پایان نامه رایگان درباره امام علی (ع)، پیامبر (ص)، امام حسین (ع)، اجتماعی و سیاسی

دانلود پایان نامه ارشد

امر نموده است: «قالَ علیُ لِکُلِّ رزقٍ سَبَبُ فَاَجمِلُوا فی الطَّلَبِ» (تیتمیآمدی،1366: 579)؛ روزیها دارای وسیله و سببی هستند، بنابراین، در به دست آوردن روزی، به روش خوب و پسندیده عمل کنید و نیکویی را بکار برید. در این روایت، حضرت ضمن امر به بدست آوردن روزی، جامعه را امر به پیگیری و طلب روزی از راه صحیح و درست دعوت نموده است.
در روایت دیگر، امیرالمؤمنین علی (ع) میفرماید: «إنَّکُم إلی إعرابِ الاَعمالِ اَحوَجُ مِنکُم اِلی نِهایَتِکُم» (تیتمیآمدی، 1366: ج 1، 262)، بیگمان شما به آشکار ساختن اعمال نیازمندترید تا به آشکار ساختن گفتهها (یا شما به انجامِ درست و صحیح کارها نیازمندترید تا درست و فصیح ادا کردن سخنان)
همچنین آمده است که حضرت علی (ع) فرمودند: «العَمَلُ شعارُ المومِنِ» (همان، ج 2/ 1039)؛ عمل و کار معرف انسان مؤمن است. کار و عمل انسان مُعرف اوست، لذا امام علی (ع) در این بیان آن را به عنوان شعار و معرف انسان مؤمن بیان میدارد، زیرا انسان به وسیلهی کار و تلاش خود در جامعه شناخته میشود.
در یکی از آموزههای حکیمانه امیرالمؤمنین علی (ع) چنین آمده است: «… وَ بِالعَمَلِ فِی النِّشاطِ وَ الکَسَلِ …» (محمودی، ج 1/ 66)؛ بر شما باد به کار و تلاش چه در حال نشاط و چه در حال کسالت و بیحوصلگی.
سخن فوق بیانگر این مطلب است که حضرت در تمامی موقعیتها حتی اگر انسان کسل و بی‌حوصله هم باشد نباید بیکار بماند و متناسب با آن موقعیت، باید به کار مشغول شود.
در روایت دیگری که از امیرالمؤمنین علی (ع) نقل شده است، چنین آمده است: «اِنَّما الوَرعُ التِّجرّی فِی المَکاسِب، وَ الکَفُّ عَنِ المَطالِب» (تیتمیآمدی، 1366: ج 2/ 1515)؛ همانا پارسائی، رفتن به دنبال کسبهایی است که سزاوار است و بازایستادن از طلب و درخواست از دیگران میباشد. در این روایت امام علی (ع) نسبت به کار ارزش فوقالعادهای قائل شده است و این امر را به عنوان ورع و پارسایی میداند، زیرا که این امر موجب بینیازی از دیگران میگردد.
از مجموع روایات و سخنان و توصیههای آن حضرت چنین مستفاد میگردد که آن بزرگوار، کار و تلاش و فعالیت را برای هر فردی از افراد جامعه، ضروری و مهم و سرنوشتساز میداند، به همین جهت در فرصتهای مناسب، در این زمینه، سخن و روایاتی از خود برجای گذاشته و با این سفارشها و آموزهها، ارزش و اهمیت کار را بیان میدارد تا مردم به کار و فعالیت بپردازند و جامعه از رونق اقتصادی و نشاط و شادابی برخوردار گردد و در سایهی اشتغال به کار، استقلال و سربلندی افراد و جامعه تضمین گردد.

2-1-6. نمونههایی از کار و تلاش امام علی (ع)
امیرالمؤمنین علی (ع) فقط به بیان فضایل و آثار کسب‌وکار بسنده نکردند بلکه خود از دوران نوجوانی در فرصتهای مناسب به کارهای گوناگون و مفید میپرداختند. ایشان از علاقهمندترین افراد به کار بود و از کار خسته و دل‌زده نمیشد حتی در ایام خلافتش شیوهاش را تغییر نداد و همچنان کار میکرد، زمین شخم میزد و چاه حفر میکرد و به زراعت میپرداخت (حائری، 1386: 15).
