پایان نامه رایگان درباره بهداشت روان، سلامت روان

دانلود پایان نامه ارشد

که بواسطة ميزان بالاي شرکت فعال در عبادت گروهي از ديگران متمايز مي‌شوند، اين فعاليت‌هاي عبارتند از رفتارهايي همچون شوريده‌گويي108(سخن‌گفتن زيرزباني)109، جلوه‌هاي اندوه در حين گناه‌آلودگي، خوشي در زمان رستگاري، و رقص و آواز. بخش عمدة اعضاي چنين گروه‌هاي انجيلي/ پرجذبه110 را آفريقايي-کارائيبي‌ها111 تشکيل مي‌دهند. يک نمونه از اين گروه‌ها کليساي زايون اپيسکوپال متوديست آفريقايي112 است، که در اواخر قرن هجدهم در نتيجة تبيعض نژداي که اعضاي سياهپوست کليسا با آن مواجه شدند از جريان اصلي متديسم جدا شد. اين شيوة پرجذبة مسيحيت روز به روز در ميان سفيدپوستان محبوب‌تر مي‌شود، و حالت شادي ديني در ميان محافل مسيحي متعددي، احساس ارزشمندي به ‌شمار مي‌رود. در سال‌هاي اخير گروه‌هاي ديني مسيحي جديد پرجذبه‌گونه‌اي پديد آمده‌اند، و مي‌توان گفت که مسيحيت در پر و بال دادن به چنين گروه‌هايي داراي يک سنت تاريخي است (بِين‌بريج113، 1997).
جنبة روان‌شناختي مهم ديگر مسيحيت به عقايد جزمي که در خصوص گناه وجود دارد مربوط مي‌شود. در اين نگاه گناه نتيجة سوء استفاده از آزادي بشري است. خودسري يعني برخوردار بودن و لذت بردن، متوجه خود و امور اين‌جهاني بودن و روي‌گرداني از خدا. رنج نتيجة گناه است. رستگاري عبارت‌ است از بخشايش، رفع گناه و آثار آن به‌وسيلة يک يا چندين توبه، آمرزش، اعتراف، عفو و گذشت. (داج، آرميتيج و کَش114، 1964؛ سالمن115، 1965؛ الياده116، 1985). گرچه رنج به خوديِ خود هدفِ مطلوبي تلقي نمي‌شود، آن را راه رسيدن به شروع مجدد و زندگي ديگر مي‌دانند. از اين‌رو خطا و گذشت فرايندهاي مهم روان‌شناسي مسيحي هستند.
سنت نيرومند ديگري در مسيحيت که اهميت روان‌شناختي قابل توجهي دارد، عرفان است. رودولف اُتو117(1917)، از پيشگامان روان‌شناسي دين، به نحو القاء کننده‌اي عرفان را تجربة هيبت‌انگيز و حيرت‌زاي امر مينوي مي‌داند. تجربة عرفاني موضوع رساله‌ها و اشعار فراوان قديسان و عارفان مسيحي بوده است (وولف، 1997). شکوه و جذبه در سنت عرفاني مسيحي حالات ارزشمندي هستند.
برخي از پيشگامان روان پزشکي جديد و روان‌درمان انساني شديداً تحت تأثير مسيحيت بودند، مثلاً تيوک118، که يک کويکر119 بود. خودِ روان‌شناسي دين در بافت فرهنگ مسيحي (عموماً پروتستان) پرورش پيدا کرد. شخصيت‌هاي مهم و تأثيرگذار در روان‌شناسي دين که به شدت تحت تأثير پيشينة مسيحيشان بودند عبارتند از: ويليام جميز120 (1902)، گوردون آلپورت121 (1950)، و سي.جي. يونگ122 (1958). مورمون‌ها123 (قديسان روزپاياني) علاقة زيادي به گسترش روان‌شناسي دين پيدا کرده‌اند. بارلو و برجين124 (1998) گفته‌اند مي‌شود چند آسيب‌شناس رواني را با استفاده از شيوة زندگي و عقايد مورمون‌ها پرورش داد؛ شيوه‌ها و عقايدي همچون عضويت در يک گروه اقليت، بي‌اعتمادي به داروهاي سنتي، اقتدارگرايي، و روح‌باوري خرافي125. ارتداد نيز ممکن است مشکلاتي در خصوص سازگاري در انسان به بار آورد. با اين وجود آن‌ها به جاي آن مي‌گويند عقايد و شيوة زندگي مورموني ممکن است به سلامت رواني کمک کند. چه بسا بسياري از اين اظهار نظرات در مورد گروه‌هاي مسيحي ديگر نيز صدق کند.
