پایان نامه رایگان درباره شهرستان کاشمر، تقسیمات کشوری، استان خراسان، هیدرولوژی

دانلود پایان نامه ارشد

شمالی واقع شده است ورودخانه های مناطق جنوبی ومیانی اکثرا فصلی می باشند به طور کلی رودخانه های عمده استان وحوزه آبریز آنها به شرح زیر می باشد :
1.کشف رود : رودخانه کشف رود در دره ای با همین نام بین کوههای هزارمسجد وبینالود جاری است واز مشرق قوچان سرچشمه گرفته وبعد از طی مسافتی درحدود 300 کیلومتر ودریافت شعبه هایی به هریررود می ریزد و از آنجا با نام تجن به طرف شمال جاری شده و وارد ریگزارهای ترکمنستان شوروی می گردد .
2.رود اترک : رودخانه اترک از کوههای کپه داغ وآلاداغ در محل روستای عمارت درشهرستان قوچان سرچشمه گرفته ودر مرز ایران وشوروی به دریای خزر منتهی می گردد .
3.رودجام : سرچشمه آن از کوههای فریمان می باشد وبه هریرود ختم می گردد .
4.رودقره سو : از کوه شاه جهان ودامنه های جنوبی آلاداغ سرچشمه گرفته وپس از طی مسیرجلگه جاجرم وکالشور به کویر نمک منتهی می گردد .
6.رودخانه ی جوین وکالشور : سرچشمه آنها کوههای جوین وجغتای می باشدوبه نمک زارجنوب سبزوارختم می شود .

4-3-6-2 . منابع آب زیرزمینی
براساس آمار ارائه شده درجدول شماره تعداد کل چاههای استان 21115حلقه است که میزان بهره برداری از آنها 6426 میلییون متر مکعب می باشد . تعداد قنوات نیز 6315رشته شناسایی گردیده که مقدار تخلیه آنها 796مترمکعب برآورد شده است .تعدادچشمه های استان 5105 دهانه و مقدار تخلیه مطابق گزارش ارائه شده توسط شرکت آب منطقه ای خراسان بالغ بر 536 میلیون مترگزارش شده است .
افزایش استحصال آب از منابع آب های تحت الارضی استان به ویژه طی سالهای اخیر ،گرچه سبب بالا رفتن سطح زیرکشت وتولیدات کشاورزی شده،لیکن به دلیل عدم توجه به نحوه ومیزان برداشت مشکلات ومسائل جبران ناپذیری را با خود به همراه آورده است.
4-3-6-3 . حوزه های آبریز
تقسیمات حوزه های آبریز
حوزه های آبریز یکی از مهمترین فاکتورها در تعیین مناطق زیستی می باشند .اهمیت عامل آب ونقش سرنوشت ساز آن در شکل گیری سکونتگاههای زیستی در سرزمین ایران بر کسی پوشیده نیست .
از این رو یکی از مهمترین ملاک های در نظر گرفته شده برای تحدید حدود مناطق حوزه های آبریز قرار گرفته وبا توجه به وسعت منطقه از تقسیمات 609 قسمتی حوزه های آبرزی کشور که توسط جاماب تهیه شده است استفاده خواهیم کرد . چنانکه یادآور شدیم یکی از مهمترین مسائل استان همانطور که در طرح آمایش استان نیز ذکر شده است کمبود آب در منطقه است در تمام جدول های پیشین مشاهده کردیم همجواری منطقه با کویر سبب شده تا در رابطه با عامل خاک 80 در صد منطقه دارای خاک با محدودیت برای کشاورزی ومرتع داری باشد در ارتباط با اقلیم 68 درصد منطقه در اقلیم خشک وبیابانی قرار گرفته است .در ارتباط با پوشش اراضی نیز تنها 2% از زمین های منطقه را می توان به کشت دیم اختصاص داد و همه این عوامل همراه با هم منابع آبی را مهمترین عامل محدود کننده توسعه در منطقه معرفی می کنند و آنچه از دیدگاه این مطالعه مهم تلقی می شود این است که تمام این ارقام نشان دهنده نقش سرنوشت ساز منابع آبی در نحوه استقرار وبرپایی سکونتگاههای زیستی در منطقه هستند .دو ستون از جدول فوق را به سطح برداشت مجاز وسطح برداشت انجام شده اختصاص داده ایم به این ترتیب مشاهده می شود با افزایش سطح برداشت غیرمجاز از منابع آب زیرزمینی، سطح آب سفره های زیرزمینی به عنوان یکی از مهمترین ذخایر زیستی روبه کاهش گذاشته است .
برای آشنایی بیشتر با مجموعه حوزه هایی که در محدوده منطقه مورد مطالعه قرار گرفته اند در قالب جدول زیر آنها را عنوان کردیم .
جدول شماره 4-6 : تقسیمات حوزه های آبریز منطقه
تقسیمات 609 قسمتی حوزه های آبریز
سطح حوزه
درصد
سطح برداشت مجاز
سطح برداشت
تقسیمات 37 قسمتی حوزه های آبریز
ینگچه
153308.73
2.8
52
52

