شامل منافع اقتصادي، متنوع سازي اقتصاد محلي، رشد اقتصادي کنترل‌شده، بهبود روابط محلي و منطقه‌ای و توزيع عادلانه منافع اقتصادي در اقتصاد محلي هست (نگهبان، 1391).
همچنين بُعد اقتصادي پايداري گردشگري، بر درآمد مناسب، ثبات قيمت كالاها و خدمات و برابري فرصت‌های شغلي در جامعه دلالت دارد. در اين راستا طرفداران پارادایم سنتي گردشگري انبوه، هدف اصلي توسعه گردشگري را به حداكثررساني منافع اقتصادي آن می‌دانند، و در طرف ديگر طرفداران گردشگري پايدار معتقدند كه نرخ رشد توسعه گردشگري بايد در حد و سازگار با ظرفیت‌های جامعه باشد و منابع طبيعي و فرهنگي در معرض خطر را بازيابي كند.
بُعد محيطي پايداري به تركيب عوامل محيطي با منابع گردشگري و اثرات متقابل آن‌ها دلالت دارد، كه نبايد تحت تأثير تغييرات اساسي آسيب ببينند.
در گردشگري پايدار، پايداري اجتماعي فرهنگي دلالت دارد بر توجه به هويت اجتماعي و سرمايه اجتماعي و توجه به فرهنگ جامعه و امتيازات آن و توجه به تقويت انسجام اجتماعي و عزت‌نفس كه به ساكنان جامعه اجازه خواهد داد تا زندگي خودشان را كنترل كنند (دخالت در امور زندگي خودشان).
به‌منظور دستيابي به هدف گردشگري پايدار، مشاركت ساكنان محلي در فرايند تصمیم‌گیری يك الزام است
(قدمي، 1386: 29).
همچون مفهوم توسعه پايدار، در كنار بحث‌های گسترده در زمینه‌ی تعريف و تبيين مفهوم و ابعاد توسعه پايدار گردشگري، يكي از چالش‌های روبروي افرادي كه می‌خواستند تئوري توسعه پايدار و به دنبال آن توسعه پايدار گردشگري را براي اجرا ترجمه كنند، تعيين اين بود كه چه محدودیت‌هایی بايد اعمال شود؟ چه كسي بايد آن را تضمين كند؟ و آن‌ها در چه سطحي بايد تحقق يابند؟
تاکنون در زمینه‌ی این‌که چطور می‌توان توسعه پايدار گردشگري را عملياتي كرد، پرسش‌های زيادي مطرح شده است. در اين راستا چندين چارچوب مفهومي مرتبط با موضوع پايداري معرفي شدند و بسياري از محققان گردشگري براي توسعه و به‌کارگیری مفاهيم،مدل‌ها، سیستم‌های پايش و شاخص‌های گردشگري پايدار، تلاش زيادي صورت داده‌اند. در بسياري از تحقيقات با زمينه گردشگري، در ابعاد اقتصادي، اجتماعي و زیست‌محیطی مقیاس‌های سنجش اثرات گردشگري توسعه‌یافته‌اند و مجموعه‌ای از شاخص‌های اندازه‌گیری اثر ارائه‌شده است. معيارها و شاخص‌های توسعه پايدار، نقش مهمي در تصمیم‌گیری‌های آگاهانه در همه سطوح دارند .
این‌ها اطلاعاتي را فراهم می‌آورند كه بروي توسعه پايدار و اندازه‌گیری روند پيشرفت به‌سوی توسعه پايدار، تأكيد می‌کنند.
