پایان نامه رایگان درباره حل و فصل اختلافات، ضمانت اجراء، توسل به زور

دانلود پایان نامه ارشد

ي گري” است7 . در واقع سه روش فوق ، اصلي ترين و متداول ترين روش هاي حل و فصل اختلافات داخلي است که پيرامون هر يک توضيح مختصري مي دهيم .
1-1-1-روش قضاء دولتي :
روش مذکور همين روش متداولي است که امروزه در جامعه وجود دارد . افراد با طرح دعوا در دادگستري ها ، محاکم را به عنوان فيصله دهنده دعوا برگزيده و دعاوي را به قضات دادگستري ارجاع مي دهند . در هر شعبه از شعب دادگستري، يک نفر قاضي که متخصص در همان زمينه است ، امر رسيدگي را به عهده دارد و پس از طي مراحل اداري ، رأي مقتضي صادر و اجرا مي شود . اما از آن جايي که اين شيوه، بسيار وقت گير و هزينه بر است و معمولاً بحث اطاله دادرسي مطرح مي شود افراد ترجيح مي دهند به روش هاي ديگر، فصل خصومت نمايند . البته سيستم اداري نيز خود ، تمايل به کاهش زمان رسيدگي دارد لذا امروزه شوراهاي حل اختلاف در کنار محاکم رسمي دادگستري انجام وظيفه مي نمايند که اين امر تا حد زيادي از حجم انبوه پرونده ها در محاکم دادگستري کاسته است .
1-1-2- روش سازش:
در روش سازش طرفين دعوا، ترجيح مي دهند به هر دليل (کاهش هزينه هاو جلوگيري از صرف وقت فراوان در محاکم دادگستري، کم اهميت بودن دعوا ، عدم تمايل به تشکيل پرونده هاي حقوقي و کيفري و …) از طريق صلح و سازش ميان خودشان دعوا را خاتمه دهند .
1-1-3-روش داوري :
روشي که امروزه هر چه بيشتر رو به پيشرفت است و افراد به دلايل ارائه شده در فوق استقبال زيادي از آن نموده و تمايل فراواني به گزينش اين روش دارند . در اين روش رسيدگي، عموماً طرفين دعوا خودشان يا گاهي به پيشنهاد محاکم ، شخص ثالثي را بر گزيده و او را بر دعواي خود حاکم مي نمايند. نيازي نيست اين شخص ثالث لزوماً از قضات دادگستري باشد و طرفين مي توانند بدون طي مراحل طولاني در محاکم، در مدت زمان بسيار کوتاه، دعوا را خاتمه دهند و تفاوتش با روش سازش ، قابليت اجراء رأي داور در روش داوري است8. چرا که در روش داوري طرفين در صورتي که بخواهند به نظر داور ، رسميت ببخشند ، مي توانند از دادگاه تقاضا نمايند که وارد عمل شده و ضمانت اجراي رأي صادر شده از سوي داور را به عهده گيرد و به عبارتي چنانچه هر يک از طرفين نسبت به راي داور اعتراض داشته باشند مي توانند دعوا را از طريق محاکم پي گيري نمايند لذا قابليت اجرا و الزام آور بودن راي داور ، از اصلي ترين تفاوت هاي ميان دو روش سازش و داوري است . که در روش سازش چنين ضمانت اجراء و الزامي بر اجراي راي ديده نمي شود بنابراين ، سه روش فوق اصلي ترين روش هاي حل و فصل خصومات در کشور ما مي باشند.
