پایان نامه رایگان درباره تقسیمات کشوری، منطقه گرایی، توسعه منطقه، توسعه منطقه ای

دانلود پایان نامه ارشد

ن رویکرد منطقه ای خواهد بود برای زندگی که علاوه بربعد مکانی مفهوم تعلق منطقه ای را در پیوند با تاریخ منطقه همراه خود خواهد داشت. ازاین رو زیست منطقه گرایی را نگاهی دیگر به جهان می دانیم که با تعریف مناطق آغاز شده و تاکید برتوسعه در ظرفی مشخص وجه تمایزآن از سایر نظریات محیط زیست گرایان است. تاکید زیست منطقه گرایی بر مکان واجتماعات زیستی قطعا روال کنونی در برخورد با موضوعات اکولوژیکی وانسانی را تغییر خواهد داد.
با توجه به مطالب فوق، پژوهش حاضر در راستای پاسخگویی به دو سوال در حوزه های نظری و کاربردی صورت گرفته است: سوال اول) در پرتو دیدگاههای نوین توسعه منطقه ای آیا امکان کاربرد نظریه منطقه گرایی زیستی در ایران وجود دارد ؟ سوال دوم) در صورت امکان کاربرد ،آیا آنگونه که در ادبیات این نظریه ادعا می شود امکان تعیین محدوده / تحدید حدود زیست منطقه ها به عنوان یک واحد فضایی وجود دارد؟ پاسخ به این دو سوال، علاوه بر شناخت رویکرد کلی تئوری زیست منطقه گرایی در مقابل سیاست های منطقه بندی کشور، می تواند پوشش تئوریک و کاربردی این نظریه را در شرایط ایران مورد آزمون قرار داده و در قیاس با تفکراتی که تا کنون به منطقه بندی های متعدد کشور انجامیدند یافته های قابل توجهی را در تحلیل نظری وکاربردی این نظریه در امر منطقه بندی ارائه نماید.
با توجه به این امر که در کشور ما از تئوری مورد بحث و ریشه های نظری آن که قطعا بر سیر تکامل این نظریه بسیار موثر بوده، معرفی کاملی صورت نگرفته و به منظور شناخت و تحلیل فاکتورهای موثر بر تعیین منطقه در تئوری راهنمای پژوهش، مبنای نظری و فروض پایه زیست منطقه گرایی را در بخش دوم به عنوان بخشی از مبانی نظری مطالعه معرفی خواهیم کرد. به منظور بررسی مفهوم منطقه در نظام تقسیماتی و منطقه بندی کشور بر اساس تجارب و مطالعاتی که تا کنون صورت گرفته بخش سوم پژوهش حاضر، به مروری نسبتا جامع بر مهمترین مطالعات نظری و کاربردی پیشین در حوزه منطقه بندی کشور اختصاص یافته است. در بخش چهارم، مبحث روش شناسی پژوهش عنوان شده است مجموع داده های اطلاعاتی و روش تلفیق داده ها در بخش عملی پژوهش معرفی شده اند. بخش پنجم معرفی منطقه مورد مطالعه می باشد که دراین فصل تلاش شده برای آشنایی بیشتر با ناحیه مشخصات کلی از آن بر اساس اصول مطرح شده در نظریه زیست منطقه گرایی ارائه شود مجموع داده های اطلاعاتی مورد استفاده و تکنیک ترکیب آنها در پایان این فصل به طور کامل تشریح شده ودر نهایت مجموع نقشه هایی که از ترکیب وتلفیق این لایه های اطلاعاتی حاصل شده اند در پایان بخش به نمایش درآمده اند . و در بخش پایانی نیز ضمن ارائه نتیجه گیری نهایی از کاربرد تئوریک وتکنیکی این نظریه، سوالات اصلی پژوهش پاسخ داده خواهند شد .
