پایان نامه رایگان درباره منطقه گرایی، تقسیمات کشوری، مرزهای سیاسی، توسعه پایدار

دانلود پایان نامه ارشد

برای توسعه درپهنه سرزمین ملی برای دولت مرکزی،حساس تر از شناسایی نواحی ونقاط محروم ومشکل خیز است.زیرا این فضاها باید با رتکفل موقت،یا حتی طولانی مدت نواحی فقیر را برعهده گیرند .»(کریمی پور،1381: 27) از سوی دیگر شناسایی این فضاها در مقیاس ملی ،فرصت های مناسبی را برای دولت ها فبه منظور شناخت دقیق تر شاخص های توسعه فنی،مردم شناختی ودر مجموع هسته ها وحاشیه ها آماده می کند .» (همان ،28)
درحقیقت آمایش سیاسی فضا زمانی مطلوب است که با کمترین تنش وبیشترین هماهنگی مناطق متنوع جغرافیایی را به هم پیوند دهد .توسعه سرزمین(فضایی) رابطه تنگاتنگی با سه عامل تقسیمات سیاسی ،ساختار اداری و میزان اختیارت دارد که رویاروی یکدیگرند .آنچه مسلم است تقسیمات ،پایه وظرفی برای محتوا ،با دوعامل دیگر فوق است ،بهره برداری مطلوب ومنطقی از منابع،به گونه ای که باتوزیع بهینه امکانات ،زمینه توسعه پایدار وکنترل استراتژیک مستمر،تحت حاکمیت واعمال قانون فراهم آید .هدف تقسیمات کشوری هم درمرحله اول “دستیابی به تعادل های منطقه ای”، “ایجاد توازن در واحدهای سیاسی سرزمین” و”کم کردن فاصله های فضایی ” است که درقالب شهرستان وبخش ها برای کشور ایجاد می شود تا شکاف های توسعه مناطق را به حداقل برسد .»(میرشکاریان، ،134:1386)
از مهمترین مسائلی که باید مورد نظر برنامه ریزان توسعه منطقه ای درکشور قرار گیرد این است که تجربه نیم قرن اخیر کشورمان نشان داده است با وجود ضرورت بهره گیری از استعدادهای منطقه ای وماهش شکاف های فضایی در شاخص های اقتصادی اجتماعی توسعه ،ونیز تمرکز زدایی وافزایش اختیارات استان ها، که تقریببا در همه برنامه های عمرانی وتوسعه مورد توجه قرارگرفته ، وحجم نسبتا زیادی رابه خود اختصاص داده است ،اما هنوز اقدام موثری برای جلوگیری از شکاف های منطقه ای وتوسعه ناموزون میان واحدهای سیاسی صورت نگرفته است .»(منصورریان،123:1382) بنابراین ضروری است با توجه به نقش مهم تقسیمات کشوری در توسعه ناحیه ای ،روند موجود تقسیمات کشوری مورد بررسی قرار گرفته وکاستیهای آن مشخص گردد .»(احمدی پور 1382،24)
-23-3 . بررسی پوشش تئوریک زیست منطقه گرایی
