پایان نامه رایگان درباره زیبایی شناسی، برنامه درسی، دوره ابتدایی، تفکر انتقادی

دانلود پایان نامه ارشد

آموزان جهت انتخاب قالب بازنمایی برای ارائه عملکرد خویش می توان نسبت به پرورش خلاقیت اقدام کرد و این ها مواردی است که در دروس مختلف معلم می تواند با ابتکار و هنرمندی خویش انجام دهد.
3-1-2-ج)پرورش همه حواس دریافتی پنجگانه
گاهی هنرها براساس حواس دریافتی پنجگانه طبقه بندی می شوند برای مثال چنانچه قبلاً نیز ذکر شده است سوانه(1388) طبقه بندی زیر را ارائه نموده است:
• هنرهای دیداری(نقاشی، مجسمه سازی،معماری)
• هنرهای شنیداری(موسیقی، ایفای نقش)
• هنرهای لامسه ای و ماهیچه ای(رقص)
• هنرهای ترکیبی(سینما ،تئاتر)
و حتی تحت شرایطی می توان به این طبقه بندی هنرهای بویایی و چشائی نیز افزود(همان منبع).
از این رو بهره گیری و استفاده دقیق از حواس در حوزه هنر مؤلفه مهم محسوب می شود زیرا هریک از رشته های هنری ظرفیت های بیانی منحصربه فردی دارند و یک پیام را با نشانه گرفتن یک یا چند حس منتقل می سازند برای مثال موسیقی حس شنیداری و نقاشی حس بینایی را نشانه می گیرند و بدین ترتیب حواس پنجگانه به عنوان مقصود و هدف رشته های هنری قرار می گیرند.
برای استفاده از این مؤلفه هنر، پرورش حواس پنجگانه به عنوان یکی از اهداف الگوی پیشنهادی منظور شده است. این مؤلفه در برنامه درسی حوزه های گوناگون یادگیری دوره ابتدایی می تواند مدنظر قرار گیرد تا بقیه عناصر برنامه درسی شرائطی را جهت تحقق آن هدف فراهم نمایند. محتوا می تواند در قالبهای مختلف نوشتاری، شنیداری و بصری ارائه گردد و فعالیتهای یادگیری می تواند مهارتهای مختلفی مانند مشاهده کردن ، گوش کردن، لمس کردن، بوییدن، چشیدن و غیره را تقویت نماید یا می توان مواد و منابع، زمان و مکانهای ویژه ای جهت این مهارتها تخصیص داد و در ارزشیابی نیز میزان پیشرفت دانش آموزان در این مهارتها را به عنوان یکی از ملاک های موفقیت و ارزیابی لحاظ نمود تا برخلاف این شیوه سنتی که تنها قالبهای نوشتاری و عددی در انتقال پیام استفاده می شود از سایر قالبهای بازنمایی اطلاعات بتوان بهره گرفت. مشارکت کننده ای در این باره می گوید:«ازنظر آموزشی تمامی مواردی که بر ترکیبی از حواس پنجگانه تبدیل گردند علاوه بر افزایش حضور و تمرکز دانش آموزان به افزایش یادگیری منجر می شوند»(P8).
4-1-2-ج)پرورش و هدایت زیباگرایی کودکان
در قسمت مبانی الگوی پیشنهادی ذکر شد که گرایش متعالیه زیباجویی در سرشت انسان به ودیعه گذاشته شده است و بُعد زیبایی شناسی جزء لاینفک وجودی انسان است وقتی تعلیم و تربیت به دنبال شکوفایی استعدادها و ظرفیت های بالقوه متربیان است غفلت از ظرفیت زیباشناختی دانش آموزان به معنای فراموشی بخشی از وجود آنان خواهد بود. از طرف دیگر در تعلیم و تربیت بر هدایت همه جانبه شاگرد تأکید می شود(موسی پور،1392) و هدایت همه جانبه شاگرد مستلزم توجه به همه ابعاد وجودی آنان ازجمله بُعد زیبایی شناسی است.
