پایان نامه رایگان درباره سفرنامه ها، زنان ایران، زنان ایرانی، زین العابدین

دانلود پایان نامه ارشد

سفرنامه نويس به اقاليم ديگر سفر مي كند كه نحوه زندگي آن ها ، آداب و عادات و عقايد و مذهب و روش و منش و فرهنگ آنان، ويژگي هاي ديگري دارد . يادداشت هاي مسافري كه سفر نامه نگاشته از حالات و آداب و فرهنگي حكايت مي كند كه يا با فرهنگ سفرنامه نويس موافقت و مشابهت و يا تضاد و مباينت دارد . انسان فهيم، وقتي خوي و عادات ديگر اقوام و ملل و حتي قبايل و طوايف وحشي را مي نگرد با ثبت مشهودات خويش، امكان مطالعه در وضع و حال ديگران را چه براي خود و چه براي ديگر پژوهندگان در حال و كار بشر فراهم مي سازد . جهانگردان سفرنامه نويس ، معمولاً هم محقق عيني هستند و هم نويسنده و پژوهشگر و دانشمند است، چون نوشتن سفرنامه، خود شاهدي بر دانش او و توانايي او در واقعه نگاري است كه از انواع نگارش ها به شمار مي آيد.( دانش پژوه، 1380 :13-12)
سفرنامه نويس، مانند دانشمندي كه ثمره دانش و آگاهي ها و ابداعات و كشفيات و اختراعات خود را با نوشتن كتاب، مضبوط و ماندگار مي سازد، با نوشتن خاطرات سفر، مداركي به دست محققان و پژوهندگان مي دهد كه با فرهنگ و تمدن اقوام ديگر آشنا شوند. مي توان سفرنامه ها را از جهات مختلف به اشكال متعدد تقسيم بندي كرد؛ يعني گاهي اوقات سفرنامه ها به شكل نمادين بيان مي شوند كه هدف از نگارش آن شرح رموز و عرفاني و يا فلسفي است، مثل منطق الطير عطار كه سفرنامه پرندگان است در سير و سلوك به سمت معشوق . گاهي سفرنامه ها به صورت اخلاقي و مذهبي در مي آيند ، مثل كمدي الهي ، نوشته دانته و سياحت غرب اثر آقا نجفي قوچاني. گاهي اين سفر نامه ها جنبه سياسي و اجتماعي به خودشان مي گيرند كه هدف از نگارش آنها انتقاد همراه با طنز است. مثل سفرهاي گاليور، اثر جاناتان سويفت و سياحت نامه ابراهيم بيك اثر زين العابدين مراغه اي گاهي هم اين اما در اين بين اغلب. سفرنامه ها جنبي علمي و تخيلي پيدا مي كنند مثل اغلب آثار ژول ورن، چون سفر به اعماق زمين سفرنامه ها شامل ديده ها و شنيده هاي واقعي است كه نويسندگان تلاش كرده اند . در قالب آن تا حد امكان بدون اعمال نظرهاي شخصي خود آن چه را به عينه مشاهده كرده اند گزارش كنند. نوشتن سفرنامه به صورت جدي در دوران صفوي آغاز شد و در دوران حكومت قاجاريان به اوج خودش رسيد . از يك طرف اروپايياني كه اهل قلم هستند حاصل ديده هاي خودشان را به زيبا ترين شكل به نگارش در آورده- اند و در اين رهگذر آثاري بديع به يادگار گذاشته اند، از آن جمله مي توان به سفرهاي زنده ياد جلال آل احمد اشاره كرد كه در آثاري چون «خسي در ميقات »، «تات نشين هاي بلوك زهرا» ، «يزد، شهر بادگيرها» و … متجلي شده است.
