پایان نامه رایگان با موضوع قضا و قدر، فلسفه برای کودکان، برنامه درسی، آموزش فلسفه

دانلود پایان نامه ارشد

می شود. یکی از زنان او را برادر خود می خواند. شاه خشمگین دستور قتل آنها را صادر و هر دو به دار آویخته می شوند. این تعبیر درست، بوذرجمهر را نزد نوشین روان جاه و جلال می بخشد. همراه با افزایش سن، حکمت و خرد بوذرجمهر افزایش می یابد. وی در نزد موبدان، بخردان، ستاره شناسان و فیلسوفان دانش بسیار آموخته و از آنان پیشی می گیرد:
چنان بد کزان موبدان و ردان ستاره شناسان و هم بخردان
همی دانش آموخت و اندر گذشت وزان فیلسوفان سرش برگذشت (ابیات 1063-1062: همان)
روزی از روزها در مجلسی از موبدان و بخردان، انوشیروان از آنان می خواهد که هریک دفتر علم و دانش خود را بگشایند پس هرکس از علم و دانش خود می گوید. بوذرجمهر نیز به پا می خیزد و از پادشاه اذن سخن می طلبد. پادشاه بوذرجمهر را اذن گفتن می دهد و آن چه او باز می گوید از مصادیق بارز حکمت در شاهنامه است. (گرچه تکرار می کنم حکمت به معنایی که از آن سخن گفتیم و نه الزاما قواعد و بنیانهای فلسفی)اولین کلام بوذرجمهر تاکید بر این معناست که انسان پرگوی در میان مردمان خوار می گردد. پس از ان نکات نغز و حکیمانه ای باز گفته می شود که پندهای لقمان در قرآن را به یاد می آورد و نیز برخی مبانی حکمی در تمدن اسلامی را. این خود نشان می دهد که فردوسی حکمت ایران باستان را به زبان عصر و زمانه خود روایت می کند.
بنیان درستی معرفت به حق است و گر این معرفت صید آدمی گردد آدمی را هیچ باک نیست. مصداق چنین صاحب معرفتی را تن ز این جهان و جان از آن جهان است و صفات حمیده دیگر:
ز نیرو بود مرد را راستی/زسستی دروغ آید و کاستی/ز دانش چو جان ترا مایه نیست/به از خامشی هیچ پیرایه نیست/چو بر دانش خویش مهر آوری/خرد را ز تو بگسلد داوری/توانگر بود هر کرا آز نیست/خنک بنده کش آز انباز نیست/مدارا خرد را برادر بود/خرد بر سر جان چو افسر بود/چو دانا ترا دشمن جان بود/به از دوست مردی که نادان بود/توانگر شد آن کس که خشنود گشت/بد و آز و/تیمار او سود گشت/بآموختن گر فروتر شوی/سخن را ز دانندگان بشنوی/بگفتار گر خیره شد رأی مرد/نگردد کسی خیره همتای مرد/هران کس که دانش فرامش کند/زبان را بگفتار خامش کند/چوداری بدست اندرون خواسته/زر و سیم و اسبان آزراسته (ابیات 1090 تا 1110 :همان)
حکیمان بوذرجمهر را بر این گفتار نیک، مدح و آفرین می گویند. به ویژه که پس از آن، بوذرجمهر شاهِ دادگر را شبان گوسفندان می خواند و صاحب فر یزدان. این مجلس و این گفتار بر شأن و منزلت بوذرجمهر در نزد شاه می افزاید. انوشیروان که از آن مجلس حظ فراوان برده مجلس دیگر می آراید و به تعبیر فردوسی حکیمان داننده و هوشمند را بار دیگر به مباحثه با بوذرجمهر فرا می خواند. مفهوم حکیم برای کسانی که در این مجلس حاضر می گردند با استناد به نوع سؤالشان روشن شده و بدین صورت حکمت در نزد فردوسی تعریف می گردد:
حکیمان داننده و هوشمند/رسیدند نزدیک تخت بلند(بیت 1136: همان)
اولین سؤال حکیمان از بوذرجمهر قضا و قدر است. پاسخ بوذرجمهر در لسان فردوسی حکمتی از حِکَم شاهنامه است. پاسخ ساده و مناقشه بر انگیز بوذرجمهر و در اصل فردوسی به آن، نشانگر قلت بضاعت فردوسی در مقام استدلالات فلسفی و مباحثات کلامی (و از جمله پیچیده ترینشان چون قضا و قدر) نسبت به حکمای آن دوره است.
