پایان نامه رایگان درباره سفرنامه ها، امام صادق، دانش پژوه، رسول خدا (ص)

دانلود پایان نامه ارشد

آوردن از سفر نیز سفارش شده است.در روایتی آمده است:کسی که از سفر بر می گردد،سزاوار است پیش از انجام هر کاری،غسل کند،دو رکعت نماز بگذارد،به سجده رود و به خاطر به سلامت بازگشتن و … شکر خداوند را بر زبان آورد.
2-8 آداب سفر از دیدگاه امام صادق (علیه السلام)
در کتاب من لا یحضره الفقیه عمرو بن ابی المقدام از امام صادق (علیه السلام) روایت کرده است که آن حضرت فرمود«در حکمت آل داوود(ع) آمده است:همانا شخص عاقل نباید از وطن خود کوچ کند مگر در سه مورد:برای فراهم کردن توشه آخرت و یا تأمین معاش و یا کسب لذت غیر حرام.»(کاشانی،1379 :79)
همچنین پیامبر (صل الله علیه و آله)درباره سفر فرموده است:«مسافرت کنید تا تندرست باشید و جهاد کنید تا غنیمت به دست آورید و حج به جا آورید تا بی نیاز شوید.»(همان :72)
امام صادق(ع) در حدیثی فرموده است:«هر گاه خداوند وسیله روزی بنده اش را در سرزمینی فراهم کرده باشد،او را به آن سرزمین نیازمند می سازد.»(همان :72)
بنابراین،در سفرها باید آدابی را که از پیشوایان دین نقل شده است،به عنوان رهنمود گرفتن از مکتب،رعایت کرد.نگاهی به مجموعه روایات اسلامی،نکاتی را به عنوان «آداب سفر» به ما می آموزد که مهم ترین آن ها آموختن «آیین همراهی و هم سفری»است.تاکید شده است که پیش از سفر، هم سفر مناسبی پیدا کنید.چرا که مسافرت تنهایی مکروه است. رسول خدا (ص) از سه کس مذّمت کرده است:یکی آن که غذایش را تنها می خورد.یکی آن که در خانه ای تنها می خوابد.سوم آن که تنها به مسافرت های دور و دراز می رود.از پیامبر (ص) نقل شده است:«از بزرگواری مرد است که وقت رفتن به سفر،توشه راهش پاکیزه باشد. توشه مسافر آواز و شعری است که به سخن زشت نیانجامد».(همان :73)
امام صادق(ع) در مورد آداب سفر فرموده اند:«هر گاه مسافرت کردید،سفره ای همراه داشته باشید و در آن با همراهان مدارا کنید.»و نیز فرموده اند :«از ما نیست هر که با هم صحبتش معاشرت خوبی و با رفیقش رفاقت خوبی نداشته باشد و با هم خوراکش به نیکی هم خوراکی نکند و با کسی که با او خوش خو است،خوش خو نباشد.» و در مورد جوان مردی در سفر گفته اند:«زیادی توشه و پاک بودن و در اختیار همراهان گذاشتن آن و پس از پوشیدن نگه داشتن معایب ایشان و شوخی کردن بسیار به شرطی که باعث خشم خدای تعالی نباشد.»(همان :74)
و نیز فرموده اند:«با کسی معاشرت کن که باعث افتخار و زینت تو باشد و با کسی که تو باعث افتخار او باشی معاشرت نکن.»(همان :77)
و در حدیثی دیگر فرموده اند: «سفر کنید تا بدن های شما صحیح شود و جهاد کنید تا غنیمت دنیا و آخرت بیابید و حج کنید تا مال دار و بی نیاز شوید و در دفع نحوست های سفر به تصدیق و دعا در حدیث صحیح از حضرت صادق(ع) منقول است که تصدق کن و در هر روز که خواهی به سفر برو.» (مجلسی،1369 : 6-395)
2-9 اهمیت سفر
سفر در نوع خودش امتیازهای بسیار دارد، از یک طرف باعث آرامش روح و روان می شود، از طرفی تجربیات انسان را بالاتر می برد. اما چه خوب است از این سفر و مسافرت استفاده های بیشتری شود و حاصل این بهره ها به شکل مکتوب درآید یعنی سفرنامه.انسان را موجودی اجتماعی تعریف کرده اند و قبایل و طوایف پراکنده بشر که هر یک در نقطه یی از عالم می زیسته اند از طریق سیر و سفر با هم آشنا شده اند و جوامع را تشکیل داده اند.«هر کس با توجه به بینش و دانش و بصیرت خویش از مناظر و مرایا عبرت و نتیجه می گیرد و از هم نشینی با دیگر مردمان،تجربه می آموزد.»(دانش پژوه،1380 :12-11)
امام علی (علیه السلام) در روایتی، سفر را یکی از راه های درآمد می دانست و می فرمود: هرگاه روزگار بر یکی از شماها دشوار شد، پس، از سرزمین خود خارج شود و بیهوده خویش و خاندانش را با غصه خوردن غمگین نکند.
