پایان نامه رایگان با موضوع فلسفه ارسطو، رفتار انسان

دانلود پایان نامه ارشد

قديم،عتيق) است كه خود به سه بخش تقسيم ميشود: پنج سفر تورات، كتب انبياء و رسانهها (مجموعاً شامل 39 كتاب) و عهد جديد که شامل انجيل متي، انجيل مرقس، انجيل لوقا، انجيل يوحنا، كتاب اعمال رسولان، رسالهها و مكاشفه‌ي يوحنا ميشود (مجموعاً شامل 27 كتاب) همگي داراي اهميت هستند؛ بنابراين مسيحيان در ميراث عهد قديم سهيم هستند و موضوعات اقتصادي زيادي بر طبق كتابهاي سفر پيدايش،سفر خروج، اشعياء نبي، سفرلاويان، حزقيل و سفر تثنيه به علاوه مزامير عهد قديم قابل استخراج است272.
يكي از عناصر عمده در اين اصول(منظور اصول اقتصاد مسيحي است)، ممنوعيت تصاحب ابزار كارگر در مقابل عدم پرداخت بدهي است: “گروگرفتن سنگ آسياب خلاف قانون است، چون وسيله‌ي امرار معاش صاحبش ميباشد273.” همين نظر در جايي ديگر به اين نحو در تورات ابراز شده است274: تمام اين مسايل با عنوان دستور و حكم “عدالت” خلاصه و جمعبندي ميشود. زبان كتاب مقدس و شيوه‌ي معمولي يهودي – مسيحي آن، تحت عنوان “عدالت”، مجموعه رفتارهاي مذهبي- اخلاقي انسانها را درك و استنباط ميكند كه بر الهام و وحي خداوندي استوار است؛ بنابراين عدل، قبل از هر چيز به معني اراده و خواست خداوندي است. 275
در ميان فرقههاي مختلف مسيحي، اختلافات زيادي در مورد مرجعيت و نيز تفسير تعاليم كتاب مقدس وجود دارد. مرجع و مأخذ اخلاق اجتماعي در ميان مذاهب كاتوليك رمي، پروتستان ليبرال و پروتستان انجيلي به ترتيب سنت كليسايي، تقدم عقل و مرجعيت كتاب مقدس است.276 البته از هر سه منبع در هر سه مذهب استفاده ميشود، با اين تفاوت که تأكيد آنها بر منابع، متفاوت است. در كليساي كاتوليك سخنان پاپ مرجعيت دارد. اما در كليساهاي پروتستان مؤمنان آزاد هستند تا تعاليم كتاب مقدس را مطابق با آن‌چه فكر ميكنند شايسته است، تفسير كنند. 277 با وجود‌ اين مرجع اصلي و نهايي، كتاب مقدس است؛ البته كتاب مقدس نيازمند تفسير است. بعضي از مكاتب فكري در مورد به كارگيري مستقيم ايدههاي عهد قديم، مانند جشن سالگرد 278 (بخشش بدهي) در سفر لاويان: 25 يا تحريم ربا استدلال ميكنند. ديگران اظهار ميكنند كه اين روش ديگر عملي نيست يا اين كه بايد اصول اجتماعي ماوراي اين قوانين را استخراج كنيم. عهد جديد بينشهاي تازهاي را درباره موضوعات اقتصادي در برميگيرد، به ويژه انجيل لوقا وبه ميزان كمتري انجيل متي و مرقس، به همراه اعمال رسولان در بخشهايي كه تاريخ كليساي اوليه رم وارد بحث قرار ميدهد. پولس قديس در نامههايي به قرنتيان، افسسيان، تسالونيكيان برداشتهاي قابل توجهي از چگونگي عملكرد اقتصادي مناطق مختلق شرق مديترانه ارائه ميدهد. تعاليم وي موضوعاتي مانند كار، مزد و تعهدات ثروتمندان به فقرا را در برميگيرد.
