پایان نامه رایگان درباره اعتبارات خرد، مناطق روستایی، بازاریابی، افزایش درآمد

دانلود پایان نامه ارشد

فقر اقتصادي در کشورهاي در حال توسعه در دهه هاي 1980 و 1990 آژانسها و سازمانهاي بزرگ اعطاءکننده وام مثل USAID- UK، بانک جهانی و صندوق بین المللی پول، به طور فزاینده اي استفاده از بنگاههاي خرد در توسعه را بعنوان برنامه محوري سیاست نئولیبرال جهت کاهش فقر اتخاذ نموده اند.
بسط و برنامه ریزي براي اعتبارات خرد بعنوان مداخله گر توسعه، بازارهاي جدید را گسترش داده و فرهنگ بازار آزاد را ارتقاء میدهد و تضمین کننده حداقل مداخله دولت می شود. کارفرمایان بنگاههایی را ایجاد میکنند که بازارهاي محلی را درگیر اقتصاد کلان نموده و آنها را فعال میسازد و بعنوان عنصر اساسی کاهش فقر در مناطق روستایی و توسعه نیافته عمل میکند. اینها همگی از سیاستهاي نئولیبرال اقتصادي بود که بوسیله فریدمن، بوئر، بانک جهانی و دولتهایی مثل ایالات متحده و انگلستان جهت تعدیل اقتصادي و اتخاذ سیاستهاي نوین در نظر گرفته می شد و اعتبارات خرد حاصل این تفکر اقتصادي است (روث31، 1997).
هر چند ارائه اعتبارات به کشاورزان کوچک از اواسط سده نوزدهم میلادي با ایجاد شرکتهاي تعاونی اعتبار از سوي فردریک رافایزن در آلمان آغاز شده و اوایل سده بیستم در برخی از کشورهاي در حال توسعه مانند هندوستان گسترش زیادي یافته است، ولی این جنبش و یا «انقلاب اعتبارات خرد» به طور جدی، با ایجاد «گرامین بانک» یا بانک دهکده در سال 1983 در بنگلادش آغاز شده و به بسیاري از کشورهاي در حال توسعه و حتی کشورهاي توسعه یافته گسترش پیدا کرده است (نجفی، 1382).
در سالهاي اخیر استفاده از اعتبارات خرد در بسیاري از کشورهاي جهان اعم از توسعه یافته و نیافته بعنوان ابزار مهم براي کاهش فقر تلقی شده است. اولین ویژگی اعتبارات خرد در کاهش فقر از آن جهت داراي اهمیت است که اولاً بطور معمول وامهاي کلان و رسمی در کشورهاي در حال توسعه به دلایل مختلف نصیب افراد فقیر نمیشود؛ ثانیاً بدلیل بالا بودن نرخ بهرة منابع مالی غیر رسمی (بازار غیر متشکل پول) و قدرتهاي انحصاري، اینگونه اعتبارات نیز در اختیار قشر فقیر جامعه قرار نمی گیرد.
فقرا از این جهت فقیرند که مبالغ کوچک براي رونق دادن به فعالیتهایشان را در اختیار ندارند و همانطور که آدام اسمیت میگوید: اگر شخصی مبلغ کوچک را در بدو امر بدست آورد میتواند مبلغ بزرگتري را هم کسب نماید، در واقع اعتبارات خرد همان شرایط بدست آوردن مبالغ اولیه را فراهم می سازد پس اعتبارات خرد می تواند فی النفسه نقش مهمی در کاهش فقر داشته باشد.
اولین ویژگی اعتبارات خرد کاهش فقر و توانمندسازي است. تحقیقاتی که در رابطه با اعتبارات خرد طی سه دهه توسط رائو32 (1980)، باردهان(1980)33، بادوري(1983)34، گات و همکاران(1992)35 در کشورهاي در حال توسعه انجام شده و همچنین تحقیقات روث(1997)36، مایوکس(1999)37، لطیفی(2002) در کشورهاي اتیوپی، کامرون، بوتسوانا در آفریقاي جنوبی و بنگلادش و هند در آسیا و آسیا جنوب شرقی انجام دادهاند اعتبارات خرد را بعنوان ابزار مهمی در کاهش فقر و توانمندسازي اقشار کمدرآمد معرفی نموده اند (حریقی، 1379).