حوزه آبریز کویر مرکزی ایران
نیشابور
733243.71
13.7
766
888

عطاییه
225866.6
4.2
56
60

سبزوار
644004.72
12.05
305
349

داورزن
495403.46
9.2
76
81

کویرخوارتوران
355437.55
6.6
10
8

درونه
591246.99
11.06
27
31

قلعه میدان
125903.59
2.35
29
27

دشت رخ
207970.76
3.8
171
210

جوین
566130.57
10.59
642
795

بردسکن
252211.51
4.7
144
162

حوزه آبریز کال شور
ریوش
265468.94
4.97
18
13

محولات
214241.37
4.01
225
309

کاشمر
250047.83
4.7
120
196

تربت حیدریه
73287.01
1.37
186
219

ازغند
187282.74
3.5
86
86

ماخذ : جاماب
با توجه به شرایط هیدرولوژیکی، می توان استان خراسان را به سه حوزه آبریز اصلی تقسیم کرد و به عبارت دیگر، کلیه جریان های سطحی وزیرزمینی استان دراین چهار حوضه هیدرولوژیکی تجمع می یابندکه هریک از این حوضه ها دارای رفتار وشرایط هیدرولوژیکی خاص خود بوده وباحوضه مجاور تفاوت دارد این حوضه ها عبارتند از :
حوزه آبریز رودخانه کشف رود – جام رود
حوزه آبریز کویر مرکزی
حوزه آبریزکویر نمک
حوزه آبریزکشف رود – جام رود
قسمتی از جنوب غربی حوزه آبریز کویر قره قوم در ایران واقع است وبخش شمال شرقی استان را می پوشاند .وسعت آن 43260 کیلومتر مربع واز شمال به کویر مذکور ،از شرق به رودخانه هریرود ،از جنوب به حوضه آبریز دق پترگان واز غرب به حوضه آبریزکویر مرکزی وکویرنمک محدود می شود.بلند ترین نقطه آن در ارتفاعات شاه جهان باارتفاعی بیش از 3000متر است وپایین ترین نقطه محل خروجی دشت سرخس (پل خاتون) واقع شده واز سطح دریا250متر بلندتر است .
مهمترین دشت های این حوضه که سفره های آب زیرزمینی قابل توجهی دارند،عبارتند از دشت سرخس ،فریمان – تربت جام وسایر دشت های موجود در حوضه کویرقره قوم،تایباد،درگز وجنت آباد-صالح آباد می باشند .
رودخانه های مهم این حوضه عبارتند از بهمن جان،ارداک،رادکان،کارده،ماه نسا،میامی ،چکنه،اخلمد، فریزی، گلمکان، اسجیل، دولت آباد، شاندیز، رودخانه های بند گلستان، طرق سنگ بست، کلاته منار، براشک و کشف رود، درونگر، کالشور، صداقت، شورلق وهریرود، جام رود،فریمان،قلندر آباد، بردو،تیمنک،روس،کالهای غرقاب،دربند وکرات
حوزه آبریز کویرمرکزی
بخشی از این حوزه آبریز با وسعتی معادل 100000 کیلومتر مربع ،منطقه غرب وجنوب غرب استان را اشغال کرده است .این حوضه از شمال توسط خط الراس ارتفاعات کور خود،آلاداغ بینالود،از حوضه آبریز رودخانه اترک وکشف رود جدا می شود .از شرق وجنوب خط الراس ارتفاعات یال پلنگ وچهل تن وکوه جام به حوضه آبریز جام رود وکویرنمک می پیوندد واز جنوب وجنوب غرب توسط بلندیهای کوه سرخ وکوههای شتری از حوضه آبریز کویرنمک جدا می شود .
مقدار تبخیر در این حوضه به علت کویری وخشک بودن زیاد است .در این منطقه 11 دشت وجود دارد که بعضی از آنها جزو دشتهای بزرگ ومهم استان محسوب می شوند مانند دشت نیشابور،سبزوار،اسفراین،وجوین که آب استحصالی از آنها قابل توجه می باشد .رودخانه های دشت نیشابور عبارتند از :کالشور،دیزباد،دررود،خرو،بوژان،فاروب رومان،طاغون،بار،بقیع،اندرآب وحاجی بیگی،در دشت سبزوار رودخانه های داورزن ،کالشور،خارتوران،ورودهای فصلی میندره،نهالدان،صدخرو دردشت داورزن جریان دارند. رودخانه های مهم دشت جوین نیز عبارتند از :جوین، مشکان،کمایستان، شهرستانک .