امام صادق (علیه السلام)، هدف از سفر مجاز را توشه یافتن برای آخرت، درآمد اقتصادی و لذت و تفریح بر می شمرد. تندرستی و شادابی و تجدیدقوا نیز یکی از اهداف سفر در روایات مطرح شده است.
مولی محسن کاشانی قدس سرّه در کتاب المحّجه البیضاء فی تهذیب الاحیاء در فواید سفر گفته اند:«بدان که سفر نوعی حرکت و معاشرت است،فایده ها و آفت هایی دارد.فایده هایی که انگیزه سفر است از دو حال خارج نیست.یا گریز از زیان است یا طلب منفعت.
زیرا مسافر یا برای دوری از اقامت گاه خود انگیزه ای دارد که اگر آن انگیزه نبود هدفی برای سفر نداشت و یا آن که در سفر مقصد و هدفی دارد.»(کاشانی،1379 :55)
بشرحافی گفت:«ای قرّایان ،سفر کنید تا پاک شوید، که هر آب که بر جای بماند بگندد.»(غزالی،1374 :458)
2-9-1 عبارات خردمندانه درباره مسافران
هیچ کس تا زمانی که زبان کشور مورد نظر را نیاموخته نباید سفر کند. وگرنه او داوطلبانه خود را به یک بچه تبدیل می کند. سنگین ترین جامه دان برای مسافر، کیسه ای خالی است.(ضرب المثل انگلیسی)، آن که زیاد سفر می کند، زیاد می داند.آن هایی که از دیار گذر می کنند هوای خود را تغییر می دهند نه خاک خود را،سفر کردن افراد را خردمند تر می کند اما شاد نمی کند.مسافر بدون دانش پرنده ای بدون بال است،کسی که می خواهد شاد سفر کند باید سبک سفر کند،من به سهم خود،نه برای رفتن به جایی بلکه برای رفتن،سفر می کنم. من به خاطر سفر،سفر می کنم. موضوع مهم حرکت کردن است.(رایت،1373 :10).
2-10 اقامت و مسافرت
در گذشته مسافرت آسان نبود و انگیزه های قوی نیاز داشت تا فردی از شهر و دیار خود دل بکند و عزم سفر کند. معمولاً سفر برای انسان ها، با تغییر و تحولات فکری و روحی همراه است. به همین دلیل قرآن کریم انسان ها را به گشت و گذار و دقت در آنچه بر مردمان سایر سرزمین ها گذشته است، دعوت می- کند. در مسافرت فرد می بایست، اگرچه برای زمانی کوتاه، از بسیاری از تعلّقات خود دل بِکند، زحمت و سختی سفر را تحمل کند؛ در شرایطی متفاوت از شرایط معمولی زندگی اش، قرار بگیرد و با آن مدارا کند. در مسافرت، آنچه انسان در پیرامون، خود می بیند، توجه او را جلب می کند، در نتیجه دقت، تأمل و تفکر او افزایش می یابد و در مجموع به دلیل عادت شکنی و تجاربی که به همراه دارد، موجب تحول روحی می گردد. « مسافرت یکی از قدیمی ترین و مهمترین فعالیت های انسان است. انگیزه های مسافرت گوناگون بوده و از جستجو برای یافتن سرزمین های دیگر به منظور تأمین شکار توسط بشر اولیه تا پاگذاشتن انسان کنونی به کرات دیگر را در بر میگیرد.»(حکیمی، 1383 : 13)
«مسافرت،وسیله نجات شخص از چیزی است که از آن فراری است و یا موجب رسیدن او به چیزی است که بدان علاقه مند است.»(کاشانی،ج4 ،1379 :53)
مسافرت به شهرها و سرزمین های دیگر فواید بسیار دارد. آشنا شدن با مراسم و سنت های مردمان دیگر، آگاهی از عقاید و آرمانهایشان و بهره بردن از تجربیات علمی آنان بخشی از فواید مسافرت است.
