پایان نامه رایگان درباره حقوق فرانسه، مالکیت فکری، آثار ادبی، حمایت کیفری

دانلود پایان نامه ارشد

وی باید به ماده 5 (بندهای 6و7) قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان 1348 استناد کند.

2-2 : مفهوم عام
60. علاوه بر آثاری که به معنای خاص کلمه، اقتباس محسوب می شوند، تصحیح و تفسیر و روز کردن و تلخیص اثر قبلی را هم به شرط اینکه در محتوا با شکل بیان دارای اصالت باشند، باید از آثار اقتباسی به مفهوم اعم کلمه تلقی کرد. تفاوت اثر اقتباسی به مفهوم خاص عمدتاً گذر از یک نوع اثر به نوع دیگر وجود دارد، مثل استفاده از یک رمان برای ساختن یک نمایشنامه یا بهره برداری از یک شعر برای تدوین یک داستان. در واقع اقتباس در درون یک نوع، به طور استثنائی صورت می گیرد ( مثل اقتباس از یک اثر علمی برای تهیه یک اثر علمی دیگر)، در حالی که در سایر آثار اقتباسی نظیر تصحیح و تفسیر، تغییری در نوع اثر داده نمی- شود و اثر جدید عمدتاً در قالب اثر مورد اقتباس پدید می آید. برای تبیین سایر آثار اقتباسی تعریف و توصیف اختصاری آنها ضروری به نظر می رسد.
الف ) تصحیح
زمانی که یک اثر ادبی یا علمی در اثر مروز زمان، قابل استفاده نبوده، بازنگری آن ضروری است؛ اما اگر مؤلف به علت فوت یا کهولت سن قادر به این کار نباشد، این امکان وجود دارد که بازماندگان پدید آورنده یا خود وی و در صورت فقدان آنها مسئولان دولتی، از شخصی واجد صلاحیت درخواست کنند تا در این خصوص اقدام کند که از آن به تصحیح اثر نام برده می شود. در خصوص آثار تصحیحی، پدید آورنده باید حقوق معنوی اثر پدید آورنده اصلی از جمله احترام به نام و سمت پدید آورنده و تمامیت آن را رعایت کند. در حقوق فرانسه ماده 3-112 قانون مالکیت فکری، تصحیح اثر را صراحتاً از آثار قابل حمایت برشمرده است.118
ب) تلخیص
منظور از تلخیص، خلاصه و مختصر کردن اثر قبلی به منظور قابل فهم و روشن تر کردن آن است و در صورتی مورد حمایت خواهد بود که دارای اصالت باشد. بدیهی است برای تلخیص، کسب اجازه و موافقت پدید آورنده اثر اصلی ضرورت دارد.119
ج ) به روز کردن
منظور از به روز کردن، انتشار مجدد اثر بدون ایجاد تغییرات ماهوی در آن است. به روز کردن اثر معمولآً از طریق افزودن پاورقی یا صفحات و توضیحات اضافی انجام می گیرد و با اقتباس به معنای خاص کلمه تفاوت دارد. اساساً به روز کردن اثر، تلاش فکری چندانی لازم ندارد.در حقوق فرانسه به روز کردن با اصطلاح « تنظیم»120 بیان شده121 و پدید آورنده باید مبلغی به مؤلف یا وراث اثر اصلی بپردازد. به علاوه، حقوق مادی پدید آورنده اثر به روز شده و به صورت مبلغ مقطوع پرداخت می شود، نه به صورت سهم ی از قیمت نسخه هایی که به فروش می رسد.122 در حقوق ایران از به روز کردن اثر به عنوان اثر قابل حمایت صراحتاً سخنی به میان نیامده است ولی با عنایت به بند 7 ماده 5 قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان 1348 می توان آن را از آثار اقتباسی تلقی کرد.