2-11-2 سابقه سفرنامه نویسی در جهان
برخی از کهن ترین گزارش های سفر متعلق به مصریان است که قدمت یکی از آنها به سده ششم پیش از میلاد می رسد، و آن سفرنامه کوسموس اسکندرانی است (حدود 548 ق.م) که گزارش سفرهایش به اتیوپی، هند غربی، وسیلان است. مگ استنس، سفیر سلوکوس اول در هند 295 ق.م، با نوشتن کتابی درباره هندوستان، دنیای یونان را به شگفتی واداشت. مورخ یونانی پولوبیوس (208-290 ق.م) که تاکنون کسی در تاریخ نویسی با وسعت تحصیل و سفر و تجربه او پیدا نشده است، با افتخار از سفرهایی سخن می گوید که در جستجوی اطلاعات و اسناد و حقایق جغرافیایی کرده است. استرابون، جرافیدان معروف یونانی، بسیاری از مطالبش را بر پایه دیده ها و سفرهای خود آورده است.
از کهن ترین سفرنامه های چینی باید از سفرنامه نا ـ هیان (حدود 399-414) در شرح سفرش به هند؛ و سفرنامه هوئن تسانگ زائر چینی که در اواخر روزگار ساسانیان به سرزمین های همسایه ایران سفر کرده بود، یاد کرد. سرگذشت سفر سلیمان تاجر، قدیمی ترین وصف عربی از دیار چین است که 425 سال قبل از مارکوپولو نوشته شده است.
سفرنامه نویسی در ایران سابقه طولانی و تاریخی دارد و به دوره ساسانیان و به زمان برزویه طبیب، پزشک خسروانوشیروان می رسد که سفری طولانی به کشور هندوستان داشت و از جانب پادشاه ساسانی مأمور ترجمه کتاب کلیله و دمنه شده بود.
اما شاید قدیمی ترین پیشینه سفرنامه نویسی در دوره اسلامی در ایران، مربوط به قرن پنجم هجری از ابومعین ناصر خسرو قبادیانی است. سفرنامه ای که از صورت گزارش فراتر رفته و به عنوان اثر ادبی ماندگار زبان فارسی بر جای مانده است.
2-11-3 سفرنامه،گشت وگذار در سرزمین ها
سفرنامه ها یکی از مهم ترین منابع پژوهش در تاریخ هستند.مورخان،«گذشته» را به یاری اطلاعات مختلفی که از اخبار و آثار به دست می آید باز سازی می کنند.در سده هایی از تاریخ ایران،سفرنامه ها یکی از مهم ترین منابع به دست آوردن آگاهی درباره وضع سیاسی،اجتماعی،اقتصادی و فرهنگی به شمار می روند.برای بسیاری از کسانی که به سفرهای یاد شده می رفتند، بسیاری از پدیده هایی که می دیدند تازگی داشت و از دیدن آنها به شگفت می آمدند ، بنابراین تصمیم می گرفتند مشاهدات خود را برای دیگران بنویسند(برخی ضمن سفر و برخی پس از انجام سفر).از طرف دیگر هیأت های سیاسی که به هر کشور می رفتند، وظیفه داشتند از اوضاع اقتصادی وسیاسی مربوطه به دربار، پایتخت وغیره گزارش هایی تهیه در اختیار دولت خویش قرار دهند؛ زیرا این دولت ها برای هدف های سیاسی و نظامی خود، به چنان اطلاعاتی نیازمند بودند. به این گونه نوشتهها سفرنامه گویند. بنابراین سفرنامه عبارت است از گزارش یک یا چند سفر. امروزه سفرنامه های فراوانی از دوران های مختلف تاریخی بر جای مانده که توسط بازرگانان، سفیران، زایران، کشیشان، جاسوسان، دولتمردان وپژوهشگران نوشته شده است. از برخی از دوره های تاریخی یک سرزمین، سفرنامه های بیشتری برجای مانده است و این به میزان اهمیت آن بستگی دارد یکی از منابع بسیار ارزشمند برای گردشگری مطالعه سفرنامه ها است طی قرن های طولانی برخی از مسلمانان بعد از سفر به مناطق مختلف دنیا سفرنامه می نوشتند. یکی از معروف ترین سفرنامه نویسانمسلمان،«ابن بطوطه» است که در سال 703 هـ .ق در کشور مغرب به دنیا آمد. وی از سن22 سالگی مسافرت های خود را به مناطق مختلف آغاز کرد.کتاب «رحله» یا «سفرنامه ابن بطوطه» شرح مسافرت های وی در غالب داستان است.