دومین ویژگی اعتبارات خرد پرداخت وام بطور مستقیم و بدون دریافت وثیقه به تولیدکنندگان خرد و اقشار کمدرآمد است. در تحقیقاتی که سورش(1991)38 در هند انجام داده است مؤسسات اعتباري خرد اصلی ترین رقیب براي جلوگیري از فعالیت بخشمالی غیر رسمی در روستا بوده است.
بانکی(1993) به بررسی ساختار اعتبارات در مزارع بنگلادش و تأثیر روي آن بر تولید و فوکیو و هارا39 (1993) به بررسی بازار اعتبارات غیر رسمی در فیلیپین پرداخته است.
مطالعات فریمن و همکاران40 (1998) در اتیوپی و کنیا به تأثیر مثبت اعتبارات خرد و حذف بهره در تولید اشاره دارد.
چرینر و کولومبت41 (2001) در آرژانتین وضعیت مؤسسات مالی خرد و مقررات پرداخت وامهاي بدون وثیقه را بررسی می نماید. نتایج حاصله از تحقیقات بعمل آمده اثبات میکند که وجود مؤسسات مالی خرد هزینه ریسک براي پرداخت کنندگان وام را کم کرده اند و علاوه بر آن به کشاورزان کوچک و کم درآمد که امکان تهیه وثیقه را نداشته کمک نموده و از دسترسی نابرابر آنها براي دریافت وام کم بهره جلوگیري نموده اند.
سومین ویژگی اعتبارات خرد درآمدزایی و ایجاد اشتغال است. در تحقیقاتی که توسط تریپاتی و همکاران42(1994) در اوتارپرادش هند، هولم و موسلی43 (1996) در اندونزي، هند، سريلانکا، بولیوي، پیت و خاندکر (1998)44 در بنگلادش، چن و اسنودگراس45(2001) در مصر، مونتگومري و ویز46 (2005) انجام شده و همچنین تجربیاتی که در کشورهاي آسیایی و آمریکاي لاتین صورت گرفته در رابطه با نقش مثبت وامهاي اعتبارات خرد در بالا بردن میزان تولید و درآمد و همچنین افزایش اشتغال تأکید داشته اند.
چهارمین ویژگی اعتبارات خرد توانمندسازي و بهبود استاندارد زندگی است. در برخی مطالعات دسترسی به این اعتبارات حاکی از همبستگی مثبت بین اعتبارات خرد، توانمندسازي انسانی (مهار ت ها، دانش، توانایی انجام کار، بهداشت مناسب، استقلال و کنترل در تصمیم گیر ي) توانمندسازي اقتصادي (میزان درآمد، امنیت اقتصادي، پس اندازها و بدهی ها) توانمندسازي اجتماعی (ایجاد گروهها، شبکه ها، روابط مبتنی بر اعتماد، دسترسی به نهادهاي اجتماعی و برکنار ماندن از خشونت) رابطه اي مستقیم وجود دارد و این تحقیقات توسط مایوکس(1999)، روث (1997)، لطیفی (2002) به اثبات رسیده است.
کلیه مطالعات انجام شده حاکی از این است که اعتبارات خرد وضع فقرا (دهکهاي پایین جامعه) کشاورزان کوچک و زنان را بهبود بخشیده و دسترسی آنها به وام کم بهره و مستقیم را افزایشداده و ضمن اشتغال زایی و افزایش درآمد، به توانمندسازي و بهبود استاندارد زندگی براي آنها موفق بوده و دست رباخواران را از زندگی آنها کوتاه کرده است. به همین جهت خانم مارگارت رابینسون از اعتبارات خرد در اندونزي بنام «انقلاب اعتبارات خرد» که تحول عظیمی در زندگی مردم کم درآمد و روستایی ایجاد نموده است یاد می نماید.
