پایان نامه رایگان درباره امام علی (ع)، ماهیت کار، دوره متوسطه، برنامه درسی

دانلود پایان نامه ارشد

……………………………………………………………………………………………………… 169

فصل پنجم: بحث و نتيجه گيري
مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………….. 176
5-1. نتایج بررسی سؤالهای پژوهش ………………………………………………………………………………………… 177
5-2. بحث و نتیجه گیری کلی …………………………………………………………………………………………………… 193
5-3. پیشنهادهای پژوهش ………………………………………………………………………………………………………… 196
5-3-1. پيشنهادهاي عملي جهت كار بست يافتههای پژوهش ……………………………………………………….. 196
5-3-1. عناوین پیشنهادی برای پژوهشهای آتی …………………………………………………………………………. 198
5-4. محدودیتهای پژوهش ……………………………………………………………………………………………………. 199

فهرست منابع و مآخذ
الف) منابع فارسي …………………………………………………………………………………………………………………….. 200
ب) منابع عربی ………………………………………………………………………………………………………………………… 205
ج) منابع انگليسي ……………………………………………………………………………………………………………………. 206

فهرست جداول

شماره جدول صفحه

جدول 4-1 . مصاديق ماهیت کار از منظر امام علی (ع) در نهج‌البلاغه ………………………………………………. 97
جدول 4-2 . مؤلفه‌های ماهیت کار از منظر امام علی (ع) در نهجالبلاغه ………………………………………….. 108
جدول 4-3 . محورهاي ماهیت کار از منظر امام علی (ع) در نهج‌البلاغه ………………………………………….. 121
جدول 4-4 . محورها، مؤلفه‌ها و مصادیق ماهیت کار در کلام امام علی (ع) در نهج‌البلاغه ………………… 140
جدول 4-5 . مصادیق پیامد کار از منظر امام علی (ع) در نهجالبلاغه ………………………………………………. 149
جدول 4-6 . مؤلفه‌های پیامد کار از منظر امام علی (ع) در نهجالبلاغه …………………………………………….. 154
جدول 4-7 . محورهاي پیامد کار از منظر امام علی (ع) در نهجالبلاغه ……………………………………………. 160
جدول 4-8 . محورها، مؤلفه‌ها و مصادیق پیامد کار در کلام امام علی (ع) در نهجالبلاغه …………………… 167

فهرست نمودار

شماره نمودار صفحه
نمودار 4-1 . محورهای ماهیت کار در نهج‌البلاغه …………………………………………………………………………. 97
نمودار 4-2 . محورهای پیامد کار در نهجالبلاغه …………………………………………………………………………… 165

فصل اول
کلیات پژوهش

مقدمه
تاریخ کار و تلاش همزاد تاریخ بشری است، انسان از آغاز آفرینش تاکنون همواره با شیوههای گوناگون و به مدد ابزارهای قدیم و نوظهور، از جلوههای حیات در این جهان خاکی بهره گرفته است و با کار و فعالیت نیازهای اساسی خود را برطرف میسازد. اهمیت کار و تلاش و نقش بارز آن در بنا نهادن جامعهای آرمانی، در شمار مسلّمات کتاب و سنّت است. جستجو در متون اسلامی در این زمینه، نشان میدهد که اسلام در پرداختن به مسائل و مباحث مربوط به کار و فعالیت، از همه مذاهب و مکاتب دیگر پیشی گرفته است. روش دین و رهبران دینی این است که مردم مقصد واقعی کار و تلاش را بیابند تا بدین وسیله به هدف والا نائل گردند، زیرا زندگی سعادتمندانه انسان در سایه کار و تلاش مداوم و سازنده است و عامل اصلی شکلگیری تمدنها فعالیت دائمی و متعهدانه میباشد، بدین جهت ضرورت دارد که رهنمودها و آموزههای پیشوایان دین در این زمینه به منظور استفاده همگان، تدوین و ارائه گردد.
نهجالبلاغه یکی از منابع معتبر و غنی در اسلام است که گرهگشای مسلمانان در حل بسیاری از مسائل است. امام خمینی (ره) در مورد نهجالبلاغه میفرمایند: «بعد از قرآن، بزرگ‌ترین دستور زندگی مادی و معنوی و بالاترین کتاب رهاییبخش بشر است و دستورات معنوی و حکومتی آن بالاترین راه نجات است» (خمینی، 1380: 6)؛ لذا تحلیل آموزهها و رهنمودهای موجود در نهجالبلاغه در باب مسائل گوناگون ازجمله؛ کار میتواند راهگشای امور باشد.
کار و مسائل مربوط به آن در دوره نوجوانی از اهمیت ویژهای برخوردار است. از آنجا که جوانان پرتلاش و قدرتمندند وظیفه دستاندرکاران نظام تعلیم و تربیت بالاخص در دوره متوسطه این است که به منظور کسب روحیه کار و تلاش، نوجوانان را با چیستی کار مطلوب از منظر اسلام، اخلاقیات کار و پیامدهای ناشی از کار آشنا ساخته و در این راستا از رهنمودهای متقن دین اسلام مدد جویند. استفاده از این آموزهها در بیان اهداف برنامه درسی میتواند مثمر ثمر باشد چون اهداف رکن برنامه درسی میباشند و تمامی مراحل و عناصر برنامه‌ریزی بر مبنای آن صورت میگیرد.
این پژوهش تلاشی است برای ترسیم ماهیت و پیامدهای کار از منظر امام علی (ع) در نهجالبلاغه و چگونگی به‌کارگیری این مباحث در طراحی اهداف برنامه درسی دوره متوسطه. بر این اساس پژوهش حاضر در پی آن است که علاوه بر شناخت ماهیت و پیامد کار، نحوه به‌کارگیری این نتایج را در طراحی اهداف دوره متوسطه مورد بررسی قرار دهد.