2-11 تعریفسفرنامه
سفرنامهنوعیگزارشاستکهنویسندهدرقالبآنمشاهدههایخودراازاوضاعشهرها،روستاهاومناطقیکهبهآنهامسافرتکردهاست،شرحمیدهد.سفرنامههابهواسطهآگاهییافتنازتجربهشخصیمسافراستواثرگذاریاجتماعیآنهابسیارزیاداست.سفرنامههابهعنوانیکمنبعاستفادهازآثارگذشتگاناستومورداستفادهبرایآیندگان.« عده ای از سیاحان و جهانگردان معمولا پس از بازگشت از سفرو سیاحتی در حین مسافرت ، به نوشتن مشاهدات و خاطرات خود می پرداختند، به این گونه نوشته ها سفرنامه می گویند. » (همان : 15)
ارزشسفرنامهنامههابهعنوانمنبعاطلاعاتدستاوّلاست. درگذشتههاینهچنداندورمردمازطریقسفرنامهها میتوانستندبهتفاوتزبانو اوضاعاجتماعی،سیاسی،اقتصادیجوامعدیگرپیببرندودستیابیبهایناطلاعاتازطریقکتابهایتاریخیمیسرنبود. سفرنامههاگذشتهارزارزشتاریخی،حتیمیتواننددرتحولاتاجتماعی،فرهنگیجامعه،نقشداشتهباشند. پسسفرنامهحاصلکنجکاویوتلاشمسافرانی استکهدستاوردتجربههایخودرا،ازفرهنگیغریببهفرهنگیدیگرانتقالمیدهند.«در سفرنامه ها بسیاری از مسائل تاریخی از قبیل احوال و بزرگان، حاکمان، عالمان، نویسندگان و شاعران ذکر شده است. اطلاعات جغرافیایی در سفرنامه ها نظیر حدود کشورها، پستی و بلندی ها، رودها ، کوه ها، وضع آب و هوا، راه ها، بناها، صنایع و وسایل ارتباطی از نکات ارزشمندی است که در تحقیق و پژوهش در سیر تمدن بشری بسیار مفید است.» (همان : 36-35 )
اطلاعاتبهصورتهایگوناگونیازبناهایتاریخی،مساجد،کتابخانه ها،آدابورسومملیومذهبی،موقعیتجغرافیایی،آبوهوا،زبان،رفتارهایاجتماعیو….سخنمیگوید. سفرنامههادرهرصورتیکهباشند،گنجینهایازاطلاعاتاستوازطریقآنهامی-توانواقعیتهایاجتماعی،جغرافیایی،تاریخیوقومیشهریاروستاییرابهتصویرکشیدکهاینمطالبارائهشدنشنهتنهاازجهتعلمیوتاریخیوجغرافیاییحائزاهمیتاند،بلکهازاینجهتکهروحتشنه يدانستنانسانوانتقالتجربیاتبهدیگرانرا،ارضامیکنند. درگذشتهاینگونهکتابهااثرفراوانیدربالابردناندیشههایملتهاداشتهاست،زیراآمیختگیفرهنگها،راهرابراینرمکردنومهربانیومهرورزیهایبشریفراهم میسازد. سفرنامههاگرچهازمنابعجغرافیاییمحسوبمیشوند،امّاحاصلاطلاعاتتاریخیدرخصوصجوامعبشریهستند. برایسفرنامههاگذشتهازارزشتاریخیبهعنوانآثاریکهمنشاءیادستکمتسریعکنندهتحولاتاجتماعیوفرهنگیشدهاند،نیزنقشقائل هستند.
