پایان نامه رایگان درباره مشارکت مدنی، تعامل اجتماعی، روابط اجتماعی، سلسله مراتب

دانلود پایان نامه ارشد

که تحت شرايط قابل تبديل به سرمايه اقتصادی بوده و در سه شکل اصالت ،شهرت ،ممکن است نهادينه شود و ترکيب سرمايه اجتماعی را قابل تفکيک به دو عنصر می داند ،نخست خود روابط اجتماعی که به افراد اجازه می دهد تا مدعی دستيابی به منابع متعلق به معاشران خويش شوند و دوم کميت وکيفيت آن منابع (تاجبخش ، 39:1385).
بورديو جامعه شناس فرانسوی ،جزء اولين محققانی بود که به تحليل سيستماتيک ويژگی های سرمايه اجتماعی پرداخت بر اساس تعريف بورديو سرمايه اجتماعی حاصل منابع بالقوه و بالفعلی است که نتيجه مالکيت شبکه بادوامی از روابط نهادی شده بين افراد و به عبارت ساده تر ،عضويت دريک گروه است .البته سرمايه اجتماعی مستلزم شرايطی به مراتب بيش از وجود صرف شبکه پيوندهای شبکه ای می بايست از نوع خاصی ،يعنی مثبت و مبتنی بر اعتماد باشد پس سرمايه اجتماعی نوعی ابزار دسترسی به منابع اقتصادی و فرهنگی ،از طريق ارتباطات اجتماعی می باشد تأکيد بورديو برمشارکت فرد در شبکه های اجتماعی است که اين مشارکت سبب دسترسی او بر منابع و امکانات گروه می شود در ديدگاه بورديو سرمايه اجتماعی و فرهنگی ابزاری هستند برای اين که فرد سرمايه اقتصادی خود را افزايش دهد و سرمايه اجتماعی را نوعی محصول اجتماعی می داند که ناشی از تعامل اجتماعی می باشد (شارع پور،1384: 31).
ودر نهايت جايگزينی همه شکل های سرمايه را به سرمايه اقتصادی است که تحت عنوان کار انباشته انسانی تعريف می شود می داند (تاجبخش ،309:1385).
2- کلمن36سرمايه اجتماعی را با کارکردش تعريف می کند .سرمايه اجتماعی شئی واحد نيست ،بلکه انواع چيزهای گوناگونی است که دو ويژگی مشترک دارند ،همهْ آنها شامل جنبه ای از يک ساخت اجتماعی هستند ،و کنش های معين افرادی را که درون ساختارهستند تسهيل می کنند .سرمايه اجتماعی مانند شکل های ديگر سرمايه مولد است ودستيابی به هدف های معينی را که در نبودن آن دست يافتنی نخواهد بود امکان پذير می سازد .سرمايه اجتماعی ،مانند سرمايه فيزيکی وانسانی کاملاً تعويض پذير نيست ،اما نسبت به فعاليت های به خصوصی تعويض پذير است . و سرمايه اجتماعی را به عنوان وجود مجموعه معينی از هنجار ها يا ارزش های غير رسمی تعريف می کند که افراد گروه که همکاری و تعاون در بين آنها وجود دارد در آن سهيم هستند و هنجارهايي که سرمايه اجتماعی توليد می کنند شامل سجايايي از قبيل صداقت ،ادای تعهدات وارتباطات دوجانبه می باشند ( کلمن ، 462:1385).
و به اعتقاد کلمن عواملی که سبب ايجاد و گسترش سرمايه اجتماعی می گردند عبارتند از: کمک ، درخواست کمک افراد از يکديگر باعث افزايش سرمايه اجتماعی می شود رفاه و فراوانی کمک دولت سبب می شود تا افراد نيازشان به يکديگر کمتر گردد ،سرمايه اجتماعی کمتری به وجود خواهد آمد .
1-ايدئولوژی اعتقاداتی مانند لزوم کمک به ديگری ،يا عمل به سود او ،سبب پديد آمدن سرمايه اجتماعی است .از اين رو آن دسته از اعتقادات مذهبی که بر ضرورت کمک و عمل به سود ديگران تأکيد دارند عامل مهمی در شکل گيری سرمايه اجتماعی محسوب می شود .
