پایان نامه رایگان درباره مسئولیت کیفری، سن مسئولیت کیفری، مسئولیت کیفری اطفال، سن مسئولیت کیفری اطفال

دانلود پایان نامه ارشد

باقر (ع) است این در حالی است که بر اساس ماده یک کنوانسیون حقوق کودک ؛ مهمترین منبع بین المللی در جهت تعیین شاخص سن مسئولیت کیفری که در سال 1372 ایران به مفاد آن پیوست 18 سالگی را مناط سن مسئولیت کیفری دانست.از دیدگاه روانشناسی رشد و بلوغ، همچنین میان سن بلوغ جسمی ، شرعی و فکری اطفال لزوما رابطه ای متناسب و هماهنگ وجود ندارد بدین معنی که بسیاری از نوجوانان بویژه دخترانی که تازه به سن بلوغ جسمی و شرعی رسیده اند، از رشد عقلی و فکری لازم در مسائل برخوردار نیستند. با این همه صاحب نظران توسل و توجه به اصول علمی ، روان شناختی ،جامعه شناختی را در تشخیص بلوغ همزمان جسمی و عقلی و در نتیجه بلوغ شرعی ضروری می دانند . از آنجاییکه مبنای این پژوهش یک تحقیق نظری بوده است برپایه ی روش مطالعاتی و کتابخانه ای با استفاده منابع گوناگون موجود بویژه قانون مجازات اسلامی مصوب 1/2/1392و شرحی که بر آن از سوی صاحب نظران به نگارش در آمده بود مورد استفاده واقع شده است .

کلید واژه : سن مسئولیت کیفری ، طفل ممیز ، کنوانسیون ، تمییز

مقدمه
سن مسئولیت کیفری را باید یکی از چالش برانگیز ترین مباحث حقوقی مربوط به حقوق کودک در ایران دانست. این امر بدان دلیل است که از یک سو با توجه به حاکمیت مقررات و قواعد شرعی بر قوانین موضوعه و تبعیت قانون گذار ایرانی از نظریه مشهور فقهای شیعه در تدوین وتصویب قوانین موضوعه ، تعیین سن خاصی به عنوان سن بلوغ شرعی ، مبنای شناسایی مسئولیت کیفری برای اطفال و نوجوانان گردیده است

الف) طرح مسئله و موضوع اصلي پژوهش
از آنجایی که تعیین و تحدید مسئولیت کیفری افراد از مباحث کلیدی و بن مایه ی حقوق کیفری محسوب می گردد سن ایجاد مسئولیت و مسئول دانستن افراد صغیر که از قوه ی تمییز نسبی یا مطلق برخوردارند پیوند جدایی ناپذیری با مقوله ی سن مسئولیت کیفری اطفال دارد .
در شرایط فعلی حقوق جزا اگر فردی فاقد مسئولیت کیفری باشد به هیچ وجه نمی توان نسبت به او مجازاتی را اعمال نمود . بررسی سن مسئولیت کیفری اطفال و تعیین ملاک و مناط سن آنان امروزه یکی از چالش برانگیزترین مسائل روز دنیاست .
در نظام های حقوقی دنیا که مفهوم سن مسئولیت کیفری را برای نوجوانان پذیرفته اند شروع آن سن نباید در سطح بسیار پایین باشد و واقعیت های مربوط به بلوغ عاطفی ، ذهنی و عقلی باید مد نظر قرار گیرد . باید توجه نمود که ماده یک معاهده حقوق کودک سن طفل را به طور کلی بیان نموده است و در این زمینه بین وضعیت حقوقی و کیفری اطفال تفاوت قائل نگردیده است در حالیکه در حقوق ایران سن مسئولیت کیفری و حقوقی از یکدیگر جداست و جای بحث وتحلیل دارد .