2-12 انواع سفرنامه
سفرنامه ها را می توان از جهات مختلف تقسیم بندی کرد:
2-12-1 سفرنامه واقعی
این سفرها، شرح مسافرت هایی است که به راستی انجام شده است و نویسنده دیده ها و شنیده ها و خاطره های و رخدادهایی را که در جریان سفر با آنها مواجه شده به رشته تحریر دراورده است. نظیر سفرنامه ناصرخسرو قبادیانی و سفرنامه ابن بطوطه (703ـ 770ـ هـ) سیاح معروف مراکشی، از جمله سفرنامه های واقعی است که نویسنده از سفرهای طولانی خود در شمال آفریقا و سرزمین های مصر، شام، عراق، ایران و سه بار سفر او به مکه و زیارت خانه خدا و دیگر مشاهداتش از بحراحمر، یمن، آسیای صغیر، ماوراء النهر، افغانستان، هند، بنگال و آسام تا چین و… اطلاعات با ارزشی را نگاشته است. از ویژگی های این سفرنامه، بی پیرایگی وسادگی نگارش در بیان وقایع می باشد.
ابن بطوطه در سفرنامه خود: «چهره نگاری به کمال و صادق در تشریح اوضاع، وقایع و مسایل مذهبی علاقه ای خاص دارد، در هر شهر و کشوری که وارد می شود، ابتدا امکانی را مورد بازدید قرار می دهد که مطعلق به اولیاء و بزرگان دین است.» و سفرنامه مارکوپولو جهانگرد ایتالیایی.

2-12-2 سفرنامه خیالی
در این سفرها، نویسنده سفری واقعی انجام نمی دهد بلکه نظر و دیدگاه خود را در قالب سفرنامه می آورد و نویسنده واقعیت های و نابسامانی ها جامعه را مورد نقد و بررسی قرار می دهد چنانچه اگر کسی بخواهد سفری واقعی در آن مکان داشته باشد با همان موارد برخورد می کند و با چشم خود می بیند مانند «سیاحتنامه ی ابراهیم بیگ» نوشته ی زین العابدین مراغه ای که در اواخر دوره قاجار نوشته شده است؛ کتاب حاجی بابای اصفهانی اثر جیمز موریه، سفرنامه های فلسفی مانند حی بن یقظان اثر ابوعلی سینا سفرنامه های اخلاقی ـ مذهبی مانند «کمدی الهی» نوشته دانته؛ اجتماعی ـ سیاسی مثل «سفرهای گالیور» اثر جاناتان سویفت انگلیسی (1667 ـ 1745)؛ علمی ـ تخیلی مانند سفرنامه های ژول ورن و داستان های تخیلی او.
2-12-3 سفرنامه های تمثیلی
سفرهایی است غیرواقعی که نویسنده در حالتی رؤیایی به جهانی دیگر سفر می کند. در این سفرها نویسنده پیام خود را در قالب قصه و تمثیل بیان می کند پس در حقیقت گزارشی است از تفکر و تخیل نویسنده درباره ی امری باطنی واعتقادی که نویسنده با استفاده از قوه وهم و خیال و با الهام از مشاهدات قلبی خویش به نگارش می پردازد. قدیمی ترین سفرنامه های تمثیلی ایرانی «ارداویراف نامه» است که موضوع آن سفر معنوی یا معراجی است؛ مصباح الارواح از محمد بردسیری (قرن6)؛ و سیرالعباد الی المعاد اثر سنایی غزنوی (قرن 6).