مطالعاتی که در سالهاي اخیر توسط پارگ و پن47 ( 2001 )، دونگ و ایزومیدا48 (2002)، کابوسکی و تاونستد49 (2002) امین و همکاران ( 2002 )، گرتلر و همکاران50 ( 2003 )، پیت و همکاران51 ( 2003 ) در کشورهاي مختلف آسیایی بویژه بنگلادش، تایلند و اندونزي صورت گرفته و همچنین در کشورهاي آمریکاي لاتین عموما دًال بر موفقیت برنامه هاي اعتبارات خرد است و رشد درآمد وام گیرندگان همیشه بیش از درآمد افراد دیگر بوده است و شرکت کنندگان در اعتبارات خرد همواره از وضعیت درآمدي، دارایی و اشتغال بهتري برخوردار شده اند.
نجفی ( 2003 ) مطالعهاي پیرامون تجربه هاي جهانی و امکانات توسعه تأمین مالی خرد در ایران انجام داده است و تجربه بانک کشاورزي پیرامون «طرح ایران»، حذف وثیقه و جایگزین کردن آن با ضمانت پرداخته است. فرزین معتمد و نعمتیان ( 2004 ) مقوله تأمین مالی خرد را از زاویه بازاریابی راهبردي بررسی نموده اند. تأمین مالی خرد امروزه به عنوان خدمتی سودآور در سطح جهانی شناخته شده و سالهاست که به عنوان یک سیاست حمایتی در بانک کشاورزي ارائه میشود اما به جنبه سودآوري آن کمتر پرداخته شده است و بیان داشته که سازوکار اجرایی براي سودآور کردن خدمات با ارزشبانک ایجاد توسط یک تفکر راهبردي در بازاریابی، لازم است و ارائه خدمات تأمین مالی در توانمندسازي مشتریان هدف مؤثر واقع شده و آشنایی آنها با اصول بازاریابی را ضروري می نماید.
معظمی و رحیمی ( 2005 ) در مطالعه موردي صندوقهاي اعتبارات خرد زنان روستایی که توسط جهاد کشاورزي راهاندازي شده است به بررسی پوششو پایداري برنامههاي اعتبارات خرد در ایران پرداخته اند. نتایج بدست آمده از تحقیق حاکی از آن است که برنامههاي اعتبارات خرد سبب اشتغال پایدار گردیده و به کارایی اهمیت خاصی داده است و از مهمترین ویژگی آنها کاهش هزینه هاي بالاسري صندوق هاست. از دیگر دستاوردهاي آن افزایشدسترسی زنان کمدرآمد و سرپرست خانوار به خدمات مالی است؛ به طوري که 80 درصد از موارد مورد مطالعه در گذشته به هیچ نوع وامی دسترسی نداشتهاند و این وامها سبب کاهش فقر، افزایش درآمد و میزان دارایی زنان روستایی شده است. نتایج مطالعه چابکرو و همکاران52 (2005) نشان میدهد اعتبارات خرد براي زارعین که از سرمایههاي مالی و فیزیکی (زمین، ساختمان، دامداري، چاه عمیق و …) کافی برخوردار نیستند و صرفاً به لحاظ شرایط محیطی (مانند سکونت در روستا) یا شغل اجدادي کشاورزي به تولید در بخش کشاورزي می پردازند از اهمیت زیادي برخوردار است و اعتبارات خرد در بهبود معیشت آنها و ارزش افزوده تولیدشان نیز مؤثر است.

اعتبارات خرد، کاهش فقر و فرآیند توسعه
فقر یا نداري؛ دور افتادن نسبی از مسیر توسعه انسانی به علت عدم کفایت امکانات مادي، اجتماعی و معنوي است. بنا به تعریف فقرا عبارتند از: اشخاص، خانوارها و یا گروهی از اشخاصکه منابعشان از نظر مادي، فرهنگی و اجتماعی به اندازهاي محدود باشد که آنها را از کمترین امکانات قابل پذیرش براي زندگی محروم نموده اند و از دیگر اعضاي جامعهاي که در آن زندگی می کنند، مجزا می نماید. از مهمترین نشانه هاي فقر به ویژه فقر اقتصادي می توان به کاهش امکان دستیابی به اشتغال، بالا بودن نرخ زاد و ولد، افزایش نابرابریها، افزایش فساد، ناکافی بودن امکانات زیربنایی، کاهش قدرت خرید، گسترش بیکاري پنهان اشاره کرد فقر و نابرابري با ابعاد متنوع و آثاري که بر روي اقتصاد، سیاست و اجتماع دارد مهمترین چالش فراروي سیاستگذاران، تصمیم گیران و کارشناسان علوم اجتماعی است.
