پایان نامه رایگان درباره امام صادق، امام علی (ع)، کرامت انسانی، کرامت انسان

دانلود پایان نامه ارشد

1366: 269)؛ کسی که کار کند قوت و نیرویش افزون میگردد. از این رو به دست آوردن سلامت جسمانی یکی دیگر از آثار تربیت کار بر روی انسان است که توسط آن انسان صاحب قوای جسمانی سالم میباشد و سستی و ناتوانی از وی دور میگردد.
2-2-1-3. استقلال و آزادی
امام علی(ع) در رابطه با کار تجارت میفرماید: «تُعْرِضُوا لِلتِّجارات، فَانَّ لَکُمْ فیها غَنی عَمّا فِی اَیدی الْنّاس» (حکیمی،1380: ج 5/ 373)؛ به کارهای تجارت بپردازید، زیرا این کار شما را از آنچه که در دست مردم است بینیاز میگرداند.
از عبدالاعلی، مولای سام روایت شده است که گفت: روزی تابستان که هوا بسیار گرم بود در یکی از راههای مدینه به امام صادق (ع) برخوردم. عرض کردم: فدایت شوم با آن وضعی که نزد خدای تعالی و قرابتی که نسبت به رسول خدا داری در مثل چنین روزی چرا خود را به زحمت میاندازی؟ فرمود: ای عبدالاعلی، به طلب رزق برخاستهام تا از کسی مثل تو بینیاز باشم (طباطبایی، 1374: ج 10/ 265).
با توجه به روایات فوق، از پیامدهای تربیتی کار این است که انسان خود را از وابستگی به دیگران رها میکند و خود نیازمندیهایش را برآورده میسازد و در این صورت است که به استقلال و آزادی دست مییابد.
2-2-1-4. خلق آثار روانی مثبت و سازنده
کار از لحاظ تربیتی، اثرات روانی بسیار مثبت و سازندهای برای فرد دارد. افرادی که کار میکنند و برای تأمین زندگی و رفاه بیشتر خود تلاش مینمایند، از نظر روانی در سلامت بالاتری به سر میبرند. کسانی که روز خود را با کارهایی که به آن‌ها محول گردیده سپری میکنند، فرصت پرداختن و فکر کردن به مسائل آزاردهنده را کمتر دارند همین امر باعث میشود که از نظر روانی سالمتر باشند. معلی بن خنیس میگوید: امام صادق (ع) متوجه شدند که من دیر به بازار میروم، به همین خاطر به من فرمودند: «اول روز به سوی سربلندی و عزت خویش برو» (حرالعاملی، 1409: ج 2، 1043).
امام صادق (ع) در حکمت لزوم کار میفرمایند: «وَلَو کُفِیَ النّاسُ ما یحتاجُونَ اِلَیهِ لَما تَهنَّوا بِالعَیشِ وَ لا وَجَدُوا لَهُ لَذّةً» (مجلسی، 1404: ج 3/86)؛ «اگر مردم هر چه را میخواستند حاضر و آماده در اختیار داشتند، زندگی برای آنها گوارا نمیشد و لذتی از زندگی نمیبردند»، ایشان در قالب مثالی میفرمایند: «آیا ندیدهای که اگر کسی میهمان گروهی شود و مدتی بماند و هر آنچه از خوراک و پوشاک و پذیرایی در اختیارش باشد، از بیکاری خسته و ملول میگردد و دلش میخواهد خودش را به چیزی مشغول سازد!؟ پس بر این قیاس کن که اگر آدمی هر چه میخواست در اختیار میداشت، به چه رنجی گرفتار میشد».
احساس سربلندی، احساس مفید بودن، احساس نشاط و شادابی، احساس زنده بودن و زندگی همه در گرو پیامدهای کار و فعالیت میباشد، که ارزش کار و اثرات تربیتی آن بر روان و سربلندی انسان از این روایت آشکار میگردد.