مكاشفه يوحنا – كتاب پيشگويي عهد جديد – كمك ميكند تا جهان مادي را در معرض ديد قرار دهيم، هر چند تفسير آن با توجه به نگاه معنوياش مشكل است. اين كتاب مطمئناً دلالتهايي بر اهداف توسعه اقتصادي بلندمدت مسيحيان دارد، ضمن اين كه بر فرهنگ انساني به جاي پيشرفت مادي صرف تأكيد مي‌كند. 279 در واقع، تعليمات مسيح در انجيل، قسمتي از سنت موسي را كه مربوط به ايدئولوژي اقتصادي است دنبال ميكند. تعاليم او لزوم توجه انسان به رفاه برادر خود، اهميت صدقه و خيرات و مضرات خودخواهي، مالاندوزي و طمع كاري را در برميگيرد. 280
قابل ذكر است كه برخي از نويسندگان الهيات مسيحي مراجعه به متون كتاب مقدس را به منظور برداشت راهنمايي مفصل درباره موضوعات اقتصادي رد ميكنند. رونالد پرستون281 معتقد است كه كتاب مقدس “براي تغذيه دائمي روح است.. ،اما … منبعي براي قواعد مفصل رفتاري نيست”.282

2-1-1) انديشه‌ي اقتصادي قدّيسان و دانشمندان اوليه مسيحي
پيش از آگوستين و هم‌زمان با وي ساير پدران كليسا نيز نكاتي را در مسائل اقتصادي مورد تاكيد قرار ميدادند كه معمولاً شامل احكام و دستورالعملهاي انجيل به اضافه‌ي عقايد روم و يونان باستان در مورد امورمادي و اقتصادي است. يكي از دستورالعملهاي اكيد پدران كليسا در آستانه سقوط روم غربي، حرمت رباست. تأكيد بر سودكم و عادلانه و قيمت عادلانه از ديگر عقايد اقتصادي پدران كليساست. البته در ابتدا آن سود عادلانه را سود صفر تلقي ميكردند و هر نوع سود اقتصادي را ممنوع ميدانستند. برخي از آنها بعداً سود حداقل را مشروع دانستند. عنصر اساسي ديگر در عقايد اقتصادي آنها توجه به كار و استفاده از دسترنج ناشي ازكار است. آنها تأكيد ميكردند كه فرد مسيحي نبايد سربار ديگران شود، بايد كار كند تا هم خود و هم فقرا را از آثار كارش بهرهمند سازد. اصولاً در انديشه‌ي پدران اوليه كليسا كار، عبادت محسوب ميشود و تنبلي زمينه ساز گناه و همراهي با شيطان تلقي ميگردد: ” بيكاري ياد دهندة امور شر و شيطاني است”.283 جالب اين كه برخي از پدران اوليه كليسا عقيده دارند كه كار در واقع نوعي تنبيه بشر از سوي خداوند است كه به خاطر خطا و سرپيچي اولين انسان (حضرت آدم) بر وي تحميل شده است. در اين صورت به كار نگاه منفي صورت ميگيرد، مثلاً رئيس راهبان “جان تريثيم284” تصريح ميكند كه خداوند بشر را پس از اولين سرپيچي از فرمان خود جريمه كرد تا از عرق جبين و از كد يمين غذاي خود را به دست آورد. 285 زماني كه اين ديدگاه را با نظريه مدرن تابع مطلوبيت نيروي كار مقايسه ميكنيم، اهميت ديدگاه مذکور بيشتر روشن ميشود؛ زيرا در نظريه كار نئوكلاسيك در قالب اقتصاد مدرن نيز كار در تابع مطلوبيت عنصر پست جلوه ميكند و در مقابل فراغت و استراحت عنصري عادي است؛ يعني با كار بيشتر، مطلوبيت كاهش مييابد؛ ولي با استراحت بيشتر، مطلوبيت افزايش مييابد. 286 در عين حال، برخي از پدران كليسا به مقوله‌ي كار نگاه مثبت دارند؛ مثلاً اسقف اريجن( 254-185 ميلادي ) تصريح ميكند كه انسان موجودي است كه از يك طرف نيازهايي دارد و از سويي ديگر فرصت‌هايي از سوي خداوند به او داده شده است. او در زمان كميابي منابع، با كمك قوه‌ي عقلاني به حل و فصل نيازهاي خود مبادرت ميورزد و اصولاً اين فرآيند يكي از تفاوتهاي انسان و ديگر مخلوقات است.