د) تفسیر
یکی از اقسام اقتباس به معنای اعم کلمه، تفسیر است که در محتوا و شکل بیان دارای اصالت است ولی در حقوق فرانسه انتشار آن به اجازه پدید آورنده اثر اصلی از یک سو و پدید آورنده تفسیر از سوی دیگر نیاز دارد، مگر اینکه از آثاری باشد که جنبه عمومی پیدا کرده اند.
ه ) ترجمه
ترجمه ها آثاری هستند که صرفاً از حیث شکل بیان تازگی دارند، ولی از حیث محتوا همانند آثار اصلی و زبان اصلی هستند. قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان 1348 در هیچ یک از بندهای دوزاده- گانه خود مشخصاً از ترجمه به عنوا اثر قابل حمایت نام نبرده است؛ در مقابل بند 5 ماده 5 همان قانون از ترجمه به عنوان یکی از انواع حقوق مادی پدید آورنده که قابل انتقال به غیر بوده، یاد کرده است.از آنجا که قانون مورد اشاره به هیچ وجه برای حمایت از آثار ترجمه به خصوص حمایت کیفری آنها کافی نبوده، قانون ترجمه، تکثیر کتب، نشریات و آثار صوتی سال 1352 درصدد رفع این نقیصه برآمده است. ماده 1 این قانون صراحتاً حق تکثیر یا تجدید چاپ، بهره برداری، نشر و پخش هر ترجمه ای را با مترجم یا وراث قانونی وی دانسته است. ماده 2 همین قانون نیز مقرر می دارد: « تکثیر کتب و نشریات به همان زبان و شکلی که چاپ شده، به قصد فروش یا بهره برداری مادی از طریق چاپ افست یا عکسبرداری یا طرق مشابه، بدون اجازه صاحب حق ممنوع است.» البته از مفهوم مخالف این ماده چنین بر می آید که تکثیر کتب و نشریات به زبان و شکل دیگری غیر از زبان و شکلی که چاپ شده، مجاز خواهد بود. بدیهی است این ماده ترجمه و تکثیر آثاری را که در اصل به زبان دیگر نوشته شده، مجاز دانسته و حاکی از عدم حمایت بین المللی از آثار ادبی است. در مورد چرایی حمایت از مترجم و ارزش کار ترجمه، ساواتیه حقوق دان مشهور فرانسوی گفته است: « نبوغ هر زبانی، به اثر ترجمه شده چهره ویژه ای می دهد و مترجم یک کارگر ساده نیست، او خود، در ایجاد یک پدیده جدید سهیم بوده و شخصاً مسئول ترجمه است».123 در واقع مترجم با انتخاب یک کلمه و اصطلاح از بین کلمات و اصطلاحات مختلف، یک اثر فکری ایجاد می کند؛ ترجمه در محتوای اثر تغییری ایجاد نمی کند زیرا باید به اثر اصلی پایبند باشد.
ن ) جُنگ یا مجموعه آثار
برخلاف آثار ترجمه، جُنگها یا مجموعه های آثار از حیث محتوا اصالت دارند ولی از نظر شکل بیان همانند اثر یا آثار اصلی هستند. پدید آورنده نمی تواند شکل بیان اثر را تغییر دهد ولی از بین آثار مختلف دست به انتخاب می زند ( مثلاً منتخب اشعار نو) یا از بین آثار یک مؤلف انتخاب می کند ( مثل منتخب آثار شهریار).
هیچ یک از دو قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان 1348 یا قانون ترجمه و تکثیر نشریات و آثار صوتی سال 1352 از جُنگها یا مجموعه آثار به عنوان اثر ادبی حمایت نکرده اند. شاید بتوان در قالب حمایت از کتاب یا ترجمه آنها را مورد حمایت قرار داد ولی با توجه به عدم تصریح مقنن در خصوص این گونه آثار، حمایت از آنها به خصوص حمایت کیفری در محاکم، با مشکلات جدی همراه خواهد بود.
