پایان نامه رایگان درباره بهبود مستمر، حمل و نقل

دانلود پایان نامه ارشد

بهره وري
معمولا سه ديدگاه به شرح زير درباره بهره وري مطرح است:
الف- تعريف بهره وري از ديدگاه سيستمي: بهره وري از ديدگاه سيستمي طبيعت پيچيده تري داشته و در كل سيستم مطرح مي گردد. بهره وري عبارتست از نسبت بين خروجيهاي يك سيستم به وروديهاي آن.
P = =

اين تعريف در سيستمهاي مختلف اجتماعي، فرهنگي و صنعتي كاربرد دارد. صورت كسر كه خروجيهاي سيستم هستند مي تواند به شكل فيزيكي (حجم محصول، تعداد افراد فارغ التحصيل و … ) و مخرج كسر (مقدار مواد اوليه يا ساعت كار نيروي انساني و ماشين آلات و … ) تعريف گردد و يا اينكه به شكل معيارهاي ارزش مالي يا واحد پول رايج در هر كشور اندازه گيري شود. از ديدگاه سيستمي، بهره وري در يك محيط با ويژگيهاي مختلف و متغير قرار دارد و عوامل توليد مختلف مانند نيروي كار، سرمايه، انرژي، مديريت، تكنولوژي و … بكار گرفته به عنوان وروديها به فرايند توليد وارد مي گردند و بصورت خروجيهايي مانند كالاهاي ساخته شده و خدمات از اين فرايند بيرون مي آيند. قيمت محصول و در دسترس بودن عوامل توليد، تابع شرايط محيطي، اقتصادي، فرهنگي، تكنولوژيكي و غيره مي باشد. مسلما اگر اين سيستم توانايي تغيير و اصلاح كيفي و كمي وروديها و خروجيها را داشته باشد ميتواند بهره وريش را افزايش دهد. زماني كه سيستم داراي بازخور مجهز باشد سازمان مي تواند از پويايي و تكامل برخوردار شود.
ب- بهره وري از ديدگاه ژاپني: بهره وري در ژاپن موضوعي ملي و فراگير است و به عنوان يك رويكرد تاريخي، استراتژي بهبود بهره وري در كنار كيفيت جامع (TQC) و مديريت كيفيت جامع (TQM) مطرح مي گردد. به عقيده پروفسور ساساكي استاد دانشگاه سوكاهاي ژاپن در رشته مديريت سيستمها، بدون توجه به بهبود كيفيت و كاهش ضايعات بهره وري نمي تواند افزايش يابد. توان رقابت پذيري در بازار را با توجه به مسئله ارتقاي كيفيت مي توان بالا برد. لذا كاهش ضايعات در فرمول بهره وري وارد مي گردد.

P=
بازده ( محصول توليد شده ) =Y
نيروي كار ( ساعات كار انجام شده ) = L
شاخص بهره وري = P
ژاپني ها يك عامل ضايعات را در صورت كسر وارد كرده اند تا تاثير كيفيت بر بهره وري را مورد نظر داشته باشند كه در آن: Y= T – D
حجم كل توليد = T
ضايعات = D
كالاهاي سالم = Y
لذا هر چقدر ضايعات كمتر شود صورت كسر افزايش يافته و بهره وري نيز بالا مي رود.
پروفسور ساساكي فرمول ديگري را نيز معرفي مي كند كه به كارگر بعنوان تنها عامل كار توجه نشده و عامل مديريت را نيز وارد ساخته است:
= P
كارگر = L
مديريت = M
از ديدگاه ژاپني ها براي افزايش بهره وري به كيفيت نيروي كار، مديريت و ساختار عوامل ديگر توليد كه تشكيل دهنده قيمت تمام شده هستند، توجه مي گردد كه اين رويكرد به رويكرد تاريخي كايزن (بهبود مستمر) و كنتر كيفيت جامع مي انجامد ( طاهري، 1383، 26)1.
ج- رويكرد اقتصادي بهره وري :
از نظر اقتصادي مقدار محصول يا خروجي ، تابع عوامل سرمايه و نيروي كار فرض مي گردد يعني اگر فرض كنيم كه :
مقدار توليد = Q
سرمايه = K
نيروي كار = L
باشند، آنگاه مقدار توليد تابعي است از مقدار سرمايه و نيروي كار . ( L،K) f = Q
لذا افزايش مهارت نيروي كار و يا تغييرات تكنولژي و يا افزايش مهارت به همراه بهبود تكنولژي مي تواند موجب افزايش مقدار توليد و حركت تابع توليد به سمت بالاتر و از آنجا موجب افزايش بهره وري شود .
به طور كلي امروزه بهره وري نگرشي اقتصادي ، فني و فرهنگي نسبت به توليد است كه در آن انسان فعاليتهاي خود را هوشمندانه و خردمندانه انجام مي دهد تا بهترين نتيجه را با كمترين هزينه و در مدت زمان كمتر بدست آورد . گرچه بهره وري را بصورت كلاسيك بيشتر در امور اقتصادي تعريف كرده اند ولي مي توان مفهوم بهره وري را در همه امور زندگي روزمره تا چرخه عظيم صنعت در نظر گرفت .