تعداد زیادی از روایات به نحوه کار و تلاش حضرت علی (ع) اشاره دارند، که در این قسمت، چند نمونه از آن را بیان می‌کنیم.
از جمله روایاتی که در مورد کار و تلاش حضرت علی (ع) میباشد، روایات ذیل است:
«کانَ امیرالمؤمنین (ع) یَخرُجُ فِی الهاجرة فی الحاجَة قَد کفیها یُریدُ اَن یراهُ الله یَتَعَبُ نَفسَه فی الطَلَبِ الحَلالِ» (طباطبایی بروجردی، 1370: ج 22/ 33)؛ امیرالمؤمنین (ع) در هوای بسیار گرم نیمهی روز برای نیازمندیهای خود از خانه بیرون میرفت و میخواست که خداوند او را ببیند که برای به دست آوردن روزی حلال خود را به زحمت میاندازد. از دیدگاه اسلام و اولیای الهی ارزش کار به سختی آن است، کارهای مشکل و سنگین انسان را سختکوش میکند و جسم و بدن او را نیرومند و قوی میگرداند، امیرالمؤمنین (ع) با عنایت به این امر کارهای مشکل و سخت را آن هم در موقعی که هوا بسیار گرم و طاقت‌فرسا، انتخاب مینماید.
در روایتی دیگر آمده است: «اِنَّه کانَ یَعمَلُ بِیَدِه وَ یُجاهِدُ فی سَبیل اللهِ … وَ لَقَد کانَ یُری وَمَعَهُ القطارُ مِن الاِبل وَعَلَیه النَّوی، فَیُقالُ: ما هذا یا اَبَالحَسَن؟ فَیَقُولُ: نَخلٌ اِنشاءالله، فَیَغرِسُها فَما یُغادر منه واحدة» (حکیمی، 1380: ج 5/ 344)؛ امیرالمونین علی (ع) اینگونه بود که با دست خود کار میکرد و در راه خدا جهاد مینمود… روزی آن حضرت را دیدند که قطاری از شتران به راه انداخته که بار آن‌ها هستهی خرما بود، گفتند: ای امیرالمؤمنین اینها چیست؟ حضرت فرمود: درختان خرما است، انشاء الله، آن حضرت همهی آن‌ها را میکاشت به طوری که حتی یکی از آن‌ها باقی نماند.
در روایت دیگر آمده است: «فِی الْحَدیثِ أنَّ عَلیّاً عَلَیه الْسَّلام آجَرَ نَفْسَهُ یَسْتَسْقِی الْماءَ کُلَّ دَلْوٍ بِتَمْرَةٍ وَ جَمَعَ الْتَّمراتِ وَ حَمَلَهُ اِلی النَّبیّ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ فَأکَلَ مِنْهُ» (طباطبایی بروجردی، 1370: ج 19/ 14). در حدیث چنین آمده است که علی (ع) خودش را اجیر نمود تا اینکه آب از چاه بکشد و برای هر دلوی، یک دانه خرما دریافت کند و آن خرماها را جمع کرده و خدمت پیامبر (ص) آورد و رسول خدا هم از آن خرماها تناول نمود.
با دقت و تأمل در این روایت نتیجه میگیریم که امیرالمؤمنین علی (ع) جهت امرار معاش و تأمین مخارج زندگی، کار میکردند، اجرت و دستمزد این کار آن‌قدر باارزش بوده که رسول خدا (ص) نیز از آن استفاده میکردند. همچنین در روایتی دیگر آمده است:
«فَأتَیْتُ رَجُلاً بِالْمدینةِ لَهُ ودیّ قَدْ غَرَسَهُ فَقُلْتُ: هَلْ أنْتَ مُعْطِیِ أسْتَسْقِیِ کُلَّ جَرّةٍ بِتَمْرَةٍ لاتُعْطِنی حَشَفَةً وَ لانَدِرةً؟ قالَ: أعطَیْکَ مِنْ غَیْرِ صَنیعٍ عِنْدیِ، فَجَعَلتُ کُلَّما إسْتَقَیْتُ جَرّةً وَضَعَ تَمْرَةً حتّی اِجْتَمَعَ قَبَضَةً مِنْ تَمْرٍ، فَقُلْتُ: هَلْ أنْتَ واهِبٌ لِی صَرّةً مِنْ کَراثٍ یَعنی قَبْضَةً؟ فَأعْطانیِ …» (حسینی فیروزآبادی، 1402: ج 3/ 11). از حضرت علی (ع) روایت شده است که آن حضرت فرمود: من پیش مردی در مدینه آمدم که باغی داشت و مشغول کاشتن نهال درخت خرما بود، به او گفتم: آیا میپذیری که من آبیاری کنم و در عوض به من در برابر هر دلوی خرمایی به عنوان اجرت بدهی؟ او نیز پذیرفت و در مقابل هر دلو آب، خرمایی به من داد تا اینکه مقداری خرما جمع شد که آن‌ها را برداشتم و خدمت پیامبر (ص) آمدم.