اهمیت بُعد زیبایی شناسی و میل فطری کودکان به زیبایی بر کسی پوشیده نیست زیرا تحریف و تضعیف در قالب همان خاستگاه فطری صورت می گیرد و اگر کسی به نازیبایی ها گرایش پیدا کند از گرایش به زیبایی ناشی شده و نام زیبایی به آنها می دهد(محمدیان،1379). این موضوع در دوره ابتدایی جایگاه خاصی پیدا می کند دانش آموزان دوره ابتدایی که به زیبایی های ظاهری و محسوس بیشتر گرایش دارند براساس اصل تصعید و جهت جلوگیری از تحریف و تضعیف، هدایت زیباجویی دانش آموزان اجتناب ناپذیر است لذا پرورش و هدایت زیبایی گرایی و زیباجویی دانش آموزان به عنوان یکی از اهداف دوره ابتدایی در الگوی پیشنهادی معرفی می شود. یکی از مشارکت کنندگان چنین می گوید:« در دوره ابتدایی از زیبایی های محسوس باید شروع نمود و برای سوق به زیبایی های معنوی لازم است از مسیر زیبایی های محسوس همانند زیبایی های پیرامون زندگی کودک عبور کرد از این منظر لازم است توسعه شناخت زیبایی ها و هدایت زیباجویی و زیباگرایی کودک در زمره اهداف برنامه درسی باشد»(P2).
5-1-2-ج)پرورش قوه شهود93
یکی از منابع دریافت و درک انسان قوه شهود می باشد آن منبع دریافتی که مظهر خلق ایده ها، کشفیات و اختراعات زیادی در طول تاریخ بشریت بوده است. درک بلاواسطه و مستقیم امور که انسان از این نعمت الهی برخوردار بوده است در حوزه هنر و زیبایی شناسی شهود و درک مستقیم از جایگاه ویژه ای برخوردار است. صاحبنظران مختلف زیبایی شناسی و هنر بر اهمیت شهود در خلق آثار و دریافت زیبایی ها تأکید نموده اند. کروچه(1367) می گوید: زیبایی چیزی است که از راه شهود دریافت می شود و نه از طریق تفکر، استدلال و بیان؛ زیبایی همان شهود و داشتن تصویر درونی از یک پدیده حسی یا ذهنی است.
جعفری(1369) نیز بیان می کند زیبایی فی نفسه معقول مانند آزادی، عدالت، علم و غیره با شهود درونی دریافت می شود.
این عبارات بیانگر آن هستند که شهود قوه درک و دریافت زیبایی ها بویژه زیبایی های معقول است در الگوی پیشنهادی که یکی از اصول آن تصعید یعنی هدایت دانش آموزان از زیبایی های محسوس به سمت زیبایی های معقول می باشد جهت دریافت زیبایی های معقول پرورش شهود لازم شمرده می شود. به عبارت دیگر چون یکی از اهداف الگوی پیشنهادی براساس اصل تصعید هدایت زیباگرایی دانش آموزان به سمت زیبایی های معقول می باشد تحقق این هدف مستلزم پرورش شهود در دانش آموزان خواهد بود از این رو پرورش شهود به عنوان یکی از اهداف الگوی پیشنهادی مطرح می شود و براساس آن در سایر عناصر برنامه درسی از قبیل محتوا، فعالیتهای یادگیری، ارزشیابی و غیره می توان آن را مدنظر قرار داد و با فراهم نمودن موقعیت هایی نسبت به پرورش قوه شهود و استفاده دانش آموزان از آن اقدام نمود برای مثال هیو اِی و حسین(2012) می گویند طراحی ها و نقاشی ها نه تنها بر تمرکز افراد کمک می‌نمایند بلکه میزان شهود و دریافت آنان را نیز افزایش می دهند.
مشارکت کننده ای می گوید:« هنر هم جنبه تحلیلی دارد و هم جنبه شهود؛ از این رو اهداف رفتاری و غیر رفتاری هر دو را باید در نظر داشت»(P5).
