پایان نامه رایگان با موضوع نمایشنامه، زبان عامیانه، ادبیات فرانسه، تاریخ ادبیات

دانلود پایان نامه ارشد

برای شخصیت های دیگری بکار گرفته می- شود.»129
لافونتین این نوع ادبی را به بالاترین حد کمال هنری رسانده و در آن اصول کلی ، هنر نوابغ پیش از خود که در این نوع ادبی وضع نموده اند ، را رعایت نموده است و خود این اصول و قواعد هنری را به مرحله کمال و پختگی رسانده و در آن به تفوق و برتری دست یافته و قریب به اکثریت شاعران و نویسندگان از سبک وی تقلید کرده اند. از اینرو می توان گفت احمد شوقی نیز تحت تاثیر سبک و شیوه آن قرار گرفته است.
احمد شوقی در مقدمه مذکور ادبا و شاعران را به بنیان گذاشتن شالوده ادبیات نوینی برای کودکان عرب مشابه ادبیات کودک در کشورهای متمدن غربی دعوت نموده است به گونه ای که اهداف اخلاقی ، تعلیمی ، تربیتی و زیبا شناختی در این نوع ادبی تحقق یابد.
2-1-5-1 . اعمال و آثار احمد شوقی در حیطه ادبیات کودک
« احمد شوقی که بزرگ ترین شاعر عصر خود بود در زمینه کودکان حکایت هایی با عنوان « صیاد و گنجشک » ، « بلبل های نوزاد » ، « بوقلمون » ، « مرغان خانگی » ، « جانشینی شیر» و « سخنرانی الاغ » نوشت . و این حکایت ها را در جزء چهارم دیوان معروف خود منتشر کرد . و در پی آن دیوان اشعار کودکان که شامل مجموعه ای دیگر از اشعار و حکایت های نسبتا آسان برای کودکان نوشت و نمونه ای از آثار منظوم شوقی که در دیوان خود « مادربزرگ » را این چنین معرفی کرده است :
لـــي جَدَّةٌ تَرأَفُ بـــي

