پایان نامه رایگان درباره استان خراسان، تقسیمات کشوری، افغانستان، خراسان شمالی

دانلود پایان نامه ارشد

:
1.مرو شاه جهان
2.بلخ وتخارستان
3.هرات وبوشنج
4.ماورالنهر
حدودا تا سال 800 هجری قمری خراسان به طور کلی برتمام ایالات اسلامی که در قسمت شرق کویرلوت تاکوههای هند واقع بوده اند اطلاق می گردید وبه این ترتیب تمام بلاد ماورالنهر را در شمال خاوری به استثنای سیستان وقهستان را در جنوب شامل می شد .
در سال 42 هجری در زمان تسخیر خراسان توسط سرداران عرب این ایالت به چهار قسمت یعنی چهار ربع تقسیم گردید، هر ربعی به نام هریک از چهار شهر بزرگی که در زمان های مختلف کرسی آن ربع یا کرسی تمام ایالت واقع گردیدند وعبارت بودند از نیشابور،مرو،هرات وبلخ .»(ثاقب حسین پور،1370)
اصطخری می نویسد : خراسان مشتمل برولایاتی است وخراسان نام اقلیم است که از ناحیه شرق به سجستان وهند محدود است واز غرب به بیابان غز و نواحی گرگان واز شمال به ماورالنهر وبلاد ترک واز جنوب به بیابان فارس وقومس چه اینکه قومس رانیز به نواحی کوهستان دیلم و جرجان ضمیمه نموده ایم وهمچنین ختل را و خوارزم را از ماورالنهر به شمار آوردیم چه اینکه شهرهای خوارزم آن طرف جیحون است .آنگاه ولایات مهم خراسان رابه ترتیب ذیل نام می برد :نیشابور،مرو،هرات ،بلخ وسپس اضافه می کند که در خراسان ولایات دیگر که از ولایات چهارگانه نامبرده نیز کوچکتر است می باشد که از آنهاست قهستان، طوس، نساء، ابیورد، سرخس، اسفزار، بوشنج، بادغیس، گنج رستاق، مرورود، جوزجان، عزج اشار، بامیان، تخارستان، زم، امل واما خوارزم چون شهر مهم آنطرف جیحون است از شمار ماورالنهر قراردادیم .109
«در سال 283هجری عمرولیس صفاری خراسان را ضمیمه سیستان کرد وبعدا در سال 287اسماعیل سامانی آن را به ماورالنهر ملحق کرد.پس از آن خراسان به قلمرو حکومتی غزنویان ،سلجوقیان،خوارزمشاهین،مغول وتیموریان درآمد. در دوران مغول ایران شامل 20 بخش گردید که خراسان نیز یکی از بخش های آن به حساب می آمد. حدود حکومتی شرق ایران در دوران صفویه خراسان بزرگ نام داشت.»(بدیعی،215:1362)
«پس از جنگ هرات در سال 1249هجری قمری خراسان به دو قسمت تجزیه شد،قسمتی که در مغرب هریررود واقع بود جزء ایران وقسمت دیگر به افغانستان ضمیمه شد ویکی از چهار ایالت ایران نام گرفت. در آن زمان ایالت خراسان در غرب هریرود واقع بود که از شمال به ماورالنهر و از غرب به عراق عجم واسترآباد محدود می شد .