علاوه بر اين شاخص‌ها می‌توانند تغييرات را كمّي كرده و چارچوبي براي اهداف فراهم آورند و سپس اقدامات را پايش كنند. در ادبيات گردشگري پايدار همواره بر نقش كليدي نگرش ساكنان و گردشگران به‌عنوان مؤلفه‌های اصلي گردشگري پايدار تأکید شده است و به‌منظور درك و ارزيابي مداوم عقايد، طرز فكر و نگرش ساكنان و گردشگران ، عمدتاً از شاخص‌های ذهني استفاده ‌شده و تلاش‌ها در جهت بسط اين نوع شاخص‌ها بوده است. تحقيقات متعددي در رابطه با اين موضوع، کارایی و قابليت اعتمادپذیری شاخص‌های ذهني را مورد تائید قرار داده‌اند.

2-4-عوامل مؤثر در تغییرات کمّی و کیفی گردشگری
2-4-1-عوامل محیط طبیعی
آب‌وهوا هم بر عرضه و هم بر تقاضاي خدمات توريستي تأثیر می‌گذارد، بنابراين با توجه به ویژگی‌های آب و هوايي و تقاضا براي خدمات توريستي، هم منابع و امكانات و هم عوامل محدودکننده بايد به‌طور همسان موردتوجه قرار بگيرند. آب‌وهوا مهم‌ترین عامل در توسعه صنعت توريسم محسوب می‌شود، مسافرت‌های گروهي و دسته‌جمعی با شرايط آب‌وهوایی پيوند می‌خورد(ذوالفقاري، 1378).
روابط بين هوا و گردشگري اشكال متفاوت و پیچیده‌ای دارد، مركب بودن موضوع از یک‌سو به چندشکلی بودن پديده توريسم و از ديگر سو به اثرهای آب‌وهوا بستگي دارد ، زيرا اثرهاي آب‌وهوا درمجموع نسبت به ديگر شاخص‌های توريسم نمود و برجستگي بيشتري دارد، گرچه مطالعات زيادي در زمینه‌ی توريسم به‌عمل‌آمده است ولي بيشتر آن‌ها درگير كليات موضوع شده‌اند و به مطالعات تفصيلي توجه چنداني نشده است.
ماسترستون در اين زمينه عوامل زير را مؤثر می‌داند:
– اطلاعات كافي در زمینه‌ی آب‌وهوا و گردشگري وجود ندارد؛
– پژوهش در زمینه‌ی آب‌وهوا تا حدي پيچيده است؛
– داده‌های مناسب براي اطلاعات تفصيلي موجود نيست؛
پیچیدگی‌های یادشده هنوز داراي نواقص جدي است. در بيشتر اين مطالعات فقط عوامل آب و هوايي موردتوجه قرارگرفته و ديگر به عوامل مؤثر بر توريسم توجه نشده است و اگر هم اندك توجهي شده باشد اهمیت نسبي آن چندان مدنظر نبوده است و با توجه به معيارهاي مورداستفاده در اين تحقيقات، بيشتر آن‌ها به نتايج اغراق‌آمیز و غیرواقعی دست‌یافته‌اند.
به گفته پري، آب‌وهوا بخش مهمي از مفهوم محيطي را تشكيل می‌دهد كه تفريح و توريسم در قالب آن شكل می‌گیرند، به علت اينكه توريسم و گردشگري فعاليتي آزادانه و اختياري است، اغلب به شرايط اقليمي مطلوب وابسته است .
وابستگي توريسم به آب‌وهوا در جايي كه مسافرت به‌قصد تعطيلات و بر اساس آگاهي از جذابيت و قابليت اطمينان از شرايط آب و هوايي صورت می‌گیرد، مشخص است . در زمینه‌ی حساسيت تفريحي جهانگردي، جهانگردان قبل از تصمیم‌گیری براي سفر چهار شرط را در نظرمي گيرند:
وجود ايستگاه هواشناسي در مقصد
شرايط آب و هوايي مقصد
پیش‌بینی هوا در طول مسير
هدف از مسافرت
آب‌وهوا به چند دليل براي صنعت توريسم اهميت دارد:
نخست این‌که، گاهي آب‌وهوا خود به‌صورت عامل جاذبه محسوب می‌شود، مثل جاهايي با زمستان گرم كه موردعلاقه مردمي است كه در مناطق سردسير زندگي می‌کنند (محمدي ،1386).
