پایان نامه رایگان با موضوع نفت وگاز، دریای خزر، ژئوپلیتیک، قرن نوزدهم

دانلود پایان نامه ارشد

ارمنستان است و موافقت گردیده تا ساخت نیروگاه برق آبی «مگری» در جنوب ارمنستان را شروع نماید.برای تهران اهمیت دارد که ارمنستان در صورت توسعه ناگواراوضاع درزمینه برنامه هسته ای، به تكیه گاهی برای استقرار هواپیما هایی تبدیل نشود که تأسیسات هستهای ایران را هدف قراردهند.ایران به همین منظوراززمان استقلال یافتن ارمنستان نهایت تلاش‌های خودرا به عملآورده که ارمنستان با ثبات، توسعه یابد.بنابراین شاهد نه دوستی اجباری بلکه مصلحت سیاسی و اقتصادی هم درمورد ايران وهم در مورد ارمنستان هستیم.
http://www.iras.ir/vdceof8w.jh8exi9bbj.html))

2-4-3- تحلیل نقش ترکیه درجمهوری های قفقاز
موقعيت استراتژيك و منحصر به فرد تركيه به عنوان حلقه اتصال ميان اروپا و آسيا و همچنين حالت شبه جزيره اي آن و نقشي كه تا اين اواخر به عنوان نقطه اتكاي غرب (دروازه بان) در مقابل بخش اروپايي اتحاد جماهير شوروي سابق بازي مي كرد، براي دنياي غرب حائز اهميت بوده است. كما اينكه اين كشور سالها عضو پيمان آتلانتيك شمالي بوده كه رودر روي، دشمني مشخص كه اتحاد شوروي و پيمان ورشو باشد قرار داشت و اكنون احساس مي كند كه در قبال تحولات جاري در موقعيتي محوري واقع شده است. فروپاشي اتحاد شوروي به طور غير قابل انكاري فرصت هاي جديدي براي تركيه خلق نمود. اين فروپاشي اجازه داد تا كشورهاي منطقه قفقاز استقلال خود را بدست آورند و اين شانس براي تركيه فراهم گرديدتا نقش بزرگتري ايفا نموده وتاثير سياسي و اقتصادي جديدی را معمول دارد. (انصاري، 1373،267)
تركيه همواره به قفقاز توجه خاصي داشته است . انديشه ناسيوناليسم ترك ريشه هاي اساطيري خود را در قفقاز مي ديد. پان تركسيم كه از اواخرقرن نوزدهم و همراه با بروز تغيير و تحولات عمده در عرصه افكار ترك ها كه رژيم عثماني را رژيمي كهنه و رو به زوال مي پنداشت. ظهور مقتدرانه اي ازخود نشان داده بود. اما در فاصله سال هاي 1900 تا شروع جنگ جهاني اول به دليل ضعف و چندان موفقيتي كسب كند. با اين حال انقلاب 1908 تركهاي جوان كه بر انگيزنده انديشه پان تركيسم بود رهيافت هاي نويني را براي آينده مطرح ساختند.درسال آخرجنگ جهاني اول و در حالي كه عثماني ها روياروي جنگ بزرگي در بين النهرين و روسيه بودند، اهتمام عمده آنها معطوف به قفقاز بود.(بيات، 1370،12) ايده پان تركيسم بعد از فروپاشي شوروي بارديگردرتركيه برجاي ماندهاز عثماني مطرح گرديد.دراين راستا تركها در قالب ايده پان تركيسم به كشورايران وروسيه به عنوان قدرت سنتي وتاريخي درمنطقه به ديدرقيب نگريسته ودرطي 20 سال اخيرسعي نموده اندتا درعين رقابت به عنوان كشوري كه مي تواندتامين كننده اهداف كوتاه مدت، ميان مدت و حتي درازمدت غربيها در منطقه باشد، خود را به عنوان يك محورمنطقه اي مهم و هماهنگ با آنها مطرح نمايند.درمجموع نقش تركيه را درمنطقه و قفقاز به صورت كلي مي توان به سه دوره تقسيم كرد:
1) فعاليت هدفمند در اوايل استقلال اين جمهوري ها در قالب سياسي ، اقتصادي ، فرهنگي و… تعريف شده ، به منظور ايجاد جاي پا
2) مشاركت در برخي از كنسرسيوم هاي نفتي در مرحله اكتشاف و بهره برداري از منابع نفت وگاز در جمهوري هاي منطقه .