اما در محيط بين المللي براساس ويژگي ها و پيچيدگي روابط موجود و نيز الزاماتي که وجود دارد و همچنين با توجه به منشأ اختلافات مي بايست تقسيم بندي هاي متفاوتي را قائل شويم . اين امر به دليل آن است که در فضاي داخلي کشورها با توجه به وجود مذهب ، فرهنگ ، خط مشي، زبان ، منافع مشترک و … و نيز با توجه به شرايط حقوقي موجود ؛ دولتها بصورت اختصاصي و منحصر به فرد سيستم هاي قضايي خود را تعريف نموده و بر اساس آن به حل و فصل خصومات مي پردازند . در محيط داخلي کشورها اين امکان وجود دارد که با توجه به شرايط خاص و تغيير و تحولات رخ داده و نيازهاي موجود، مديران سيستم قضايي بتوانند برخي بخش ها را متحول کرده ، قسمتي را حذف يا اضافه نموده 9 تا بتوانند با استفاده از دگرگوني هاي موجود نواقص را برطرف نمايند . اما در فضاي بين الملل چنين امکاني وجود ندارد که هر روز بتوان آيين نامه و يا مقررات جديدي را وضع ، حذف يا اضافه نمود . بنابراين از آن جايي که دکترين حقوق بين الملل از جهاتي متفاوت است تقسيمات و روش هاي خاتمه خصومات نيز تا حدي متفاوت خواهند شد.
پس از ارائه روش هاي حل و فصل خصومات در داخل کشور ، اکنون مهمترين روش هاي فيصله دعاوي در محيط بين المللي را ارائه مي نماييم :
1-2-روش هاي حل و فصل اختلافات در محيط بين المللي :
همان گونه که گفتيم به دليل تفاوتي که در طبيعت اختلافات داخلي و بين المللي موجود است روش هاي حل و فصل اختلافات نيز عليرغم وجود برخي شباهت ها متفاوت خواهند شد . از جمله تفاوتهاي موجود اين است که در محيط داخلي کليه اختلافات، تحت يک رژيم حقوقي و با نظارت يک سيستم خاص اداري و قضايي مورد رسيدگي قرار مي گيرند، اما در فضاي بين المللي بعد مسافت و تنوع رژيم هاي حقوقي مانع از يک نظارت مشترک و يکسان است . البته اين در حالي است که گسترش روابط انساني در قالب روابط مالي – سياسي – اقتصادي و علمي گاهي منجر به وقوع مخاصمات شده و وضعيت موجود چنين ايجاب مي کند که حقوقدانان و اساتيد حقوق بين الملل کارآمد ترين و موثر ترين روش ها را اتخاذ کرده و عملي نمايند چرا که دولتها نيز همانند انسان ها نمي توانند نيازهاي خود را به تنهايي برآورده سازند و در عين حال هيچ کشوري تمايل ندارد که به واسطه چنين وابستگي اجتناب ناپذيري، تمام يا بخشي از حاکميت خود را از دست دهد و در واقع اين حفظ حاکميت، اساسي ترين و حساسيت برانگيزترين خواسته هر دولتي است که اتخاذ تصميمي صحيح و موثر را مي طلبد.10 در غير اين صورت چه بسا اختلافات سياسي ، مالي ، تجاري و … منجر به درگيري هاي فيزيکي و نظامي غير قابل جبران گردد . بنابراين با توجه به مسائلي که در بالا به آن ها اشاره شد حقوقدانان حقوق بين المللي همواره کوشيده اند براي برخورد صحيح با بحران هاي بين المللي و حوادث مربوط به آن راه حل هاي دقيقي را پيشنهاد نمايند که در عين حال که سرعت رفع منازعه افزايش يابد کيفيت دفع مخاصمات نيز قابل قبول و مورد پذيرش از سوي طرفين درگيري باشد در واقع ظريف ترين روش برخورد با مخاصمات بين المللي ، حل و فصل تعارضات به صورت دوستانه در محيطي آرام است .
البته اصل بنيادين ” حل و فصل مسالمت آميز اختلافات 11″ يکي از اصول بديهي و مسلم در حقوق بين الملل است و عناصر حقوق بين الملل همواره سعي در رعايت نمودن و احترام به اين اصل دارند. ناگفته نماند که دين مبين اسلام ، قرن ها پيش اين اصل را به عنوان اولين اصل، در روابط بين المللي مورد تاکيد قرار داده و مسلمانان همواره بر اساس اين آيين عمل نموده اند12 . بر همين اساس حل و فصل مسالمت آميز اختلافات بين المللي بر مبناي حقوق و عدالت ، مهمترين موضوع زمان حاضر است و سعي بر آن است تا با توسعه روش هاي حل و فصل مسالمت آميز خصومات از توسل به زور و قدرت نظامي جلوگيري به عمل آيد 13.