خط مرزی در شرق دریای خزر وشمال خراسان در ادوار گذشته رود جیحون بود اما پس از معاهده ترکمنچای وتسلط دولت روسیه به شهرهای سمرقند، بخارا، خیوه ،خوقند،تاشکند، مرو، عشق آباد و بخشی از سرخس مرزهای خراسان به حدکنونی رسید. در دائرة المعارف مصاحب می نویسد ایالت خراسان در تشکیلات اداری اواخر دوره قاجاریه فقط کمتر از نیمی از ولایات خراسان قدیم را در برداشته است وباقی این ولایت در افغانستان کنونی وخاک شوروی واقع است.»(مدیرشانه چی،1347: 135) «تقسیمات کشوری در ایران تا قبل ازمشروطیت معنا و مفهوم خاصی نداشت پس از برقراری حکومت مشروطه براساس قوانین مصوبه نخست کشور به چهار ایالت و چندین ولایت تقسیم گردید درسال 1324هجری قمری(1285شمسی) خراسان یکی از چهار ایالت کشور بود. از آن سال تا سال 1316 هجری شمسی ایران از حیث تقسیمات سیاسی ایران به 27 قسمت که از نظر وسعت ،جمعیت ،وآب وهوا با یکدیگر متناسب نبودند تقسیم شده بود .هریک از این قسمت ها برحسب اهمیت اداری دارای حکامی بودند. والی برای ایالت،حاکم برای ولایت، نایب الحکومه برای بلوک. خراسان وسیستان یکی از بخش های 27گانه کشور بود که دارای 18ولایت و چندین بلوک به شرح زیر بود .
1.ولایت مشهد 2.ولایت سرخس 3.ولایت دره گز 4.ولایت قوچان 5. ولایت بجنورد 6.ولایت نیشابور 7.ولایت جوین 8.ولایت سبزوار 9. ولایت اسفراین 10.ولایت جام 11.ولایت باخرز وخواف 12.ولایت تربت حیدری 13.ولایت ترشیز 14. ولایت فروس وگلشن(تون وفردوس) 15.ولایت قائنات 16.ولایت شاهرود 17.ولایت سمنان ودامغان 18.ولایت سیستان.» (کیهان،1369:183)
در سال 1316 قانونی به نام قانون تقسیمات کشوری تصویب شد که مطابق این قانون تقسیمات کشوری به پنج درجه استان ،شهرستان،بخش ،دهستان و قریه درآمد که حاکم این واحدها به نام استاندار،فرماندار،بخشدار،دهدار و کدخدا نامیده می شدند که براساس همین قانون برای کشور 10 استان و49 شهرستان پیش بینی گردید .مجددا در همین سال قانونی از مجلس گذشت وخراسان یکی از استان های کشور محسوب شدوبه نام خراسان نامگذاری گردید. مرکزآن مشهد ودارای 7 شهرستان به نام های سبزوار، بیرجند،تربت حیدریه، مشهد، قوچان، بجنورد وگناباد شد.
درسال 1329 استان خراسان دارای 11 شهرستان ،45 بخشداری،و180 دهستان،45 بخشداری و180 دهستان.6413آبادی بود .که شهرستان ها عبارت بودند از 1.شهرستان بجنورد 2.شهرستان بیرجند 3.شهرستان تربت حیدریه 4.شهرستان دره گز 5.شهرستان سبزوار 6.شهرستان فردوس 7.شهرستان قوچان 8.شهرستان کاشمر 9.شهرستان گناباد 10.شهرستان مشهد 11.شهرستان نیشابور .
در نقشه تقسیمات کشوری سال1335استان خراسان دارای 12شهرستان به نامهای مشهد، قوچان، بجنورد، نیشابور، سبزوار، تربت جام، تربت حیدریه، کاشمر، گناباد، فردوس، طبس و بیرجند است .در سال 1339 براساس ماده قانونی که از تصویب مجلس گذشت مقرر شد استانها به اسامی اصلی وتاریخی خود خوانده شوند .در این زمان استان خراسان دارای 15 شهرستان و25 بخشداری شد.در ماده 12 همین قانون نیز یک نوع تقسیمات جدیدی به نام فرمانداری کل به وجود آمد که کشور شامل 14استان و6 فرمانداری کل گردید در این زمان خراسان دارای 15شهرستان و25 بخشداری شد که طی این تقسیمات در خراسان شهرستان های شیروان،اسفراین ودره گز تشکیل وبه ترکیب سال1335 اضافه شدند.
از سال 1339 تا 1354تغییراتی در محدوده بخشها وشهرستان های خراسان حاصل نشد تا اینکه براساس مصوبه هیئت وزیران بخش باخرز از شهرستان تربت جام جدا وتبدیل به فرمانداری باخرز گردید وبا مصوبه دیگری شهرستان باخرز به شهرستان تایباد تغییر نام داد ونیز شهرستان قاینات تشکیل شد که بدین ترتیب تا پایان سال 1359خراسان دارای 17 شهرستان 53بخشداری و210 دهستان گردید .