2-2-1-5. رشد عقلانی
یکی از پیامدهای کار فزونی و رشد عقل است، البته منظور از عقل، عقل نظری و استدلال فلسفی نیست. بلکه منظور عقل عملی و یا همان عقل معاش است. انسان با کار و کوشش، دادوستد و تعامل با مردم، به درجهای از تجربه میرسد که بدان عقل معاش یا عقل اقتصادی گویند. زین پس مردم را بهتر میشناسد، کمتر فریب میخورد، بهتر سود میبرد و در برخورد با مردم گوناگون تصمیمات پختهتر میگیرد (تقیان، 1389: 42).
معاذ بن کثیر خدمت امام صادق (ع) عرض کرد: هم اکنون من به راحتی زندگی میکنم و از ثروت کافی برخوردارم، آیا مصلحت میدانید زین پس کارها را رها سازم؟ امام صادق (ع) به او فرمودند: «اگر چنین کنی عقلت کم خواهد شد» (کلینی، 1413: ج 5/ 148). امام صادق (ع) در جای دیگر فرمودند: «اَلْتِّجارةُ تَزید فِی الْعَقْل تَرْکٌ الْتِّجارةِ یَنْقُضُ الْعَقْلَ» (همان)؛ تجارت عقل انسان را زیاد میکند و ترک آن از عقل آدمی میکاهد.
2-2-1-6. حفظ کرامت انسانی
از دیگر آثار کار و تلاش برای حفظ کرامت انسانی، رسیدن کمالات معنوی است. رسول خدا (ص) دراین‌باره میفرمایند: «نعمَ الْعَون عَلی تَقْوَی الله الغَنی» (نوری، 1408: ج 2/ 415)؛ بینیازی از دیگران (از راه‌کار و تلاش) کمک خوبی برای رسیدن به تقوای الهی است.
و در کلامی دیگر ایشان شخصی را که برای رفع نیاز دیگران کاری انجام میدهد مانند عابدی میدانند که روزها را روزه میگیرد و شب‌ها شب‌زنده‌داری می‌کند: «انَّ النَّبی عَلَیْهِ السَلام قالَ: الْسّاعی علی الْاَرمِلَةِ وَ الْمِسکین کَالْمُجاهِد فی سَبیلِ الله وَ کَالَّذی یَقُومُ اللَیلَ وَ یَصومُ النَّهار» (قزوینی، 1395: ج 2/ 724)؛ کسی که تلاش می‌کند تا نیاز زنان بیسرپرست و نیازمندان را برطرف کند مانند مجاهد در راه خداست و همانند کسی است که شب‌ها را نماز میخواند و روزها را روزه میگیرد.
2-2-2. آثار دنیوی کار در بعد اجتماعی
2-2-2-1. از بین بردن فساد و بزهکاری در جامعه و پیشرفت آن
کسالت و تنبلی در انجام امور، باعث بسیاری از مفاسد و تباهیها میشود. امیرالمؤمنین امام علی (ع) در حدیثی میفرمایند: «اگر تن دادن به شغل و کار، مایه زحمت و سختی است، بیکاری دائم نیز موجب نادرستی و فساد است» (اسلامی، 1389: 53). اگر فرد تلاشگر جامعهای مبتلا به درد تنبلی و کسالت در انجام کارها شوند، نه تنها خود را به تباهی میکشانند که تمامی افراد آن جامعه را به سمت تباهی سوق میدهند.
از نظر روانشناسان و جامعهشناسان، بیتوجهی به کار و روی آوردن به تنبلی و گرایش به بیکاری، معضل و پدیده‌ای زیان‌بار معرفی‌شده که نابهنجاریهای اجتماعی و بزهکاریها از جمله پیامدهای آن میباشد. بی‌شک انسان بیکار علاوه بر اینکه خود را در سختی و رنج قرار میدهد، خانواده و اطرافیان خود را نیز در فشار و تنگدستی میگذارد و حقوق آنان را ضایع میسازد. امام علی (ع) در حدیثی فرمودهاند: «هر که تسلیم سستی و سهل‌انگاری گردد، حق خود و دیگران را تباه میسازد» (مجلسی، 1404: ج 7، 160). جامعه زنده جامعهای است که افراد آن با تمامی شوق و علاقه به سمت انجام کارها بروند، و در راه انجام صحیح امور، کوتاهی و تنبلی نورزند. تن پروری و تنآسایی با رفاه و پیشرفت جامعه مغایرت دارد، از اینرو از اثرات تربیتی کار بر اجتماع این است که تباهی، فساد و بزهکاری از جامعه رخت بر میبندد (نجفی، 1391: 181).