2-اطلاعات ظرفيت بالقوه اطلاعات شکل مهم سرمايه اجتماعی است که جزو ذات جدايي ناپذير روابط اجتماعی است .
3-هنجارها اگر در درون گروه اجتماعی هنجارهای مؤثر و نيرومندی مبنی بر اين که فرد بايد منافع شخصی را رها سازد و به سود جمع عمل کند وجود داشته باشد سرمايه اجتماعی شکل خواهد گرفت .(شيروانی و الوانی ، 25:1385).
3- پاتنام37
پاتنام بيشتر بر تأثير سرمايه اجتماعی در سطح ملی علاقه مند می باشد اين که سرمايه اجتماعی چه تأثيری بر نهادهای دموکراتيک ودر نهايت بر توسعه اقتصادی دارد به اعتقاد پاتنام ،شبکه های مدنی از اشکال اساسی سرمايه اجتماعی محسوب می شود .اين شبکه ها ،هنجار معامله به مثل را در جامعه تقويت می کنند (شارع پور، 35:1384 ).
از نظر پاتنام سرمايه اجتماعی آن دسته از ويژگی هايي از سازمان های اجتماعی ،شبکه ها ،هنجارها و اعتماد است که مشارکت کنندگان را قادرمی سازد تا به شيوه ای مؤثرتر اهداف مشترک خود را تعقيب کنند .به بيان دقيق تر سرمايه اجتماعی از طريق افزايش هزينه ها ی بالقوه جدا شدن ،تقويت هنجارهای مستحکم بده- بستان ،تسهيل جريان اطلاعات ازجمله اطلاعات مربوط به شهرت کنشگران و تجسم موفقيت های گذشته سعی دارد به تحقق کنش های جمعی کمک کند .
پاتنام بين دو شکل سرمايه اجتماعی تمايز قائل می شود که عبارت است از سرمايه اجتماعی ارتباط دهنده (يا جامع) و سرمايه اجتماعی درون گروهی(انحصاری)سرمايه اجتماعی ارتباط دهنده ،افراد متعلق به تقسيمات اجتماعی متنوع را گرد هم می آورد و سرمايه اجتماعی درون گروهی ،هويت های اعضا را تقويت کرده وباعث حفظ همگنی می شود . (مبشری، 1387: 1-7) .
تعريف پاتنام از سرمايه اجتماعی شباهت زيادی به تعريف کلمن دارد .از نظر اوسرمايه اجتماعی آن دسته از ويژگی های سازمان اجتماعی است که هماهنگی وهمکاری را برای منفعت متقابل تسهيل می کند .اين ويژگی ها عبارتند از:
شبکه ها شبکه های رسمی و غير رسمی ارتباطات و مبادلات در هر جامعه ای – اعم از مدرن ،سنتی ،اقتدارگرا ،ودموکراتيک ،سرمايه داری – وجود دارند شبکه ها به صورت افقی وعمودی وجود دارند در شبکه های افقی شهروندانی عضويت دارندکه دارای قدرت و وضعيت برابری هستند در شبکه های عمودی شهروندان نابرابر مبتنی بر سلسله مراتب و وابستگی به هم پيوند دارند .کنش های افقی قوی درشبکه های مشارکت مدنی مانند انجمن ها ی همسايگی ،تعاونی ها ،باشگاه های ورزشی ، واحزاب مردمی روی می دهند .از نظرپاتنام شبکه های مشارکت مدنی از اشکال ضروری سرمايه اجتماعی اند .از نظر پاتنام هرچه ساختار سازمانی افقی تر باشد ،موفقيت نهادی آن در اجتماع بيشتر است . او شبکه عمودی يا سلسله مراتبی را فاقد توان برقراری اعتماد وهمکاری اجتماعی می داند .