جواب بوذرجمهر به سؤال قضا و قدر چنین است:ازیشان یکی بود فرزانه تر/بپرسید ازو از قضا و قدر/که انجام و فرجام چونین سخن/چه گونه است و این بر چه آید ببن/چنین داد پاسخ که جوینده مرد/دوان و شب و روز با کارکرد/بود راه روزی برو تار و تنگ/بجوی اندرون آب او با درنگ/یکی بی هنر خفته بر تخت بخت/همی گل فشاند برو بر درخت/چنینست رسم قضا و قدر/زبخشش نیابی بکوشش گذر/جهاندار دانا و پروردگار/چنین آفرید اختر روزگار(ابیات 1138 تا 1144 :همان)
در این ابیات قضا و قدر رسما به حق تعالی وانهاده می شود و آدمی نیز در تغییر و تصرف در آنها ناتوان. این ابیات همان اندیشه رایج اشعریان درآن روزگار نیست؟
سؤال دیگر آن است که شیء افزون چیست و شخص شایسته کیست؟ از دیدگاه بوذرجمهر شیء افزون دانش است و شایستگان صاحبان صفاتی چون آهستگی، کریمی، خوبی و شایستگی اند. دیگری از هنر به هنگام نبرد سؤال می کند. پاسخ می یابد که هنر آن است که مرد جنگی چون عیب خود دید آیین و کیش خود بگرداند، یعنی از آن عیب دوری گزیند و راه و رسمی دیگر در پیش گیرد.
حکیمی دیگر از بوذرجمهر راز رنج کمتر بردن در زیستن را جویا می شود. وی خردمندی، بردباری، راستی در تجارت، فروگذاشتن کژی و ناراستی و بخشندگی به هنگام کامکاری را راههای کاهش رنج در زندگی می داند. سؤال دیگر پیرامون ماهیت کسانی است که حافظ و نگهبان نفس خویشند. کسانی که چون به آرزوهای خود می رسند کریمی و نیک خویی خود را وا نمی نهند و چون بدی روزگار اوج گیرد در درستی و راستی، سستی نمی ورزند. حکیمی دیگر از طریق نیک نامی و عاقبت به خیری سؤال می کند:
چه سازیم تا نام نیک آوریم/در آغاز فرجام نیک آوریم
دوری از گناه و آن چه را که در مکتب کنفوسیوس، قانون سیمین نام نهاده اند و در مسیحیت قانون زرین (یعنی هر آنچه بر خود نمی پسندی، بر دیگران مپسند) از جمله حکَم بوذرجمهر است برای وصول به نیک نامی و فرجام پاک.
سالکی دیگر از عیوب پادشاه می پرسد. بوذرجمهر چهار صفت را نقص و عیب پادشاه می داند. اول ترس از دشمن به هنگام نبرد، دوم دست تنگ بودن (یعنی صفت بخشندگی را فاقد بودن)، سوم فروگذاشتن رأی و نادیده گرفتن نظر مرد خردمند به هنگام جنگ، چهارم تعجیل و شتاب در تدبیر امور.
داستان بوذرجمهر شاهنامه از این مجالس پند و معرفت، نقلهای دیگری نیز دارد که تفصیل آن را باید در شاهنامه پی گرفت اما این مختصر به تنهایی کفایت از تبیین معنا و مفهوم حکمت در ذهن و زبان سراینده شاهنامه دارد. از دیدگاه فردوسی حکیم، صاحب معرفتی دانا و هوشمند و خردمند است که از دانش و حکمت خود در راه به گزینی معنا و راهنمایی جویندگان دانایی استفاده می کند. فردوسی در شاهنامه حکمت را باز تکرار قوانین راستی و درستی در ساحت یک نظام اخلاقی متقن می داند. درست همان گونه که حکیمی چون لقمان فرزند خود را چنین پند می دهد:
اهميت فردوسى و شاهنامهء او: فردوسى را بايد پيشرو کسانى شمرد که به افتخارات ايران کهن جان داده و عظمت آن را آشکار ساخته‌اند. او مظهر وطن‌پرستى و ايران‌دوستى واقعى است و مى‌گويد که اگر ما:
ز بهر بر و بوم و فرزند خويش /زن و کودک و خرد و پيوند خويش /همه سربه‌سر تن به کشتن دهيم /از آن به که کشور به دشمن دهيم.