در حقوق فرانسه ماده 3-112 قانون مالکیت فکری، صراحتاً از منتخب های آثار، مجموعه آثار با داده های دیگر که در نتیجه انتخاب و با توجه به ابزارهای انتخاب، آفرینش های فکری محسوب می شوند، حمایت کرده است.124 ماده 1-4 قانون مالکیت فکری آلمان نیز مجموعه آثار داده ها یا سایر عناصر مستقلی را که از حیث انتخاب تنظیم عناصر، آفرینش فکری شخصی تلقی می شوند، مورد حمایت قرار داده است.125 در این زمینه اشاره به قسمت 5 بند 2 کنوانسیون برن 1886 و اصلاحات بعدی آن ضرورت دارد که مقرر می دارد: « مجموعه آثار ادبی و هنری مانند دایره المعارف و یا منتخب آثار که به دلیل مندرجات و محتویات،نوعی اثر به شمار می آیند، بدون لطمه زدن به حق تألیف و تصنیف متون اصلی، مورد حمایت قرار می گیرند.» قسمت 6 این بند هم حمایت از این گونه آثار را برای تمامی کشورهای عضو الزامی دانسته است.126 آنچه در این مقررات به صراحت مورد توجه قرار گرفته این است که حقوق پدید آورندگان متون اصلی باید رعایت شود. به هر حال عدم حمایت قانون گذار ایرانی از مجموعه آثار یا جُنگها، جای تأسف داشته و از ایرادات مقررات ایران در زمینه حق مؤلف به شمار می آید.
بند سوم : آثار شفاهی
اثر خواه کتبی یا شفاهی، زاییده تراوشهای فکری پدید آورنده است و باید مورد حمایت مقنن قرار گیرد. در آثار شفاهی همانند آثار نوشته، اصالت نیز می تواند در محتوا یا شکل بیان وجود داشته باشد. این امر که یک خطیب یا سخنران یا یک وکیل دادگستری سخنان خود را در حضور همگان ایراد می کند نباید بدین معنا تلقی شود که پدید آورنده آنها حقوق خود راجع به اثر شفاهی را به دیگران منتقل کرده یا اجازه تکثیر آن را صادر کرده است. فقط آثاری که به رویدادهای اجتماعی روزانه مربوط می شوند و جنبه اطلاع رسانی عمومی دارند، می توانند بدون اجازه پدید آورنده انتشار یابند.127 در مقررات مرتبط با حق مؤلف ایران، کمترین اشاره ای به آثار شفاهی نشده و حتی از قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان سال 1348 یا قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی سال 1352 نیز، حمایت ضمنی و تلویحی از این آثار استنباط نمی شود. در حقوق فرانسه بند 2 ماده 2-112 قانون مالکیت فکر، « کنفرانسها، خطابه ها، موعظه ها، دفاعیات وکلا و سایر آثار دارای خصوصیات مشابه»128 را مورد حمایت قرار داده است. نحوه نگارش این بند از ماده 2-112 قانون مورد اشاره ، نشان می دهد آنچه ذکر شده جنبه تمثیلی دارد و می تواند سایر اشکال آثار شفاهی را هم در بر گیرد. در حقوق آلمان نیز قسمت الف ماده 1-2 قانون مالکیت فکری، از آثار شفاهی تحت عنوان « آثار زبانی مثل سخنرانی ها» حمایت کرده است. در مقایسه به نظر می رسد حقوق فرانسه با صراحت بیشتری از این آثار حمایت کرده است. در حقوق انگلستان ماده 103 قانون حق تکثیر و طراحی و اختراعات سال 1988، به جای شمارش آثار شفاهی و بیان برخی مصادیق آن، اثر ادبی را اعم از اینکه به صورت مکتوب، شفاهی یا کلامی باشد، مورد حمایت قرار داده است. بدیهی است تعیین مصادیق آثار شفاهی در هر مورد با دادگاه خواهد بود. کنوانسیون برن سال 1886 و اصلاحات بعدی آن، در قسمت 1 بند 2 خود، به جای حمایت مستقیم از آثار شفاهی، نوشته های مربوط به کنفرانسها، خطابه و سخنرانیها129 را مورد حمایت قرار داده است. در نقد این حکم باید گفت که کنوانسیون برن از یک سو آثار شفاهی را به کنفرانسها، خطابه ها و سخنرانی ها منحصر و محدود کرده و از سوی دیگر حمایت از این آثار شفاهی، به کتبی بودن آنها مشروط شده که به نظر منطقی نمی رسد.
