پایان نامه رایگان درباره مالکیت فکری، شخص حقوقی، مالکیت خصوصی، ثبت اختراعات

دانلود پایان نامه ارشد

پدیدآورنده بخواهد بهره برداری مجدد از اثر را پس از اعمال حق انصراف از سرگیرد باید حق بهره برداری مشابه با حق بهره برداری قبلی، به دارندهی قدیمی آن تحت شرایطی متعارف پیشنهاد کند.”279
اما سوالی که در اینجا مطرح میشود این است که آیا پدیدآورندهای که حق عدول و استردادش را اجرا نمود، ملزم به پرداخت غرامت تمام کسانی است که از اجرای این حق متضرر شدهاند یا صرفا باید ضرر طرف قرارداد را جبران نماید؟
به نظر میرسد لزوم جبران خسارت فقط در خصوص افرادی باشد که طرف قرارداد پدیدآورنده محسوب میشوند زیرا حق پدیدآورنده در خصوص اعمال حق عدول و استرداد یک حق قانونی است و از این جهت او مرتکب تقصیر نشده است. البته برای جلوگیری از ضرر اشخاص ثالث پیشنهاد شده که آنها بتوانند در صورت استرداد اثر توسط پدیدآورنده، از حق فسخ در مقابل طرف قرارداد خود برخوردار شوند. این پیشنهاد در شعبه اجتماعی دیوان عالی فرانسه در سال 1980 تایید شد.280
قوانین و مقررات ایران در خصوص اعمال حق عدول و استرداد سکوت کردند. عدهای از نویسندگان امکان به رسمیت شناختن این حق را در حال حاضر به دلیل تعارض شدید با اصل الزام آور بودن و لازم بودن قراردادها امکانپذیر نمیدانند.281 به عبارت دیگر پدیدآورنده نمیتواند پس از انعقاد قرارداد انتشار یا بهره برداری از اثر این قرارداد را فسخ کند، زیرا اصل لزوم قراردادها، اقتضا دارد که این قراردادها جز در صورت وجود دلایل قانونی و خیارات قابل فسخ نباشد.
عدهای نیز در پاسخ میگویند، اگر چه در حقوق ما اصل بر لزوم است، اما این اصل تا جایی جاری میشود که با لاضرر برخورد نکند. در صورت برخورد با لاضرر، لزوم برداشته شده و معامله قابل فسخ میشود. بنابراین اگر چه اعطای حق فسخ خود مستلزم ضرر به طرف قرارداد است ولی ضرر او قابل جبران است، حال آنکه ضرر وارد بر صاحب اثر غیرقابل جبران است مگر با اعطای حق فسخ. بنابراین، تعارض ظاهری دو ضرر، مرتفع و لاضرر به نفع لزوم قراردادها حکومت خواهد کرد.282 با توجه به این استدلال، به نظر میرسد پدیدآورندهی اثر در چهارچوب قراردادهای مرتبط با بهره برداری از اثرش در صورتی که منافع مشروع او مورد تهدید قرار گرفته یا در صورت تغییر در اعتقادات فلسفی، اخلاقی، مذهبی و یا …. بتواند با استفاده از این حق (عدول و استرداد)، کلیهی آثارش را از بازار جمع آوری کرده (به عبارتی رجوع به قرارداد نماید) و در نتیجه قرارداد را به طور یکجانبه فسخ نماید.283
در حوزهی مالکیت صنعتی هم با توجه به توجیهات مزبور به نظر میرسد که میتوان قائل به وجود چنین حقی برای صاحب حق فکری مثلا مخترع شد. البته بدیهی است که اعمال این حق در قراردادهای انتقال قطعی محلی ندارد، زیرا در قراردادهای انتقال قطعی، ملکیت حق فکری به منتقلالیه واگذار میشود که در نتیجهی آن دست صاحب فکر، از حق فکری مزبور کوتاه میشود حال آنکه در مجوز بهره برداری ، مالک، حق بهره برداری از مال فکری را معمولا برای مدتی معین به مجوزگیرنده واگذار مینماید نه مالکیت را. به همین جهت رابطهی صاحب حق فکری از مال فکری قطع نمیشود. بنابراین میتوان گفت که در قراردادهای مجوز بهره برداری، صاحب حق فکری، حق عدول و استرداد را با توجه به شرایط گفته شده خواهد داشت.
