پایان نامه رایگان درباره منطقه گرایی، تقسیمات کشوری، اجتماع محلی، عامل اقتصادی

دانلود پایان نامه ارشد

نظریه محسوب می شود.
. ساختار زیست منطقه 2-8-2-2
یک زیست منطقه دقیقا به چه فضایی اشاره می کند؟ چطور می توان به چشم انداز توسعه پایدار منطقه ای امیدوار بود در حالیکه واحدی فضایی که برای هدایت جامعه به سوی پایداری تعریف می کنیم شفاف نباشد؟ ساختار زیست منطقه ها از مهمترین بخش های مورد بحث در زیست منطقه گرایی است. در این بخش به تعاریف مختلف زیست منطقه خواهیم پرداخت ومعتقدیم که زیست منطقه گرایی برای رسیدن به اهداف خود به واحدی برای پایداری نیاز دارد.پیتر برگ و داسمن از مهمترین پیشگامان زیست منطقه گرایی معاصر زیست منطقه را هم به عنوان سطحی جغرافیایی وهم به عنوان سطحی از آگاهی فردی معرفی می کنند.این تعریف از زیست منطقه نشان می دهد که علاوه بر بعد مکانی زیست منطقه ها آنچه به همان اندازه اهمیت دارد تغییر در سطح آگاهی یکایک افراد جامعه نسبت به تاثیر و تاثرات متقابل انسان وطبیعت به منظور تصحیح الگوی رفتاری نادرست آنها در تعامل با طبیعت می باشد .
زمانیکه به تعاریف متفاوت زیست منطقه ها از نقطه نظر افراد گوناگون نگاه می کنیم به این نتیجه می رسیم که به رغم وجود اشتراکات زیاد در تعاریف متفاوت اما هیچگاه اجماع کلی در این مورد وجود نداشته است واین موضوع را می توان تا حدود زیادی به تفاوت ساختار زیست منطقه ها در نواحی مختلف دنیا از سویی و تکامل مفهوم زیست منطقه گرایی در طول زمان ، از سوی دیگر نسبت داد .
ریشه لغوی زیست منطقه از واژه یونایی“Region” به معنای منطقه و واژه فرانسوی “Bios” به معنای زندگی می باشد که خود منطقه برگرفته از واژه لاتین “Regia” به معنای قلمرو ویا پیشتر به واژه “Regere” به معنای قانون یا حکومت اشاره دارد. . (Aberley,1985:144)
تلاش داریم تا دراین بخش به مهمترین تعاریف زیست منطقه ها که به نوعی بیان گر ساختار آنها نیز می باشد بپردازیم :
پیتر برگ 1976- «یک ایالت زیست منطقه ای از نظر وحدانیت فرهنگی و اکولوژیکی زیرمجموعه های فرعی اش، در کمترین شکل ایده آل خود، اغلب بوسیله آبخیزهایی از دریاها ورودخانه های مهم تعیین حدود شده، پیتر برگ اغلب نقش عوامل اقتصادی اجتماعی را درتعریف زیست منطقه گرایی نادیده می گیرد.اما در دیگر آثارش که بعدا منتشرکرد مطالعه مناطق زیستی و فرهنگی را به هم مرتبط دانست. این مسئله در اولین مقاله پیتر برگ در سال 1977 به وضوح مشاهده می شود وی همچنین مفهوم “مکان زندگی” را معرفی کرد .»(Ball,1999:28)
سیل 1985: «هر بخشی از سطح زمین که مرزهای آن براساس ویژگی های طبیعی ونه مرزهای تحمیل شده خاص انسانی، جدا ازدیگر نواحی با تاکید بر ویژگی های منحصربه فرد گیاهی، جانوری، اقلیم، آب ،اشکال زمین و فرهنگ ها و سکونتگاههای انسانی تعیین شده است. این خصوصیات و ارتباط متقابل آنها ویژگی متمایزی به منطقه می بخشد .»(Sale,1985)
پیتر برگ 1986: در کتاب “Growing a life-place politics”زیست منطقه ها رابعنوان مکان های زندگی منحصربه فرد با انواع خاک واشکال زمین منحصر به همان منطقه ،حوزه های آبریز و انواع اقلیم ،حیوانات وگیاهان بومی وبسیاری از دیگر ویژگی های طبیعی تعریف می کند .»(Berg ,1986:5)