گفتار دوم: عناوین آثار
عناوین آثار ادبی و هنری هم در چهارچوب حق مؤلف، مورد حمایت قرار می گیرند. ممکن است انواع مختلف آثار فکری نظیر آثار ادبی، موسیقایی، هنرهای تجسمی و حتی نرم افزارها هم دارای عنوان باشند. ماده 17 قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان 1348 در این خصوص صراحت دارد: « نام و عنوان و نشان ویژه ای که معرف اثر است از حمایت این قانون برخوردار خواهد بود و هیچ کس نمی تواند آنها را برای اثر دیگری از همان نوع یا مانند آن، به ترتیبی که القای شبهه کند، به کار برد». حمایت از عناوین و نشان های آثار با توجه به ماده مورد اشاره به هیچ شرطی، از جمله اصالت، مشروط نشده است. از سوی دیگر از مفهوم مخالف ماده استنباط می شود که اگر نام، عنوان یا نشان در نوع دیگری از آثار به کار رود، منعی ندارد؛ به عنوان مثال اگر نام یا عنوان « مهتاب» برای یک اثر موسیقایی به کار رفته، استفاده از آن در یک اثر سینمایی یا برای یک مجله هنری بلامانع خواهد بود. بالاخره به کار بردن نام، عنوان یا نشان اثر در یک اثر از همان نوع یا مشابه آن، در صورتی ممنوع است که القای شبهه کند. قانون گذار ایرانی درباره نرم افزارها نیز مقررات مشابهی وضع کرده است. بر اساس ماده 3 قانون حمایت از پدید آورندگان نرم افزارهای رایانه ای سال 1379: « نام، عنوان و نشان ویژه ای که معرف نرم افزار است، از حمایت این قانون برخوردار است و هیچ کس نمی تواند آنها را برای نرم افزار دیگری از همان نوع یا مانند آن، به ترتیبی که القای شبهه کند به کار برد… » . همان طور که ملاحظه می شود مقنن سال 1379 در واقع مقررات ماده 17 حمایت حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان 1348 را در ماده 3 یاد شده، تکرار کرده است. در خصوص عبارت « نرم افزار دیگری از همان نوع یا مانند آن» که در ماده به کار رفت منظور این است که به عنوان مثال عنوان یک نرم افزار کاربردی نباید برای یک نرم افزار کاربردی دیگر به کار رود، در حالی که اگر همین عنوان برای یک نرم افزار سیستم به کار رود، منعی نخواهد داشت.
حمایت از نام یا عنوان آثار در حقوق فرانسه اغلب با این شرط همراه است که اصالت داشته باشد.ماده 4-112 قانون مالکیت فکری فرانسه در این زمینه مقرر می دارد: « عنوان یک اثر فکری در صورتی که اصیل باشد همانند خود اثر مورد حمایت قرار می گیرد. هیچ کس نمی تواند حتی زمانی که یک اثر دیگر مورد حمایت موضوع مواد 1-123 تا 3-123 این قانون نیست، عنوان آن را برای اختصاصی کردن

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره آثار ادبی، مالکیت فکری، مقررات قانونی، تجارت الکترونیکی Next Entries پایان نامه رایگان درباره آثار ادبی، مالکیت فکری، رویه قضایی، حقوق ایران