سفرنامه ها به انتقال تجربه هاي فردي مسافر مربوط مي شود و بيشتر كاركرد سرگذشت نامه خودنوشت را دارد .مردمان عادی هر کشور با مسافران و سیّاحان عادی و عام تماس مستقیم دارند نه با فرستادگان رسمي که وظیفه و رفتاری دیگر دارند. از این رو انتقال عادات و آداب و رسوم و عقاید وبینش ها، از قومی به قوم دیگر که می توان آن را انتقال یا تبادل فرهنگ ها و تمدن ها شمرد از طریق مسافران وسیّاحان صورت می گیرد.(دانش پژوه 1380 :14) .
پس اگر سفرنامه ها را نخستین عوامل ارتباط و گفتگوی تمدن های اقوام مختلف و وسیله نزدیک شدن فرهنگ ها و کاستن عیوب آن ها وافزودن محاسن آن ها بشماریم سخنی نابه جا نیست.(همان :15)
مواجه شدن افراد از نقاط مختلف عالم با یکدیگر، موجب می شود که بسیاری مباحث و مسائل، رودررو مورد بحث و مناظره و گفتگوی فرهنگ ها و تمدن ها است و شناختن وجوه توافق یا تضاد کوشش در پیوستن اندیشه ها برای اعتلاء بشر که وجود حقیقی اش به قول مولانا «اندیشه» است. انسانی که«اندیشه»است. رو به رو شدنش با انسانی دیگر در واقع رویا رویی اندیشه هاست و گفتگوی تمدن ها به همین معنا است یعنی اندیشه های اقوام مختلف بشری که حاصل قرن ها کشش و کوشش آنها است در برابر هم قرارگیرند.(همان :17)
سفرنامه پیامی متقابل است هم نویسنده خارجی به هم وطنان و هم زبانان خود آگاهی و اطلاع می دهد که ایرانیان چگونه قوم و مردمی هستند وهم وقتی سفرنامه به فارسی ترجمه می شود، ما ایرانیان از دیدگاه دیگران نسبت به خو آگاه می شویم و حسن وعیب خود را در آینه چهره ي نوشته ي آن ها می نگریم.
سفرنامه ها به عنوان يكي از مهمترين رسانه هاي بين فرهنگي ، حاصل كنجكاوي ها و تلاش هاي شخصي سفرنامه نويس هستند و در نهايت در زمان خود سبب مي شده اند كه عميق ترين گسترده ترين تجربه هاي بين فرهنگي، از يك فرهنگ غريب و بيگانه به فرهنگ خودي سفرنامه نويس انتقال يابند. به عبارت ديگر سفرنامه هايكي از مهمترين محمل هاي آگاهاهي از ساير فرهنگ ها بوده اند.
2-11-1 سفرنامه نويسي چيست ؟
سفرنامه نويسي شيوه مطلع ساختن مخاطبان از سرزمين ها و مردمان ديگر است. در پهنه زبان و ادب فارسي نگارش سفرنامه چون ديگر ملل سابقه اي بس طولاني دارد و دراين راستا آثار بسياري به رشته تحرير درآمده اند ، گاهي اوقات اين آثار به شكل منظوم است و گاهي هم به شكل نثر . بي ترديد همه ملل در سطوح و زواياي گوناگون در فرهنگ خود سفرنامه هايي داشته و دارند كه از منابع مهم تاريخي و جغرافيايي به حساب مي آيند . جالب آن كه گاهي اوقات سفرنامه ها در نزد ملل مختلف از صورت يك گزارش مكتوب خارج شده و به شكل اثري ادبي تبديل و ماندگار شده اند . نوشتن خاطرات سفر از جمله عادات نيكوي اهل فضيلت از روزگاران گذشته بوده است و قديم ترين خاطره نويسي ها، نوشتن خاطرات سفر است . نگاشتن سفرنامه ها از ويژگي و اهميتي برخوردار است كه ديگر كتب خاطرات از لحاظ اهميت بدان مرتبه نمي رسد.

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره دانش پژوه، سوره بقره، رفتار انسان، ظاهر و باطن Next Entries پایان نامه رایگان درباره شگفت انگیز، فرهنگ ایرانی، فرهنگ و زبان، زبان و فرهنگ