شاهنامه حاوی حکمت ذوقی الهی است. سهروردی می گوید باید رمز را فهمید و نباید آن را رد کرد. رمز باید تأویل شود. در مقابل فلسفه ارسطو، فلسفه افلاطون مبتنی بر رمز است.افلاطون مهمترین اختلاف فلسفه با علوم این است که فلسفه رمزی است. فلسفه هر چیزی در عالم را رمزی تلقی می کند. در علوم رمزی وجود ندارد بلکه کشف است اما اگر همین علوم را رمز کنید و آن را تأویل نمایید و به اصل الهی آن برسید «حکمت» می شود.
  رمز فوق تاریخ و زمان است و در تمام اعصار اعتبار دارد، تأکید کرد: «رمز» زبان خردجاویدان، زبان ادیان و کتب مقدس الهی و زبان شاهنامه است. حکما و عرفای ما به این معنا توجه داشتند و کسی که زبان حکمت دارد را «حکیم» می خواندند. تا انسان زبان حکمت نداند سخن حکیم را نمی فهمد.بسیاری از حکما و عرفا که شاهنامه را می خواندند به معنای رمزی آن توجه داشتند از جمله عطار نیشابوری که در آثار خود از جمله «الهی نامه» به تفسیر شاهنامه پرداخته است و مثلا کیخسرو را رمز روح، افراسیاب را رمز نفس، جام جم را رمز عالم روح و محل شهود حقایق، رستم را رمز انسان کامل، ترکستان را رمز عالم طبیعت، ایران را رمز شریعت و … توصیف کرده است. عالی ترین حکمت رمزی در قالب شعر بیان می شود، افزود: بهترین فلسفه این است که به زبان شعر بیان شود. شاهنامه کتاب فتوت و پهلوانی و بزرگ‌منشی است. انسان وقتی به راه جوانمردی برود از وجود جزئی به وجود کلی و از صفات جزئی به صفات کلی راه می یابد. آئین پهلوانی که در شاهنامه دیده می شود، عالی‌ترین نمونه فتوت است
2-2 پیشینه تحقیق
با توجه به بررسیهای صورت گرفته از منابع کتابخانه‌ای ودانشگاهی پژوهش های نزدیک به موضوع عبارت است از:
2-2 -1پژوهشهای داخلی:
مرعشی( 1385) رساله ی خویش را با عنوان «بررسی تاثیر روش اجتماعی پژوهشی در برنامه ی آموزش فلسفه به کودکان بر پرورش مهارت های استدلال دانش آموزان پسر پایه ی سوم راهنمایی مدرسه نمونه دولتی اهواز »ارائه نمودند.روش تحقیق ایشان آزمایشی –میدانی بودونتایج پژوهش ایشان مویداین فرضیه بودکه اجرای روش اجتماع پژوهشی در کلاس درس می تواند بر پرورش مهارت های استدلال دانش آموزان تاثیر مثبتی بگذارد. نتایج این پژوهش با یافته های تحقیقاتی انجام شده در خارج ایران هماهنگ است.
مختاری( 1386 )در پایان نامه «تحلیل محتوای ادبیات داستانی کوتاه در ایران از منظر جایگاه آموزش مفاهیم فلسفی» سه حوزه ی هستی شناسی ، معرفت شناسی و ارزش شناسی آموزش مفاهیم داستانی را به کاوش گزارده اند.ایشان با بررسی 41 کتاب برگزیده داستانی با سه سبک نقل (پرسش و پاسخ ،مداخله راوی و بیان فکر)به این نتیجه رسده اند که روش پرسش و پاسخ بیشترین کاربرد را در اموزش، فهم و انتقال مفاهیم دارد..