ب) اهداف تحقيق
هدف اصلی در این پژوهش بررسی و تبیین ملاک ها و معیار تعیین سن مسئولیت کیفری اطفال در حقوق ایران و اسناد بین المللی است ضمن آن به بیان مختصری از مبانی مسئولیت وتعاریفی از شقوق آن در حقوق به ویژه بیان تعریفی از طفل و خصایص دوران طفولیت وهمچنین بررسی اسناد بین المللی بویژه نظریه کمیته حقوق کودک در مورد حقوق اطفال در زمینه سن مسئولیت کیفری مورد توجه و تحلیل قرار خواهد گرفت .

ج) طرح سؤالات تحقيق
در این پژوهش سه سوال مطرح می باشد که به ترتیب به طرح هر یک ازآن ها می پردازیم .
سوال اول : از لحاظ دانش روانشناسی و اطلاعات علمی موجود در خصوص فرایند رشد اطفال ، کودکان در چه سنی قابلیت لازم برای پذیرش تبعات و پیامدهای کیفری اعمال مجرمانه ارتکابی خود را پیدا می کنند ؟
سوال دوم : آیا در اسناد بین المللی ، ضابطه ی خاصی در ارتباط با سن مسئولیت کیفری اطفال مشخص شده است که برای کشورها الزام آور یا شایان توجه باشد ؟
سوال سوم : در وضعیت موجود حقوق ایران ، با توجه به تصویب قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ، سن مسئولیت کیفری اطفال چگونه تعیین شده وچه ضوابطی بر آن حاکم است ؟

د) فرضيات پژوهش
با توجه به سوالات مطروحه فوق در این پژوهش سه فرضیه مطرح می باشد که عبارتند از :
فرضیه اول : دانش روانشناسی و اطلاعات علمی موجود در خصوص فرایند رشد اطفال نشان می دهد اطفال در حدود 12 سالگی عموماً در شرایطی هستند که به طور نسبی قدرت تشخیص اوامر و نواهی قانونگذار را پیدا می کنند لیکن به نظر می رسد امکان پذیرش مسئولیت کیفری کامل در سنین بالاتر محقق می شود .
فرضیه دوم : ضابطه قابل استنباط از حقوق بین المللی این است که کشورها ملزم به شناسایی سن حداقل مسئولیت کیفری ، فرض عدم مسئولیت در پایین تر از سن حداقل و نیز مسئولیت کیفری تقلیل یافته در فاصله سن حداقل تا 18 سال تمام هستند .
فرضیه سوم : با توجه به مواد 88 ، 146 ، 147و 148 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در حالی که اطفال در کمتر از 9 سال تمام شمسی در جرایم تعزیری قابل تعقیب کیفری به نظر نمی رسند ، در سایر جرایم نابالغ ممیز ( بدون تعیین سن حداقل برای تمییز ) قابل تعقیب کیفری بوده و پس از بلوغ ، افراد دارای مسئولیت کیفری کامل هستند مگر اینکه رشد و کمال عقل آنها قبل از رسیدن به سن 18 سالگی مورد تردید دادگاه قرار گیرد .

ه) روش تحقيق
از آنجائیکه موضوع پژوهش یک تحقیق نظری محسوب می شود نوعی پژوهش بنیادی است که با استفاده از روشهای استدلال و تحلیل عقلایی برپایه مطالعات کتابخانه ای به توصیف موضوع ومسائل پیرامونی آن به شکلی تطبیقی و مقایسه اسناد و مدارک مربوط به آن مورد بررسی و تحلیل قرارگرفته است .

