پایان نامه رایگان درباره برنامه درسی، محیط تربیتی، تعلیم و تربیت، دوره ابتدایی

دانلود پایان نامه ارشد

قائل شوند و مسئولین نیز شرایط رفاهی و خدمات بهداشتی لازم را برای آنان فراهم سازند.
– فراهم نمودن تجارب زیباشناختی برای یادگیرندگان
هر چند تجربه زیباشناختی مفهومی گسترده می باشد که شرح آن در اینجا خارج از حوصله بحث می باشد و مختصات آن در فصل دوم به تفصیل بیان شده است. در اینجا بار دیگر سخن آیزنر(2002) تکرار می گردد که تجارب زیباشناختی محدود به هنرهای زیبا نیست اگر چه هنرها آن را تأمین می کنند اما هر قالب و فرمی که تقریباً بتواند از صدا، نور،مزه و لمس کردن تجربه بوجود بیاورد می تواند تجربه زیباشناختی تولید بکند.
از این رو تدریس که این اجزا می توانند در آن وجود داشته باشند بستر تجربه زیباشناختی است و در صورت فراهم شدن تجربه زیباشناختی، لذت زیباشناختی و دانش زیباشناختی نیز در یادگیرندگان بوجود خواهد آمد و این امر یادگیری پایدار را بوجود خواهد آورد. اگر افراد در معرض این تجربیات قرار بگیرند تجربه پایدار، یادگیری مداوم، پیشروی در خط کمال و راه حیات معقول حاصل می شود(نوروزی و متقی،1388).

– توجه به همه سطوح و انواع مختلف زیبایی در هنگام بهره گیری از آنها
زیبا جویی و زیباگرایی انسان این امکان را فراهم می سازد که در تربیت می توان از زیبایی ها برای مقاصد مختلف ازجمله ایجاد انگیزه و دلچسب نمودن یادگیری بهره جست اما نکته این است که در این بهره گیری لازم است از همه سطوح و انواع زیبایی ها براساس سطح رشد یادگیرندگان و موقعیت تدریس استفاده نمود .
همانطور که در فصل دوم اشاره شد زیبایی دارای سطوح و انواعی است که کانت(به نقل از رضای الهی،1354) سه نوع زیبایی را مطرح می کند که به سه نوع لذت می انجامد:
1- قشنگی:آن سطح از زیبایی هاست که با زرق و برق خاصی همراه بوده و ظاهری فریبنده دارد فوری صورت می گیرد و فوری نیز اثر می گذارد اما اثر آن سطحی و زود گذر است با بیقراری و بی فکری همراه است و بین همه لذات وجود دارد مانند گل،جواهر،آرایش.
2- زیبایی: این سطح زیبایی به نظر کانت مختص هنر است و در برخی اوقات اعمال اخلاقی را هم شامل می شود تشخیص این نوع زیبایی با تعمق ذهنی و همچنین با آرامش و تفکر همراه است، دیر اثر می گذارد و اثر آن دیر فراموش می شود مانند امور اخلاقی .
3- عالی: بالاترین سطح زیبایی است که با مجلل و بزرگ بودن همراه است و همیشه تعجب را همراه خود دارد و کمال زیبایی هنری است مانند قصرهای عظیم، مساجد بزرگ، ساختمان سلول که با عظمت همراه بوده و انسان را به تعجب و تأمل وا می دارد. این سطح در برخی منابع تحت عنوان والا معرفی شده است که می گویند والا احساسی است که از مواجهه با چیزهای عظیم، مهیب و خارق العاده مانند آتشفشان،گردبادها و غیره به انسان دست می دهد(سوانه،1388).