3-4-2- برخي سوء برداشتها درباره مفهوم بهره وري
درباره مفهوم بهره وري گاهي اوقات تعبير اشتباهي مي شود . در ذيل به اختصار برخي از اين سوء برداشتها را ذكر خواهيم كرد :
الف) افزايش توليد ضرورتاً به معناي بهبود بهره وري نيست . محصول عبارتست از ستانده اي كه در نتيجه تركيب عوامل توليد و استفاده از آنها حاصل مي شود . توليد به معناي فرايند تبديل منابع به محصولات (كالا ها يا خدمات) است . معمولاً بر حسب مقدار يا تعداد برونداد (ستانده) در واحد زمان تعريف مي گردد . در حاليكه بهره وري كسري است كه نسبت محصولات توليدي را به نهاده هاي مصرفي نشان مي دهد . ستانده يا برونداد را مي توان بصورت واحد يا حجم يا ارزش و درونداد را مي توان بر حسب مقدار يا تعداد يا ارزش پولي آنها اندازه گيري كرد .
ب) بهبود كارايي ، ارتقاء بهره وري را تضمين نمي كند . افراد غالباً فكر مي كنند كه اگر كارايي بهبود يابد، بهره وري بيشتر خواهد شد. كارايي شرط لازم بهره وري است اما شرط كافي نيست. در واقع براي بهره ور بودن هم اثر بخشي و هم كارايي لازم است . كارايي نسبت محصول واقعي توليد شده به محصول مورد انتظار (استاندارد) است . در حالي كه اثر بخشي درجه تحقق هدفها در سازمان مي باشد.
پ) افزايش در درآمد حاصل از فروش الزاماً بهبود بهره وري را تضمين نخواهد كرد . اگر درآمد شركتي افزايش يابد به تنهايي اين افزايش به اين معنا نيست كه آن شركت از بهره وري بالا برخوردار است . ماهيتاً هر شركتي در جهان هدفهايي براي درآمد حاصل از فروش تعيين مي كند كه آنها را روزانه ، هفتگي و ماهانه مورد بحث قرار مي دهد . اما كمتر بر مقدار بهره وري نظارت مي كنند . ممكن است سازمان بدلايلي درآمدهايش (مثلاً افزايش قيمت) به علت وجود بازار انحصاري زياد شود در حالي كه بهره وريش نسبت به قبل افزايش نيافته باشد در حالي كه در آينده ميزان سود دهي آن به شدت كاهش يابد .
ت) بهره وري فقط مختص بخش صنعت نيست . بهره وري در همه بخشهاي اقتصادي اعم از صنعت ، خدمات و كشاورزي مطرح است . امروزه با پيشرفت اطلاعات و تكنولژي كامپيوتر ، ميزان متوسط بهره وري در بخش خدمات به سرعت رشد يافته است . افزايش بهره وري در سازمانهاي خدماتي يكي از مشخصه هاي پيشرفته امروزي مي باشد .
ث) افزايش بهره وري نبايد به بهاي تنزل كيفيت انجام شود . شركت ماتسوشيتاي ژاپني يكي از بزرگترين شركتهاي توليد كننده لوازم الكترونيك مصرفي در جهان است . يكي از محصولات اين شركت انواع ميكروفن مي باشد . وقتي ماتسوشيتا كيفيت خدمات و قابليت اعتماد و اطمينان ميكروفن هاي خود را به نحو قابل توجهي بهبود بخشيد، در نتيجه آن بهره وري نيروي كار شركت 25 درصد افزايش يافت و هزينه نيروي كار براي هر واحد هزينه كل كاهش يافت و موجب شد قيمت فروش ميكروفن ها 27 درصد كاهش يابد . روشن است در اين شرايط بهبود كيفيت به بهاي كاهش بهره وري نبوده است بلكه در عوض با بهبود كيفيت محصول ، واقعاً بهره وري افزايش يافته است .
بنابراين وقتي درباره بهره وري و كيفيت صحبت مي كنيم . مهم است كه اين واژه ها را به جاي هم بكار نبريم يا متناقض با يكديگر ندانيم .