بند سوم: معدوم کردن تمامی نسخههای اثر
معدوم کردن تمامی نسخههای اثر در حقوق برخی از کشورها، مثل فرانسه به عنوان یکی از عوامل انحلال ارادی قراردادهای مولف محسوب میگردد.
ماده 17-132 قانون فرانسه در این زمینه بیان میدارد: ” قرارداد انتشار علاوه بر موارد مقرر در قواعد حقوق عام یا مواد قبلی، هنگامی که ناشر کلیه نمونههای اثر را از بین میبرد، پایان میپذیرد…”
بنابراین به موجب قانون فرانسه، طرف قرارداد پدیدآورنده اثر (ناشر) میتواند، تمامی نسخههای اثری را که اقدام به انتشار وی نموده، از بین ببرد و بدین وسیله قرارداد را فسخ نماید.284
به نظر میرسد که امکان پذیرش، چنین امری در حقوق ایران به دلیل منافات داشتن با اصل الزام آور بودن قراردادها ممکن نباشد، افزون بر آن، دادن این اختیار به طرف قراردادپدیدآورنده که در صورت تمایل، بتواند آثار منتشر شده موجود در بازار را از بین ببرد و قرارداد را یکجانبه فسخ نماید، علاوه بر ایجاد تزلزل در قرارداد، بعضا ممکن است خسارات جبران ناپذیری را به پدیدآورنده اثر تحمیل نماید
گفتار دوم: اسباب اختصاصی انحلال قهری
بند اول: انقضای مدت حمایت
یکی از ویژگیهای مهم حقوق مادی پدیدآورنده، موقتی بودن بهرمندی مالی و اقتصادی از نتایج تلاش‌های فکری است. بنابراین اصولا حقوقی که در خصوص اموال فکری برای صاحبان آن به صورت انحصاری ایجاد می شود، محدود به زمان خاصی است،285 چرا که ایجاد این انحصار پاداشی برای ایجاد کننده حق تلقی میشود. این پاداش از طرف دولت که نماینده جامعه است، به صاحب آن اعطا شده تا پس از طی مدتی معین، آن حق به جامعه بازگردد و مورد استفادهی کل افراد جامعه قرار گیرد، به بیان دیگر مالکیتهای فکری دارای محدودیت زمانی یا مدت حمایتند.286
منظور از محدودیت زمانی یا مدت حمایت، مدت زمانی است که اثر در قلمرو مالکیت خصوصی قرار میگیرد و مقنن از حقوق پدیدآورنده یا صاحبان حقوق مادی نسبت به نتایج مادی آثارش حمایت میکند.در این زمان حق بهره برداری مالی که از اثر ناشی میشود در زمان حیات صاحب آن متعلق به خود او و پس از مرگش برای مدت زمانی که در هر کشوری متفاوت است به وارث یا وارثان، موصیله یا موصیلهم و انتقالگیرنده یا انتقالگیرندگان دیگر تعلق میگیرد.287
بنابراین وجود چنین خصیصه را میتوان یکی از مهمترین تفاوتهای مالکیت فکری با مالکیت اموال مادی برشمرد. “مدت حمایت از آفریدههای فکری در شاخههای گوناگون مالکیت فکری متفاوت است. این تفاوت ناشی از خصایص هر یک از آثار فکری از یک سو و رعایت مصالح و منافع اجتماعی در ارتباط با آن شاخه از مالکیت فکری از سوی دیگر است. از آنجا که مالکیت فکری متضمن حقوق پدیدآورنده است، محدودیت زمانی باید همانند سایر محدودیتها صرفا تا حدی که مصالح جامعه و ویژگیهای خود اثر اقتضا میکند گسترش یابد. از اینرو به عنوان مثال در حق اختراع به منظور جلوگیری از ایجاد مانع در توسعه‌ی علوم و فنآوری مدت زمانی بسیار کوتاهتر از مالکیت ادبی و هنری تعیین میشود، یا در مورد طرحهای صنعتی به لحاظ ارتباط آن با مد و ویژگی تغییرات سریع و پیدرپی در آن، مدتی کوتاهتر از اختراع در نظر گرفته میشود و در خصوص علائم تجاری به دلیل اهمیت آن در تشخیص کالاهای تجاری و خدمات، محدودیت زمانی برای حمایت وجود ندارد.”288