نکته قابل استنباط در این روایت این است که حضرت جهت تأمین مخارج زندگی شخصی خود و دیگران به کار و تلاش میپرداختند، زیرا هرگاه بخواهد نیاز خود و خانوادهاش را برطرف نماید و در این امر، از کسی درخواست ننماید، باید خود به دنبال کار رود و از دسترنجش استفاده نماید، همچنین با این روش افراد جامعه را به کار و کوشش راهنمایی میکردند.
امیرالمؤمنین (ع) با توجه به موقعیت و نیازمندیهای جامعه کار میکردند آن حضرت نسبت به کارهایی اقدام میکردند که برای مردم مفید و سودمند باشد و نیاز نیازمندان را برطرف سازد و آیندگان نیز از ثمره آن بهره ببرند.
از مجموع روایات و احادیث برمیآید، که حضرت علی (ع)، در هر موقعیت و فرصتی به کار و تلاش مفید و سودمند برای جامعه، اشتغال میورزیدند، و از این طریق هم مخارج زندگی خانوادگی خود را تأمین نموده و هم ارزش و اهمیت مادی و معنوی کار را برای افراد معرفی میکردند. ایشان با فعالیت عملی خود به نسلها یاد دادند که کار و شغل غیر از رنگ دنیوی و مادی، رنگ معنوی و عبادی نیز دارد بلکه این جنبه در اهداف کار و تلاش بیش از جنبه اول مورد توجه میباشد.

2-1-7. مناسبات کار از منظر امام علی (ع)
از کلام امام علی (ع)، دستورالعملها و قواعدی جهت تنظیم صحیح و دقیق کار و فعالیت قابل استنباط میباشد. رعایت این قواعد و شرایط، ضامن موفقیت انسان‌ها در انجام امور است. با استفاده از بیانات حضرت، برخی از این قواعد را مورد بررسی قرار میدهیم. لازم به ذکر است که شمار بیانات، روایات و احادیثی منقول از امام علی (ع) در این باب بسیار فراوان است که آوردن تمامی آن روایت از حوصله بحث خارج است، لذا در هر مورد از موارد مناسباتی کار فقط به ذکر دو روایت از آن حضرت بسنده میکنیم.
2-1-7-1. برنامهریزی و نظم در کار
نظم در کارها عامل اصلی پیشرفت در امور است، لذا حضرت علی (ع)، علاوه بر اینکه خود به این امر توجه وافری داشتند، عملاً مردم را به این امر دعوت مینمودند. اهمیت رعایت نظم و انضباط در سیره علوی به حدی است که در واپسین لحظات زندگی خود این‌گونه به امام حسن (ع) و امام حسین (ع) سفارش میکنند: «اوصیکُما وَ جَمیعِ وَلَدی وَ اَهلی وَ مَن بَلَغُهُ کَتابی بِتَقوَی الله، وَ نَظمِ اَمرِکُم، وَ صَلاحِ ذاتِ بَینَکُم» (نامه 47)؛ شما هر دو، و دیگر خاندانم و همهی آنان را که این وصیتنامه من را دریافت میکنند، به تقوای الهی، نظم در جریان زندگی و ایجاد صلح و وحدت در صفوف خود توصیه میکنم.