آيين هندو
آيين هندو دين هندوستان است، و در وسيع‌ترين معناي خود مي‌توان گفت اکثر جمعيت بالغ بر 500 ميليون نفري هند، هندو هستند. همچنين تعدادي از هندوها در مناطق مختلفي در خاور دور، و کشورهاي زياد ديگري که هندي‌ها در آن سکونت گزيده‌اند، پراکنده شده‌اند.
آيين هندو از اديان اولية شبه قارة هند به‌وجود آمد،‌ و انواع زيادي دارد. آيين هندو يک دين تکثرگراست که محدودة گسترده‌اي از عقايد و اعمال را برمي‌تابد. خصوصيات عمدة آن عبارت است از چند‌خدايي126، که در بردارندة يکتاپرستي بنياديني است که در آن ايزدان کوچکتر ابعاد فرعي يک خدا هستند. اين اصل بي‌کران (خدا) دقيقاً يگانه حقيقت، و دليل و هدف غايي است. در آيين هندو به لحاظ ديني يک نظام طبقاتي سختگيرانه‌اي وجود دارد، که گفته مي‌شود امروزه هرچه بيشتر بر انعطاف آن افزوده مي‌شود.
عبادت ديني (پوجا127) در عبادتگاهي در منزل، و معمولاً توسط زنان، انجام مي‌شود. نيايش مداوم، روزه‌داري، انديشه و کردار نيک، زيارت و احترام قائل شدن براي سالخوردگان همگي ابعاد تکاليف ديني يک هندوي متدين را تشکليل مي‌دهد (جوساني128، 1998). تناسخ ارواح و تجسد جنبه‌هاي پر اهميت اعتقاد هندويي است. هدف غايي، بي‌کرانگي (خدا) است، و کرمه129 (تولد ديگر) مانع نيل به اين هدف است؛ پس از مرگ و اقامت در بهشت يا جهنم، روح در قالب فيزيکي ديگري که بواسطة اعمال صورت گرفته در تجسد قبلي تعيين شده، تولد دوباره مي‌يابد. اين فرآيند تولدِ دوباره (سمساره130) به‌طور بالقوه فرآيندي بي‌پايان تلقي مي‌شود، و به هيچ وجه پيش‌برنده نيست. بد اقبالي‌ها جنبه‌اي از کرمه به حساب مي‌آيند. مارگه131 – رهايي – ممکن است فرد را از کرمه نجات دهد. اقسام مختلفي از مارگه، متناسب با انواع متنوع افراد، وجود دارد. انواع اصلي مارگه عبارتند از تکليف، شناخت و پايبندي.
احتمالاً چشمگيرترين ويژگي‌هاي آيين هندو که مورد توجه روان‌شناس باشد عبارتند از:
* نوع نگرش نسبت به بد اقبالي، که ممکن است در ديد مشاهده‌گراني از فرهنگ‌هاي ديگر خويشتن‌دارانه، صبورانه و حاکي از تسليم به نظر برسد.
* درمان بيماري رواني. در جوامع روستايي، که اکثر (80 درصد) جمعيت هند را در خود جاي داده، تحمل افراد نسبت به رفتارهاي غيرعادي بسيار زياد است. درآنجا شخصي که به بيماري رواني مبتلا شود را نزد فرد شفا دهنده‌اي در منطقه خواهند برد، و سنت و متون مقدس هندويي محدودة وسيعي از مداخلات درماني ممکن را در اختيار قرار مي‌دهد (بوگرا132، 1996). اگر چنين درماني سودمند واقع نشد، اين وظيفة خانواده است که شخص را تحمل کنند. طبق مشاهدات کرايساتي133(1990) بهره‌گيري از روان‌پزشکي غربي بسيار نادر است. کمپيون134 و بوگرا (1998) برخي از نظام‌هاي اعتقادي و اعمالي که شفادهندگان در هند مورد استفاده قرار مي‌دهند را تشريح کردند. بيماري‌هاي رواني ممکن است از استرس، يا “چشم زخم”(حسادت، سوء نيت از جانب ديگران)، تصاحب روح، يا پيامدهاي زندگي پيشين ناشي شوند. معالجات شامل نيايش، گياه‌درماني و عطردرماني، و موسيقي مي‌شود.