الف : مدت حمایت در مالکیت ادبی و هنری
در کشورهای عضو کنوانسیون برن، مدت حمایت از کپی رایت، بر اساس بند “د” مادهی 7 کنوانسیون، اصولا تا پنجاه سال پس از فوت پدیدآورنده است. درخصوص آثار عکاسی و هنرهای کاربردی، مدت حمایت بر اساس بند “4” مادهی 7، باید حداقل 25 سال باشد و این مدت از زمان خلق اثر در نظر گرفته میشود.
در ایران با اصلاح ماده 12 قانون حمایت حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان مصوب 1348 در سال 1389، مدت حمایت از آثار ادبی و هنری از سی سال پس از مرگ پدیدآورنده به پنجاه سال افزایش یافته است. اما با توجه به مادهی ا قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی، مدت سی سال در خصوص این آثار همچنان بر قوت خویش باقی مانده است. این ماده بیان میدارد:”… مدت استفاده از این حقوق که به وراث منتقل میشود، سی سال از تاریخ مرگ مترجم سیسال است و… .”
همچنین در صورت تعلق یا واگذاری اثر به شخص حقوقی و همچنین در مورد آثار عکاسی یا سینمایی، مدت حمایت براساس ماده 16 قانون، سی سال از تاریخ نشر یا عرضهی اثر است. این ماده مقرر میدارد: “در موارد زیر حقوق مادی پدیدآورنده از تاریخ نشر یا عرضه به مدت سی سال مورد حمایت قانون خواهد بود: 1- اثرهای سینمایی یا عکاسی 2- هرگاه اثر متعلق به شخص حقوقی باشد و یا حق استفاده از آن به شخص حقوقی واگذار شود.”
ب: مدت حمایت در مالکیت صنعتی
بر اساس مادهی 16 قانون ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی و علائم تجارتی،مدت حمایت از حق اختراع، بیست سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه است. این ماده مقرر میدارد:”اعتبار گواهینامه اختراع با رعایت این ماده پس از بیست سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه اختراع منقضی می‌شود… .”
به موجب مادهی 33 موافقت نامه تریپس نیز مدت حمایت نباید قبل از انقضای بیست سال از تاریخ تقاضای ثبت اختراع پایان یابد.
در خصوص مدت حمایت در علائم تجاری هم باید گفت، با توجه به اهمیتی که کارکرد علائم تجاری در کمک به مصرف کنندگان جهت شناسایی کالا و خدمات تجاری دارد این علائم تا زمانی که در یک تجارت خاص به کار میرود، در واقع جزئی جدانشدنی از شهرت و اعتبار عرضه کنندگان محصول به شمار میآیند، به همین جهت حق استفاده از آنان محدود به زمان خاصی نیست.289اما به دلایل ارادی از جمله دریافت حق الثبت و جلوگیری از تراکم علامت ثبت شده معمولا در قوانین کشورها دورهی زمانی برای اعتبار علائم در نظر گرفته میشود که با پرداخت حق الثبت در پایان هر دوره اعتبار علامت تجدید خواهد شد.290همین مفهوم در بند “د”مادهی 40 قانون ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی و علائم تجارتی بیان شده است.این ماده مقرر میدارد: “مدت اعتبار ثبت علامت ده سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه ثبت آن میباشد. این مدت با درخواست مالک آن برای دوره متوالی ده ساله با پرداخت هزینه مقرر قابل تمدید است.”ماده 18 موافقت نامه تریپس ثبت اولیه و هر تجدید ثبت علامت تجاری را حداقل برای مدت 7 سال، مقرر مینماید و پس از انقضای مدت 7 سال، تمدید اعتبار را به صورت نامحدود تجویز مینماید.