2-13 کاربرد سفرنامه
سفرنامه ها از منابع مهم تاریخ نگاری هستند.درسفرنامه ها مطالب مهمی می توان یافت.تصور کنیم اگردرگذشته کاروانی از ایران راه می افتاد چه مدت طول می کشید تا پس از پیمودن فرسنگ ها راه از بیابان ها و روستاها و شهرهای کوچک و بزرگ،به چین برسد؟سفرنامه نویسان معمولاً بسیاری از ماجراهای تلخ و شیرین و نیز مشاهدات خود را از راه ها،بناهای تاریخی،ساختمان ها،آداب ورسوم،لهجه ها،بازارها،اوضاع عمومی شهرها،شیوۀ تجارت سپاهیان،نوع ازدواج،پوشاک و خوراک،فنون و هنرها،اوضاع دربارها،روحیات مردم و غیره به رشتۀ تحریر درآورده اند. و حتی بعضی از آنان به ترسیم آن پرداخته اند.(مثل اوژن فلاندن که در دوره ی قاجار به ایران آمد.)امروزه این تصویرها آگاهی هایی سودمند در اختیار بیننده قرار می دهد.بنابراین سفرنامه ها حاوی اطلاعاتی ارزشمند از همه ی شؤون حیات اجتماعی هر دوره هستند. برخی از جهان گردان اروپایی هنگام دیدار از شهرها بناها و شخصیت ها به ترسیم تصویر آنها می پرداخته اند،حتی برخی ازآنان هنگام عزیمت به مشرق زمین،نقاش استخدام می کردند تا تصویرهای مورد نظرشان را ترسیم کند،(مثل شاردن که در دوره ی صفویان به ایران آمد. در نتیجه امروزه که بسیاری ازآن آثار از میان رفته یا دچار تغییراتی شده اند،این تصویرها آگاهی هایی سودمند برای شناخت گذشته در اختیار بیننده قرار می دهد. تصویرشهرها در سفرنامه ها از اهمیت دیگر سفرنامه ها است.از دیگر کاربرد سفرنامه ها،آشنایی با دیدگاه ها و اندیشه های نویسنده ی آن است.یادگاری با ارزش از سده های مختلف که تصویر نسبتا صادقی از زندگی مردم و وضع اجتماعی آن دوران ارائه می دهد.به عنوان مثال: چهره ی زنان ایرانی در سفرنامه ها، شاردن که در عصر صفویه به ایران آمد شرح نسبتاً مفصلی از وضعیت زنان پادشاه ارائه کرده است.مادام دیو لافوا باستان شناس که در عصر ناصرالدین شاه قاجار به ایران آمد درباره زنان ایرانی مطالبی نوشته است.حتی نویسنده ای همچون کلارا کولیور رایس نام سفرنامه خود را «زنان ایرانی و راه و رسم زندگی آنان» گذاشته است.

3-1مقدمه
ابن بطوطه ( 779 – 703 ه . ق ) عالم و جهان گرد مشهور، در بیست و دو سالگی به قصد زیارت خانة خدا از طنجه – شهری بندری در مراکش – خارج شد. این سفر مقدّمة سفرهای دیگر ابن بطوطه شد که به مدّت سی سال به طول انجامید و او توانست در این مدّت با سرزمین های بسیاری در شرق و غرب جهان آشنا شود و حتّی به چین نیز برود.
ابن بطوطه در سال 754 به مراکش بازگشت. سلطان مراکش از او تجلیل کرد و به دبیر خود ابن جزی فرمان داد که داستان ها و شرح سفر ابن بطوطه را ثبت و ضبط کند. بدین ترتیب، سفرنامة ابن بطوطه با عنوان رحلة ابن بطوطه یا «تحفه النُظّار و غرایب الأمصار» پدید آمد. دقّت نظر، واقع بینی و توصیف های ابن بطوطه، سفرنامة او را در زمرة یکی از بهترین و جالب توجّه ترین سفرنامه ها درآورده است.
3-2 شرح احوال ابن بطوطه
ابو عبدالله محمد بن عبدالله بن محمد بن ابراهیم بن عبدالرحمن بن یوسف لواتی طنجی معروف به ابن بطوطه، در روز دوشنبه 17 رجب سال 703 در طنجه ( شهری در

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره سفرنامه ها، امام صادق، دانش پژوه، رسول خدا (ص) Next Entries پایان نامه رایگان درباره منابع معتبر، اجتماعی و فرهنگی، آداب و رسوم، آسیای صغیر