هالمس 1994- «حیوانات، گیاهان ودیگر موجوداتی که یک اجتماع زیستی مشخص را در هر منطقه اقلیمی شکل می دهند.» (Holmes,1994)این تعریف توصیفی ابتدایی است از نواحی اکولوژیکی یا احتمالا زیست جغرافیایی.اما در آن هیچ اشاره ای به فاکتورهای اقتصادی اجتماعی که در زیست منطقه گرایی مهم هستند نشده است .این تعریف گه گاه به گونه ای مورد استفاده قرار می گیرد که معنای زیست منطقه از آن تعبیر می شود .
تومالتی 1994 – «زیست منطقه را بعنوان ناحیه ای جغرافیایی که مرزبندی آن بر اساس عناصر طبیعی و به گونه ای است که الگوهای مهم اقتصادی منطقه را در برگیرد،تعریف می کند.این تعریف در ترویج اهمیت الگوهای اقتصادی را برای معرفی یک زیست منطقه پیشتاز است .گرچه این تاکید از دیدگاه اکولوژیکی ناقص به نظر میرسد .»(Ball,1994:29)
شاپیرو-1996 : ناحیه ای جغرافیایی که برخی از ویژگی های غالب منطقه را در بردارد.از قبیل اشکال زمین ،گیاهان وجانوران بومی ،یا یک سیستم زه کشی آب ،که به نظر می رسد آن را از دیگر مناطق اطراف متمایز می کند . (Shapiro,1996:14-16)این تعریف تاحدود زیادی شبیه به تعریف سیل و مبتنی برآن می باشد .
الکساندر1996 – «ناحیه ای تعریف شده برمبنای محدوده یک سیستم رودخانه ای ،یعنی یک جویبار یا یک نهر آب. » (Ball,1999:29)این توصیف بیشتر به یک توصیف ژئومورفولوژیکی نزدیک است تا تعریفی از زیست منطقه .
دیفندرفر و بیرچ1997- «توسعه کامل ترین شکل بروز استعدادهای یک قلمرو سرزمینی از طریق اتکا به سیستم های تولید محلی که مبتنی بر منابع محلی هستند .بدون آسیب رساندن به بیوسفر.و این امر در گرو درک مردم از مفاهیم عمیق/بلندمدت اکولوژیکی تولید در مقابل اهداف کوتاه مدت اقتصادی است.»(Differnderfer & Birch,1997)
مک گینس 1999- «زیست منطقه ها ساختارهایی برای تعریف فرهنگ و اجتماع محلی می باشند تا پدیده هایی صرفا زیست جغرافیایی. مرزهای زیست منطقه ای تعریف دوباره ای از ویژگی های فرهنگی ،اکولوژیکی و فیزیوگرافیک والگوهای تغییر کاربری زمین در منطقه می باشند . این مرزها باید نشات گرفته از تعلقات ساکنان بومی منطقه و کنش و واکنش متقابل آنها با مکانی که در آن زندگی می کنند باشند .»(McGinnis,1999)
زمانیکه به تعاریف متفاوت زیست منطقه ها از نقطه نظر افراد گوناگون نگاه می کنیم به این نتیجه می رسیم که به رغم وجود اشتراکات زیاد در تعاریف متفاوت اما هیچگاه اجماع کلی در این مورد وجود نداشته است واین موضوع را می توان تا حدود زیادی به تفاوت ساختار زیست منطقه ها در نواحی مختلف دنیا از سویی و از سوی دیگر به تکامل مفهوم زیست منطقه گرایی در طول زمان نسبت داد .در سیر توالی زیست منطقه ها اولین تعاریف برداشت های مشترکی از مفهوم زیست منطقه با بوم منطقه را به ذهن متبادر می کرد اما با گذشت زمان نقش عناصر فرهنگی ،اقتصادی با تاکید بر اجتماعات انسانی مهمترین تفاوت زیست منطقه از بوم منطقه گردید .
«اما آنچه اهمیت دارد این است که مجموعه تئوری وتکنیک با قائل شدن اهمیت فراوان برای ماهیت زندگی اجتماع محلی، شهروندی عمومی، سبک زندگی شخصی، برنامه ریزی منطقه ای مدیریت اکوسیستم وآموزش ائتلافی حول مفهوم زیست منطقه هستند.»(3 (Thayer,2003:
2-3. منطقه بندی در ایران (مروری بر تجارب منطقه بندی کشور)
2-3-1 . سابقه منطقه بندی در ایران