3) حضور جدي درايجاد واحداث خطوط صادراتي انرژي نفت وگاز منطقه به عنوان كشوري كه سعي داردتا نقش اصلي را به لحاظ سرزميني درترانزيت وعبورخطوط نفت وگاز منطقه درميان مدت ودراز مدت عهده دارشود. البته پرواضح است كه تركيه درهرسه مرحله فوق به لحاظ تضادعملي ورقابت بادو قدرت همجوارمنطقه يعني ايران وروسيه، در تمامي مراحل حمايت بدون شائبه غرب و امريكا را با خود به همراه داشته است. كه شايد دليل اصلي موفقيت آن نيز همين عامل مهم بوده است. (كرمي ،1388، 3)
همچنين تركيه در اين راستا و به واسطه ايجاد پتانسيل هاي بالقوه وبالفعل و با بهره گيري ازنفوذ ايجاد شده اقدام به ايجاد و راه اندازي جريانات حزبي ، قومي ، ديني ورسانه اي همسوبا سياستهاي خود در برخي از اين جمهوري ها نموده كه وظيفه آنها فرهنگ سازي درافكار عمومي مردم اين جمهوري ها در راستاي منافع دلخواه خود و پيشبرد آنها است.( منبع پیشین 1388، 14) به نظرمی رسد، پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی وظهوركشورهای مستقل درمنطقه آسیای مركزی وقفقازبه عنوان وارثان اتحاد شوروی، فضای تنفسی جدیدی بهلحاظ سیاسی، اقتصادی، فرهنگی وحتی تجاری برای كشورهای همسایه این جمهوری ها و همچنین برخی از قدرتهای بزرگ ومنطقه ای درجهان بوجود آمدتا با ورود درعرصه این جمهوری ها درزمینه های گوناگون واز جمله سرمایه گذاری ومشاركت درطرحهای اكتشاف وحمل وترانزیت انرژی وبه ویژه منابع زیرزمینی موجود نفت وگازدراین منطقه به فعالیت بپردازند. دردوران حكومت كمونیستها دراتحادشوروی به لحاظ زمین شناسی وژئولوژیكی، تحقیقات اولیه وعلمی گسترده ای درجهت شناسایی منابع ولایه های زیرزمینی درحوزه پیرامونی دریای خزرودر مناطق آسیای مركزی و قفقاز صورت پذیرفته بود و اطلاعات علمی اولیه مورد نیاز دراین زمینه عمدتاً در مجموعه ادارات ذیربط ووزارتخانه های نفت و انرژی در این جمهوری ها به صورت آرشیو نگهداری می شدند.البته قطعاً یكی ازدلایل دست نزدن به برخی ازاین تحقیقات وعدم بهره برداری از منابع شناسایی وحتی اثبات شده، نبودن منابع مالی جهت سرمایه گذاری اقتصادی درداخل مجموعه اتحاد شوروی ولزوم تامین منابع خارجی به منظوربالفعل نمودن استفاده از این ذخایر زیرزمینی بوده است.بعد از فروپاشی، فضای جدیدی برای سرمایه گذاری شركت های خارجی دراقتصاد جمهوری های استقلال یافته فراهم آمد.