سطوح زیبایی
سطوح لذت
قشنگی
لذات جسمانی
زیبایی
لذات نفسانی
عالی
لذات عالیه (والا)
از طرف دیگر در طبقه بندی های دیگری به زیبایی های صوری و معنوی اشاره شده است که می توان از آنها با توجه به سطح رشد عاطفی و عقلانی یادگیرندگان استفاده نمود. در سالهای اولیه دوره ابتدایی که دانش آموزان در مرحله تفکر عملیاتی ازنظر سطح رشد شناختی و عقلانی قرار دارند بدیهی است از زیبایی های عینی باید بهره جست اما نکته ظریف این است که می توان توجه دانش آموزان را از زیبایی های سطوح پایین به زیبایی های سطوح بالا سوق و هدایت نمود تا دانش آموزان قفل به زیبایی های محسوس یا به قول کانت قشنگی ها نباشند و براساس اصل تصعید از زیبایی های محسوس گذر نموده و به سمت زیبایی های معنوی و جمال الهی هدایت شوند اما این امر خودبخود میسر نمی شود و برنامه‌ریزی و اقداماتی را از سوی معلمان می طلبد. جعفری(1369،ص119) می فرماید« زیبایی های محسوس علیرغم ارزشمندی چندان به آموزش خاصی نیاز ندارند بلکه تربیت زیباشناختی با هدف ویژه یعنی دست یابی به حیات معقول و به کمال رسیدن انسان قابل طرح است».
– فراهم نمودن موقعیت های مسئله مدار جهت شگفت زدگی،تأنی و تأمل زیباشناختی
تعجیل و شتابزدگی با تربیت سازگار نیست تجربه تربیتی با فهم و کشف همراه است و باید در جریان تعلیم و تربیت با توجه به اقتضائات آن به تأنی ، تأمل و شگفت زدگی تن داد و در مدرسه باید به دانش آموزان آموخت که تأنی در امور، برای یادگیری واجد آثار تربیتی و شرط لازم است(مهرمحمدی، 1390). دیوئی نیز می گوید در موقعیت مبهم و بغرنج هوش، ادراک، احساس، تجربه زیباشناختی، آرزوهای فرد با محیط تعامل برقرار می کنند این موقعیتها خواه عقلانی و خواه احساسی باشند موجب تجربه زیباشناسانه می شوند. ازنظر دیویی فرایند کار هنری حل مسئله کیفی است(اگر61،1966). لویی آراگون می گوید: زیبایی ظهور اعجازها و شگفتی هاست. ازنظر سورآلیستها شگفتی زیباست و شگفتی وجود ندارد مگر آنکه زیبا باشد. ارسطو نیز از اصطلاح کاتارسیس استفاده نموده و بیان می کند هنر باعث پالایش، تطهیر و آرامش در وجود انسان و مخاطب می شود و بسیاری از طرفداران فروید به این نکته پرداختند که هنر در نهایت گونه ای پالایش روان یا به قول ارسطو شکلی از کاتارسیس است. ازنظر فروید اثر هنری در مخاطب گونه ای پیش لذت بوجود می آورد نوعی رها شدن از تنشهای ذهنی و آماده شدن برای کسب لذتهای بعدی، فراشُدی که به ما امکان می دهد تا رویای روز خود را در اثر بازیابیم و به این اعتبار اثر هنری شکلی از پالایش است پیش لذت لذتی است که در حکم مقدمه لذتهای بعدی است لذتی ناکامل است اما ضروری، اثر هنری با ایجاد پیش لذت راه را می گشاید تا از ساختن رویای روز خود لذت ببریم برای مثال کشش ما برای به پایان رساندن داستان نتیجه پیش لذت است(احمدی،1384).
همانطور که قبلاً ذکر شد فراهم نمودن تجربه زیباشناختی یکی از شرایط تدریس و یادگیری مبتنی بر زیبایی شناسی و هنری می باشد که یکی از فنون فراهم نمودن این نوع تجربه ارائه موقعیت های مسئله مدار می باشد. این موقعیتها همان شرایط مورد نظر وایتهد را فراهم می نمایند که فرد در خود نیاز به دانستن را حس می کند و کنجکاوی فرد را تحریک می‌نماید و فرد را به تأمل وا می دارد که در عالم هنر به این لحظات تأمل زیباشناختی می گویند. اسبورن(1971،ص469) می گوید« در تأمل زیباشناختی فرد جذب پازل، معما، تحقیق، تماشای صحنه، داستان افسانه ای و غیره می شود و از فعالیتهایی است که به طور خاص جذاب می باشد». براین اساس معلم در تدریس می تواند موقعیتها و صحنه هایی را پیش بینی و ایجاد کند که بستر تأمل زیباشناختی باشند و مسئله محوری یکی از این فنون است.