نکته اي که لازم است مورد توجه قرار گيرد اين است که بر اساس منشأ و مبناي اختلافات به وجود آمده ، روش هاي رفع مخاصمات نيز در فضاي بين المللي متفاوت خواهند بود . بنابراين ابتدا انواع اختلافات را شناسايي نموده و آن گاه روش حل و فصل آن را بررسي خواهيم نمود . انواع اختلافات بين المللي بر اساس دکترين علماي حقوق و رويه قضايي بين المللي عبارت اند از14 :
الف)اختلافات غير حقوقي و يا سياسي :
اختلافاتي که در آنها عوامل و ملاحظات سياسي ، روانشناسي و … عامل اساسي ايجاد منازعه هستند به اين معنا که چنانچه يک يا هر دو طرف اختلاف، علاوه بر اين که خواهان حقوق قانوني خود هستند ارضاي برخي از منافع خاص خود را نيز مطالبه نمايند ، اختلاف ، سياسي يا غير حقوقي خواهد بود . در اين صورت مخاصمه از حالت حقوقي خارج شده و به اصطلاح، شکل سياسي به خود مي گيرد .
ب)اختلافات حقوقي :
اما اختلافات حقوقي عبارت هستند از: اختلافاتي که در آنها ، طرفين در خصوص تفسير و اجراي حق موجود با هم توافق ندارند به اين معنا که حق، مستقر گشته است اما اختلاف ، مربوط به تفسير معاهده موجد حق يا مسائل مربوط به حقوق بين الملل يا نقض تعهدات بين المللي و … مي باشد .
مشاهده مي شود منشأ اختلافات در هر يک از دو مورد مذکور کاملاً مشخص و قابل تفکيک است و بر همين اساس، روش هاي حل و فصل آنها نيز روشن خواهد بود . واضح است اختلافات حقوقي ، روش حل و فصلشان نيز حقوقي و قضايي است و به همين دليل لازم است يک سيستم حقوقي به کمک آمده و روش هاي قضايي را اعمال نمايد . اما نکته حائز اهميت اين است که گاهي عليرغم اين که منشأ دعاوي، حقوقي يا سياسي است روشي غير از دو روش مذکور ، به کمک مي آيد . يعني بدون توجه به منشأ اختلاف و متمايز از آنچه تا کنون گفتيم روش سومي ، تحت عنوان روش هاي “ديپلماتيک” پا به ميدان گذاشته و با ساز و کارهاي متفاوت، روابط را ساماندهي مي کند15 . بنابر آنچه گفتيم روش هاي حل و فصل دعاوي در محيط بين المللي به طور کلي سه دسته بوده و هر يک از آنها به تناسب منشأ دعاوي (حقوقي يا سياسي) اعمال خواهد شد البته روش سوم مانند دو روش ديگر ارتباطي به منشأ اختلاف نداشته بلکه با توجه به فاصل بودن و پايان دهندگي خصومات ، تحت عنوان روش ديپلماتيک کارگشا خواهد بود . پس با توجه به توضيحات فوق، روش هاي حل و فصل منازعات بين المللي عبارتند از :
1-روش هاي غير حقوقي
2-روشهاي حقوقي
3-روش هاي ديپلماتيک .