و) سوابق تحقيق
قریب به نیم قرن است که اطفال به دلیل اهمیت و جایگاه آنان در اجتماع بشری به ویژه جامعه حقوق ایران که از چتر حمایتی برخوردار بوده وهمچنین به دلیل دقایق و ظرایفی که در روح و روان و شخصیت وجودشان می باشد موضوع مسئولیت کیفری اطفال از سوی صاحب نظران و اندیشمندان ، اساتید ، وکلا ، دانش پژوهان و دانشجویان در سطوح دکتری و کارشناسی ارشد در قالب رساله و پایان نامه و مقالات به نگارش در آمده، مضافا ؛ در محافل گوناگون علمی و پژوهشی ، کنفرانس های داخلی وبین المللی به ویژه در جراید و رسانه های نوشتاری در اذهان و افکار جامعه حقوق ایران و صحنه ی بین المللی مطرح شده که منجر به آثار و نتایجی شده است که صد البته برای رفع چالش های موجود در این حوزه از حقوق کیفری ایران به جهت همگرایی با نظام حقوقی بین الملل نیاز به تلاش ها و تحقیق بیشتری دارد.
آثاری که در زمینه سن مسئولیت کیفری اطفال در قالب کتب ، پایان نامه و مقالات به نگارش در آمده است و در قسمت های مختلف این پژوهش مورد استفاده قرار گرفته در بخش منابع و ماخذ آورده شده است . لازم به توضیح است از جمله آثاری که حقیقتا ویژگی های رشد مختلف جسمانی و روانی و عاطفی اطفال را از منظرروانشناختی ، حقوقی مورد بررسی قرار داده است و در مبحث دوم از فصل اول این پژوهش از آن استفاده نموده ام کتاب « عدالت کیفری و اطفال» تالیف جناب آقای دکتر باقر شاملو از انتشارات جنگل و کتاب « نازسازگاری و بزهکاری در اطفال » نویسنده هالوگ یاووزار ترجمه ی قدیر گلکاریان از انتشارت طلائیه می باشد. البته باید یادآوری نمایم که آثار ارزشمند دیگری همچون « بزهکاری اطفال و نوجوانان » تالیف آقایان دکتر هوشنگ شامبیاتی و دکتر جاوید صلاحی و کتاب « بزهکاری کودکان و نوجوانان » سرکار خانم دکتر شهلا معظمی و کتاب اطفال و جوانان بزهکار دکتر تاج زمان دانش و آثار دیگر نویسندگان استفاده مفید واقع شده است .در فصل دوم از آثار نویسندگانی چون سرکار خانم دکتر شیرین عبادی « حقوق کودک » و آثاری که در زمینه دادرسی اطفال در حقوق بین المللی به نگارش در آمده اند از جمله کتاب « حقوق کیفری اطفال در اسناد سازمان بین الملل متحد » با دیباچه دکتر علی حسین نجفی ابرند آبادی تالیف سرکار خانم مریم عباچی از انتشارات مجمع علمی و فرهنگی مجد و کتاب « حق دادرسی منصفانه کودکان در تعارض با قانون » با دیباچه دکتر شهلا معظمی تالیف سرکار خانم فاطمه ابراهیمی ورکیانی نشر جنگل مورد استفاده مفید قرار گرفته است .
از آثاری که در قالب پایان نامه در زمینه مسئولیت کیفری اطفال مورد مطالعه واقع شده می توان نام برد اثر آقای ابراهیم حیدری لقب با موضوع « مطالعه تطبیقی سن مسئولیت کیفری اطفال در حقوق ایران و اسناد بین المللی و فقه امامیه » و اثر آقای علی حلال خور میر کلا با موضوع « مطلعه تطبیقی مسئولیت کیفری اطفال در حقوق کیفری ایران با فقه اسلامی » و اثر آقای علی اصغر قلمقاش با موضوع « بررسی تطبیقی مسئولیت کیفری اطفال در حقوق ایران ، لبنان و مصر » موجود می باشد .تلاش نگارندگان پایان نامه های مذکور در نوع خود قابل ستایش می باشد لیکن آن چه پژوهش حاضر را از پایان نامه های مذکور متفاوت می نماید موضوع بررسی روانکاوانه ویژگی های جسمی و روانی اطفال از منظر علوم زیستی و روان شناختی و همچنین بررسی سن مسئولیت کیفری اطفال در اسناد بین المللی از جمله کنوانسیون حقوق کودک و میثاقیین و انعکاس نظریه کمیته حقوق کودک دراین مسئله می باشد که مورد مداقه قرار گرفته است .