یکی از اهداف اصلی برنامه هاي اعتبارات خرد کاهش فقر و فقرزدایی است به منظور بیان ضرورت جایگاه اعتبارات خرد و کاهش فقر، ابتدا به مفهوم فقر که یک مفهومی نسبی است و بر حسب معیارهاي متفاوتی بیان می شود اشاره می شود.
مونتگومري و ویز ( 2005 ) اساساً فقر را به دو نوع دائمی و موقتی تقسیم بندي کرده و اعتقاد دارند که اصولاً نمیتوان از فقیر نوع اول که هنوز نیازهاي اساسی و اولیه اش را تأمین نکرده انتظار داشت که وامهاي کوچکی را دریافت ودر جهت امور اشتغالزایی بکار برد.
در تقسیم بندي دیگري فقر را به دو دسته فقر مطلق و فقر نسبی تقسیم می کنند و فقر مطلق عدم برخورداري از حداقل هاي مورد نیاز براي یک فرد است و فقر نسبی موجب محدودیت انتخاب بهینه براي افراد است و آنها در دایره عقب افتادگی گرفتار می شوند و نس بت به زمان و مکان تعریف می شو د. اعتبارات خرد پاسخگوي فقراي نسبی است که توان کار و تولید را دارند ولی سرمایه کافی ندارند و فقراي مطلق در زمرة گیرندگان اعتبارات خرد قرار نمی گیرند و باید به آنها کمکهاي بلاعوض داده شود.
سپسبه ضرورت جایگاه اعتبارات خرد در مناطق روستایی و وضعیت فقر در این جوامع پرداخته شود. در بسیاري از کشورها، شرایط زندگی اکثریت فقیر، بی رویه رو به وخامت بوده است به گونه اي که برخی از صاحبنظران از جمله ملور53 معتقدند که فقر اصولاً پدیدهاي روستایی است(بیگز و فارینگتول54، 1997) در بسیاري از کشورهاي در حال توسعه میزان فقر در مناطق روستایی فراگیرتر از مناطق شهري می باشد.
ایران نیز از این قاعده مستثنی نبوده و علیرغم تفاوتهاي ماهوي در ساختار اقتصاد ایران با بسیاري از کشورهاي در حال توسعه، فقر در ایران یک پدیده روستایی است.
تحولات سریع توسعه اي و جمعیتی و افزایش جمعیت شهرنشین و کاهش جمعیت روستایی از یک طرف و از سوي دیگر اقتصاد وابسته به نفت و توزیع درآمدهاي کلان غیر مالیاتی از سوي دولت به شیوه اي متمرکز و تحت تأثیر الگوي شهرنشینی اصلیترین عوامل تأثیرگذار در انباشت ثروت و ظهور پدیده فقر به شیوه نوین در ایران بوده است (عمادی، 1384).
تعاریف گوناگون پیرامون توسعه دانشمندان هر کدام وجهی را مورد توجه قرار داده اند به طوري که اقتصاددانان افزایشدرآمد سرانه را هدف میگیرند و جامعه شناسان به تکثیر و تنوع نهادها علاقه نشان می دهند و دانشمندان علوم سیاسی به افزایش میزان مشارکت و دگرگونی نهادهاي قدرت در جامعه اشاره دارند و روانشناسان به انعطاف

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره اشتغال زایی، نوع مالکیت، ایجاد اشتغال، مالکیت خصوصی Next Entries پایان نامه رایگان درباره اعتبارات خرد، بخش غیر رسمی، ایدئولوژی، نیروی کار