پایان نامه رایگان درباره قرآن کریم، امام علی (ع)، رسول خدا (ص)، یونان باستان

دانلود پایان نامه ارشد

در جای دیگر آمده است که کار در اسلام به تلاش و کوششی گفته میشود که در مقابل آن مال و پول قرار میگیرد. فقهای اسلامی، قاعدهی معروف «محترم بودن عمل مسلمان» را بر همین مبنا گذاشتهاند و منظورشان این است که عمل و کار مسلمان محترم بوده است و در صورتی که تلف گردد موجب ضمان خواهد شد (تقیان، 1389: 19).
با توجه به تعاریف میتوان سه ویژگی برای کار اسلامی برشمرد: 1ـ اسلام به نتیجه کار نگاه نمیکند بلکه به نفس عمل نظر دارد. 2ـ اسلام به نوع عمل نگاه میکند که آیا مشروعیت دارد یا نه؟ 3ـ ارزش کار در اسلام در محتوای ارزشی آن خلاصه میشود (شحاده، 1397: 24).
بنابراین کار در اسلام، تلاش و کوشش هدف‌داری است که نیازهای آدمی را در دنیا تأمین و راه وصول به رضوان و قرب الهی را تسهیل مینماید.
2-1-1-7. کار از نظر قرآن
کار در تلقی قرآن دنیا و آخرت به عنوان حقایقی یکپارچه دیده میشود و در حقیقت مرزی میان این دو نیست لذا کار به نحوی در قرآن به کار گرفته شده است که نمیتوانند بر فعالیتهای دنیایی صرف دلالت کنند. کار در قرآن به معنای هرگونه فعلی از افعال انسانی که موجب ارتقا یا رکود روحانی، نفسانی یا به تعبیر دقیقتر اخروی و دنیوی شود، میباشد (ولوی،1381: 24).
واژگانی چون عمل، سعی، فعل، کدح و جهد در قرآن کریم، دلالت مستقیمی بر انجام کار دارند. هر کاری که با هدف و قصد از جانداری سر زند عمل گویند. عمل اخص از فعل است چرا که در فعل قصد و هدف مطرح نیست (راغب اصفهانی، 1412: 348). سعی به معنای کوشیدن، کوشش کردن، کار کردن، عمل کردن، قصد کردن و آهنگ کردن است (عادل، 1384: 27)، این واژه سی بار در قرآن آمده است. کدح به معنای کوشش مجدانه و همراه با مرارت و سختی که انسان برای امر دنیا و آخرتش انجام دهد است و جهد به هر فعالیت جهتداری که از انسان سر زند، میگویند (ولوی، 1381: 27).