أَحــنى عَلــَيَّ مِن أَبــي

وَكُلَّ شَـــيءٍ سَــــرَّني

تَذهَــبُ فــــيهِ مَذهَبي

إِن غَضِــبَ الأَهــلُ عَلَيـ

يَّ كُلـــُّهُم لَـــم تَغــضَبِ

مَشــــى أَبـي يَومــاً إِلَيـ

يَ مِـــشيَةَ المُــــــؤَدِّبِ

غَضــــبانَ قَـد هَدَّدَ بِالضَر

بِ وَإِن لَـــم يَضـــــرِبِ

فَلَــم أَجِــــــد لِيَ مِنهُ غَيـ

رَ جَدَّتــــي مِن مَهـــرَبِ

فَــتجــَعَلني خَلـــفَهـــا

أَنجـــو بِهــــا وَأَخـــتَبي

وَهــــيَ تَقــــولُ لِأَبــــي

بِلَهـــجَةِ الـــــمُؤَنِّبِ

وَيــــحٌ لَـــهُ وَيــــــحٌ لِهَ

ذا الــــوَلدِ المُــعَذِّبِ

أَلَـــم تَكُـــن تَصـــنَعُ ما

يَصـــنَعُ إِذ أَنتَ صَبي »130

« مادر بزرگی دارم که به من مهر می ورزد او از پدرم به من مهربان تر است ».
« و هر چه مرا خشنود و شادمان سازد مادربزرگم آن را به خاطر من دوست دارد . »
« اگر همه خانواده ام بر من خشم گیرند ، او از من به خشم نمی آید .»
« روزی پدرم به قصد تنبیه به طرف من آمد . »
« در حالیکه بسیار خشمگین بود مرا تهدید به کتک زدن نمود ، هر چند که او من را نمی زند.»
« در آن هنگام جز مادربزرگم حامی و پناه دهنده من نبود .»
« او بین من و پدرم می ایستد و مرا پشت خود پنهان می کند و بدین وسیله از تنبیه نجات می یابم.»
« و با لحنی سرزنش گو پدرم را مورد توبیخ قرار می دهد .»
« به پدرم می گفت : ای وای بر تو ای پسر شکنجه گر »
« آیا تو همچون او بازیگوشی نمی کردی آن زمان که خردسال بودی ؟!»
احمد شوقی در این قطعه بیش از این در دیوان اشعار خود ، به کودکان بسیار نزدیک بود و در حد درک و فهم آنان سروده بود . اما در قطعه « الوطن » از کودکان دور می گردد و در سطحی بالاتر و تاحدودی فراتراز سطح فکر آنان می سراید . و این فاصله ، هم در بکارگیری کلمات و نمادها و حتی عنوان قطعه شعری نمایان است .
2-1-5-1 . طرح یک پرسش
سوالی که در اینجا پیش می آید این است که چرا احمد شوقی در مقدمه مذکور به تلاش های عثمان جلال برای ترجمه قصه های منظوم لافونتین اشاره ای نکرده است؟ آیا وی دیوان العیون الیواقظ را مطالعه کرده وآن را جدی نگرفته است؟ یا بطور کلی اطلاعی از عثمان جلال و اثرش نداشته است؟ زیرا دیوان العیون الیواقظ به عنوان اولین ترجمه لافونتین به چاپ رسیده و حتی در مدارس مصر به عنوان ماده درسی تدریس می شده است.
شاید به این سوال ها می توان چنین پاسخ داد که عثمان جلال در ترجمه ی فابل های لافونتین بیش از هر چیز به بخشیدن صبغه ی مصری به آن توجه داشته است و آن را گاه به زبان عامیانه و گاه به فصیح ترجمه نموده است ؛ زیرا روحیه مصری گرایی در بیشتر آثاری که به ترجمه آنها پرداخته ، بالاخص نمایشنامه هایی که از ادبیات فرانسه مانند نمایشنامه های راسین ، مولییر و کورنی ترجمه نموده ، مشهود بوده بطوریکه وی به غالب شخصیت های نمایشنامه ها رنگ و بوی مصری داده است ، از اینرو طبیعی است که احمد شوقی به دلیل بکار رفتن زبان عامیانه و آمیختن آن به زبان فصیح و صبغه مصری در بیشتر حکایت ها و قصه های منظوم ، از دیوان العیون الیواقظ چشم پوشی کند و در مقدمه چاپ اول «الشوقیات» به آن اشاره ای نکند . نکته قابل ذکر اینکه ساختار هنری قصه های منظوم لافونتین توجه احمد شوقی را بیش از هرچیز دیگر به خود جلب نموده و خیال شعری وی را بر انگیخته است و به عبارتی دیگر کمال هنری در حکایت های لافونتین تجلی یافته و احمد شوقی بزرگترین شخصیت ادبی بوده که از هنر وی الهام گرفته است.
البته این به معنای دفاع از شوقی در نادیده انگاشتن دیوان العیون الیواقظ نیست ؛ زیرا از عیوب ما در پژوهش تاریخ ادبیات ، بی توجهی به آثار نویسندگان و ادبای فاضل و نادیده گرفتن پیشگامی آنهاست. محمد عثمان جلال در هر صورت از پیشگامان عرصه ادبیات نوین کودک به شمار می رود که در زمینه سازی برای شکل گیری ادبیات نوین کودک نقش مهمی ایفا نموده است.
علی رغم آنکه احمد شوقی اولین شخصی به شمار می رود که بسیاری از ادبا را برای خلق ادبیات نوین برای کودکان عرب دعوت نموده است ، اما خود وی در تطبیق این تئوری موفقیت قابل ملاحظه ای کسب نکرده و آثار چشم گیری برای برطرف کردن نیاز کودکان به ادبیات خلق نکرده است ؛ « زیرا از زمانی که وی به ادبیات کودک دعوت نموده ، آثار خلاقانه وی در این زمینه کاهش یافته است و مقدار آن حتی به یک سوم آثاری که به ترجمه آن پرداخته است ، نمی رسد .»131 « از سوی دیگر احمد شوقی قصائدی را برای کودکان سروده و آنها را در چاپ اول دیوان شوقیات منتشر نموده ، و در چاپ دوم دیوان حذف کرده است و قصائد مدیح و مناسبات را جایگزین آنها نموده است .»132