2-2-2-2. مبارزه با بیکاری
دین اسلام و رهبران معصوم این دین آسمانی (ع) برای پیشگیری از بروز چنین عارضهای در جامعه اسلامی، مسلمانان را به شدت از تنبلی و تن آسایی نهی کرده و آن‌ها را به همت و تلاش در راه برآورده شدن معاش تشویق کردهاند و افراد تنپرور را به شدت نکوهش نموده و مورد مذمت قرار دادهاند؛ زیرا آن کس که در راه برآورده شدن نیازهای خود و خانواده‌اش قدم برندارد، خود را سربار بر جامعه میسازد و طعم ذلت و سرشکستگی را میچشد. اسلام با سستی و تنبلی و بیکاری، مبارزه میکند و بیکاری را عامل بدبختی و سیهروزی میداند. و شخص بیکار نه تنها خود را بدبخت میکند بلکه برای جامعه هم مضر است که با افزایش آن جامعه به سوی گمراهی و فساد حرکت میکند. از این رو یکی دیگر از پیامدهای تربیتی کار از بین بردن بیکاری و عامل پیشرفت و توسعه جامعه انسانی میباشد. حضرت علی (ع) در نامه 59 نهجالبلاغه، در نکوهش بیکاری میفرماید: « و بدان که دنیا سرای آزمایش است که هر کس ساعتی در آن فراغت یابد و دست از کار بکشد، همین ساعت بیکاری موجب حسرت و پشیمانی او در قیامت خواهد شد». همچنین حضرت در جای دیگر میفرماید: «مشغول است کسی که بهشت و جهنم پیش روی او باشد» (تیتمیآمدی، 1366: ج 1/ 408)، از این روایت این نکته استنباط میگردد که کسی که معتقد به بهشت و جهنم باشد بیکار نخواهد نشست و در فکر توشه است.
2-2-2-3. مبارزه با فقر و تنگدستی
از لحاظ تربیتی کار به انسان تشخص و برتری میبخشد و او را در جامعه فردی سربلند میگرداند و برعکس بیکاری و فقر، باعث ضعف و زبونی و سرشکستگی انسان در اجتماع میشود. فقر، زاییده بیکاری است. امام علی (ع) میفرمایند: «هنگامی که بیکاری و ناتوانی به یکدیگر برسند، نتیجه آن جز فقر و تنگدستی چیز دیگر نخواهد بود» (محمدی ری شهری، 1373: ج 8، 392).
بین بیکاری و فقر رابطهای تنگاتنگ وجود دارد و این دو آثار سوء اجتماعی بسیاری را در پی دارند که از جمله آن‌ها میتوان به فساد، بی بند و باری، اعتیاد، دزدی و… اشاره کرد. امیرالمؤمنین علی (ع) درباره آثار سوء بیکاری و تنبلی در جامعه که عامل اصلی فقر میباشد، میفرمایند: «از بیکاری و بیحوصلگی کردن بپرهیز؛ زیرا این دو کلید تمام نابسامانیها هستند» (محمدی ریشهری، 1373: ج 8، 392). با کار کردن تمام افراد جامعه است که نعمتهای الهی نصیب آن جامعه میگردد و از فقر و تنگدستی رهایی مییابند که باعث پیشرفت آن‌ها میگردد.

2-2-3. پیامدهای معنوی کار بر انسان
اعتقاد دینی، عامل بسیار مهم در ایجاد انگیزه است و چنانچه در کلام اولیای دینی آشکار میگردد، انسانهای معتقد به عالم ماوراء، کارهای بسیاری را برای نتایج آخرتی انجام میدهند. در این قسمت آنچه در کلام معصومین (ع) به صورت هدف یا اثر تربیتی کار در آخرت مطرح‌شده آورده میشود تا نشان داده شود که کار اقتصادی چگونه حلقهی واسطه بین دنیا و آخرت میشود و شخص با کار اقتصادی به آثار معنوی کار دست مییابد.