هنجارهای تعاملات متقابل درگروههای اجتماعی هنجارهايي هستند که مهمترين سودمندی آنها تقويت اعتماد، کاهش هزينه تعاملات و تسهيل همکاری است او هنجارهای تعامل را از مولد ترين اجزای سرمايه اجتماعی می داند .
اعتماد اجتماعی پاتنام اعتماد اجتماعی را ناشی از دو منبع هنجارهای روابط متقابل وشبکه های مشارکت مدنی می داند اعتماد همکاری را تسهيل می کند وهرچه سطح اعتماد درجامعه ای بالاتر باشد احتمال همکاری نيز بيشتر خواهد بود .همکاری نيز اعتماد را ايجاد می کند .از نظر او ويژگی باز توليدی سرمايه اجتماعی منجر به تعامل اجتماعی همراه با سطح بالايي ازهمکاری ،اعتماد ،بده
و بستان و روابط متقابل ،مشارکت مدنی و رفاه اجتماعی می گردد .پاتنام حضور اين ويژگی را درهر جامعه ای نشانه مدنيت آن جامعه می داند اين خصلتی است که به نظر او موجب عملکرد خوب نهادهای دموکراتيک می گردد .(الوانی و شيروانی ،27:1385).

4- برت38
سرمايه اجتماعی را دوستان ،همکاران و تماس های کلی تر که از طريق آنها فرصت های استفاده از سرمايه مالی و انسانی به دست می آيد می داند .در حالی که کلمن و لوری شبکه های فشرده را شرط لازم برای تشکيل سرمايه اجتماعی می دانند برت موضع مخالف دارد از نظر برت حفره های ساختاری در شبکه ها قابليت تحرک فرد را تسهيل می کند و اين بدان سبب است که شبکه های فشرده معمولاً اطلاعات را منتقل می کنند درحالی که پيوندهای سست تر می تواند سرچشمه های دانش و منابع تازه قرار گيرند. (شيروانی و الوانی ،1385 :32).
5- آلهاندر و پورتس هم بورديو و هم کلمن برخصلت ناملموس بودن سرمايه اجتماعی نسبت به ديگر اشکال سرمايه تأکيد می ورزند درحالی که سرمايه اقتصادی درحساب های بانکی وسرمايه انسانی در ذهن اشخاص جای دارد ،سرمايه اجتماعی درساختار روابط آنها مستتر است .برای آن که ما سرمايه اجتماعی داشته باشيم بايد با ديگران مرتبط باشيم و اين ديگران اندکه منبع بالفعل امتيازات ما هستند .(تاجبخش،315:1385).
آلهاندر وپورتس درکلی ترين حالت بين سرمايه اجتماعی کمال جويي وسرمايه اجتماعی ابزاري كه شكل هاي ديگر سرمايه اجتماعي به حساب مي آيند به شرح زير تفاوت قائل می شوند: انگيزه کمال جويي مردم می توانند قروض خود را به موقع بپردازند و برای مقاصد خيريه صدقات بدهند ،و از مقررات راهنمايي و رانندگی به اين دليل تبعيت کنند که احساس می کنند که اين رفتار برايشان يک تکليف است . پس هنجارها درونی شده ای که چنين رفتارهايي را ممکن می سازد به عنوان يک منبع برای ديگران نيز قابل استفاده هستند . در اين مورد دارندگان سرمايه اجتماعی اعضای ديگری از جامعه هستندکه می توانند بدون ترس از عدم باز پرداخت ،مبادرت به دادن وام کنند .از نيکوکار خصوصی بهره گيرند ،زنان و مردان سالخورده را قادر می سازد تا بدون ترس از بابت امنيت منازل خويش ، از خانه خارج شوند و رويکرد نزديکتر به اين ديدگاه اجتماعی شدن کم تر از حد، در طبع آدميان در اقتصاد مدرن وجود دارد که سرمايه اجتماعی را عمدتاً ،انباشتگی تکاليف برطبق هنجار متقابل به حساب می آورند .بر اين اساس کسانی که چيزی اهدا می کنند ،منابع سخاوتمندانه دراختيار ديگران می گذارند با اين توقع که در آينده آنچه انجام داده اند بدون کم و کسر به آنها باز پرداخت خواهد شد .انباشت صورت حساب های اجتماعی ،از دو جنبه با يک مبادله اقتصادی محض تفاوت دارد. اولاً نقدينه ای که پرداخت بديهای مورد تعهد به وسيله آن صورت می گيرد ممکن است با پولی که هنگام قرض دادن مورد استفاده قرارگرفته بود فرق داشته باشد و مثلاً می تواند همان قدر ناملموس باشد که تأييد يا وفاداری ناملموس است ،ثانياً زمان و موعد باز پرداخت ،مشخص نيست(EricL.Lesser , 2000;48-49).