– استفاده از فیلم، انیمیشن و سایر ابزارهای هنری چند رسانه ای در تدریس
قبلاً نیز اشاره شده که اتاق های کار هنری مملو از مواد و منابع می باشد و همین طور اشاره شد که در صورت وجود نور، صدا، مزه و لمس کردن می توان تجربه زیباشناختی بوجود آورد. ابزار های چند رسانه ای به علت درگیر نمودن حواس متعدد در یادگیری مؤثرند. آرواسمیت(1971،ص520) می گوید: «فیلم تنها رسانه نیست بلکه نوعی برنامه درسی است فیلم جزئی از فرهنگ عمومی است و می تواند برای تربیت بکار رود». همانطور که قبلاً نیز گفتیم فردت(1993) می گوید کودکان آینده به طور ویژه نیاز دارند سواد اطلاعات و تصویرهای متحرک همانند انیمیشن و تصویر لیزری را بدست آورند.
از این رو برای بهره گیری از قابلیتهای فیلم، انیمیشن و دیگر تصاویر متحرک و همچنین ترویج سواد چندرسانه ای لازم به نظر می رسد معلمان از آنها در فعالیتهای یاددهی یادگیری استفاده نمایند.
– فراهم نمودن فرصت مباحثه های انتقادی
در عالم هنر نقادی ،قضاوت زیباشناختی و قدرشناسی هنری وجود دارد و مورد تأکید قرار می گیرد اما نقد را می توان در حوزه های یادگیری دیگر مورد استفاده قرار داد. اشنر62(1971،ص433) بیان می کند« معلمان و دانش آموزان می توانند از نقد استفاده کنند نقد را می توان در کلاسهای علوم اجتماعی، زبان آموزی و غیره به کار برد نقد ابزاری برای وضوح بخشی و درک و فهم می باشد نقد همیشه در یک زمینه قرار می گیرد زمینه می تواند اهداف، ارتباطات و افراد مشغول به مباحثه باشد و زمینه تعیین می کند از چه استاندارد و معیارهای قضاوتی برای بحث انتقادی استفاده کرد معلمان دوره ابتدایی برای ترویج فعالیتهای انتقادی می توانند فرصتی فراهم نمایند که دانش آموزان به تقابل و مقایسه و تفسیر پدیده ها بپردازند».
دیوئی(1966،ص353) می گوید«از آن جا که ریشه نقد به قضاوت بر می گردد برای فهم نقد باید قضاوت را فهمید». براین اساس جهت ترویج نقد می توان قضاوت را در کلاس توسعه داد. البته مطالعات نشان می دهد که قضاوت ازجمله قضاوت زیباشناختی در کودکان دارای درجه معینی است اما موضوعی است که از طریق یادگیری و تجربه قابل توسعه است(می یر63،1966).