2-2-3-1. بخشیده شدن گناهان
یکی از نتایج اخروی کسب‌وکار، آمرزش گناهان است. در روایتی رسول خدا (ص) به سختیهایی که کارگران هنگام کسب‌وکار میکشند میپردازد و چنین میفرماید: «مَنْ باتَ کالّا مِنْ طَلَبِ الْحَلال باتَ مَغْفوراً لَه» (حرعاملی، 1409: ج 12/ 13)؛ کسی که شب را در حالی به صبح رساند که از کسب حلال خسته شده و در فکر کسب‌وکار حلال برای روز باشد گناهانش آمرزیده است. در روایت دیگر از آن حضرت آمده است: «وَ مِنَ الْذنوب، ذُنوبٍ لا یکفّرها اِلّا الْهَمِّ فی طَلَبِ الْمَعیشة» (فیض کاشانی، 1363: ج 3/ 149)؛ برخی از گناهان گناهانی هستند که فقط کار و تلاش و سختی کشیدن در جهت تأمین زندگی آن را از بین میبرد.
قطب راوندی در دعوات از رسول‌الله چنین نقل کرده است: «اِنَّه لِیَأتی الْرَّجُل مِنْکُم لا یَکْتُبُ عَلَیه سَیِّئة وَ ذلِکَ اِنَّه مُبتلی بِالْمَعاش» (طباطبایی بروجردی، 1370: ج 22، 35)؛ روز قیامت مردی از شما را که هیچ گناهی بر او نوشته نشده است میآورند و این به خاطر این است که در دنیا جهت کسب روزی حلال کار کرده و سختی کشیده است.
در روایتی از آن حضرت نقل شده است که آمرزش بعضی از گناهان فقط رنج و سختی در جهت کسب مخارج زندگی از بین میبرد: «عَنْ رَسولُ الله (ص) اِنَّهُ قال انَّ مِنَ الْذنوب ذُنوباً لایُکفِّرها صَلوة وَ لاصوم، قیلَ یا رسول الله فَما یُکفِّرها؟ قال: الهُموم فی طَلَبِ المعیشة» (مجلسی، 1404: ج ۱۰۳/۹)؛ از رسول خدا روایت شده است که آن حضرت فرمودند همانا در بین گناهان، گناهانی هستند که با نماز و روزه از بین نمیروند. عرض شد: یا رسول‌الله پس چه چیزی آن گناهان را پاک میکند؟ فرمودند: ناراحتیها و سختیهایی که انسان در جهت کسب مخارج زندگی میکشد.
در روایتی رسول خدا فرموده‌اند: «مَنْ اَکَلَ الْحَلال قامَ علی راسِه ملک یَسْتَغفِر لَهُ حتّی یَفرغُ من اکله» (قمی، 1414: ج 2/ 319)؛ هرکس از راه کار و کسب حلال غذا تهیه کند و بخورد فرشتهای بر بالای سر او میایستد تا وقتی که خوردنش را تمام کند از خداوند برای او طلب بخشش میکند.
2-2-3-2. در امان بودن از آتش دوزخ
در روایتی آمده است زمانی که رسول خدا از جنگ تبوک بازمی‌گشت سعد انصاری به استقبال آن حضرت رفت و ایشان با او مصافحه کرد و سپس فرمود: چه چیزی باعث زبری و پینه‌ی دست تو شده است؟ عرض کرد: ای رسول خدا، من با بیل در زمین سخت کار میکنم تا اینکه مخارج زندگی خانوادهام را تأمین کنم. رسول خدا دست او را بوسید و فرمود: این دستی است که آتش به آن نمیرسد (ابن اثیر، 1415: ج 2/ 270).
در روایتی دیگر از آن حضرت نقل شده است که فرمود: «مَن اَکَلَ مِنْ کدّ یَده نَظَرَ الله اِلَیه بِالرَّحمه ثُمَّ

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره امام علی (ع)، پیامبر (ص)، امام حسین (ع)، اجتماعی و سیاسی Next Entries پایان نامه رایگان درباره علم و فناوری، نظام آموزشی، آموزش و پرورش، برنامه درسی