2-1-2. حکمت کار کردن
تدبیر و تدبر در عالم هستی نشان میدهد که هیچ امری در جهان هستی بدون حکمت نیست. چرایی تاکید فراوان بزرگان، عالمان و ادیان بالأخص دین اسلام به کار و تلاش، نشان‌دهنده وجود حکمتهایی متقن برای کار است. به طور کلی سه حکمت اصلی برای کار در نظر گرفته شده است، که عبارت‌اند از:
2-1-2-1. امتحان الهی
گستره رزق انسان و نحوه رسیدن به آن، میدان امتحانی است که بسیاری از صفات و خلق و خوی انسان به محک آمده و سنجیده خواهد شد (تقیان، 1389: 37). تا وقتی که انسان هیچ توانایی ندارد، نمیتوان به خوب یا بد بودن او حکم کرد؛ اما هنگامی که خداوند به بازو و اندیشهی او نیرو میدهد، امتحان الهی نیز شروع میشود (نصرتی، 1391: 12).
اینکه از چه راهی مایحتاج و اموال خود را به دست می‌آوریم و چگونه مصرف می‌کنیم؟ چه مقدار به آن‌ها دل‌بستگی داریم و حقوق نیازمندان را چگونه در نظر بگیریم؟ حقوق اموال و فعالیت را پرداخت میکنیم؟ اندکی از سؤالات این امتحان بزرگ الهی در این عرصه میباشد (تقیان، 1389: 37).
خداوند کریم در قرآن به این موضوع اشاره فرموده است: «حتماً شما را به وسیله ترس و گرسنگی و کاهش در اموال و جانها و میوهها آزمایش میکنیم و به استقامتدهندگان بشارت بده» (بقره / 155). یکی از موضوعات مهم مورد مواخذه در روز قیامت، در مورد نحوه کسب درآمد است. پیامبر اکرم (ص) میفرمایند:
«روز قیامت انسان قدم از قدم برنداشته تا چهار سؤال از او پرسیده شود، یکی از آن پرسشها سؤال از مال اوست که از چه راهی کسب کرده و در چه راهی مصرف کرده است؟» (طوسی، 1414: 593). سنجش میزان توانایی انسانها در انجام کارها و همچنین موارد مصرف آن از مواردی است که، خداوند با لزوم و تشویق انسانها به کار میسنجد، لذا یکی از حکمتهای کار کردن امتحان الهی است.
2-1-2-2 .هدفمند بودن خلقت
طبق آموزههای اسلام، خلقت این عالم هدفی را دنبال میکند و از کوچکترین مخلوقات تا بزرگترین آن‌ها برای رسیدن به آن هدف باهم هماهنگ هستند. خداوند میفرماید: «و ما آسمان و زمین و آنچه را بین آنهاست، بیهوده نیافریدیم. (بیهوده بودن آنها) گمان کسانی است که کافر شدهاند، پس وای بر کسانی که کافر شدند از عذاب جهنم» (ص/ 27).
حال این هدف چیست؟ با توجه به آیات و روایات میتوان فهمید که مهمترین هدف خلقت عالم، انسان و رسیدن او به منزلگاه امن است. اینکه هر جزء این عالم چه نقشی در این سفر مهم دارد، از علم و ادراک ما بیرون است. قرآن کریم هدف اصلی خلقت انسان را فقط و فقط عبادت خداوند معرفی می‌کند: «وَ ما خَلَقتُ الجِنَّ وَ الِانسَ اِلا لِیَعبُدُونِ» (ذاریات/ 56)؛ و نیافریدم جن و انس را مگر برای این که عبادت کنند.
اسلام، کار را به عنوان بهترین عبادت ستوده است و در جایی کار را برتر از عبادت دانسته و مردم را تشویق کرده است تا در میدان کار و تولید بر یکدیگر سبقت گیرند. در روایتی آمده است: «دو تن از اصحاب پیامبر (ص) درحالی‌که یکی دیگری را بر دوش کشیده بود بر رسول خدا (ص) وارد شدند. پیامبر حال آن شخص را پرسیدند. عرض کردند از هیچ نمازی فارغ نمیشود، مگر اینکه وارد نماز دیگر شود، و هیچ روزهای را افطار نمی‌کند، مگر این که روز دیگرش را روزه میگیرد و اکنون حالش را مشاهده میکنید. حضرت پرسیدند: پس چه کسی شتر او را میچراند و برای اداره زندگی عائلهاش کار میکند؟ عرض کردند: ما متحمل هستیم! حضرت فرمودند: شما از او عابدترید (تقیان، 1389: 65). ضمناً کار موجب تقویت دین‌داری میشود. امام صادق (ع) می‌فرماید: «طلب رزق را از راه حلال، رها مکن؛ زیرا این طلب کمکی به دین داری توست» (مفید، 1389: 182).
پس کار هدف خلقت، یعنی عبودیت الهی را تأمین می‌کند، لذا یکی از مهمترین حکمتهای کسب‌وکار همین می‌باشد.
2-1-2-3 .تلاش و امید به فضل پروردگار
انسانی که برای کسب روزی خود تلاش میکند، خود را به نعمتهای خداوند وابسته میبیند. بنابراین انگیزه عبادت و آمادگی برای آن، در او بیشتر میشود؛ اما کسی که همیشه غرق در نعمتهای دنیوی است آمادگی خود را برای عبادت از دست میدهد (نصرتی، 1391: 12). قرآن کریم میفرماید: «اگر خداوند روزی را برای بندگانش بسط و گسترش میداد، همانا (از عبادت و…) سرکشی میکردند؛ اما او به مقداری نازل میکند که خود صلاح بداند. همانا او به بندگانش بسیار آگاه و بینا است» (شوری/ 27)؛ و در آیهی دیگری نیز میفرماید: «وقتی انسان خود را بینیاز بیابد، طغیان و سرکشی میکند» (علق/ 6 تا 7). بنابراین هدف اصلی از کار این است که انسان تلاش نماید و به روزی‌رسانی خداوند امیدوار باشد.