مشارکت کننده دیگری نیز بیان می کند:« مطابق گفته هگل هنرمند از کارکرد ذهن خویش اطلاعی ندارد و تسلطی بر آن نیز ندارد در وی الهام بوجود می آید و نیرویی در هنرمند پدیدار می شود از این رو الهام و شهود در هنر اهمیت مضاعفی دارد»(P9).
6-2-1-ج) پرورش تفکر انتقادی
تفکر انتقادی عبارت است از تفکر مستدل و تیزبینانه درباره اینکه چه چیزی را باور کنیم و چه اعمالی را انجام دهیم(انیس94،به نقل از سیف،1383).
سیفرت(همان منبع) نیز تأکید می کند منظور از کلمه انتقادی در اینجا تیزبینانه است95 نه گله مندانه یا شکایت آمیز96.
در نگاه انتقادی ابتدا پدیده ای توصیف شده بدنبال توصیف تفسیر و بر مبنای تفسیر ارزیابی صورت می گیرد لذا نگاه انتقادی نیازمند مهارت توصیف، تفسیر و ارزیابی است(بارون،1388) زیرا با توصیف دقیق تبیین بهتری صورت می گیرد و تبیین بهتر لازمه تفسیر بجا و مناسب است و وقتی تفسیر مناسب صورت گرفت می توان انتظار ارزیابی دقیق و سنجیده را داشت.
در حوزه هنر و زیبایی شناسی نقد از جایگاه مهمی برخوردار است. آیزنر(2005) بیان می کند هنرها در کنار کارکرد بیانی کارکرد مهم دیگری به نام نقد را انجام می دهند هنرها به دانش آموزان کمک می کنند تا این نکته را بپذیرند که مسائل محدود به پاسخهای صحیح واحدی نیستند. والانس(به نقل از فتحی واجارگاه،1386) می گوید هنر و برنامه درسی هر دو به استقبال نقد و ارزیابی می روند. از این رو یکی از اهداف برنامه درسی مبتنی بر مؤلفه های زیبایی شناسی و هنر پرورش تفکر انتقادی می باشد که امروزه از اهمیت بسزایی برخوردار است. واحد دینی اداره آموزش و پرورش کالیفرنیا97(2008،ص22) در گزارشی با عنوان چشم اندازهای آموزش هنر و طراحی برنامه درسی بیان نموده اند که« مهارتهای تفکر انتقادی، حل مسئله و ارتباطات مهارتهای مورد نیاز قرن بیست و یکم می باشند که لازم است این مهارتها بوسیله تلفیق در درون موضوعات علمی گنجانده شوند».
7-1-2-ج)پرورش انواع سوادهای رسانه ای
قبلاً ذکر شد که برقراری ارتباط از مهارتهایی است که در قرن بیست و یکم اهمیت ویژه ای دارد. در برقراری ارتباط رسانه نقش کلیدی دارد منظور از رسانه همان وسیله ای است که فرستنده به کمک آن معنی و مفهوم مورد نظر خود را به گیرنده منتقل می سازد کتاب، فیلم، عکس، نوار صوتی و غیره نمونه هایی از رسانه هستند(امیرتیموری،1382).
آنچه مسلم است رشد فزاینده انواع رسانه هاست که امروزه در اختیار انسان جهت برقراری ارتباط قرار گرفته است. اما در این میان مهارت ارسال پیام با رسانه های گوناگون و همچنین دریافت و فهم پیام از رسانه های مختلف حائز اهمیت است. هریک از رسانه ها با شیوه بازنمایی خاص خود اطلاعات و پیام را بیان می کنند اما هنگامی می توان از برقراری ارتباط مؤفق سخن گفت که مخاطبین مهارت دریافت و فهم آن پیام را داشته باشند.
