پایان نامه رایگان درباره علوم پزشکی، زیان دیده، جبران خسارت، دادرسی کیفری

دانلود پایان نامه ارشد

به قول مشهور، هنگام تلبیه واجب است.28
زبان در حقوق اسلامی برگرفته از تعریف فقهی می باشد که در فوق بدان اشاره گردید .
1-1-5-2- تعریف خسارت
در فرهنگ لغت House Random آمده است که خسارت شامل صدمه و جراحت خواهد شد و سبب کاهش ارزش و اعتبار و استفاده و مفید ( اولیه ) است و عنوان کرده در کاربرد محض حقوقی تخمین مقدار پولی است در جای دیگر این فرهنگ لغت از قابلیت خسارت وارده و انواع آن بحث و صحبت به میان آورده است.
در تعریف دیگری از خسارت تقسیم بندی زیر انجام می شود ؛ 29
1- زیانی که کسی به دیگری برساند 2- تاوان ، یعنی مالی که فاعل زیان به غیر ، بابت جبران به او بدهد

تعریف خسارت آینده :
در حقوق عمومی اصطلاحی به کار رفته است با عنوان خسارت آینده ؛ این نوع خسارت خسارتی است که مثلاً اگر راننده ای عابری را طوری مصدوم کند که قدرت کار را از دست بدهد و او در رحم زوجه حملی داشته باشد . نفقه مادر و کودک تا سن بلوغ خسارت آینده است و بر عهده آن راننده است . 30
خسارت به معنای جبران ضرر را عده ای به اقتباس از فقه در لفظ غرامت مورد استفاده قرار داده اند . این لفظ در فارسی معادل تاوان است . 31
باید عنوان نمود که به طور کل خسارت به معنای ضرر ، با کلماتی از قبیل زیان و ضرر بکار رفته است.
الف) انواع خسارت
* خسارت های مادی 32
یکی از اقسام خسارت که احتمال بروز آن بیشتر از سایر خسارت هاست ، خسارت مادی می باشد ؛ که با وجود آنکه در قوانین کشور های مختلف مقرراتی راجع به نحوه جبران آن قواعدی پیش بینی شده ولی تعریفی از آن به عمل نیامده است . در حقوق ما نیز تعریف قانونی از خسارت مالی در دست نیست لکن با توجه به مواد قانونی مربوط به ماده ی 9 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 1290 و 728 قانون آئین دادرسی مدنی از سوی نویسندگان حقوقی تعریف شده است . در حقوق مدنی خسارت مادی بسیار گسترش یافته : اتلاف وصف ، خسارت های ناشی از محروم مانده از کار ، خسارت ناشی از افزایش هزینه های زندگی ، خسارت ناشی از کاهش ارزش پول نیز خسارت مادی محسوب می شود برای نمونه ماده 5 قانون مسئولیت مدنی 1339 اشعار می دارد :

اگر بر اثر آسیبی که به بدن یا سلامتی کسی وارد شده در بدن او نقصی پیدا شود یا قوه ی کار زیان دیده کم گردد و یا از بین برود و یا موجب افزایش مخارج زندگی بشود ، وارد کننده زیان ، مسئول جبران کلیه ی خسارت های مزبور است .
* خسارت های معنوی
این نوع خسارت که در برخی متون قانونی از جمله قانون مسئولیت مدنی و آئین دادرسی کیفری و به تبع آن در ادبیات حقوقی ما مورد توجه قرار گرفته ، دارای اهمیت شایانی است . 33
به طور اجمال می توان گفت که آن دسته از خساراتی که به طور مستقیم بر مال یا حقوق مالی وارد نمی شود و به همین جهت مورد تقویم مالی و داد و ستد قرار نمی گیرد جنبه ی معنوی یا غیر مالی دارد .