و بررسي اين موضوع از زاويه ديگر که با تعريف دوگانگی کمال جويي و ابزاری مطابقت دارد. تعريف سرمايه اجتماعی از تحليل مارکس ازآگاهی طبقاتی نوظهور درنزد پرلتاريار صنعتی که کارگران با هم شدن را در وضعيتی مشترک تجربه می کنند ،ياد می گيرند که هويت مشترک را حس کنند و از اعمال وابتکارهای هم پشتيبانی به عمل آورند .اين همبستگی نتيجه درونی کردن هنجارها در درون کودکی نيست بلکه محصول نو ظهور يک سرنوشت مشترک است.
به اين دليل ،تمايلات نوع دوستانه کنشگران در اين شرايط فراگير نيست بلکه مقيد به محدوديت هايي است که از سوی اجتماع بر ايشان تحميل می شود همچنين پرولتاريای صنعتی با همين نوع انگيزه ها واداشته می شوند تا راهپيمايي های اعتراض آميز به راه اندازند ،يا برای پشتيبانی ازهمگنان خود اعتصبات همبستگی بر پا دارند .احساس هويت ، اشتراک هويت افراد با گروه ،فرقه ،يا جامعه ای که خود بدان تعلق دارند می تواند انگيزه های پر قدرت ايجاد کند .کلمن از شکل های حاد اين ساز وکار به عنوان تعصب نام می برد و آنها را پاد زهری مؤثر در برابر رفتار “سوار مجانی”عده ای ديگر در فعاليت های جمعی تعريف می کند(EricL.Lesser , 2000;49).
و تعريف سرمايه اجتماعی از جنبهْ ابزاری به عنوان مثال ممکن است يکی از بانکداران به يکی از جامعه دينی خودش ،وامی بدون وثيقه بپردازد ،چون در آن جامعه احکامی وجود دارد که عامل عدم باز پرداخت را با خطر طرد و نفی شدن در جامعه رو به رو می کند به بيان ديگر ،وجود اعتماد دراين وضع دقيقاً بدان سبب است که تعهدات ،نه از راه توسل به قانون يا زور و خشونت ،بلکه از طريق قدرت اجتماع تضمين می شود .نتيجه اعتماد قابل تضمين وقتی که کسی کار خيری برای يکی از اعضای گروه خود انجام می دهد اين کار را به خاطر تضمين ،باز پرداخت وهم تأييد پشتيبانی گروه دريافت خواهد کرد انجام می دهد.(EricL.Lesser , 2000;49)
6- فرانسيسکو فوکوياما39 سرمايه اجتماعی رابه عنوان يک پديده جامعه شناختی مورد توجه قرار می دهد و می گويد سرمايه اجتماعی در مقايسه با سرمايه فيزيکی يا انسانی کم تر يک خيراجتماعی به نظر می رسد به دليل اين که سرمايه اجتماعی بيش از هر يک از دو شکل ديگر سرمايه استعداد توليد آثار خارجی منفی را دارد و همبستگی گروهی در جوامع انسانی اغلب به بهای دشمنی نسبت به افراد غير عضو گروه می انجامد و از راه مفهوم شعاع اعتماد نيز نقل می

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره روابط انسانی، سلسله مراتب، نهادهای اجتماعی، همبستگی اجتماعی Next Entries پایان نامه رایگان درباره جامعه مدنی، رشد اقتصادی، شبکه های اجتماعی، توسعه اقتصادی