4-4-2- سطوح بهره وري
بهره وري داراي سطوح مختلفي است. فراگيري بهره وري، از سطح فرد تا سطح جهان مطرح شده است كه به شرح هريك مي پردازيم :
الف) بهره وري فردي: منظور از بهره وري فردي، استفاده بهينه از مجموعه استعدادها و توانائيهاي بالقوه فرد در مسير پيشرفت زندگي خود مي باشد. از ديد منافع سازماني ارتقاء بهره وري در افراد، بهبود بهره وري سازمان را به دنبال خواهد داشت. آموزش ، يادگيري و رشد نيروي انساني در سازمان و مشاركت افراد در اداره سازمان علاوه بر بهبود بهره وري فرد، موجب افزايش بهره وري در سازمان خواهد شد. به فعل درآوردن نيرو هاي بالقوه و استعدادهاي شگرف در جهت سازندگي موجب پيشرفت و بهروري فرد و هم سوئي با سازمان، و سبب بهره وري سازمان خواهد شد. يكي از دلايل افزايش بهره وري در سازمانهاي پيشتاز امروزي رشد و يادگيري در ميان كاركنان آن سازمانها مي باشد .
ب) بهره وري در خانه : ارتقاء بهره وري در خانه موجب پايين آمدن ضايعات، از بين رفتن اسراف و كيفيت بهتر زندگي در استفاده از مواهب زندگي مي شود .
ج) بهره وري در سازمان : بهبود بهره وري در سازمان نتيجه استفاده بهينه و مؤثر و كار آمد از منابع ، تقليل ضايعات، كاهش قيمت تمام شده، بهبود كيفيت، ارتقاء رضايت مشتريان، دلپذيري در محيط كار و افزايش انگيزه و علاقه كاركنان به كار بهتر بوده كه نهايتاً موجب رشد و توسعه سازمان را به دنبال خواهد داشت. به اين گونه سازمانها، اصطلاحاً سازمانهاي يادگيرنده گويند .
ت) بهره وري در سطح ملي : افزايش بهره وري تنها راه توسعه اقتصادي كشورها مي باشد كه موجب ارتقاء سطح رفاه زندگي يك ملت مي گردد . تحولات معجزه آساي رشد و توسعه اقتصادي در كوتاه مدت در برخي از كشورها منجمله ژاپن ، آلمان ، چين و تعدادي از كشورهاي شرق آسيا نتيجه افزايش بهره وري و استفاده بهينه ، كارا و اثر بخش آنها از منابع فيزيكي و انساني كشورهايشان بوده است (طاهري، 1383، 29)1 .

5-4-2- شاخصهاي ارزيابي بهره وري
شاخصهاي بهره وري غالبا براي سنجش پيشرفت و كاميابي سازمانها و تعيين نقاط قوت و ضعف آنها بكار مي روند. تجزيه و تحليل شاخصهاي بهره وري مشخص مي سازد در كجا امكان و فرصت بهبود بهره وري در سازمان وجود دارد. امروزه اندازه گيري بهره وري حتي در امور خدمات عمومي، سازمانهاي مالي و بانكها، مؤسسات حمل و نقل و شركتهاي ارتباطي، خدمات عام المنفعه نظير آب، برق و گاز، بهداشت و درمان و آموزش از اهميت زيادي برخوردار شده است. اندازه گيري بهره وري به ما كمك مي كند كه اقتصادي ترين راه استفاده از منابع را انتخاب كنيم. اندازه گيري بهره وري به تشخيص فعاليتهاي غير اقتصادي، ميزان اتلاف ضايعات، اسراف و تعيين ظرفيتهاي بلااستفاده كمك كرده و به برنامه ريزي براي تخصيص بهبنه منابع ياري مي رساند. مديران با مطالعه و بررسي شاخصهاي بهره وري در طي زمان قادر خواهند بود مشكلات و فرصتها را در سازمانهاي تحت سرپرستي خود و بمنظور بهبود بهره وري مشخص سازند. شاخص هاي بهره وري، معيارهايي هستند كه به مديران در تحليل شاخص بهره وري در طول زمان و شناخت مشكلات كمك مي كنند.
براي سنجش و ارزيابي عملكرد هر سازماني ( اعم از سازندگان كالاها يا ارائه دهندگان خدمات )، معيارها و شاخصهاي گوناگون و متفاوتي مورد استفاده قرار مي گيرند. اثربخشي، كارايي، نوآوري، انعطاف پذيري و كيفيت زندگي كاري، برخي از شاخصهايي هستند، كه از ساير معيارهاي ارزيابي عملكرد رايج تر مي باشند.
اثربخشي، با پاسخ به سؤالاتي از اين قبيل معلوم مي شود كه، آيا براي رسيدن به هدفهاي سازمان فعاليتهاي درستي را انجام مي دهيم؟
آيا مشكلات سازمان را به درستي تشخيص داده ايم و درصدد رفع آنان برآمده ايم، به طوريكه به هدفهاي سازمان در موعد مقرر دست يابيم؟ درجه دسترسي به هدفهاي از پيش تعيين شده در هر سازمان، ميزان اثربخشي را در هر سازمان نشان مي دهد (طاهري، 1389، 17)2.
كارايي، به اجراي درست كارها در سازمان مربوط مي شود . يعني تصميماتي كه با هدف كاهش هزينه ها، افزايش مقدار توليد و بهبود كيفيت محصول اتخاذ مي شوند. كارايي نسبت بازدهي به بازدهي

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره ارزش افزوده، بازار سهام، مصرف كننده، ارزش بازار Next Entries پایان نامه رایگان درباره خصوصی سازی، سودآوری، عملکرد مالی، شاخص های سودآوری