2-1-3. علل کار کردن
دلایل متعددی برای کار کردن بیان شده است، برخی از علل و عواملی که موجب «کار کردن» میشوند، میتوان به شرح زیر برشمرد:
ـ از طریق کار کردن، انرژی انسان به مصرف میرسد و تعادل جسمی و روانی حاصل میگردد. اگر انسان از انرژی خود در جهت مناسب استفاده نکند، به اعمال خلاف و نادرست دست خواهد زد. بدین لحاظ بیکاری مایه و اساس همه مفاسد شمرده شده است.
ـ کار کردن نشانهای از بلوغ و احساس بزرگی کردن است. انسانی که کار میکند، استقلال مادی دارد و به دیگران وابسته نیست و میتواند آن گونه که میخواهد زندگی کند. تا زمانی که فرد به انجام کاری مشغول نشود، نمیتواند زندگی مستقلی را آغاز کند و استقلال جز در سایه کار کردن حاصل نمیشود (شیخ‌الاسلامی، 1381: 23-24).
ـ از طریق کار، فرد خود را جزئی از جامعه محسوب میدارد، درعین‌حال خدمات یا کالایی را تولید میکند و نقش خود را در سازندگی جامعه به نحو احسن ایفا میکند.
ـ با کار کردن انسان از طریق مقایسه خود با دیگران به ارزشیابی تواناییها و مهارتها و نیز کشف محدودیتهای خود اقدام مینماید. بر اثر چنین مقایسه و ارزشیابیها فرد درصدد توسعه و گسترش مهارتهای شغلی و حرفهای خود برمیآید (جوادی، 1387: 16).
ـ انسان از طریق کار کردن نقش معینی را بر عهده میگیرد و خودش را جزئی از جامعه به حساب میآورد. ارزش هر فرد در جامعه بستگی به شغلی دارد که عهدهدار آن است. حق بقای نام انسان پس از مرگ، نتیجه کارهایی است که در زمان حیات برای همنوعانش انجام داده است
ـ کار کردن وسیله مناسبی برای به مصرف رساندن انرژی بدن در راه مطلوب و نیل تعادل فیزیولوژیک محسوب می‌شود. انرژی حاصل از کاربرد مواد غذایی در بدن باید به مصرف برسد تا تعادل در ارگانیسم برقرار گردد. از طریق کار کردن، انرژی به مصرف میرسد و بینظمیهای داخلی سیستم بدن کاهش مییابد و حیات سلولها به درستی ادامه مییابد (شفیع آبادی، 1387: 137-138).