اسلام
جمعيت مسلمانان سيصد و پنجاه ميليون نفر است135 که اکثريت آن‌‌ها سني‌اند. دستة ديگري که در اسلام وجود دارد و حائز اهميت است شيعه نام دارد، و گروه سوم خوارج136 ناميده مي‌شوند که کوچکتر بوده و عمدتاً در آفريقاي شمالي متمرکزند. اسلام از خاور ميانه آغاز شد و همچنان دين غالب آن منطقه است، اما تعداد قابل توجهي از مسلمانان در شبه‌قارة هند و برخي از کشورهاي خاور دور ساکنند، و گفته مي‌شود اقليت‌هاي اسلامي در بسياري از کشورهاي توسعه‌يافته در حال افزايش‌اند. در بريتانيا، اسلام به لحاظ تعداد پرجمعيت‌ترين دين غير مسيحي به شمار مي‌رود (کلارک137، 1988).
اسلام دين توحيدي است‌ و بنابراين بر حسب تعريف خود، اعتقاد به خدا در آن يک اصل بنيادي است. در زبان عربي کلمة اسلام به معناي تسليم ارادة خدا شدن است. محور تکاليف ديني مشخص است (ارکان پنج‌گانه اسلام؛ حسين138، 1998)، که ذکر آن کمابيش ساده است. اين تکاليف عبارتند از اعتقاد به خدا و پيامبران، نماز، بخشيدن بخشي از اموال، روزه‌داري در ماه رمضان، و حج. گفته مي‌شود اسلام که دين جديدي است با پيامبر (ص) آغاز شد، که او را ادامة سلسة پيامبراني مي‌دانند که با آدم،‌ اولين بشر، به‌ وجود آمد.
ويژگي‌ اساسي ديدگاه اسلام در مورد گناه اين است که گناه مستلزم نسيان توحيد است. در اين نگاه منشأ گناه غرور و خودبسندگي است. همچنين طبق اين ديدگاه عقل در انتخاب راه صحيح نقش مهمي ايفا مي‌کند.
اسلام در علاقه‌مندي به بهداشت رواني داراي يک سنت ديرينه است. قديمي‌ترين نهادهاي روان‌پزشکي ثبت‌شده – که بيش از هزار سال پيش ايجاد شدند – در کشورهاي اسلامي قرار داشتند. بيماران رواني مبتلايان به بلاي الهي به شمار مي‌روند. در دهه‌هاي گذشته آثار چندي دربارة جنبه‌هاي روان‌شناختي اسلام منتشر شده است (العزايم و هدايت – ديبا139، 1994؛گلز140، 1996؛ کوز141، 1996الف، 1996ب؛ هدايت – ديبا، 1997). خصوصيت برخي از اين آثار اين است که بر مزاياي روان‌شناختي آداب و مناسک اسلامي تأکيد کرده‌اند: “… در آموزه‌هاي اسلام دربارة حمايت از خانواده،‌ طلاق و چند همسري، اهميت دادن به آسايش والدين و افراد مسن، و مهم شمردن تعليم و کار سخن به ميان آمده است. همچنين خودکشي، انحرافات جنسي، جنايت و تبعيض نژادي منع شده است … مسلمانان مي‌توانند با پيروي از اين آموزه‌ها از يک زندگي سالم و متناسب برخوردار شوند” (العزايم و هدايت – ديبا، 1997). مسلمانان مي‌گويند خواندن نماز به طور مرتب به لحاظ روان‌شناختي براي آن‌ها سودمند است(سينيرلا142 و لوونتال، 1999)، و ترجيح مي‌دهند براي فروکاستن از فشارهاي رواني، نماز و ديگر شيو‌ه‌هاي ديني را بيازمايند (حسين143، 1998).