«از این زمان به بعد با مصوبه های هیات وزیران متعاقبا تغییراتی در تقسیمات داخلی استان به وجود آمد. تا اینکه بعد از مدتها بحث در مورد تقسیم خراسان بزرگ ،«درمصوبه مجلس در تاریخ 29/2/ 1383 استان خراسان به استان خراسان شمالی با مرکزیت بجنورد،خراسان رضوی با مرکزیت مشهد و خراسان جنوبی با مرکزیت بجنورد تقسیم شد.»(طرح ناحیه مشهد،1383: 42)
«محدوده استان خراسان در طول چند دهه اخیر ،علی رغم ایجاد تغییرات زیاد در تقسیمات استانی کشور (افزایش ده استان به 29 استان) برخلاف بسیاری ازاستان های کشور عملا تغییرات چندانی نداشته است وحدود کلی آن در چارچوب همان تقسیمات کشوری سال1316 باقی مانده است .به نظر می رسد که یکی از علل مهم این امر هویت تاریخی خراسان ونقش مذهبی شهر مشهد بوده است .اما در سال 1380 با جدا شدن شهرستان طبس وپیوستن آن به استان یزد ،تغییر مهمی در محدوده استان اتفاق افتاد که نقطه عطفی در این زمینه به شمار می رود. در این تحول با توجه با وسعت شهرستان طبس(حدود55000 کیلومترمربع)نزدیک به 18 درصد از مساحت کل استان کاسته شد،یعنی از حدود 303000 کیلومتر مربع به حدود 248000 کیلومتر مربع تقلیل پیدا کرد.اگرچه تغییرات در محدوده استان خراسان درطول چند دهه گذشته زیاد نبوده ولی در تقسیمات داخلی استان به طور طبیعی تغییرات متعددی صورت گرفته است،به طوریکه تعداد شهرستان های استان از 7شهرستان درسال 1310به 25شهرستان وپس از تقسیمات استانی صورت گرفته به 25شهرستان در سال 1390 افزایش یافته است .»(همان،43)
در جدول تحولات تقسیمات سیاسی واداری خراسان به طور خلاصه ارائه شده است
جدول شماره 4-1 تحولات تقسیمات اداری – سیاسی خراسان درطول تاریخ
وضعیت سیاسی اداری خراسان
دوره تاریخی
ایالت پارت یا خراسان یکی از 30 ایالت امپراطوری ایران
دوره هخامنشی
استان خراسان(خاور زمین) یکی از چهار استان اصلی(شمالی،جنوبی،غربی،شرقی)
شهرهای مهم :خوارزم بخارا سند،گرگان،زابلستان
دوره ساسانی
یکی از ایلات دولت های اسلامی بامرزهاومراکز مختلف
شهرها وولایات مهم :مرو،بلخ،هرات،نیشابور،غرنین،سبزوار،توس ومشهد
سده های میانه اسلامی
خراسان یکی از چهار والی نشین اصلی (عراق،فارس،آذربایجان،خراسان)
شهرهای مهم : مشهد،هرات،مرو و نیشابور

دوره صفوی
تجزیه خراسان بزرگ وجداشدن افغانستان وترکمنستان
تصویب قانون ایالات وولایات (خراسان یکی از چهارایالت اصلی)
شهرهای مهم : مشهد ، سبزوار،نیشابور،بیرجند،تربت حیدریه

دوره قاجار
تقسیم کشور به 10 استان در1316(خراسان استان نهم با 7شهرستان)
افزایش تعداد استان ها درسال های مختلف تا 30 استان
ثبات نسبی مرزهای استان وافزایش شهرستان ها وشهرها
تبدیل استان به 3 استان (خراسان شمالی،خراسان جنوبی وخراسان رضوی) در سال 1383

دوره معاصر
ماخذ : طرح توسعه وعمران ناحیه مشهد
4-2 . پیشیه فرهنگی منطقه خراسان110
4-2-1 . قبایل و طوایف
خراسان همواره دارای تمدن وفرهنگ بوده که گاه دارای حکومت مستقل وگاه به عنوان ایالتی از ایران زمین ویا به عنوان مرکز حکومت های مهاجمین دارای مقامی برتر بوده است .