مدت حمایت از طرحهای صنعتی نیز بر اساس بند “د” مادهی 28 قانون ثبت اختراع، طرحهای صنعتی و علائم تجارتی، 5سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه است که این مدت تا دو دوره قابل تمدید میباشد. این ماده مقرر میدارد:”مدت اعتبار طرح صنعتی، 5 سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه ثبت آن خواهد بود. این مدت را میتوان برای دو دوره پنجساله متوالی دیگر پس از پرداخت هزینه مربوطه تمدید کرد… .”بنابراین مدت حمایت از طرح صنعتی مطابق این قانون، حداکثر 15 سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه ثبت می‌باشد که به 3 دورهی 5 ساله تقسیم شده و در پایان هر دوره با پرداخت حق الثبت میتوان نسبت به تمدید آن اقدام نمود.بند”3″ مادهی 26 موافقت نامه تریپس هم مدت حمایت از طرحهای صنعتی را 10 سال مقرر کرده است.
ج: تاثیر انقضای مدت حمایت از اثر
همانطور که گفته شد منظور از مدت حمایت، مدت زمانی است که اثر در قلمرو مالکیت خصوصی قرار می‌گیرد و مقنن نیز در آن محدوده زمانی از حقوق پدیدآورنده و یا صاحبان حقوق مادی نسبت به نتایج مادی آثارشان حمایت میکند.
یکی از مهمترین ویژگیهای حقوقی مادی پدیدآورندگان، موقتی بودن آن است. بنابراین اصولا حقوقی که به صورت انحصاری در خصوص اموال فکری برای صاحبان حق ایجاد می‌شود محدود به زمان خاصی است، چرا که ضرورت حفظ مصالح و منافع اقتضا دارد که این حقوق انحصاری ناشی از قانون به طور ابدیو نامحدود برای صاحبان آن، ایجاد نگردد و کل افراد جامعه بتوانند از آن حقوق منتفع گردند.
پس از انقضای مدت حمایت، دارندهی حق، امتیاز انحصاری و اعتباری مقرر در قانون را از دست داده و دیگر نمیتواند دیگران را در استفاده از حق فکری منع نماید، چرا که با سپری شدن مدت حمایت، حق وارد قلمرو عمومی شده و هر کس میتواند آزادانه از حق مزبور استفاده نماید.291
مادهی 26 قانون حمایت از حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان در تایید این قضیه بیان میدارد:”پس از پایان مدت حق استفاده از اثر با رعایت مقررات این قانون برای همگان آزاد است.”

با توجه به موقت بودن حق فکری، دارندهی حق مزبور میبایست مالکیت و یا مجوز بهره برداری از موضوع قرارداد را حداکثر به اندازهی مدت زمان اعتبار آن حق به دیگری منتقل نماید، زیرا وی با انقضای مدت حمایت، حق انحصاری خود را در استفاده از حق فکری از دست داده و دیگر صاحب حقی نیست تا بتواند آنرا به دیگران منتقل نماید. به علاوه

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره مالکیت صنعتی، حقوق مالی، ثبت اختراعات، مالکیت فکری Next Entries پایان نامه رایگان درباره حقوق مالکیت، مالکیت صنعتی، مالکیت فکری، حقوق مالکیت فکری