2-1-4. کار در بستر تاریخ
در فرهنگها و تمدنهای متفاوت، کار به شیوههای گوناگون مطالعه شده است. در برخی تمدنها و فرهنگهای کهن، کار یدی مذموم تلقی شده است. این طرز فکر حتی در تمدن یونان باستان رواج داشت و ارسطو فیلسوف آن زمان بردگی را قبول داشت و انسان برده را ابزار به شمار میآورد. در تمدنهای یهود کار دستی تحقیر میشده است. لذا کار برای یونانیان عهد باستان نفرین و لعنت به شمار میرفت، برای یهودیان مانند جان کندن رنجآور بود و مسیحیان باستان کار را به منزلهی عقوبتی میدانستند که از جانب خداوند به دلیل گناهان برای آن‌ها نازل شده است (رونق،1380: 3).
در برخی فرهنگ‌های کهن هند، نظام کاستی تأیید میشده است. در تمدنهای کهن زردشتی «گفتارنیک، پندار نیک و کردار نیک» از شعارهای مهم بوده و کار برای از میان بردن جانوران موذی و آفات نباتی و کشاورزی مورد تشویق بوده است (گرینت، 1382: 18). در تمدن اسلامی با وجود قبول نظام بردهداری، کار دادوستد مورد احترام بوده و کاسب حبیب‌الله تعریف شده است.
در دوران قرون وسطی به تدریج نحوه نگرش به کار کمی تغییر کرد و کار دستی وسیله توبه و ندامت تلقی شد یا به شکلی اعتراف به گناه محسوب گردید و گناهکار با این عمل احساس راحتی مینمود. پس از رنسانس و اشاعه اصول اخلاق پروتستان در کشورهای صنعتی، این تلقی تاریخی و قدیمی از کار به عنوان عقوبت و مجازات، به مفهوم و معنایی آرامش‌دهنده و تسکین‌بخش تبدیل شد که بر اساس آن کار عملی محترم است که به رسالت انسان در روی زمین به عنوان هدف غائی او بستگی دارد. کالواتیستها و پروتستان‌ها عقیده دارند کار موجب رضایت خداوند است و گروهی دیگر از مسیحیان معتقدند که در کار ارزش صیانت نهفته است (رونق، 1380: 3).
در قرن شانزدهم، که انقلاب علمی صورت میگیرد و علم جدید با ویژگیهای آزمایشگاهی تجربی و اثباتی به وسیله بیکن و دکارت و بعدها با کمک گالیله و نیوتن جا میافتد، مسئله کار شکل معقولتری پیدا میکند. با پیدایش سوسیالیست‌ها ارزش کار بالا میرود تا به مارکس میرسد که او کار را منبع تولید ارزش میداند و به طریق علمی به آن می‌نگرد و تحقیقات خود را بر آن متکی میکند.
مسیر تحول کار در جهان جالب به نظر میرسد، با این وجود اکنون تفاوت میان کار یدی و کار فکری در عصر ما هنوز باقی است و امتیاز کار فکری بر کار یدی از بین نرفته است. به همین لحاظ دانشآموختگان ما از کار یدی دوری میجویند و به کار دفتری و پشت‌میزنشینی آمادگی و علاقمندی بیشتری نشان میدهند (فیوضات، 1383: 117).

2-1-5. اهمیت کار و تلاش در کلام امام علی (ع)
حضرت علی (ع) در دوران حیات خود، به کار و فعالیت توجه داشتند و به این امر بسیار اهمیت میدادند، برخی از سخنان حضرت در این زمینه ذیلاً بررسی میشود.
در روایتی از امام علی (ع) آمده است که: «قالَ امیرالمؤمنین لِلحَسَن (ع) لاتَلُم اِنساناً یَطلُبُ قُوتَه فَمَن عَدِمَ قُوَتَهُ کَثُرَ خَطایاه» (مجلسی، 1404: ج 69/ 47)؛ امیرالمؤمنین (ع) به فرزندش امام حسن (ع) فرمود: کسی را که به دنبال روزی میرود، سرزنش نکن، زیرا کسی که تلاش نکند و مایحتاج خود را به دست نیاورد، گناهان او زیاد خواهد شد.
در این روایت، حضرت ضمن بیان این مطلب که کسانی که دنبال کار و فعالیت جهت تأمین هزینه زندگی میروند نه تنها مورد نکوهش و سرزنش نیستند، بلکه مورد تشویق و تقدیرند.
در روایت ذیل حضرت علی (ع) به طلب روزی از طریق پسندیده و صحیح

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره امام علی (ع)، برنامه درسی، دوره متوسطه، ماهیت کار Next Entries پایان نامه رایگان درباره امام علی (ع)، پیامبر (ص)، امام حسین (ع)، اجتماعی و سیاسی