2-4-4- تحلیل نقش روسیه درجمهوری های قفقاز
منطقه قفقاز جنوبی براي روسيه به حدي حياتي است كه مي توان در تحليل اندام وار آن را به قلب استراتژيك اين كشور تشبيه نمود. اين اهميت عمدتاً ريشه در جغرافيا است كه منطقه قفقاز از نظر اقتصادي و امنيتي براي روسيه بسيار مهم و با اهميت مي شود وپيرامون خودرا حوزه منافع حياتي خود مي داند و براي تامين امنيت در آنها براي خود مسئوليت ويژه اي قائل است. به نظر روسها در صورت گسترش دامنه بحران در «خارج نزديك» فدراسيون روسيه از اصلي ترين آسيب ديدگان آن خواهد بود. از ديدگاه مقامات روسي بايد در زمينه هاي ذيل اين كشور اقدامات خود را انجام دهد:
1-تامين ويژگي چند جانبه عمليات حفظ صلح 2- حفظ آزادي عمل روسيه و نقش برجسته وانحصاري آن 3- كسب حمايت بين المللي براي مداخلهدرخارج نزديك بعنوان حوزه انحصاري امنيت روسيه (سجادپور، 1386 ، 463)
از ديدگاه مسكو ، قفقاز مكمل ژئواستراتژيك فدراسيون روسيه است و با تعديل حضور ايالات متحده امريكا ، تركيه و اروپا در آن مي بايست اين منطقه مجدداً زيرسيطره روسيه در آيد. ايالات متحده نيز براي اطمينان از استمرار روند تلاش روسيه ،تضمين استقلال دولت هاي نوپا، متنوع ساختن واردات انرژي و كنترل يكي از منابع انرژي اروپا ، كنترل ايران و جريان اسلام گرايي وارد اين صحنه شده است. (کامران و كريمي پور ،1383، 188) قلمرو ژئوپلتيك روسيه كه اساساً منطقه آاسياي مركزي، قفقاز و اروپاي شرقي مي باشد بر سر حوزه نفوذ چند قدرت قرار دارد. در شمال، اتحاديه اروپا و ناتو در غرب، ايران درجنوب، هند وچين در شرق قرار گرفته است. وجود ذخاير نفت وگاز نيز در منطقه قفقاز سبب گرديد كه اين منطقه نيز از كانون هاي عمده اوراسيا محسوب شود .بعلاوه عوامل ژئوپلتيكي منطقه نيز بر اهميت اين سرزمين افزوده است. (زارعي، 1385 ،15) روسيه همواره يك قدرت سرزميني بوده است و از هنگامي كه در قرن 15 دولتي متمركز برپا كرد، تسلط بر منطقه پيراموني را به عنوان يكي از اهداف خود تعيين نمود. شرايط ژئوپلتيك روسيه، نبود قدرتهاي همطراز در منطقه و ضعف قدرتهاي ملي همه از وجوه بارز تمايل به توسعه طلبي ارضي از طرف روسيه بوده است. انتقال به دوران شوروي در ارتباط با حوزه سياست پيراموني روسيه تنها يك تغيير شكل در برداشت روسيه شوروي بود.زيرا كه جمهوري هاي پيراموني از اهميت بالايي در سياست اين كشور برخوردارند. قفقاز محل اتصال برخورد وچالش قدرتهاي متعدد رقيب بود از اين رو مسكو همواره براي اين منطقه كه از يك سو محل تلاقي منافع آن با ايران و از سوي ديگر با تركيه و ساير قدرتهاي بزرگ اروپا بود اهميت زيادي قائل بوده است. بيشتر از دو قرن از هنگامي مي گذرد كه امپراطوري روسيه استراتژي ماوراء خود را اعمال نمود. پس از تسلط برقفقاز روسيه به دو هدف مهم دست يافت اولاً در اتصال دولت هاي اسلامي منطقه يك تكيه گاه براي تمدن مسيحي ايجاد شد ثانياً مرزهاي جنوبي روسيه تحكيم گرديد. (هرسنی،1386،17)
روسيه كه مواظب خيز بلند ايالات متحده و اروپا به اين منطقه مي باشد، با بهره گيري از همه برگ های برنده خواهان تداوم سلطه ي خود بر منطقه قفقاز است. قبولاندن بازيگري گريز ناپذيري خود بر كشور هاي منطقه قفقاز به ضعف نظامي اين كشورها و وابستگي آن ها به قدرت نظامي روسيه وسلطه فرهنگي از طريق الفباي سريليك و آشنايي مردم اين كشورها با ادبيات روسيه ازاهداف آن كشور مي باشد.(نقيب زاده ،1386 ،86)