حوضه آبریز کویرنمک
حوضه آبریز کویرنمک درغرب حوضه آبریز کویر مرکزی،در شمال کویرلوت واقع شده است .این حوضه از شمال به ارتفاعات کله منار،کوه چهل تن وکوه علمدار،از شرق به کوه علمدار،کوه سماق،دشت خواف وزوزن وکبیرکوه ،ازجنوب به کبوتر کوه،کوه سیاه دشت نای بند وسرایان،از غرب به ارتفاعات کوه جهان،کوه گوش کمر،کوه یخ آب ،ودشت درونه محدود می شود .وسعت کل حوضه آبریز 38610 کیلومتر مربع است .بلندترین نقطه حوضه درکوه چهل تن می باشد واز سطح دریا 3013 متر ارتفاع دارد وپایین ترین نقطه آن درمرکز کویر واقع شده که حدود 750 متر ازسطح دریا ارتفاع دارد .آب وهوای حوضه در شمال وشمال شرق نیمه خشک وتا خشک ودرجنوب غرب خشک است .دشت های این حوضه نیز شامل کاشمر – ریوش ،تربت حیدریه،رشتخوار،جنگل،ازغند،فیض آباد،گناباد،گیسور،بجستان – یونسی،فردوس وبشرویه
4-4 . شهرستان کاشمر
4-4-1 . وسعت، حدود و موقعیت جغرافیایی
شهرستان کاشمریکی از شهرستان های کم وسعت استان خراسان که در مرکز و غرب این استان قرار گرفته است .فاصله مرکز شهرستان تا تهران 996 کیلومتر و تامشهد 225 کیلومتر می باشد .
«از نظرتقسیمات کشوری شهرستان کاشمر تا قبل از 1374دارای 3 نقطه شهری ،4 بخش و10 دهستان با وسعت کل 13285کیلومتر مربع بوده است .اما در تاریخ 14/4/1374طبق مصوبه هیئت دولت ،بخش بردسکن از شهرستان کاشمر تفکیک وخود به دوبخش مرکزی به مرکزیت شهر بردسکن و بخش انابد به مرکزیت روستای انابدتقسیم شد وشامل 4دهستان گردید .»(طرح جامع شهرستان کاشمر 1375،1)
«شهرستان کاشمر پس از جداشدن شهرستان های بردسکن در سال1374ه.ش و خلیل آباد در سال1382ه.ش از آن،در حال حاضر با دوبخش مرکزی وکوه سرخ، با مساحتی در حدود 3390 کیلومتر مربع در استان خراسان رضوی واقع است. شهر کاشمر به عنوان مرکز این شهرستان ،در فاصله 225کیلومتری شهرستان مشهد قرار دارد .از غرب با شهرستان خلیل آباد،از شمال وشمال غربی،با شهرستان های نیشابور،سبزوار بردسکن،از شرق وشمال شرقی،با تربت حیدریه واز جنوب وجنوب غربی با گناباد همجوار است .»(سعادتمند1387،196) شهرستان کاشمر بین12و56،و48و58 درجه طول شرقی و51و34،و8و36درجه عرض شمالی واقع گردیده است .
این شهرستان از نظر موقعیت طبیعی تحت تاثیر پدیده های مختلف جغرافیایی و اقلیمی قرار دارد که اساسا برخاسته از طبیعت منطه است .وجود ارتفاعات در مجاورت کویر وجلگه های حاصلخیز از جمله این پدیده هاست که به طور مختصر مورد بررسی قرار خواهد گرفت .
جداشدن بخش خلیل آباد از شهرستان کاشمر در سال 1382 طبق مصوبه دیگر هیئت دولت وتبدیل آن به شهرستان خلیل آباد از تغییراتی است که در مرزهای ادرای شهرستان رخ داده است. تقسیمات کشوری کنونی شهرستان به شرح زیر می باشد :
جدول شماره 4-7 : تقسیمات کشوری شهرستان کاشمر
دهستان
شهر
بخش
شهر مرکزی
شهرستان
بالا ولایت