این نوع خسارت بر خود شخص و متعلقات غیر مالی آن که با ارزش های مالی معمولاً ارزیابی نمی شود ؛ مانند جسم و روح و روان و شخصیت و آزادی ، احساسات و عواطف و باور ها وارد می گردد . 34
در ادامه درباره خسارت های معنوی زبان به تفصیل صحبت خواهد شد .
ب: ضابطه و معیار خسارت یا ضرر
عقیده اغلب فقها ، بر این است که ضابطه شخصی در ضرر حاکم است از جمله شیخ انصاری و میرزای نائینی ، شیخ انصاری در رابطه با سنجیدن دو ضرر در بحث تعارض ضررین می گوید :35
« در مواردی که ضرر بر دو نفر وارد می باید ، برای سنجیدن دو ضرر باید آن را به اعتبار هر یک از این دو نفر در نظر گرفت . یعنی باید خصوصیات هر یک از دو شرر را با توجه به مقدار و شخص سنجید » از نظر فوق بر می آید که مرحوم شیخ انصاری معتقد بودند که ضابطه تشخیص ضرر شخصی است .
همچنین مرحوم نائینی استدلال می کند36 : وقتی قاعده لاضرر حاکم بر ادله احکامی است که از این ضرر ناشی می شود بنابراین باید دید که آیا در رابطه با تشخیص که مورد ورود ضرر قرار گرفته در واقع ضرری پیش آمده یا نه ؟ یعنی آیا ضرر درباره این شخص صدق می کند یا نه ؟
ج) مفهوم خسارت در حقوق تطبیقی
در حقوق کشور های مختلف اروپایی و آمریکایی خسارت و شیوه های جبران آن به طرق مختلف ملحوظ نظر می باشد و قانوگذاران مختلف در این کشور ها هر کدام با توجه به فرهنگ و رسوم و نوع برخورد های اجتماعی و اقتصادی تا حد امکان خسارت را پیش بینی کرده و از آن غافل نشده اند .
1. در حقوق فرانسه
در حقوق فرانسه خسارت عبارت است از ضرر و زیان وارده بر زیان دیده از طرف زیان زننده ( مقصر) که خسارت وارده بر زیان دیده ، یا در نتیجه نفس عدم انجام تعهد است که باید آن را جبران کند یا در نتیجه تاخیر در انجام تعهد است . 37
2. در حقوق ترکیه
به موجب ماده 41 قانون تعهدات و مسئولیت ترکیه : « کسی که عمداً یا از روی سهل انگاری و یا تنبلی و عدم تدبیر به شخص دیگری ضرر وارد نماید ، ضامن جبران خسارت اوست . »
1-1-5-3- جبران
جبران . [ ج ُ] (ع مص ) ماخوذ از جَبْر عربی است که در فارسی به معنی استدراک زیان وارده بکار میرود چنانکه گویند؛ برای جبران خسارت وارده باید مثل یا قیمت خسارتی که بر کسی وارد کرده بپردازد. و این کلمه را با مصادر شدن و کردن بکار میبرند چنانکه جبران شدن و جبران کردن بمعنی ترمیم شدن و کردن . تفدیه ، عوض یافتن یا دادن .