دوم این‌که، تنوع آب‌وهوا در يك منطقه يا كشور، گستردگي صنعت توريسم و امكان وجود فعالیت‌های توريستي را در فصل‌های مختلف فراهم می‌کند. به‌عبارت‌دیگر، هر نوع آب و هوايي فعالیت‌های توريستي مخصوص به خود را دارد و اگر كشوري داراي اقلیم‌های مختلف باشد امكان جذب توريسم در بيشتر مواقع سال را خواهد داشت (عظيمي، 1376).
توريسم يك بخش اقتصادي حساس به هوا و اقليم به شمار می‌آید. تأثير هوا و اقليم نه‌تنها به پيدايش توريسم می‌انجامد، بلكه سبب تقاضاي خدمات و توریستی نيز می‌گردد (لو و زنگ، 2008) در مواردي وابستگي به ویژگی‌های اقليمي در مورد تقاضاي توريسم، هم منشأ پيدايش(مطلوبيت آب و هوايي) و هم عامل محدودکننده ( شرايط بد آب و هوايي) آن به شمار می‌رود(محمدي ،1386).
رابطه بين هوا، اقليم و توريسم به اشكال گوناگوني وجود دارد، از یک‌سو با شرايط آب‌وهوایی سروكار داريم كه از مكاني به مكان ديگر و در مقاطع زماني، بسيار متغير است و از سوي ديگر توريسم نيز پديدهاي چندجانبه است. اثرهاي متقابل اين دو بسيار پيچيده است . علت اصلي فصلي بودن پديده توريسم آب‌وهواست ( خالدي،1374).
شرايط اقليمي خوب از ديدگاه توريسم با ساير دیدگاه‌ها متفاوت است . براي مثال بارش باران در صورتي خوب تلقي می‌شود كه كم باشد و به‌سرعت تبخير شود. افزايش دما به‌نحوی‌که موجب كاهش استفاده از پوشاك شود و آفتابي بودن كه امكان برنزه شدن را فراهم آورد و باد كه ابرها را دور می‌سازد همگي از عوامل اقليمي خوب به شمار می‌روند (محمدي ،1386).
ارزيابي تأثير آب‌وهوا بر صنعت توريسم تلاشي چندجانبه و مختلف است كه شامل شیوه‌های بسيار ساده مثل شيوه تأثیر و شیوه‌های بسيار پيچيده مثل شيوه واكنشي است . شیوه‌های واكنشي فقط به عوامل آب و هوايي محدود نمی‌شود، بلكه بيشتر شاخص‌های فرآيندهاي انطباق و اثرهاي بازخوردي را شامل می‌شود. به‌عبارت‌دیگر آن‌ها هم می‌توانند شرايط غالب فيزيكي موضوع و هم عوامل مختلف و ساختارهاي سازمان‌یافته آن‌ها را در برگيرند (ذوالفقاري، 1378).
منظور از شرايط آسايش انسان مجموعه حالاتي است كه ازنظر رژيم دما دست‌کم براي80 درصد از افراد مناسب باشد، به‌عبارت‌دیگر انسان در آن شرايط، نه احساس سرما و نه احساس گرما خواهد كرد. بعضي از پژوهشگران، در اصطلاح خنثي بودن رژيم دما را تعبیر دقیق‌تری می‌دانند ( قباديان و فيض مهدوي، 1380).
در چنين شرايطي ارگانيسم انسان می‌تواند بيلان دمایی خود را در بهترين شكل موجود حفظ كند، بدون آنكه دچار كمبود يا ازدياد انرژي شود. در شکل‌گیری شرايط آسايش اقليمي براي انسان، چهار عنصر دما، رطوبت، باد، و تابش نقش دارند. در بين اين عناصر دما و رطوبت تأثیر بيشتري در سلامت و راحتي انسان دارند و به اين دليل بيشتر مدل‌های سنجش آسايش انسان بر اين دو عنصر استقرار شده است (عليجاني، 1372).