در جریان این فصل یکی از مهمترین مباحث پژوهش مطرح گردید که در طی آن مهمترین منطقه بندی های صورت گرفته کشور را تاکنون مورد بررسی وتحلیل قرار دادیم تا بتوانیم آنگونه که در ابتدای فصل خاطر نشان کردیم ، به این مهم دست یابیم که آیا امکان کاربرد این نظریه در سرزمین ایران وجود دارد یا خیر؟ به عبارتی آیا زیست منطقه گرایی مهمترین فاکتورهای در نظر گرفته شده برای منطقه بندی ایران را پوشش خواهد داد؟ در فصل گذشته در تشریح نظریه مورد بحث تاکید آن را بر پایداری مناطق از نظر زیستی یادآور شدیم و مهمترین فاکتورهای مورد نظر آن را در تعریف زیست منطقه ها از دید صاحبنظرانش مرور کردیم ودر پایان این فصل به قیاس تئوریک آن با مهمترین تقسیمات منطقه ای کشور می پردازیم .
جدول زیر مجموعه ای از مهمترین ملاک های به کار گرفته شده تا کنون را که برگرفته از تجربیات متعدد منطقه بندی های سرزمینی کشور می باشد ارائه می دهد.
در این جدول تلاش شده تا مهمترین ملاک هایی که در قالب اهداف یا فاکتورهای منطقه بندی برای هرکدام از تقسیمات صورت گرفته مدنظر بوده اند مشخص شوند. به این معنا که اگرچه بسیاری از این طرح ها با رویکردهایی چند بعدی تهیه شده و چنانکه در توضیح هریک آمد ملاک های متعددی مدنظر آنها قرار گرفته اما همواره یک عامل سهمی عمده و برجسته را در ترسیم خطوط مناطق ایفا کرده است . شاید بارزترین نمونه این امر تقسیمات کشوری ایران باشد .
در توضیح آنچه در جدول آمده باید گفت تئوری راهنمای مطالعه حاضر به طور کامل اهداف پی گرفته شده تاکنون را در ارتباط با تقسیمات سرزمینی در خود دارد. رویکرد این مطالعه در قالب چارچوب نظری مطرح شده به نحوی است که رویکرد انسانی و طبیعی زیست منطقه گرایی را می رساند از این رو در پی منطقه بندی ورای ملاحظات سیاسی وامنیتی است اگرچه ضرورت این مهم در شرایط سرزمینی ایران قابل توجه می باشد اما در قالب نظریه مورد بحث اعتقاد براین است که امنیت جز با احساس تعلق ساکنانش به سرزمین بومی میسر نخواهد شد علایق وسرنوشت مشترک نیز در مقابل منابع وسرزمین مشترک ایجاد خواهد شد و این مهمترین رکن اداره امور سرزمینی پهناور چون ایران خواهد بود . رویکرد زیستی وانسانی این تئوری تعیین هویت مناطق پشت مرزهای سیاسی را نمی پذیرد .
بنابر آنچه در جدول ذیل آمده است زیست منطقه گرایی تمامی ملاک های در نظر گرفته شده برای یک منطقه بندی مطلوب و پایدار سرزمینی را در برخواهد گرفت .