حسینی( 1387) پایان نامه خویش را با عنوان «بررسی رویکردهای مختلف در برنامه آموزش فلسفه برای کودکان و نسبت آن با برنامه درسی دوره ابتدایی جمهوری اسلامی ایران» ارائه دادند.در این پروژه علاوه بر بررسی رویکردهای مختلف برنامه در کشورهای مختلف برخی از برنامه های درسی ایران مانند مطالعات اجتماعی ، تعلیمات دینی ، علوم و ادبیات فارسی را بررسی نموده اندو به نتایجی مبنی بر عدم دستیابی برنامه های درسی ایران به اهداف کاربردی خود در جاری شدن روح فلسفیدن و استدلال بوده است.
رمضانی ( 1388 )پایان نامه خود را با عنوان «بررسی مقایسه ای برنامه درسی فلسفه در پایه سوم دبیرستان و پیش دانشگاهی ایران با برنامه درسی فلسفه برای کودکان P4C در پایه 11 و 12» تدوین نمود.در این تحقق به بررسی جایگاه فلسفه برای کودکان در ایران نیز پرداخته شده است و به نتایجی نظیر امکان تغییر و بازنویسی برنامه درسی فلسفه برای کودکان متناسب با فرهنگ وارزشهای اسلامی وایرانی اشاره شده است.
مهرگان( 1388) پایان نامه ای با عنوان « و تحليل مباني معرفت شناسي برنامه درسي فلسفه براي کودکان با توجه به سبک ليپمن و فيشر» ارائه نمودند. اين پژوهش به لحاظ اهميت نظريه دانش و شناخت به مطالعه مباني معرفت شناسي برنامه ي درسي فلسفه با / براي کودکان بر اساس سبک فيشر و ليپمن مي پردازد . يافته ها و نتايج تحقيق حاکي از آن است که : فلسفه براي / با کودکان فلسفهاي كاربردي و پروژهاي آموزشي است كه كودكان كنجكاو و جستجوگر معنا را در فرايندي كاوشگرانه و جمعي با مهارتهاي تفكر ، مهارتهاي شناختي فراشناختي و پرسشگري آشنا كرده و با بهرهگيري از استدلال و تخيل كودكانه و در فضاي دموكراتيك كلاس به چالش فكري ، تعامل و تبادل ايدهها ، مشورت و قضاوت راهنمايي ميكند تا ساختار شناختي مهارتهاي اجتماعي ، فكري و ابعاد فلسفي تجربههاي روزانه ي خود را ارتقا بخشند . ويژگيهايي چون گوش دادن ، احترام متقابل ، همدلي ، صميميت ، استدلال بهتر ، سكوت ، طرح سؤال درست و فلسفي ، آزادي و استقلال فكري ، اطمينان و اعتماد ، نظم و هماهنگي ، تأمل تفكر و تجربه ، چالش ، كاوش و سنجش ، حيرت و محبت ، تصحيح ، تمييز و تبيين ، استدلال ارزيابي و انتخاب در كندوكاوي فلسفي و جمعي تمرين ميشود تا ملكه ي ذهن كودكان شود و آينده شاهد جامعهي بزرگسالي انديشمند باشد.
شوشتری( 1388 )در پیایان نامه ای با عنوان« مطالعه تطبيقي مباني معرفت شناسي آراء تربيتي ژان پياژه و متيو ليپمن با تأکيد بر برنامه آموزش فلسفه به کودکان» با ديدگاه دو نظريه پرداز بزرگ يعني ژان پياژه و متيو ليپمن که آراء تربيتي آنها تأثير بسياري بر نحوه آموزش دارد و داراي ديدگاههاي متفاوتي در باب معرفت

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع شاهنامه فردوسی، مهابهاراتا، تاریخ ایران، فره ایزدی Next Entries پایان نامه رایگان با موضوع آموزش فلسفه، فلسفه با کودکان، فلسفه برای کودکان، مدارس ابتدایی