ز) ساماندهي مطالب

ماهیت شکلی این پژوهش به طور کلی شامل 2 فصل ، 6 مبحث و 21 گفتار می باشد که در فصل اول آن به بررسی محتوایی پیرامون موضوع ، مبنی بر اینکه ؛ اولا : به شرح مختصری از مبانی مسئولیت و تعاریف انواع آن در حقوق وهمچنین به بیان پیش شرط های مسئولیت کیفری پرداخته شده است .از آنجائیکه محور بحث و تحلیل موضوع پژوهش در ارتباط با اطفال بوده است در ادامه به بررسی معانی و مفاهیم و جایگاه طفل و همچنین به بیان ویژگی ها ی دوران طفولیت از نگاه علمی وحقوقی به ویژه تحلیل نقش تمییز و نحوه شکل گیری آن در روند رشد اطفال مورد مداقه قرار گرفته است .
در فصل دوم این پژوهش با محوریت موضوع سن مسئولیت کیفری اطفال که یکی از مباحث چالشی در صحنه بین المللی و حقوق بشری محسوب می شود به بررسی راهکار ها و معیار ها ی موجود در شیوه تعیین سن مسئولیت کیفری و نصاب های موجود در دیگر نهاد های حمایتی بین المللی پرداخته شده است . در بخش پایانی این فصل نتایج حاصله از بحث مربوط به چالش های موضوع حقوق کیفری اطفال بیان شده و پیشنهاداتی در راستای رفع معضلات موجود به ویژه تغییر در اندیشه و نگاه مقنن نسبت به اطفال دربرخورداری از حقوق اولیه آنان از منظر حقوق مدنی و کیفری مطرح گردیده است .

فصل اول

ارتباط سن با مسئولیت کیفری و تحولات ناظر بر شرط سني براي اين نوع مسئوليت در حقوق ایران

مبحث اول: نگاهی به مباني مسئوليت كيفري

در حقوق جزا ، لازمه اعمال مجازات نسبت به مجرمین وجود “مسئولیت  کیفری ” است . بدیهی است اگر فردی فاقد مسئولبت  کیفری باشد ، به هیچ وجه نمی توان نسبت به او مجازاتی را اعمال نمود . بر اساس اصل قانونی بودن حقوق جزا که از اصول مقبول در نظامهای مختلف حقوقی است ، اعمال و رفتار افراد هر اندازه زننده و غیراخلاقی و مضر به حال فرد یا اجتماع باشد تا زمانی که قانونگذار  این اعمال را جرم نشناخته  و برای آن قانونا مجازاتی تعیین نکرده باشد ، عمل جرم نبوده و مرتکب از دید حقوق جزای اسلامی مسئول  عمل خود شناخته نخواهد شد .

گفتار اول: مفهوم لغوي و اصطلاحي مسئوليت

الف) مفهوم لغوي
در فرهنگ فارسی عمید 1 ، مسئولیت عبارتست از آنچه انسان عهده دار و مسئول آن باشد و مسئول به معنی پرسیده شده و خواسته شده آمده است .
در فرهنگ فارسی معین 2 مسئول ، چیزی خواهش شده ، کسی که فریضه ای بر ذمه دارد که اگر عمل نکند از او بازخواست شود و مسئولیت به معنی مسئول بودن و موظف بودن به انجام امری .
در فرهنگ لغات مسئولیت به معنای پرسيده شده و خواسته شده و قابل بازخواست بودن انسان آمده و غالبا به مفهوم تکلیف و وظیفه  و آنچه انسان عهده دار و مسئول آن باشد. اين معني به تنهايي نمي‌تواند مفاهيم گوناگون مسئوليت را بازگو كند .

ب) مسئوليت در اصطلاح حقوق و اخلاق
همچنان که مشاهده می شود مسئولیت در لغت ک

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره مسئولیت کیفری، حقوق کودک، حقوق ایران، مسئولیت کیفری اطفال Next Entries پایان نامه رایگان درباره حقوق جزا، مسئولیت کیفری، ارتکاب جرم، قانون مدنی