به لحاظ روش شناختی، تحقیق حاضر بر پایه رویکردهای مطالعه اسنادی و ناحیه بندی کارتوگرافیک انجام شده است. با توجه به ناشناخته بودن تئوری زیست منطقه گرایی در کشور ما به منظور شناخت کامل این نظریه و فاکتورهای موثر بر تعریف زیست منطقه در الگوی موردنظر و مقایسه پایه نظری این تئوری، با آنچه در رویکرد های جاری نظام تقسیماتی ومنطقه بندی ایران صورت پذیرفته از منابع علمی- از جمله کتب، مقالات علمی و طرح های پژوهشی- استفاده شده است. همچنین در بخش کاربردی تحقیق و به منظور امکان سنجی کاربردی این نظریه در تعیین مناطق و تعیین حدود زیست منطقه در محدوده مورد مطالعه از روش های هم پوشانی لایه های اطلاعاتی استفاده شده است. در این راستا نرم افزار GIS به عنوان مناسب ترین ابزاری که به طور همزمان نمایش گرافیکی و تحلیل داده های ورودی را امکان پذیر می نمود، مورد استفاده قرار گرفت.از مهمترین دستورات کاربردی نرم افزار فوق که امکان ریز پهنه بندی منطقه مبتنی بر اصل همگنی نقاط وسپس تعیین پهنه های مورد نظر براساس اصل مجاورت را امکان پذیر می نمود دستور Combine و Overlayبود که به عنوان تکنیک های همپوشانی متناسب با هدف این مطالعه انتخاب گردید .
1-2.طرح مسئله
تمدن انسانی بخشی از جهان طبیعی است. درطول زمان و وابسته به حفاظت از طبیعت برای تداوم خویش. ارتباط متقابل بین انسان وطبیعت در طی زمان ویژگی خاصی به هر منطقه بخشیده به طوریکه آن را متمایز از سایرنقاط کرده است از این رو به منظور حفظ ویژگی های خاص هرنقطه ، شناخت و درک عمیق از سامانه های طبیعی آنجا ضروری است .
دستاورد ورود جوامع به عصراطلاعات گسسته شدن پیوندهای دیرین انسان با محیط پیرامونش بوده است و آنچه در گذشته پیوند جوامع را به یکدیگر و به طبیعت پیرامون سبب می شده ، جای خود را به عناصر تازه ای داد که محصول جوامع صنعتی بودند. ایجاد مناطق یکنواخت بدون همخوانی بانیازهای زیستی ساکنانشان که تعاملات گذشته جوامع با محیط پیرامون را به فراموشی سپرده اند محصول روابط جدید جهانی است. پذیرفتن این اصل که تنها راه ادامه زندگی برروی این کره خاکی تجدید نظر در رویه ای است که تاکنون پیموده ایم مستلزم تعریف دوباره ای از رابطه انسان با طبیعت مادر خواهد بود.
در سرزمین پهناور ایران نیز وجود قومیت ها، منابع و اقلیم های متفاوت، نشان از این دارد که توسعه منطقه ای نه تنها یکسان رخ نخواهد داد که فرایندهای منجربه توسعه نیز متفاوت خواهند بود. این تفاوت در فرایندها می بایست نشـأت گرفته از تفاوت های هر منطقه و یکپارچگی پهنه های متفاوت باشد. مهمترین مولفه های این یکپارچه سازی برای هرواحد متفاوت اجتماع، محیط طبیعی و اقتصاد (رابطه بین اجتماع ومحیط طبیعی) می باشند. پژوهش حاضر در پی یافتن این پهنه های فضایی است که بهترین قلمرو این یکپارچگی می باشند.
در طول زمان و بنا به اهداف گوناگون در ازای پهنه های گفته شده تقسیمات منطقه ای مختلفی مختلفی در کشور صورت گرفته است که، از مهمترین آنها تقسیم کشور به مناطق اداری تحت عنوان”تقسیمات کشوری” می باشد که با هدف عمده “تسهیل در اعمال حاکمیت دولت” از یکسو و”انتظام فعالیت های بخشی” ازسوی دیگر انجام شده ودر پی آن سطحی از یکپارچگی بنابر قدرت فائقه از بالا برقرار می شود. اما چنانچه آغاز توسعه را فرایندی مردمی – محلی بینگاریم تعیین واحدها یا پهنه های گفته شده مبنای متفاوتی برای یکپارچگی خواهند داشت که هدف عمده آن توسعه اجتماعات محلی درهمیاری منطقه ایست .