2-4-2-عوامل فرهنگی و اجتماعی
شیوه‌های زندگی فرهنگ‌های دیگر و اختلاف فرهنگ‌ها، جاذبه و محرک اصلی گردشگری و از اصلی‌ترین انگیزه‌های حرکت مردم است. بدون فرهنگ که تفاوت‌ها را ایجاد می‌کند همه‌جا شبیه به هم به نظر می‌رسد. فرهنگ عاملی است برای ایجاد میل یا نیاز به سفر و سیاحت و از سوی دیگر نقشی اساسی در تعیین رفتارها، نگرش‌ها، ارزش‌ها و شیوه‌های زندگی مردم دارد. بدین ترتیب گردشگری و فرهنگ رابطه لاینفکی دارند و انسان به‌عنوان خالق و حامل فرهنگ، ماهیت و جهت گردشگری را تعیین می‌کند و باید در محور ضرورت تحلیل و بررسی گردشگری قرار بگیرد. به عبارتی گردشگری وابسته به انسان1 و انسان‌محور2 است.
ورود گردشگران به یک مقصد روابط و تعاملاتی بین آنان و میزبانان ایجاد می‌نماید که یک بعد این رابطه، فرهنگی است.گردشگران هنگام عزیمت به یک مقصد، ابتدا بافرهنگ آن مقصد روبرو می‌شوند و بدین ترتیب گردشگری به‌عنوان پدیده‌ای است فرهنگی نقش مهمی در ایجاد تغییرات فرهنگی بر عهده دارد.
در گردشگری از همان برخورد اول تعاملات فرهنگی میهمانان و میزبانان آغاز می‌شود. دو طرف دارای ارزش‌ها و الگوهای متفاوتی هستند و مسئله تماس و برخورد طرفین و تأثیرات فرهنگی و اجتماعی آن‌ها بر یکدیگر دارای اهمیت ویژه‌ای است تفاوت رفتاری اجتماعی و فرهنگی بین گردشگران و بومی‌ها بازخوردهای متفاوتی را به همراه دارد. گردشگری می‌تواند سبب ارتباط‌هایی برای تماس‌های فرهنگی شود یعنی به وجود آوردن شرایطی که گردشگران بتوانند خود، فرهنگ بومی را از نزدیک لمس کنند.
اثرات گردشگری بر فرهنگ و اجتماع غیرملموس و در روندی طولانی و به‌آرامی و ممکن است به‌صورت ناخواسته و ناخودآگاه صورت می‌گیرد. گردشگری دارای آثار فرهنگی و اجتماعی  متعددی است که بی‌توجهی به آن می‌تواند پیامدهای نامطلوبی در پی داشته باشد. منظور از اثرات اجتماعی گردشگری تغییراتی است که در زندگی مردم جامعه‌ی میزبان به وجود می‌آید و این تغییر به دلیل تماس مستقیم میزبانان و گردشگران با یکدیگر است و منظور از اثرات فرهنگی تغییراتی است که در هنر ، آداب‌ورسوم و معماری و سایر ابعاد فرهنگ مردم ساکن در جامعه میزبان رخ می‌دهد.
اوقات فراغت به‌عنوان حوزه‌ای زمانی درک می‌شود که انتقال و تداوم فرهنگی و آموزش فرهنگی- اجتماعی هم می‌تواند در آن انجام گیرد و می‌توان از اوقات فراغت برای تقویت، تداوم و تنوع فرهنگی استفاده کرد. درعین‌حال به خطراتی که درواقع این حوزه زمانی و مکانی برای تخریب و یورش بردن به فرهنگ‌ها و از بین بردن

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درمورد جامعه آماری، تحلیل عوامل، اوقات فراغت، روش تحقیق Next Entries پایان نامه رایگان درمورد تابع تقاضا، توزیع متعادل، اوقات فراغت، افزایش درآمد