در حوزه زیبایی شناسی و هنر وجود رسانه های مختلف و اشکال مختلف بازنمایی اطلاعات کاملاً مشهود است. آیزنر(2002،ص203) در قسمت خلاصه کتاب هنر و خلاقیت ذهن چنین می گوید:« معناسازی محدود به چیزی که کلمات بیان می کنند نیست مهمترین ایده ای که هنر ها و خلاقیت ذهن ارائه می کنند این است که انسانها مخلوقات معناسازی هستند همه ما می خواهیم تجربه معنادار خلق کنیم برخی معانی با استفاده از زبان ادبی، خواندنی و بیانی خلق می شوند برخی دیگر به سواد سایر اشکال زبانی نیاز دارند هنرها طیفی از این اشکال را فراهم می کنند…این فرم ها به ما توانایی می بخشند تا معناهایی را خلق کنیم که تکراری نیستند زیرا هر فرمی که استفاده کنیم ویژگی های آن بر معانی که ما می سازیم یا تفسیر می کنیم تأثیر می گذارد».
نظر به این ویژگی حوزه هنر و زیبایی شناسی، در الگوی پیشنهادی پرورش انواع سوادهای رسانه ای دیگر از قبیل طراحی،نقاشی،کاریکاتور،چارت، نقشه،موسیقی،پانتومیم و غیره در دانش آموزان به عنوان هدف پیش بینی می شود تا به قول آیزنر(2005) دانش آموزان مهارت معناسازی از زندگی شان را با اشکال مختلف و متعدد کسب نمایند و به طور خلاصه دامنه و قدرت بیان و فهم شاگردان گسترش و افزایش یابد.
2-2ج)اصول تعیین اهداف از منظر الگوی پیشنهادی
اهدافی که در بالا ذکر شد مواردی هستند که در الگوی پیشنهادی به عنوان اهداف برنامه درسی دوره ابتدایی بدون توجه به حوزه یادگیری خاصی مطرح شده اند طوری که این اهداف با سازماندهی چندرشته ای در همه حوزه های یادگیری دنبال شوند اما چون اهداف حوزه های یادگیری محدود به اهداف مذکور نیستند و هر کدام از حوزه های یادگیری با عنایت به ماهیت خود، اهداف ویژه ای دارند برای آنکه سایر اهداف نیز مبتنی بر هنر وزیبایی شناسی باشند اصولی ارائه می گردد که این اصول برخاسته از اطلاعات جمع آوری شده در پژوهش می باشند و می توانند ویژگی زیباشناختی به اهداف ببخشند به عبارت دیگر مؤلفه های زیبایی شناسی و هنر برای تعیین اهداف محسوب می شوند که عبارت اند از:
1-2-2-ج)توجه ویژه به اهداف عاطفی و تلفیق آن با اهداف حیطه های شناختی و مهارتی
شناخت،عاطفه و مهارت سه بعد یادگیری از منظر بلوم هستند که برنامه ریزان درسی و معلمان درصدد تحقق هرسه در وجود یادگیرندگان می باشند. وقتی یادگیری به عنوان تغییر در رفتار بالقوه تعریف می شود شناخت، عاطفه و مهارت سه بعد این رفتار مطرح می شوند هر کدام از این ابعاد با توجه به ماهیت حوزه یادگیری اهمیت خاصی دارند. در برخی حوزه های یادگیری شناخت، دربرخی دیگر مهارت و در برخی نیز عاطفه جایگاه والایی دارد اما هیچکدام از این سه در هیچ حوزه یادگیری غائب نبوده و نباید باشند هر چند متأسفانه در بیشتر زمانها حیطه شناختی نسبت به بقیه حیطه ها بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.
آنچه در این میان قابل طرح است اهمیت حیطه عاطفی است عاطفه از عناصر هنر بوده و در کانون هنر و زیبایی شناسی قرار دارد زیباگرایی انسان گواهی بر عاطفه و علاقه انسان نسبت به زیبایی است. مهرمحمدی(1390) بیان می کند در عالم هنر بر خلاف عالم علم جدایی حس از فهم و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره زیبایی شناسی، برنامه درسی، تعلیم و تربیت، دوره ابتدایی Next Entries پایان نامه رایگان درباره زیبایی شناسی، برنامه درسی، دوره ابتدایی، میراث فرهنگی