در دهه های اخیر نظام حکومتی متمرکز و تقسیمات استانی برخاسته از آن به عنوان عامل اصلی یا حداقل یکی از منابع اصلی کمتر توسعه یافتگی ایران مورد حمله تئوریک واقع شده است .این هجوم ها از یک سو مبتنی بر تقاضاهای فشرده ومستمر برخی شهرستان ها ونمایندگان آنها برای ایجاد اصلاح بوده واز سوی دیگر دربرگیرنده چالشهای متعددی است که به دلایل گوناگون در برابر تقسیمات استانی وسیستم تمرکز گرا ایجاد شده است.واقع مطلب آن است که حداقل از سال 1345،منطق تقسیمات کشوری،عمدتا از مناسبات قدرت(جغرافیای قدرت)نشات گرفته است؛ گاه بحران های بزرگ شهری منطقه ای(جغرافیای حمایت) نیز به یاری این مناسبات شتافته وموجب تغییراتی در آن شده اند.مکانیزم تبدیل شدن اردبیل به استان،آشوب خودجوش وخونین مردم قزوین وپایکوبی مردم استان گلستان،تنها نمایانگر بخشی از روند مکانیزم جغرافیای قدرت و حمایت بوده است.1
«الگوی تقسیمات کشوری ایران وتعیین محدوده های داخلی عمدتا متاثر از عوامل جغرافیایی وتاریخی مانند عوامل توپوگرافی،فاصله و دسترسی،وسعت اقلیم،ساختار انسانی وقومی،تهدیدات بیرونی سنت تاریخی،فئودالیزم،اعمال نفوذ سیاسی،بیشترین سهم رادر تعیین واحدها ومحدوده بندی آنها به عهده داشته است.الگوی تقسیمات کشوری وسازمان سیاسی فضا در ایران کنونی مطلوب نبوده وپاسخگوی نیازهای سکنه واداره بهینه کشور نمی باشد وتجدید نظر اساسی در قانون تقسیمات کشوری والگوی سازمان دهی سیاسی فضا را طلب می کند.»(حافظ نیا،284:1381)
گرایش مسلط در الگوی تقسیماتی موجود،به سمت پارامتر جمعیت بوده است که گاهی اوقات با عامل سیاسی همراه شده است،اعم از نیروها وفشارهای سیاسی(جغرافیای قدرت و حمایت مدعی تقسیمات بیشتر وجزئی تر وارتقای سطوح).این عوامل به همراه برخی ملاحظات ژئوپولیتیک وامنیتی باعث پدیدار شدن الگوی نامتوازن تقسیمات کشوری در ایران شده است.با توجه به اهمیت موضوع وتاثیر آن درکلیه برنامه ریزی های دولت،ناگزیر از تحقیقات جامع و کارشناسانه درباره آن ودستیابی به نتایج علمی وسپس الگودهی وتقسیم بندی علمی وهمه جانبه کشور خواهیم بود .2
بنا برآنچه در بالا توضیح داده شد،آنچه به عنوان مهمترین مسئله پژوهش حاضر مورد بحث قرارگرفته، ناپایداری در رابطه انسان با نظام های طبیعی پیرامون است، این امر بازگشت به تعادل در رابطه بین انسان و نظام های پیش شرط حیات را یادآور می شود. شرایط جغرافیایی پیچیده و متنوع ایران این مسئله را به گونه ای مهمتر و شکننده تر مطرح می سازد، واضح است که تغییراتی که امروزه در مناطق ومرزبندی آنها به وجود آمده ارتباطات اکولوژیک شهر ومنطقه پیرامونش را که در گذشته های دور این سرزمین در پیوندی تنگاتنگ با یکدیگر به سر می بردند بر هم زده است که نتیجه آن از بین رفتن مقیاس های طبیعی وانسانی در مرزبندی مناطق بوده است. پژوهش فوق برای پاسخ به برخی نابسامانی های کنونی تلاش دارد تا با نگرشی جدید به اقتصاد، جمعیت، فرهنگ و محیط زیست‏ بپردازد وبا توجه به ناکارامدی کنونی برخی قلمرو ها یکی از راه های تحقق این امر را باز تعریف مفهوم منطقه در نظام منطقه بندی کشور برای توسعه می داند که در این ارتباط شاید لازم باشد برخی عناصر منطقه‏بندی و تعیین قلمروهای اداری یا استانی‏ نیز تغییر کنند .