2-5-تحلیل بحران های مختلف درقفقاز
منطقه قفقاز با ویژگیهای جغرافیایی خود سبب پیدایش اقوام گوناگونی شده است که اززمانهای دور تاکنون، درکنارهم زیسته ودرحوادث تاریخی بیشماری، تاریخ منطقه را پدید آورده اند. درحال حاضر دراین منطقه حدود 50قوم از سه خانواده قفقازی( ایبری، هند –اروپایی وترک-آلتایی ) زندگی می کنندوادیان اسلام (اکثریت)، مسیحیت ویهود (اقلیت ) درکنار یکدیگر چشم اندازهای فرهنگی متضادی همچون چشم اندازهای متفاوت جغرافیایی بوجود آورده اند.منطقه قفقاز که اززمان حکومت ساسانیان تحت سیطره امپراطوری ایران قرار داشت، دردوره های متعدد تاریخی خراج گزار پادشاهان ایران بود. این منطقه یا توسط امرای ایرانی ویا توسط حاکمان محلی دست نشانده دولت مرکزی ایران اداره می شد.هرزمان که حکومت مرکزی ایران در اثر درگیری های داخلی وجنگهای پیرامونی ضعیف می شد، این مناطق ادعای استقلال می کردند. با فروپاشی دولت صفوی و برروی کارآمدن حکومت افشاریه وزندیه اقتدار حکومت ایران دراداره قفقاز اندکی سست شد.

نقشه شماره 2-1- تصویر مرز ایران – روسیه تزاری در قفقاز پیش از عهد نامه گلستانو ترکمانچای
منبع :Wikipedia
ودراواسط دوره قاجاریه وحکومت فتحعلی شاه دراوایل قرن نوزدهم ، قفقاز به کلی از ایران جدا شد. منطقه قفقاز جنوبی بخش جنوبی سرحدات روسیه را تشکیل می دهدو لذا به همین دلیل در دوره حکومت شوروی از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. درطول تاریخ قفقازدارای فراز ونشیب هایی بوده است. امروزه قفقازیکی ازبحرانی ترین مناطق جهان بشمارمی رود. دراستراتژیهای دولت فدرال روسیه دربرخورد با مسائل پیرامون جمهوریها منطقه قفقاز در دکترین نظامی روسیه درسال 1993 تنظیم شده وبه عنوان منطقه ای بسیار مهم مورد ملاحظه قرار گرفته است. (امیر احمدیان، 13،1381)
به نظر می رسد قفقاز به دلیل موقعیت ژئواستراتژیک، اهمیت امنیتی، وجود برخی بحران‌ها و اختلافات قومی، وجود ذخائر انرژی و ترانزیت آن به بازارهای مصرف همواره مورد توجه قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای قرار داشته است. ضعف روسیه پس از فروپاشی و رویکرد غرب‌گرای دولت یلتسین موجب کم توجهی به آسیای مرکزی و قفقاز شد که در نتیجه آن خلأ قدرت در این منطقه به وجود آمد. شرایط جدید پس از فروپاشی و مزیت‌های ژئوپلیتیک منطقه موجب رقابت میان قدرت‌های مختلف برای حضور و نفوذ در این منطقه گردید. پس از به قدرت رسیدن پوتین در سال 2000 روسیه رویکرد خود را نسبت به منطقه تغییر داد.
2-6-تحلیل چشم انداز ژئوپلیتیک جمهوری های قفقاز
همانگونه که اشاره گردید، جایگاه قفقاز از نظر موقعیت ژئوپلیتیکی بسیار خاص و مهم می باشد.از جمله مهمترین فاکتورها و ویژگی‌های برجسته منطقه قفقازبدین شرح می باشد:
1-وجوذ ذخایر غنی‌زیرزمینی انرژی (نفت و گاز) 2- داشتن موقعیت جغرافیایی مهم بین دریای خزرو دریای سیاه در حوزه اوراسیای جدید 3- مسیرو کریدورحمل ونقل وبه ویژه انتقال انرژی دریای خزر به اروپا و غرب 4- حلقه ی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع آسیای مرکزی، افغانستان، ماوراءالنهر، قفقاز جنوبی Next Entries پایان نامه رایگان با موضوع امنیت ملی، هند و اروپایی، شورهای اسلامی، جنگ جهانی دوم