نظر به موقعیت مساعد طبیعی وآب وهوای مناسب ،منطقه خراسان در طول تاریخ مردم بسیاری از اقوام وطوایف که یا به صورت مهاجرت ویا به صورت جنگ وتهاجم به این منطقه وارد شدند پس از پایان یافتن جنگ ومخاصمات در پهنه خراسان باقی ماندند .
هوخشتر در 612 سال قبل از میلاد سکاها را از منطقه شرقی ایران وخراسان آن روزگار بیرون راند که تبعا تعدادی از آن هاباقی ماندند .بعدها بهرام دوم ساسانی پس از مدتها جنگ آنها را مطیع ساخت .
اشک اول موسس سلسله اشکانی در 249 سال قبل از میلاد با قبیله خود که با پارت مشهور است در ایالت پارتیا (خراسان )پرچم برافراشت .
هونهای سفید معروف به هیاطله در سال 425 بعد از میلاد به منطقه خراسان سرازیر شد .پس از شکست فیروز ساسانی از آخشونور حکمران آنان ،این قوم در ساحل چپ رود جیحون در اراضی وسیعی از شرق ایران ساکن شده وحکومت مستقلی بوجود آوردند .
تعدادی از ترکها که با انوشیروان ساسانی هم پیمان بودند وخزرها که از وی شکست خوردند در این منطقه اقامت نمودند .
بعضی از قبایل عرب در سال 54 هجری شمسی در این منطقه کوچانده شدند که در نقاط مختلف خراسان از جمله نیشابور وسبزوار اسکان یافتند .
قبیله ای از ترکمنها به ریاست سلجوق که پس از حنگ با غزنویان وغارت در این منطقه سکنی گزیدند
بازماندگانی از مهاجمان مغول وتاتار که در مدت 278 سال از سال599 تا 877ه.ش ایران وتمام خراسان بزرگ را زیر سیطره خود داشتند در این منقه سکنی گزیرپدند .
ازبکان قبیله دیگر مغولان بودند که از نسل شیبان پسر پنجم جوحی فرزند چنگیز می باشد .این عده در خراسان باقی ماندند واعقاب انها خاندان امیر بخارا و خان خیوه هستند که هنوز در آن مناطق سکونت دارند .
لزگی ها طایفه دیگری هستند که هنگام لشکر کشی نادر این قبیله وحشی از داعستان ،بشروان واطراف آن تاخت وتاز کرده وعده ای از آنها نیز در خراسان باقی ماندند .
گروهی از افاغنه در تهاحمات تاریخی افاغنه ونبردهای احمدخان ابدالی در این ناحیه ماندنی شدند ونیز طوایفی از بربر ها مقارن این احوال به خراسان امده ودر آن اقامت گزیدند .
نادر در ایام سلطنت خود ایل زند را از اطراف ملایر به خراسان کوچ داد ودر زمان کریم خان زند بیشتر آنها به محل سابق وجلفای اصفهان بازگردانده شدند ولی عده ای در خراسان باقی ماندند .
قاجاریه در اصل جزء ایل قاجار واز ترک هایی بودند که همراه سپاه هلاکو به ایران آمده بودند وتعدادی از آنها در خراسان سکنی گزیدند .
4-2-2. مذهب در منطقه خراسان
ایرانیان باستان در این منطقه پیش از زرتشت ،میترا و آناهیتا راستایش می کردند وبنا به سنت آرین های خیلی قدیم اجداد خود را

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره استان خراسان، خراسان رضوی، شهرستان کاشمر، خراسان شمالی Next Entries پایان نامه رایگان درباره استان خراسان، خراسان رضوی، محدودیت ها، پوشش اراضی