در راستای هدف مطرح شده و درتحول به سمت مطالعات منطقه ای- محلی به منظور شناخت بهترقابلیت های مناطق وبه کارگیری آنها درتوسعه منطقه ای و در راستای بحث توسعه با الویت پایداری نگرش جدیدی تحت عنوان Bioregionalism مطرح می شود که رویکرد جدیدی به اتفاقات توسعه منطقه ای خواهد بود. آنچه به عنوان قضیه اصلی زیست منطقه گرایی معرفی می شود این است که موجودات انسانی به عنوان انواعی در ارتباط متقابل با سایر موجودات در نظر گرفته می شود که در تعامل با محیط پیرامونشان قرار دارند ودر مقابل تمام آنچه در تقسیمات گذشته مهم تلقی شده است مشخصات طبیعی هرسرزمین است که باید مورد توجه قرار گیرد. تاکید دوباره این نظریه بر مکان ومحیط زیست در واکنش به از هم پاشیدگی ارتباطات اکولوژیکی است که نمود ظاهری آن غفلت از جهان طبیعی و بیگانگی نسبت به فرهنگ های بومی بوده است واز این رو از دیدگاه این نظریه اصلاح الگوهای کنونی حاکم بر رفتار انسان با طبیعت امری ضروری است .
در این پژوهش زیست-منطقه3 به عنوان تجلی فضایی نظریه زیست منطقه گرایی4، و واحد مناسبی برای منطقه بندی معرفی می شود، که در آن، ارتباط بین اجتماعات انسانی وقلمرو زندگی آنها مورد توجه بوده و مبتنی بر سه محور اقتصاد ،اجتماع و فرهنگ مشترک می باشد.

1-3. اهمیت وضرورت پژوهش
بنابر آنچه در طرح مسئله این پژوهش عنوان شد تفاوت های محیطی وقومی در کشور یکی از مهمترین دلایل منطقه بندی های سرزمینی صورت گرفته تا کنون عنوان شده اند از سوی دیگر همانطور که گفته شد ارتباط متقابل بین انسان وطبیعت در طی زمان ویژگی خاصی به هر منطقه بخشیده به طوریکه آن را متمایز از سایرنقاط کرده است از این رو به منظور حفظ ویژگی های خاص هرنقطه، شناخت و درک عمیق از سامانه های طبیعی آنجا ضروری است .
تقسیمات کشوری یکی از این منطقه بندی هاست که برمبنای همین اصل وبا هدف اینکه بتواند بستر مناسبی را برای نظام برنامه ریزی کشور فراهم کند انجام پذیرفته است. وجود تضاد ودوگانگی درون واحدهای سیاسی تقسیمات کشوری گویای ناکارامدی قلمروهای تعیین شده در اداره مناطق ودر نتیجه ناکارامدی نظام تقسیمات کشوری می باشد. از این رو بسیاری از سازمان ها درراستای اهداف موردنظر خود اقدام به تعریف مناطق جدیدی کرده که در قالب نظام برنامه ریزی کشور وعمدتا برپایه معیارهایی متفاوت با نظام تقسیمات اداری می باشد هدف

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره توسعه پایدار، تقسیمات کشوری، شهرستان کاشمر، توسعه منطقه ای Next Entries پایان نامه رایگان درباره منطقه گرایی، منابع طبیعی، استان گیلان، توسعه منطقه ای