از پدران كليساي شرقي، بيش از همه اسقف كلمنت از اسكندريه به عقايد و امور اقتصادي پرداخته است. وي بين سال‌هاي 150 تا 215 ميلادي ميزيسته است. او در تركيب انديشه‌هاي مسيحي و رومي با شيوه‌ي سقراطي به بررسي مسائل اقتصادي پرداخته است. وي ميگويد: بهترين ثروت، داشتن خواستههاي كم است. در عين حال نميتوان از تخصيص منابع براي تأمين آن خواستهها غافل بود. امور مادي تا حدي لازمند كه نياز روحي تأمين شود و نه بيشتر. رفتار عقلايي، از نظر كلمنت استفاده از منابع درراستاي منافع اجتماعي تعيير ميشود. 287 كلمنت ادامه ميدهد كه خداوند حق استفاده از كالاها و اموال را در محدوده‌ي معيني قرار داد و آن حد ضرورت است. همچنين مقرر شده‌است كه داراييها متعلق به همه باشد و نه تنها افراد خاصي به كاربرند. اين نادُرست است كه برخي در تجمل زندگي كنند و عدهاي محروم باشند. خلاصه از نظر وي مطلوبترين شكل سازمان‌دهي اقتصادي آن است كه مالكيت خصوصي با استفاده همگاني پيوند بخورد.
در طي تاريخ كليساي مسيحي، قديسان و دانشمندان مسيحي در مورد موضوعات اقتصادي مشاركتهاي قابل توجهي داشته‌اند. نوشتههاي كلمنت اسكندراني288 (حدود 150 تا215 ميلادي) تجلي نسبتاً روشني از گرايش سنتي كليساي ابتدايي است. او خطرات حرص، عشق به ماديات و ثروتاندوزي را بيان ميکند. ثروتمندان مسئوليتي خاص دارند كه اين ثروت را بايد هديهاي خدايي بدانند و از آن براي پيشبرد رفاه ديگران به ترتيبي عاقلانه استفاده كنند289. آگوستين290 (439-354 م) ازمهم‌ترين آبائ كليساي عهد لاتين به شمار ميآيد. انديشههاي او نه تنها الهيات قرون وسطي را تحت تأثير قرار داده بلكه انديشمندان عهد اصلاح ديني را نيز متأثر کرده است. بيشتر احكام او در مورد مسايل اقتصادي مبتني بر تأكيد او بر جنبه‌هاي اجتماعي است و اجتماع و جامعه براي او مهم‌تر از ساير جنبههاست. 291 آگوستين قديس در كتابش تحت عنوان “شهرخدا”292 معتقد است كه انسانها به دو سلطنت تعلق دارند: يكي سلطنت خدا و ديگري سلطنت انسان؛ اولي براي هميشه باقي ميماند، در حالي كه مسكن زميني در سلطنت انسان، زودگذر است. اين دو سلطنت به هم پيوسته هستند و رفتار انسان در روي زمين است كه معين ميكند او از زندگي جاوداني در سلطنت خدا293 بهرهمند خواهد شد يا نه؛ از اين رو، آگوستين نگران عملكرد سلطنت انسان بود و اين كه چگونه اقتصاد بايد عمل كند. نوشتههايش موضوعاتي مانند تجارت، سود ، ثروت و نيز ترتيبات نهادي براي توليد و توزيع ثروت را در برميگيرد. 294 آگوستين از مالكيت خصوصي دارايي دفاع ميكند، اما زندگي تجملي را براي مسيحيان نامناسب مي‌داند، با اين استدلال كه وسوسههايي كه اين نوع از زندگي به دنبال دارد، انسان را از رعايت امور مذهبي منحرف ميکند. 295
در “شهر خدا” آگوستين قديس تأكيد ميكند كه مقام و قدرت بايد به نفع جامعه استفاده شود؛ به جاي اين كه براي نفع شخصي استفاده شود:
“و در زندگي كاري، آنچه كه ما بايد به‌دست آوريم، مقامات و قدرتهاي اين زندگي نيست؛ زيرا هر چيزي كه در اين دنيا وجود دارد بيارزش است، بلكه ما بايد به استفاده از مقام و نفوذمان ؛ در صورتي كه اينها از راه شايسته به‌دست آمده باشند،براي رفاه كساني كه پايينتر از ما قرار دارند علاقه‌مند باشيم.” 296
آگوستين صدقه دادن را خيلي پسنديده ميدانست و معتقد بود كه كاركرد آن، فقر را ريشه كن نميكند، بلكه تنگدستي خيلي زياد را تسكين ميدهد. او در مورد مشيت خدا درباره‌ي فقير و ثروتمند مينويسد: “وجود فقير و ثروتمند بنابرخواست خداوند است؛ به طوري كه هر كدام ميتواند براي ديگري فرصتي براي اعمال فضايل مناسب با خود فراهم آورد: نيكوكاري براي ثروتمندان و صبر و فروتني براي فقرا”297 فقرا حقوق و مطالباتي بر عهده‌ي ثروتمندان ندارند، اما ثروتمندان وظيفهاي ديني براي پرداخت كمكهاي خيريه دارند، البته اين كمكها بايد اختياري باشد. در اين مورد مطالبه‌ي اجباري دولت يا كليسا طبق قاعده‌اي معين وجود ندارد. آگوستين ميدانست كه ثروت زياد ميتواند منجربه زندگي مبتني بر هرزگي و غرور زياد در مالكيت شود؛ به نظر او اگر مسيحيان بخواهند خودشان را از غيرمسيحيها جدا بدانند، بايد در مقابل وسوسههايي كه ثروت به‌دنبال دارد مقاومت كنند. هر چند گناهي در خود ثروت وجود ندارد، توان بالقوه ثروت در جهت سوءاستفاده است كه مسئله ايجاد ميكند. ثروت مسئوليتهايي هم در جهت سرپرستي معقولانه و در مورد اعمال خيريه به همراه خود ميآورد. 298 قديس آگوستين تأكيد ميكند كه ثروتمندان نبايد از روشهايي براي اندوختن ثروت استفاده كنند كه فقر ديگران را به دنبال داشته باشد. 299
بردهداري در زمان قديس آكوستين متداول بود همانطور كه در حدود يك هزار سال قبل از آگوستين وجود داشت و براي يك هزار سال بعد از او هم ادامه يافت. پدران كليسا با ديدگاهي تسامح آميز به برده‌داري نگاه ميكردند و هرگز در آزادسازي فراگير بردگان شركت نجستند يا از آنان دفاع نکردند. پارهاي از آنان حتي خود مالك بردگاني بودند. بردهداري همچون بخشي از برنامه‌ي خداوندي و به عنوان كيفر گناه از جانب آنان پذيرفته ميشد. با اين همه‌، برخلاف مشركان (غيرمسيحيان) حرمت هر برده را كه در نگاه خداوند ميتوانست برتر از اربابش باشد، نگاه ميداشتند. 300
قديس آگوستين و ساير آباي مسيحي اوليه به تجارت با ديده‌ي تحقير و تنفر نگاه مي‌کردند زيرا تجارت با فريب و طمع مرتبط بود. تجارت ميتوانست ذهن انسان را از جستجوي صلح حقيقي دور كند؛ صلحي كه تنها در خدا يافت ميشد. با وجود اين تجارت مردود شمرده نميشد بلكه بخشي از نظم طبيعي تلقي ميشد. 301
مهم‌ترين انديشههاي اقتصادي الهيون عهد اوليه و قرون وسطي، در مورد دو مسئله بود: يكي مسئله “قيمت عادلانه” و ديگري “ممنوعيت ربا” . زيربناي اين انديشهها، آموزشهاي آباي اوليه كليسا و به‌ويژه فلسفه ارسطويي بود.

3-1-1) فئوداليسم و انديشه‌يمدرسيها در قرون وسطي
يكي از نتايج و آثار سقوط امپراطوري روم، ظهور

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع قرن نوزدهم، اقتصاد خرد، کتاب مقدس، جهان خارج Next Entries پایان نامه رایگان با موضوع صاحب نظران، وجود خداوند