«نخستین خطوط تفکیک سرزمین در ایران از تلفیق طبیعت وفضای سکونتگاهی انسان شکل گرفت زیرا اقوام آریایی در مهاجرت خود به ایران که از هزاره اول قبل از میلاد آغاز شده بود .باتوجه به تقسیمات درون قومی خود که شامل مادها،پارسها وپارت ها بودند به ترتیب در نواحی مرکزی وشمال غرب ،غرب وجنوب وجنوب غربی وشمال شرق وشرق مستقر شدند.این تقسیم بندی نزدیک به 2400 سال دارای کاربرد اساسی در مدیریت سرزمینی در ایران بود.
ایران در دوران مادها به سه قسمت تقسیم شده بود که اسامی آنها به شرح زیر است :
ماد کوچک(آذربایجان)، ماد بزرگ(عراق عجم وکردستان)، اگیانا(ری وولایات اطراف آن). دیاکونوف می گوید:کشور به ماد اتروپاتن،ماد سفلی وماد پارتاکنا تقسیم می شده است .
در دوران انوشیروان و در عهد ساسانی ایران به چهار پاذوکس تقسیم شده بود .پاذوکس به رئیس یا امیر ناحیه گفته می شد ودر پارسی ،پاذوسبان ودر عربی فاذوسبان یا فادوسبان حوانده می شد .درواقع محدوده واحد های سیاسی اداری را یک پاذوکی ومسئول اداری – سیاسی آن واحد را پاذوسبان می گفتند. این چهار پاذوکس عبارت بودند از باختر(ایالت شمال)، نیمروز(ایالت جنوب) خوراسان(ایالت شرق)وخوروران(ایالت غرب).»(احمدی پور ،1382)
تنوع قومیت ها ،منابع واقلیم در سرزمین پهناور ایران ،سبب شده است تا منطقه بندی سرزمین در ادوار مختلف تاریخی جزئی تفکیک ناپذیر از اهداف اصلی حکومت ها باشد .تقسیم ایران هخامنشی به ساتراپ ها توسط داریوش اولین تجربه ایران از تقسیم سرزمینی بود که حکایت از دیرینه بودن این سنت در اداره امور کشور دارد .
«تقسیمات سرزمینی در ایران باستان از یک سو متاثر از وضعیت فضایی- مکانی سرزمین ایران بود. از طرف دیگر تعیین شده از سوی پادشاه که در راس تشکیلات اداری وکشوری قرارداشت. مقصود از این تقسیمات نیز گاهی مبتنی بر مالیات (عامل اقتصادی – اجتماعی) بود وگاه مبتنی بر عامل نظامی(سیاسی – نظامی).»(شیرازی ودیگران ،22:1382)
“قانون تشکیل ایالات وولایات ودستورالعمل حکام” به عنوان اولین قانون مصوب در مجلس قانون گذاری کشور که در رابطه با تقسیمات کشوری وضع گردید اولین تجربه ایران معاصر در امر منطقه بندی سرزمینی بود .در این قانون آمده است :
«ماده1 – مملکت محروسه ایران برای تسهیل امور سیاسی به ایالات وولایات منقسم می گردد .
ماده2 – ایالت قسمتی از مملکت است که دارای حکومت مرکزی وولایات حاکم نشین جزء است وفعلا منحصر به 4 ایالت آذربایجان،کرمان وبلوچستان،فارس وبنادر وخراسان می باشد .
ماده3 – ولایت قسمتی از مملکت است که دارای یک شهر حاکم نشین وتوابع باشد اعم از اینکه حکومت آن تابع پایتخت یا تابع مرکز ایالتی باشد.» (قانون تشکیل ایالات و ولایات ،2:1325)
مهمترین تلاشهای صورت گرفته در امرمنطقه بندی کشور را با در نظرگرفتن ماهیت وهدف از اجرای آنها در قالب چهار گروه تحت عنوان :
منطقه بندی سیاسی – اداری ،
منطقه بندی های طبیعی،
منطقه بندی های اجرایی
منطقه بندی های برنامه ریزی
طبقه بندی کرده ایم.این گروه بندی در جدول شماره 2-2 ارائه شده است :
با مرور منطقه بندیهای صورت گرفته می توان گفت تمام این تقسیمات به جز تقسیمات کشوری وتقسیمات ایالتی ،که برگرفته از اهداف سیاسی – اداری دولت های وقت می باشد، منطقه بندی هایی غیر سیاسی هستند که به منظور پی گیری اهداف برنامه ریزی وتوسعه مطرح شده وهرگز مقصود از اجرای آنها نایل شدن به اهداف سیاسی یا تشکیل واحدهای جدید سیاسی – اداری نبوده است .