برخی از پژوهشگران در پاسخ به این سوال که چرا آثار احمد شوقی در حیطه ادبیات کودک پس از بازگشت به مصر کاهش یافته و در تطبیق تئوری خلق ادبیات کودک در جهان عرب موفقیت چندانی به دست نیاورده است دو دلیل عمده بیان می کنند که عبارتند از :
« 1 : دیدگاه تحقیر آمیز به ادبیات کودک و بی ارزش برشمردن آن
2 : جامعه ی عربی ، جامعه ای مرد سالار است . و هنر بدون توجه به جایگاه کودک بر محور
بزرگسال می چرخد تا رضایت او را به دست آورد. »133
« احمد شوقی علاوه بر قصه های افسانه ای منظوم به زبان حیوانات و پرندگان ، قصه های منظوم ترانه ها و سروده هایی دیگری نیز برای کودکان سروده است . مجموعه قصه های منظوم به زبان حیوانات شوقی که آنها را در چاپ اول دیوان « الشوقیات » گنجانده ، بالغ بر پنجاه منظومه بوده است که در چاپ مجدد الشوقیات در جلد چهارم آن ، چهار منظومه دیگر برآن افزوده شده است و « محمد صبری السربونی » در «الشوقیات المجهوله» حکایتی با عنوان «دوله السوء» بدان افزوده است که قبل از آن در «المجله المصریه» با نام مستعار « نجی الخرس » منتشر شده است . »134
2-1-5-3 . احمد شوقی از دیدگاه محمد غنیمی هلال
« محمد غنیمی هلال » در این باره گفته است : « شوقی دریافت ، که شعر غنایی برای بیان افکارش کفایت نمی کند ؛ از اینرو از قالب موضوعی قصه به زبان حیوانات بهره گرفت و منظومه ای با عنوان «دوله السوء» سرود . و در سال 1900 در «المجله المصریه» منتشر کرده است که محتوای اجتماعی ، هجایی و سیاسی داشته است که به خاطر ترس از حکومت آن را از دیوانش حذف کرده است .»135
« احمد شوقی در نظم قصه ها و سرودها و ترانه ها از چهار منبع بهره گرفته است که عبارتند از :
الف – حکایت ها و داستان های منظوم لافونتین به زبان حیوانات
ب- حکایت هایی از میراث دینی
ج- حکایت هایی از میراث ادبی عربی
د- قصه هایی از تجربه ها و مهارت های درونی »136
2-1-6 . فعالیت های دیگر در زمینه ادبیات کودک
« الاب یونا و فتورا » در سال 1883م کتابی با عنوان « لطائف الاقوال فی القصص و الامثال» را از ادبیات بیگانه در دو جلد تالیف ترجمه نموده است که شامل شصت و دو قصیده و ضرب المثل می باشد . این کتاب در مجموع ترجمه سخنان شیوا و امثال حکیمانه و قصه های عامیانه رایج در فرهنگ وادبیات بیگانه است که لذت و فایده را برای کودکان به ارمغان می آورد .»137
« در سال 1897م مجله «السمیر الصغیر» منتشر شد و صاحب امتیاز آن یک گروه علمی بودند که آن را اینگونه معرفی کرده اند : مجله علمی تهذیبی و تصویری و کشاورزی و تجاری و صنعتی که در روزهای یازدهم و دوازدهم و بیست و یکم هرماه منتشر می شود .این مجله به مسائل تربیتی توجه داشته و بخش های ثابتی را به آداب و تهذیب اختصاص داده است و در آن کودکان را به دوری از رذیلت و آراسته شدن به فضیلت نصیحت کرده است و در بخش دیگری با عنوان «الجنس اللطیف» نصیحت هایی را به دختران نموده و در آن موضوعاتی درباره ی آشپزی گنجانده شده است . از باب های مهم دیگر این مجله بخش قصه ها می باشد که در قالب نظم و نثر بازگو شده است .»138
« پس از مجله «السمیر الصغیر» انتشار مجله و روزنامه مختص کودکان ادامه یافت .در سال 1998 م روزنامه « انیس التلمیذ » منتشر شد ، اما پس از مدت زمان اندکی متوقف شد. در سال 1902م فقط یک شماره از مجله « دلیل الطلاب الشهریه » و نیز روزنامه «التلمیذ الشرقی » انتشار یافت . یک سال پس از آن « محمد عمر باجوری» مجله « التربیه » و « عزالدین صالح» مجله « مساعد الا سبوعیه » را منتشر ساختند .در سال 1906م مجله علمی، خانوادگی و مدرسه ای «الکوثر» به چاپ رسید این مجله موضوع های متنوعی را در برداشت که از جمله آنها در زمینه تربیت ، شیردهی ، اخلاق و پرورش ذهن با علم و دانش می باشد. انتشار مجلات و روزنامه ها با ویژگی مدرسه ای تعلیمی برای مدت طولانی ادامه یافت .»139
2-1-7 . علی فکری و اعتقاد به نقش تکالیف درسی در تکامل شخصیت کودک
« « علی فکری » در سال 1903م کتابی با عنوان «مسامرات البنین» در دو جلد در موضوع های اجتماعی ، تربیتی ، موعظه و پند و اندرز و عقاید و باورهای دینی تالیف نمود . و اندکی از اخبار زنان و ویژگی های آنان در قالب لطائف و نوادر ادبی با هدف تهذیب اخلاقی گنجانده است. این کتاب به دلیل تنوع در جنس ادبی و تاریخی و دینی در حوزه ادبیات کودک به شمار نمی رود . » 140
« او با تالیف کتاب های دیگری به عناوین «النصح المبین فی تربیه البنین » و « فی تربیه البنات » در سال 1916م نقش مهمی در روند ادبیات نوین کودک ایفا نموده است. »141
« کتابچه ی «فی تربیه البنین» اثری است که کودک را به انجام تکالیف مدرسه و وظائف وی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع ادبیات تعلیمی، اوقات فراغت، ادبیات فرانسه، ملی گرایی Next Entries منبع پایان نامه درمورد رسانه های نوین، زنان ایرانی، زنان ایران، هنر معاصر