– جبران خسارت ؛ اصطلاح حقوقی است ، هرگاه در اثر عدم انجام تعهد و التزام یا در اثر اقدام به امری بالمباشر و یا بالواسطه بدیگری زیانی مادی یامعنوی وارد شود طبق مقررات باید کسی که خسارت را وارد ساخته خسارت زیان دیده را جبران کند. البته دادگاه وقتی حکم به خسارت میدهد که خسارت وارد شده و مسلم باشد که از ناحیه طرف بوده است .38
جبران‌ کردن: (مصدر متعدی) تلافی کردن صدمه و خسارتی که به کسی وارد شده.39
1-1-5-4- پزشکی قانونی40
پزشکی قانونی یعنی استفاده از علوم پزشکی در کشف جرائم ، به عبارت دیگر به کار گرفتن علوم پزشکی در خدمت قانون را پزشکی قانونی می نامند ( استفاده از علوم پزشکی در مسائل قضایی )
تخصصی شدن رشته های مختلف علوم ، نیاز متخصصان و کارشناسان یک رشته به رشته های دیگر را روز به روز افزایش داده است . علوم قضایی و علوم پزشکی از جمله این رشته های علمی محسوب می شوند در سیستم قضایی که قاضی مسئول مراحل مختلف رسیدگی ، جمع آوری اطلاعات و شواهد و صدور حکم نهایی در پرونده های حقوقی و به خصوص کیفری است و از آنجا که محیط بودن به تمامی علوم برای قضاوت کاری است دشوار و غیر ممکن لذا بسته به نوع پرونده جهت صدور صحیح و عادلانه نیازمند کسب اطلاعات و نظرات کارشناسی سایر علوم می باشند چنانکه در مسائل پزشکی ، پزشک قانونی کارشناسی است که در محضر دادگاه درباره فن و روان انسان کارشناسی می کند .
به طور کلی هدف پزشکی قانونی استفاده از علوم پزشکی در کشف جرایم است و هدف از گذراندن واحد درسی پزشکی قانونی توسط دانشجویان رشته های حقوق و پزشکی آشنا ساختن دانشجویان به نحوه ی استفاده از علوم پزشکی در کشف جرایم است .
گستره و محدوده کار و شرح وظایف پزشکی قانونی در هر کشور را قوانین جاری آن کشور تعیین می کند . به طور کلی رسیدگی به مسائل پزشکی که در ارتباط با دادگاه و دستگاه قضایی قرار می گیرد به عهده پزشکی قانونی است . با توجه به پیشرفت سریع علوم ، نیاز شاخه های مختلف آن به یکدیگر افزایش می یابد.
قدیمی ترین قوانین مدون مربوط به 2200 سال قبل از میلاد مسیح می باشد . در این دوره حمورابی امپراطور بابل قوانین مشروح و مفصلی تدوین کرد که در آن به پزشکی قانونی توجه خاصی شده بود در عصر حمورابی پزشکان خاصی از طرف دولت ها انتخاب می شدند تا به مواردی مانند مرگ های مشکوک ، ضرب و جرح ، تعیین هویت ، قصور پزشکان و جراحان و دیه آنها رسیدگی نمایند .
1-1-5-5- معناي اصطلاحي ارش:
مقدار مال غير معيّن (غير مقدّر) است كه به سبب صدمه و نقص حاصل از جنايت، بوسيلۀ جاني پرداخت مي‌شود. در فقه اسلامي ديه را به دو بخش يعني ديۀ مقدّر (تعيين شده از طرف شارع) و ديۀ غير مقدّر (تعيين و پيش بيني نشده) تقسيم كرده‌اند يعني براي برخي از انواع جراحات و صدمات، ديۀ خاصي پيش بيني شده است. ليكن ديۀ بسياري از صدمات و جراحات هم از قبل مشخص نشده و تعيين آن بر عهدۀ قاضي واگذار شده است كه آنرا اَرش يا حكومت مي‌نامند. مادۀ 367 «قانون مجازات اسلامي» در اين مورد اشعار مي‌دارد «هر ضايعهاي كه بر عضو كسي وارد شود و شرعاً مقدار خاصي به عنوان ديه براي آنان تعيين نشده باشد، جاني بايد ارش بپردازد.41

البته ظاهراً مراد از جراحت معنای عامی است که شامل جراحت، قطع عضو و یا حتی سلب منافع می شود والاّ اگر جراحت تنها معنای بدوی خود را داشته باشد، در این صورت مصطلح فقها با لغت تفاوت خواهد کرد، زیرا همان طور که خواهیم دید فقها ارش را بر دیه جنایت مادون نفس اطلاق کرده اند اعم از آن که چنین جنایتی به شکل جراحت باشد یا قطع عضو و یا سلب منافع.