– ارزشگذاری به مرحله جرقه روشنگرانه و لحظه کشف بینش جدید در فرایند یاددهی یادگیری
روزاریو(1988 به نقل از فتحی واجارگاه،1386) بیان می کند که در فرایند حل مسئله جان دیویی کیفیت وابسته به مکاشفه که راگ در الگوی پنج مرحله ای تفکر از آن تحت عنوان مرحله جرقه روشنگرانه یاد می کند غائب است و این باعث می شود فرایند حل مسئله دیویی خالی از حس زیباشناختی باشد. پس لحظه تأمل و شهود که در عالم هنر وجود دارد باید در برنامه درسی مبتنی بر هنر نیز ارزشگذاری شده و معلمان فرصت هایی را تدارک ببینند که دانش آموزان لحظات زیبای «آهان گفتن»،«یافتم یافتم» و شگفتی را تجربه نمایند. و همان طور که والانس نیز ذکر می کند هنر و برنامه درسی هر دو زمانی که توجه مخاطب را جلب نمایند می توانند واکنشهای شدیدی برانگیزانند این جلب توجه در لحظه کشف بینش کاملاً نمود پیدا می کند. و همانطور که قبلاً گفتیم آیزنر از اهمیت دادن به مدت زمان لذت بردن از یک تجربه(تجربه زیباشناختی) به عنوان یکی از درسهای هنر برای تعلیم و تربیت یاد می کند.
– توجه به مسئله هنر و زیباشناسی در آرایش محیط کلاس و آموزشگاه
«مدرسه ای که هنر بخش تلفیقی زندگی آموزشگاهی می باشد کودکان می آموزند که نسبت به زیبایی در همه چیزها توجه کنند و آنها تلاش می نمایند محیط خود را زیبا بسازند آنها سنجش کار آموزشگاهی را بخاطر شایستگی هنری می پذیرند. آنها معتقدند که در همه چیزها جهت مؤثر بودن باید زیبا باشند و یاد می گیرند چگونه از طریق انتخاب لباس، سازماندهی و چیدمان کتاب ها و وسایل بازی شان زیبایی خلق کنند آنها از رنگ، سادگی خط، الگوی تیره و روشنی و اشکال که مربوط به زیبایی هستند لذت می برند»(هربرت رید،1954،ص239).
«در بعد زیباشناختی معماری آموزشگاه باید بتواند بین زندگی واقعی و مدرسه ارتباط و هماهنگی ایجاد نماید مدارس رضایتبخش ازنظر مدلسازی علیرغم برخی نقائص، استاندارد های زیباشناختی خوبی دارند اثاث و لوازم مدرسه مورد توجه معماران قرار می گیرد برخی از مدارس خوب با صندلی ها و لامپ های نامناسب معیوب می شوند که ناشی از عدم توجه تولید کنندگان و تهیه کنندگان وسایل به معماری مدرسه می باشد. در زیباسازی مدرسه حتی برخی جزئیات نیز تأثیر می گذارند جزئیاتی مانند کاربرد آویزهای پایه دار، نمایش تصاویر، مجسمه ها،لباس های کودکان و معلمان، نمایش گلها، نبود شتاب غیر ضروری. از این رو هم کارکنان مدرسه و هم دانش آموزان می توانند در خلق زیبایی آموزشگاه مشارکت کنند به شرطی که جو مدیریت آموزشگاه چنین فرصتی را به صورت بهینه فراهم سازد در یک آموزشگاه حتی الامکان باید فضاهایی از قبیل گردشگاه، آمفی تئاتر، اتاقهای ارباب رجوع، کارگاههای آزمایشگاهی، اتاقهای رفع خستگی، فروشگاه، سرویس بهداشتی مناسب، زمین بازی، فضای سبز و گل کاری و غیره وجود داشته باشد چنین فضاهایی با گرفتن عناصری از طبیعت خود را از ساختگی بودن می رهاند که طبیعی بودن محیط تربیت مورد تأکید روسو نیز بوده است و محیط تربیتی امیل به نظر می رسد یک خانه مجهز به باغ و غیره بود که محیط ویژه برای گشایش حساسیت و ادراک امیل بود»(همان منبع،صص299-298).
این موضوعات مورد تأکید هربرت رید و دیگر صاحبنظرانی مثل جعفری، آیزنر و غیره نشان از اهمیت زیبایی محیط تربیتی می

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره برنامه درسی، زیبایی شناسی، برنامه درسی تلفیقی، عوامل فرهنگی Next Entries پایان نامه رایگان درباره برنامه درسی، زیبایی شناسی، دوره ابتدایی، برنامه درسی ملی