طرح ها
دسته بندی بر اساس مقاصد
ردیف

تقسیمات کشوری
منطقه بندی ایالتی

طرح های مطالعاتی سیاسی – اداری

1

منطقه بندی بتل
منطقه بندی طرح کالبدی ملی
منطقه بندی ستیران
منطقه بندی کلان کشور
منطقه بندی گزارش ملی توسعه انسانی

طرح های مطالعاتی برنامه ریزی

2
منطقه بندی آموزش و پرورش
منطقه بندی جهاد سازندگی
تعیین مناطق محروم
تعیین مناطق خدمات رسانی
منطقه بندی طرح جامع کشت
منطقه بندی طرح جامع تولید وتوزیع پروتئین
منطقه بندی مخابرات
منطقه بندی وزارت نیرو

طرح های مطالعات اجرایی

3

منطقه بندی جاماب
منطقه بندی اهلرز

طرح های مطالعاتی طبیعی

4
جدول شماره 2- 2 : دسته بندی طرح های مطالعاتی منطقه بندی بر اساس اهداف سازمانی مطرح شده
ماخذ : مطالعات پژوهش

2-3-2. مهمترین منطقه بندی ها
2-3-2-1 . منطقه بندی های طبیعی
2-3-2-1-1 . منطقه بندی اهلرز
«پروفسور اکارت اهلزر در کتاب خود ایران را به6منطقه تقسیم کرده است .لازم به ذکر است که سطح بندی روستاهای کشور در سال 1372توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلامی عملا همان تقسیم بندی پروفسور اهلرز است که ایران را به 6 منطقه تقسیم کرده است .
1.منطقه پست ساحلی خزر ؛
2.منطقه کوهستانی و پایکوهی البرز؛
3.منطقه آذربایجان ؛
4.منطقه مرکزی وشرقی ؛
5.منطقه کوهستانی و پایکوهی البرز ؛
6.منطقه ساحلی خلیج فارس ودریای عمان ؛»(وثوقی ،1370)
2-3-2-1-2. منطقه بندی جاماب
در سالهای بعد از انقلاب طرح جامع آب در تلاش برای رفع تضاد میان مصرف کنندگان اصلی آب یعنی کشاورزی، صنعت وشهرهایی که تغییر الگوی زندگی را تجربه می کردند عنوان شد .
نیازی که در پی آن تهیه طرح جامع آب در دستورکار قرار گرفت اینگونه بیان شده است :1تزریق درآمدهای نفت در اقتصاد کشور و واردشدن الگوهای

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره منطقه گرایی، ایالات متحده، زیست محیطی، تعادل منطقه ای Next Entries پایان نامه رایگان درباره دریای خزر، نیروی انسانی، دریای عمان، تمرکز زدایی