1-1. بیان مسأله
بقای جهان بشریت و پیشرفت تمام ملتها و تکامل مادی و معنوی، همیشه در پرتو کار و تلاش بوده است و جوامعی که توجه شایانی به این امر نداشته باشند با معضلات انبوه و عمدهای مواجه میشوند.
کار میتواند به عنوان انجام وظایفی تعریف شود که متضمن صرف کوششهای فکری و جسمی بوده و با هدف تولید کالاها و خدماتی است که نیازهای انسانی را برآورده میسازد (گیدنز، 1374: 517). کار دارای نتایج متعددی در ابعاد فردی و جمعی است. در بعد فردی، انسان را از پوچی، سرگردانی، بیهدفی و بسیاری از ناراحتیهای روانی رها میکند و به او نظم و ارادهای مصمم میدهد، انسان را کاملاً آماده ساخته و با وجود یکنواختی و بیگانگی، او را شاداب و سرزنده نگاه میدارد (فیوضات، 1383: 108). در بعد اجتماعی، یك جامعه را به مرزهای توسعه و ترقی نزدیك ساخته و باعث آبادانی و رشد آن سرزمین می‌شود و ابزاری است برای اختراعات و کشفیات و استمرار آن باعث ایجاد تحول در تمدن تکنولوژیک شده است (عصیانی، 1381: 11).
با توجه به فواید و نتایج مثبت كار در اجتماع و روحیه فرد، آموزه‌های اسلام به كار و تلاش اهمیت زیادی می‌دهد. تا جایی که خداوند در قرآن کریم میفرماید: «لَیسَ لِلاِنسانِ اِلّا ما سَعی: برای انسان چیزی جز حاصل کار و تلاش او نخواهد بود» (نجم/3) و «کُلُّ نَفس بِما کَسَبَت رَهینَة: هرکس در گروه اعمال خویش است» (مدثر/38 ).
با نگرش به تاریخ ادیان الهی و سیره پیامبران و معصومین (علیهم السلام) درمییابیم که نه تنها با راهنماییها و زمینهسازیهای خود، موجب تشویق و هدایت افراد به سوی کار میشدند بلکه خود نیز عملاً وارد صحنه شده و هم دوش با دیگران کار میکردند تا بتوانند معیشت و اقتصاد خانواده را تامین کنند و جامعه را به کمال و پویایی برسانند.
وقتی سیره عملی در آثار برجای‌مانده از کار و زندگی حضرت علی (ع) را مرور میکنیم به آثاری چون بئر علی (چاه علی)، عین علی (چشمه علی) و نخلستانهای خرمایی برمیخوریم که هر یک به نمونه خود یادبودی مقدس از ایثار و کار طاقتفرسای آن حضرت است و برای پیروان ایشان، درسی از چگونگی ارزش کار و تقدس آن میباشد (درودی، 1384: 5).
در زمينه‏ىِ احترام و بزرگداشت كار و تلاش مفيد و سودمند حضرت رسول (ص)، دستى را مى‏بوسد كه از كار ورم كرده و پينه بسته است و مى‏فرمايد: این دست را خدا و پیامبر خدا دوست دارد (ابن اثیر، 1415: ج 2/ 72). با وجود چنین سخنان گهرباری بود، که حضرت امام خمینی «ره» فرمودند: «در مکتبی که پیغمبرش دست کارگر را میبوسد نیازی به مکاتب شرق و غرب ندارد» (سیدی، 1385: 114) لذا اسلام مکتبی کلی، جامع، همه‌جانبه و معتدل و حاوی همهی طرحهای جزئی و کارآمد در همه موارد است.