اکثر فقهای شیعه این واژه را به معنای دیه جنایت بر مادون نفس که مقدار آن در شرع معیّن نشده است، دانسته اند. بنابراین هر جا در کلمات فقهای شیعه به خصوص از زمان محقق حلّی به بعد این واژه به کار رفته باشد، مراد از آن دیه جنایت غیرمعین شرعی است مگر این که قرینه خاصی در میان باشد.
لازم به ذکر است که مراد فقهای شیعه از جنایت مزبور، جنایتی است که باعث نقصان آدمی شود. توضیح این که: بیش تر جنایاتی که بر مادون نفس وارد می شود، باعث نقصان آدمی می شود. امّا برخی جنایات باعث نقصان آدمی نمی شود مثل این که کسی، انگشت زاید کسی را قطع کند؛ و یا با ایراد جنایت موهای صورت زنی را بکند و… ؛ در این گونه موارد حاکم می تواند جانی را به پرداخت مال به مجنی علیه محکوم کند. این مال را همان طور که در معنای سوم حکومت خواهیم دید ارش نمی گویند.
از آن چه گذشت می توان چنین نتیجه گرفت که ارش در اصطلاح فقهای شیعه دارای شرایط زیر است:
1 جنایتی صورت گرفته باشد؛
2 جنایت بر مادون نفس باشد؛
3 جنایت باعث نقصان شده باشد؛
4 دیه آن در شرع تعیین نشده باشد.
با توجه به دلایل ذکر شده در کتاب های معتبر فقهی شیعه و سنی که ادله ی متقنی را برای ما محرز نموده است به این نتیجه می رسیم که دیه برخی جنایت ها که در شرع مشخص شده است به دست ما نرسیده است و چون حق مجنی علیه هدر نمی رود، باید آن را جبران کرد. میزان جبران را ارش می گویند اما معنای این حرف این نیست که ارش به دست آمده همان میزان معین شرعی باشد؛ بلکه ممکن است با آن مساوی، کمتر یا بیشتر باشد. بنابراین قاعده ارش همانند اصالةالاحتیاط و… از زمره ادله فقاهتی است و نه ادله اجتهادی. به عبارت دیگر دیه برخی جنایات به دست ما نرسیده است و ما در مقام نظر نمی دانیم دیه آن ها چقدر است، اما چون در مقام عمل نمی توانیم متوقف باشیم، ناگزیریم که با ارش، آن ها را جبران کنیم. این نکته ای مهم است و در سرنوشت بحث بعدی شیوه تعیین ارش زبان اثر گذار می باشد
1-1-5-6- معنای اصطلاحی دیه
دیه به عنوان یکی از احکام ، در زمینه های حل و فصل مناقشاتی که به دلایل گوناگون در جوامع انسانی اتفاق می افتد ، کاربرد دارد بنابراین از اهمیت و جایگاه ویژه ای برخوردار است.
البته موضوع دیه بسیار گسترده بوده و دارای قدمتی به طول تمدن های انسانی است بنابراین دیه فقط در آیین اسلام اختصاص ندارد ، هر چند که اسلام قوانین مربوط به دوران جاهلیت را متعادل کرد و نظر به کرامت انسانی و نیز تضمین حق حیات بشری داشته و دارد و دیه را که یک عامل ازدارانده در مقابل کجرویها و تبهکار ها ی اجتماعات بوده و هست و به جایگاه واقعی خود رسانید و نظرات ارزشمندی در این زمینه ها معصومین و علمای دین رهگشای این بخش از احکام بوده و هست .
الف: تعریف حقوقی :
طبق ماده 448 قانون مجازات اسلامی دیه مقدر ، مال معینی است که در شرع مقدس به سبب جنایت غیر عمدی بر نفس

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره فقهی و حقوقی، نهی از منکر، مواد غذایی، زبان فارسی Next Entries پایان نامه رایگان درباره مجنی علیه، قانون مجازات، مجازات اسلامی، جبران خسارت