اسماعيل144 (1996) گفته است که “اسلام بينشي نسبت به جامعه، خود و خود- شکوفايي145 به انسان عرضه مي‌کند که با … فلسفة غالب کنوني در غرب تفاوت دارد”. اسماعيل بر اهميت نسبي جامعه و علقه‌هاي گروهي در زندگي اسلامي تأکيد مي‌ورزد.
يهوديت
يهوديت که در ميان اديان بزرگ تعداد پيروانش از همه کمتر است، در گسترش مسيحيت و اسلام که هم به لحاظ سياسي و هم از حيث تعداد پيروان سنت‌هاي قدرتمندي هستند، تأثيرات مهمي داشته است. ده تا دوازده ميليون يهودي در سرتاسر جهان وجود دارد، که اکثر آن‌ها در اسرائيل، ايالات متحده و اتحاد جماهير شوروي سابق زندگي مي‌کنند؛‌ و جماعات کوچکتري از آن‌ها در کشورهاي متعدد ديگر به سر مي‌بردند.
يهوديت کهن‌ترين دين توحيدي است. بنا به تعريفي که از خود ارائه مي‌دهد ، اصل اساسي در آن اعتقاد به خداي واحد است. يهوديان صاحبان اين اعتقاد به حساب مي‌آيند. آن‌ها ملزمند به تعداد زيادي از احکام ديني مختلف، که کما بيش بر کليت شيوة زندگي تأثيرگذار هستند، عمل کنند. رژيم غذايي، رفتار جنسي، کار، اخلاق تجارت، و عبادت از مواردي هستند که قانون دين در مورد آن‌ها به اجرا درمي‌آيد. گروه‌هاي مختلف يهودي ممکن است در ميزان به‌جاي آوردن اعمال،‌ و دارا بودن رسوم خاص با يکديگر تفاوت‌هايي داشته باشند. يهودي کسي است که مادرش يهودي بوده باشد، يا طبق قانون يهودي به اين دين گرويده باشد. يهوديت از اين حيث که در آن به‌طور کلي تشويق به نوديني وجود ندارد، در ميان اديان ديگر منحصر به فرد است. نوديني براي ترقي انسان ضروري به شمار نمي‌آيد. طبق اظهار آن‌ها، غيريهوديان اگر به يگانگي خدا ايمان داشته‌ باشند و بت‌پرستي نکنند، منصف باشند، در مسائل جنسي پاکدامن باشند، و از بدرفتاري و دزدي اجتناب کنند، انسان‌هاي درستکاري به شمار مي‌آيند و در حيات اخروي خود سزاوار زندگي بهشتي هستند.
در سال‌هاي اخير جامعة يهوديان جهان با کشور‌هاي عربي و کمونيستي وارد نزاع شده، و مشکلات عرفي‌سازي146 آن را احاطه کرده است. با اين وجود، در برخي مناطق نشانه‌هايي از اشتياق ديني، و تعلق خاطر قوي و گسترده به تاريخ و سنت يهودي وجود دارد.
کسب دانش ديني در سنت يهودي امر ارزشمندي است. متون يهودي گسترة وسيعي دارد، که محدودة آن از تورات [ پنج کتابِ اولِ عهد عتيق]، سراسرِ تَلمود147 و متون حقوقي ديگر، تا آثار قبالايي148 و عرفاني گسترده است. غالب اين منابع حاوي مطالبي هستند که از جذابيت روان‌شناختي و روان‌پزشکي برخوردار است.
بد اقبالي هشداري است براي فرد تا خود را اصلاح کند، و براي او به منزلة آزمون الاهي است؛ اين مسئله همچنين به منزلة طرح فراگير الاهي است که در آن همه چيز براي رسيدن به غايتِ خير در نظر گرفته شده است. در انديشة عرفاني يهودي بد اقبالي به منزلة فرآيندي به شمار مي‌آيد که مستلزم اعتقاد به تناسخ است که طي آن اشتباهاتِ تجسدهاي قبلي اصلاح مي‌شوند – اين فرآيند اصلاح به کمال مسيحايي نائل

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره کتاب مقدس، سلسله مراتب، سلامت روان Next Entries پایان نامه رایگان درباره بهداشت روان، مواد مخدر، جهان خارج