پيش از آنکه به توضيح سه روش مذکور بپردازيم ذکر اين نکته خالي از فايده نيست که بگوئيم برخي از اساتيد ابتدا روش هاي حل و فصل را به دو دسته مسالمت آميز و روشهاي مخاصماتي ، منقسم مي کنند و آن گاه دو روش حقوقي و غير حقوقي را در گروه روش هاي مسالمت آميز حل و فصل اختلافات جاي مي دهند16 . از سويي برخي ديگر از محققان به جاي تقسيم بندي به دو گروه حقوقي و غير حقوقي، از دو گروه روش هاي هاي حل و فصل رسمي و غير رسمي ياد کرده اند که از نظر تعاريف، در واقع کاملاً منطبق با همان روش هاي حقوقي و غير حقوقي بوده ، محتواي آنها يکسان اما عناوينشان با يکديگر متفاوت است17 . به هر صورت ، بر اساس جمع بندي هاي به عمل آمده از ميان چندين نوع تقسيم بندي با عناوين مختلف ، ما تقسيم بندي فوق را بر گزيديم و اکنون به شرح سه روش مذکور مي پردازيم :
1-2-1-روش هاي غير حقوقي :
در اين روش، طرفين اختلاف بدون استفاده از هيچ گونه ابزار حقوقي ، تنها از طريق سياسي اقدام به حل و فصل دعاوي مي نمايند. مهمترين خصوصيت اين شيوه، حل و فصل جمعي مناقشات است18 به اين معنا که يک فرد يا دولت خاص مسئول رسيدگي به دعوانيست بلکه موضوع از طريق مراجعه به سازمان هاي بين المللي که در سطح دنيا مسئوليت حل و فصل اختلافات را به عهده دارند يعني ” جامعه ملل ” و سازمان ملل، پيگيري و حل و فصل خواهد شد که مراجعه به هر يک از اين دو نهاد شرايط و ضوابط خاص خود را داراست و به دليل عدم ارتباط از توضيح بيشتر خودداري مي نماييم .
1-2-2-روش هاي حقوقي :
در اين روش، حل و فصل اختلافات، مشابه آنچه که در محيط داخلي رخ مي دهد انجام خواهد گرفت. يعني طرفين دعوا ، با مراجعه به قضات يا داوران بين المللي خواهان رفع خصومت و از ميان برداشتن نزاع ايجاد شده مي باشند19 . پس به نوعي مي توان گفت در محيط بين المللي نيز متداول ترين شيوه هاي حقوقي حل و فصل اختلافات عبارت خواهند بود از: قضاوت و داوري.
1-2-3-روش ديپلماتيک :
سومين روش حل و فصل منازعات که اتفاقاً امروزه در دنيا با استقبال بيشتري نسبت به دو روش ديگر روبروست روش ديپلماتيک حل و فصل دعاوي است 20. اصولاً روش مذکور ، در مورد اختلافات سياسي به کار گرفته مي شود. در اين روش دولتها بدون آن که هيچ گونه عمل حقوقي را انجام دهند از طريق رايزني هاي سياسي توسط خود يا فرد ثالثي که مي تواند يک دولت يا سازمان ديگر باشد تلاش مي کنند ، حسن ظن و تمايلات دوستانه جهت حفظ روابط را با يکديگر ثابت نمايند . چنانچه اين رايزني ها و روابط از استحکام و گرمي لازم برخوردار باشد ساير روابط ميان طرفين نيز تقويت خواهد شد و در غير اين صورت کليه روابط ميان آنها متزلزل مي گردد . مهمترين ابزار ها در روش ديپلماسي عبارتند از21 :
الف)مساعي جميله (Good office)
ب)مذاکره يا ديپلماسي به روش مستقيم
ج)ميانجي گري يا وساطت (Mediation)
د)تحقيق و بررسي
هـ) سازش يا آشتي
در نهايت، طرفين با بکارگيري هر يک از ابزارهاي فوق مي کوشند بدون ارجاع امر به مراجع قضايي روابط دوستانه را تقويت کنند . البته ذکر

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره حل و فصل اختلافات، توسل به زور، حقوق انسان Next Entries پایان نامه رایگان درباره فرهنگ اصطلاحات، امام حسن (ع)، ضمانت اجراء