اهداف اجتماعی وانسانی

اهداف کالبدی

فاکتورهای تاریخی- فرهنگی

اهداف و ملاحظات سیاسی امنیتی

اهداف/فاکتورهای طبیعی

فاکتورهای/اهداف اقتصادی

منطقه بندی ها

(

(

(

(

(

(

تقسیمات کشوری

(

(

منطقه بندی کلان کشور

(

(

(

(

(
منطقه بندی ایالتی

(

(
منطقه بندی بتل

(

(

(

منطقه بندی ستیران

(

(

(
منطقه بندی مرکزاموزش وپرورش

(

(

منطقه بندی اهلرز

(

(

منطقه بندی جاماب

(

(

(

منطقه بندی خدمات رسانی

(

(

(
تعیین مناطق محروم

(

(

(

(

منطقه بندی جهاد سازندگی

(

(

(

منطقه بندی ملی گزارش توسعه انسانی

(

(

(

منطقه بندی طرح کالبدی ملی

(

(

(

منطقه بندی طرح جامع کشت

(

(

(
منطقه بندی طرح جامع تولید توزیع پروتئین

(

(

(

(

(

زیست منطقه گرایی

ماخذ : مطالعات پژوهش
2-4 . جمع بندی و استنتاج
در این فصل بخشی به پایان رسید که آغاز آن با طرح مباحث نظری همراه بود که پایه های این پژوهش را تشکیل می دادند .از مباحثی چون توسعه وفضا نوشتیم وسپس یادآور شدیم که ناپایداری روال توسعه کنونی به طرح دیدگاهی دیگر منجر شد که آن را توسعه پایدار می نامند دیدگاهی که به عنوان یکی از مفاهیم فراگیر دهه های اخیر هرگونه توسعه ای را باید در پرتو اشارات آن جستجو کرد چشم انداز توسعه پایدار منطقه ای را نیز به عنوان یک آرمان برنامه ریزی منطقه ای در ادامه بحث توسعه پایدار عنوان کردیم .
در ادامه برای رسیدن به تئوری که بنیان های نظری مطالعه حاضر بر آن بنا شده طرح مباحث سرمایه اجتماعی در مقیاس منطقه، هویت مکان وارتباط آن با اجتماعات ساکن در مکان ها را ضروری دانسته وبه این ترتیب با عنوان کردن آنها فضایی مساعد جهت پذیرش مفاهیم زیست منطقه گرایی و آنچه در ساختار زیست منطقه ها خواهد آمد را بوجود آمد .مفاهیمی که اگرچه تازه نیستند اما جهان ناپایدار کنونی که جدایی انسان از طبیعت را رقم زده است طرح دوباره آنها را در مباحث شهری منطقه ای ضروری ساخته .
تمام این مباحث در نهایت به طرح نظریه ای ختم شد که از ابتدا راهنمای ما برای انجام این مطالعه قرار گرفت و فصل های آینده نیز در چارچوب آن نظم پذیرفته است .زیست منطقه گرایی با توضیح جریان های فکری که منجر به شکل گیری ان در امریکای شمالی شدندآغاز کردیم. با اطمینان می توان گفت این نظریه یکی از قویترین نظریاتی است که تا کنون در حیطه مشترک مطالعات زیست محیطی و منطقه ای مطرح شده است و زیست منطقه تجلی فضایی زیست منطقه گرایی تعریفی دوباره از منطقه به معنای مکان زندگی است که یکپارچگی را در طبیعت ،فرهنگ و اقتصاد مشترک جوامع زیستی جستجو می کند. از این رو در قیاس با تمامی تعاریف منطقه که از دید صاحبنظران مختلف بیان کردیم مفهومی کامل تر را ارائه می دهد تغییر معنای منطقه از یک واحد رسمی یا قراردادی به یک واحد زیستی اصلی ترین هدف این نظریه است .
به منظور شناخت بهتر نظام منطقه بندی کشور و درک الگوی کنونی حاکم بر آن ضروری دیده شد که تجارب منطقه بندی کشور به تشریح مورد بحث و بررسی قرار گیرد .
اگرچه شاید نخستین امری که در رابطه با تقسیم بندی کشور به ذهن متبادر می شود مرزبندی کشوردر قالب نواحی سیاسی به صورت آنچه معمول است باشد؛ اما مرور اسناد نشان می دهدکه در چند دهه اخیر منطقه بندی وتقسیم کشور تنها برگرفته از اندیشه انتظام سیاسی دولت ها نبوده است بلکه در پی تفکرات برنامه ریزی وبه عنوان بخشی از انتظام فضایی – مکانی در شرایط پیچیده جهان امروز در کانون توجه نهادهای اجرایی ومطالعاتی مرتبط با امر برنامه ریزی قرارداشته است،که البته هرکدام به اقتضای شرایط ،از دریچه ای متفاوت به آن نگریسته اند .با این حال آنچه واضح به نظر می رسد این است که در دهه های اخیر منطقه بندی ها ابعاد جدیدی به خود گرفته است که درآنها اهداف،مقتضیات ونحوه نگرش سازمان ها ونهادها خطوط اصلی مرزبندیها را ترسیم می کند ، به گونه ای که می توان گفت این تقسیمات تجلی فضایی اهداف وکارکردهای نهادهای موردنظر می باشند .