کاشمر

مرکزی

کاشمر

کاشمر
پایین ولایت

بررود

کوه سرخ

کوهسرخ

برکوه

تکاب

ماخذ : مرکز آمار ایران
4-4-2 . مروری بر پیشینه تاریخی منطقه
بررسیهای متون به جای مانده –چه در مقیاس کشور ،چه در مقیاس جهان-ومطالعات میدانی در کشور در زمینه چگونگی شکل گیری کانونهای زیستی – به معنای عام کلمه – وشهر- به معنای اخص کلمه –چند عامل اصلی را روشن می سازد، عواملی که در وادی امر بسیار بدیهی به نظر می رسند ودر بسیاری موارد یایکی بردیگری برتری داده می شود ویا اصلا یک یا دوعامل نادیده انگاشته می شوند. حال آنکه پژوهشها نشان می دهند که حاصل وبرآیند این عوامل است که در مکانی مشخص است به فضا معنا بخشیده وآن را به نماد وبیان نمادین تبدیل کرده اند، برآیند این عوامل شکل راساخته وشکل های متفاوت بنا به – محتوای خویش – بافت کالبدی وشالوده فضایی شهر یا کانون زیستی را پی افکنده اند .واین بافت وآن شالوده به محض برپاگشتن، مفاهیمی مضاعف یافته اند ، مفاهیمی که به هنگام تکوین با خود حمل نمی کردند، بلکه پس از آن ودر رابطه با انسان وفعالیتهایش، انسان وامیالش، انسان وبیم هایش آنها را بازیافته اند.(حبیبی،3:1385)
نظر به اهمیت گذشته تاریخی وبهم پیوستگی مناطق مجاور در گذشته های دور ونزدیک کانون های زیستی درتئوری راهنمای این پژوهش وبادر نظر گرفتن این امر که بررسی تاریخ همواره راهنمای ما در پیش بینی های آینده خواهد بود این قسمت را از گذشته تاریخی منطقه مورد نظر آغاز می کنیم .
شهرستان کاشمر به عنوان منطقه کانونی مورد بحث ما که دیر زمانی با نام “ترشیز” شناخته می شد امروز در قالب 3 شهرستان کاشمر،بردسکن و خلیل آباد ظاهرگردیده است .درطول تاریخ چند هزار

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره استان خراسان، خراسان رضوی، محدودیت ها، پوشش اراضی Next Entries پایان نامه رایگان درباره شهرستان کاشمر، ژئومورفولوژیک، ژئومورفولوژی، آسیای مرکزی