حضرت علی (ع) در جای دیگر میفرمایند: «تَرکُ التَّقدیر فیالمَعیشَة یُورثُ الفَقرَ» (طباطبایی بروجردی، 1370: ج 22/ 71)؛ نداشتن برنامهریزی و نظم در زندگی موجب فقر و نیاز است. امیرالمؤمنین (ع) در این روایت به نکتهی سرنوشتسازی اشاره نموده است که عدم رعایت نظم و نداشتن برنامهریزی، موجب فقر و بدبختی انسان خواهد شد.
آن حضرت در تمام مراحل و ابعاد زندگی فردی و اجتماعی و سیاسی خود هم دارای برنامه کامل و حساب‌شده بودند و هم از مدیریتی کاملاً شایسته برخوردار. حضرت میفرمایند: «فی کُلِ وَقتِ عَمَل» هر وقتی اقتضای کاری را دارد (حکیمی، 1388: ج 5 / 295). در این بیان کوتاه و پرمعنی امام (ع) مسئله برنامهریزی در کار را مورد توجه قرار داده است و مردم را به نحوه استفاده صحیح از زمان و وقت جهت انجام کارها راهنمایی فرموده است، زیرا هر بخشی از زمان اختصاص به کار مخصوص به خود را دارد که اگر این امر با برنامهریزی صحیح و مدیریت لایق انجام گیرد، افراد جامعه از نتیجه مطلوب و مفید آن کار برخوردار خواهند بود (وزارت کار و امور اجتماعی،1381: 102).
2-1-7-2. تعهد و مسئولیتپذیری در کار
تعهد و مسئولیتپذیری یکی از مسائل مهم در پیشرفت کارها محسوب می‌شود زیرا هر کاری که از پشتوانه تعهد افراد برخوردار نباشد بعید است به موفقیت نائل آید. از امام علی (ع) نقل شده است: «کُونُوا بِقَبُولِ العَمَل أَشَدَّ إِهتِماماً بِالعَمَلِ فَاِنَّهُ لایَقِلُّ عَمَلٌ مَعَ التَقوی وَ کَیفَ یَقِلُّ عَمَلٌ بِتَقَبَّلُ» (ورام، 1369: ج 1/64)؛ کار را بااهمیت بیشتر و با مسئولیت بپذیرید، زیرا هیچ کاری با پرهیزکاری کم نمی‌شود، پس چگونه با قبول کردن آن کم و کاسته شود.
در این بیان، حضرت به علت تعهد و مسئولیتپذیری اشاره نمودهاند که هرگاه کاری و عملی باتقوا همراه باشد از اجر و پاداش آن کاسته نمیگردد، پس قطعاً کار و عملی را هم که مورد پذیرش و با مسئولیتپذیری همگام گردد از اجر و پاداشش کاسته نمیگردد.
در جامع الاحادیث للشیعه آمده است: «کانَ امیرالمؤمنین (ع) یَضمَنُ القَصّار وَ الصّائِغ وَ کُلّ مَن اَخَذَ شَیئاً لِیُصلِحَهُ فَاَفسَده (طباطبایی بروجردی،1370: ج 19/52)؛ امیرالمؤمنین (ع) از لباس شوی و زرگر و از کسانی که کار بر عهده میگرفتند که آن را انجام دهند، ضمانت و تعهد میگرفت تا آن را به خوبی به انجام برساند. در این سخن، حضرت ضمانت و تعهد در کار را به عنوان پشتوانهی آن دانسته و خودشان نیز از افرادی که دارای شغل و کاری بودند تعهد و ضمانت میگرفتند تا آنان نسبت به کارشان مسئولیتپذیر باشند و کار مردم را به نحو شایسته و خوب انجام دهند.»
2-1-7-3. داشتن علم و آگاهی در کار
علم و آگاهی نقش مهم و موثری در انتخاب شغل مناسب و همچنین پیشرفت در کارها دارد، زیرا هر کاری که بدون علم و آگاهی صورت گیرد، سست‌بنیان خواهد بود؛ لذا يكى از ملاك‏ها و معيارهاى حضرت على عليه‏السلام پيرامون كار و انتخاب شغل

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره قرآن کریم، امام علی (ع)، رسول خدا (ص)، یونان باستان Next Entries پایان نامه رایگان درباره امام صادق، امام علی (ع)، کرامت انسانی، کرامت انسان