نگاهی به اسناد مربوط به منطقه بندی های صورت گرفته توسط سازمان های مختلف نشان می دهدکه تقسیمات انجام شده در بسیاری از موارد مرزهای سیاسی را در هم شکسته و در پی رسیدن به اهداف خاص سازمانی،منطقه بندی جدیدی را ورای مرزهای سیاسی- اداری مبنای کارخود قرار داده اند این امر می تواند برگرفته از ناتوانی مرزهای سیاسی در ارائه ویژگی های مکان های درون خود ونیز به دلیل تغییرات دائم نظام تقسیمات کشوری باشد .
باور به این امرکه خصوصیات منحصر به فرد هر منطقه برخاسته از تاریخ ،فرهنگ وطبیعت منطقه هستند، درک عمیق از سامانه های طبیعی مکان را ضروری ساخته ویادآور می شود که هر منطقه راهکارهایی ویژه از توسعه را می طلبد که اساسا متفاوت با دیگر مناطق است .این امر ضرورت اجتناب از ارائه راهبردهای کلی برای توسعه تمام مناطق را خاطرنشان می سازد .
مرور آنچه انجام شده نشان می دهد،عمده تلاش های صورت گرفته در تقسیم ایران به پهنه های مختلف به منظور برقراری سطحی از یکپارچگی در پهنه سرزمین بوده است .اما آنچه در اکثر این تقسیمات واضح به نظر می رسد ،تقسیم مناطق بر پایه معیارهایی محدود و ناظر به اهداف خاص سازمانی و بدون توجه به توانمندیها و ویژگی های خاص هرمنطقه بوده است که هرکدام در پی گرایشات سازمانی خاص می باشند.
از یک سو این محدودیت در نگرش به منطقه بندی هارا می توان به دیدگاههای مسلط اقتصاد نئو کلاسیک که بعد از جنگ دوم جهانی به صورت رویکرد غالب جهت توسعه کشورها مورد پذیرش قرارگرفت نسبت داد .رویکردی که با اعتقاد به آن باید پذیرفت تنها راه توسعه مناطق مختلف کشورها افزایش رشد تولید ناخالص ملی و به تبع آن افزایش درآمد سرانه می باشد .ایران نیز ازجمله کشورهایی بود که تحت تاثیر این نظریه توسعه مناطق کشور را درگرو پیشروی اقتصادی مناطق به صورت افزایش معیارهای رشد اقتصادی دنبال می کرد.
وقوف به این امر که طرح ها وبرنامه های پیشنهادی توسعه در هرکشور تا حد زیادی نشات گرفته از تمایلات وجهت گیریهای مقامات حاکم می باشد گویای این است که رویکرد غالب در نظام برنامه ریزی کشور در دوران گفته شده نیز منجر به ارائه طرح هایی شد تا یکپارچگی اقتصادی به آرمان نهایی در آنها تبدیل شود . چنانکه بتل هدف خود را یکپارچگی اقتصاد در قالب قطب های اقتصادی می داند و بوکرز هانگتینگ با در هم ریختن مرزهای سیاسی به دنبال تشکیل قطب های کشاورزی برای پیاده کردن اهداف اقتصادی دولت می باشد .
از سوی دیگر در نخستین سالهای بعد ازانقلاب با توجه به رویکرد دولت جدید که اصلی ترین سیاستش را رسیدگی به اقشار ضعیف ومناطق محروم معرفی کرده بود و توسعه کشور را مبتنی بر عدالت ورفاه اجتماعی به منظور تامین نیازهای اساسی مردم در دستور کار خود قرارداده بود ،نظام برنامه ریزی کشور ودر پی آن طرح ها وبرنامه های مطرح شده در این دوران نیز متاثر ازاندیشه حاکم بر نظام سیاسی کشور

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره تقسیمات کشوری، تمرکز زدایی، سازمان اداری، هدف گذاری Next Entries پایان نامه رایگان درباره منطقه گرایی، تقسیمات کشوری، توسعه پاید، توسعه پایدار