از غنیترین منابع اسلامی «نهجالبلاغه» میباشد که بىترديد پس از قرآن كريم گران‌قدرترین و ارزشمندترين ميراث فرهنگى اسلام است. اين كتاب پركنندهى خلأهاى عميق فكرى، اجتماعى و سياسى و پاسخگوى مسائل و مشكلات گوناگون مسلمانان و جوامع بشرى در همهى زمانها و در تمام مكانهاست (دلشادتهرانی، 1379: 2). امیرالمؤمنین علی (ع) در طی خطبهها، نامهها و حکمتهای نهجالبلاغه به صورت مستقیم و غیرمستقیم به طرح مباحث مربوط به کار، آثار کار، آداب کار، اخلاق کار، وجدان کار و… پرداختهاند. استخراج و ارائهی دیدگاههای قرآن ناطق و آشنا به ترنم وحی، که خود جانشین به حق نبوی و سرآغاز تجلیگاه امامت معصومین است به ما کمک میکند تا راه صحیح بندگی و سعادت را بپیماییم و در این وادی سریع‌تر گام نهاده و زودتر به مقصد نائل آییم.
در انديشه‏ىِ حضرت علی (ع) مى‏توان به صورت استنباطى كار را چنين بيان نمود: «تلاش و كوشش انسان‏ها براى آماده كردن زاد و توشه‏ىِ آخرت در دوران زندگى و در دنياى مادى». ایشان مى‏فرمايند: «فَعَلَيكُمْ بِالجِدِّ وَ الاْءجْتِهَادِ، وَ التَأَهُّبِ، وَ الاْستعدادِ، وَ التزَوّدِ فِى مَنْزِلِ الزادِ»؛ بر شما باد به تلاش و كوشش، آمادگى و آماده شدن و جمع‌آوری زاد و توشه‏ىِ آخرت در دوران زندگی (خطبه 230/9). همچنین تقسیم سه گانه مدیریت زندگی به «نیایش و عبادت»، «کار و تلاش» و «تفریح و لذت» در حکمت 390، نشانه‌ای است از این که در فرهنگ علوی کار به عنوان یک پایه از سه پایه زندگی سعادتمند شناخته شده، به عنوان توشه آخرت در کنار نیایش و بندگی تلقی می‌شود.
با استناد به فرمایشات امام علی (ع) کار صیقل دهنده ایمان، عامل وصول به جایگاه امن و مطمئن در آخرت، شکوفا کننده ظرفیتهای وجودی آدمی، موجب عزت و بزرگی، بینیازی از مردم، آبادانی و عمران زمین، سازندگی بشر، تکامل عقل، کنترل خشم و برقراری عدالت می‌شود.
به‌کارگیری این مباحث در طراحی اهداف برنامه درسی به خصوص دوره متوسطه از اهمیت دو چندان برخوردار است. این دوره، از لحاظ مباني فلسفي، زيستي، رواني و اجتماعي دوره مهمي است. دورهاي كه آموزش عمومي را به آموزش عالي پيوند ميدهد و گروه كثيري را براي ورود به جامعه و بازار كار مهيا ميكند؛ از اين رو هر نوع نارسايي و خلل در اين دوره مستقيماً بر عملكرد و كيفيت هر دو حلقه آموزش، عمومي و عالي تأثیر بسزايي خواهد داشت (صافي، 1380: 90).
در دوره متوسطه قسمت اعظم استعدادهاي خاص نوجوانان و جوانان بروز ميكند، قدرت يادگيري آنان به حد اعلاي خود ميرسد، كنجكاوي آنان جهت معيني مييابد و مسائل جديد زندگي نظير انتخاب رشته، انتخاب حرفه و شغل، اداره خانواده و گرايش به مرام و مسلك، ذهن آنان را به خود مشغول ميدارد و به مرحله ادرا

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره امام علی (ع)، ماهیت کار، دوره متوسطه، برنامه درسی Next Entries پایان نامه رایگان درباره قرآن کریم، امام علی (ع)، رسول خدا (ص)، یونان باستان