پایان نامه رایگان با موضوع عناصر داستان، گونه مطلق

دانلود پایان نامه ارشد

لگد کوب دشمنان خونخوار و متجاوز مي بيند. زبان نيرومند و تواناي ابن حسام در هم? توصيف ها گويا و روان و دل نشين ا ست. در يک جا به اقتضاي موضوع سخن، لحن شعري نرم و سبک مي شود و در جايي ديگري کوبنده و سنگين، گاهي در کلمات تحرّک و پويايي بيش از حد ديده مي شود و گاهي سکون وايستايي، از اين جهات تأملي ديگر در شعر ابن حسام ضرورت دارد. ابن حسام با سرودن قصايدي غرّا و متين در مدح حضرت علي و ائمه اطهار عليهم السلام و بيان اعتقادات شيعه و منتشر کردن آن در بين مردم از گسترش آيين تشيع نقش مهمي را بر عهده داشته است. به علت وفور بيان اعتقادات شيعه در شعر ابن حسام مي توان ديوان او را مهم ترين تجلّي گاه منظوم اعتقادي شيعه در ادب فارسي به حساب آورد.
ابن حسام در جايي ديگر شجاعت حضرت علي (ع) را بدين گونه ترسيم مي کند: بخشي از لشگر پنج گان? علي (ع) که به رهبري مير سيّاف از پنج راه عازم خاور زمين بودند، پس از چند روز آن دژ را تسخير مي کنند. خبر شکست قلعه به جمشيد شاه مي رسد.شاه خاوران به دنبال فرماندهي است تا شرّ اين لشگر مهاجم را از سر آنها دفع کند؛ علي (ع) آگاهانه و طبق نقشه اي از پيش تعيين شده با پافشاري و سماجت، داوطلب اين مأموريت مي شود. همين جاست که نام? سري آن حضرت به مير سيّاف و تباني اين دو سر کرد? لشگر اسلام شکل مي گيرد. علي (ع) در نامه اي به مير سيّاف دستور مي دهد که “شب هنگام از چهارسو بر لشگر کفر شبيخون زنيد و دمار از دماغ دشمن برآوريد.” وآنها چنين مي کنند تا اين که در اين گير ودار ناگهان:
بپوشيد شير خدا ساز جنگ
بديد آن برو يال چنگال شير
رخي ديد چون لاله زار آمده
علي گفت کاي بدرگ شوم پي
من امروز تيري گشايم به تو
بماليد چاچي کمان را به چنگ
بزد نعره اي حيدر تيز هوش
برانگيخت دلدل سپهدار دين
به خون تيغ و بازو برون کرده بود
علي گفت مرگ تو نام من است
منم شاه مردان و شير خداي

سواران بر اسبان کشيدند تنگ
سر وسينه و سفت مرد دلير
برآن لاله سنبل به بار آمده
نگهدار لختي براين بوم پي
گشاد سواران نمايم به تو
بناليد چرخ از گشاد خدنگ
به چرخ بلند اندر افتاد جوش
ز نعلش بجنبيد ساحل زمين
زمين چو درياي خون کرده بود
بدين تيغ کاندر نيام من است
به مردي عدو بند و کشور گشاي
( ابن حسام، 1382: 258 )
“علي (ع ) مظهر رب النوع انواع گوناگون عظمت ها، قداست ها و احساس هاي مطلق است، ازآن گونه مطلق هايي که بشر همواره دغدغه ديدن و پرستيدنش را داشته، و هرگز نبوده و معتقد شده بود که ممکن نيست در کالبد يک انسان تحقق پيدا کند و ناچار مي ساخته است.” ( شريعتي، بي تا: 53 ) علي(ع) که مظهر خير و فداکاري ودلاوري و سرشار از زيبايي هاي معنوي است، عليه دنيايي که در آن قواي شر زندگي مي کنند، قيام کرده و مردم را از گمراهي و تاريکي و وسوسه هاي نيرو هاي اهريمني به سعادت و بهشت جاويدان هدايت مي کند. او خير کاملي است که عليه شر “ديوان واژدهان” قيام مي کند. آنچه از متن روايات و داستان ها پيداست جدال ميان دو قواي خيروشر است و بيانگر اين است که علي (ع) انسان آرماني و حماسه اي است که در غالب پهلواني در صحنه وسيع نبرد نيکي و بدي نمودار مي شود. وهنرمند او را با بياني زيبا به تصوير مي کشد.

گرفتند ديوان به گرد اندرش
يکي ديو بر پشت پيلي بلند
يکي همچو شير و يکي چون پلنگ
روان را به فرمان يزدان سپرد
به هر سو که بازو برافراشتي
بيفکند چندان ز ديوان گروه
زبس تيره جيحون که از خون رسيد

گشادند چنگال بر پيکرش
يکي مار در دست او چون کمند
يکي همچو پيل و دگر چون نهنگ
دو دسته به گرز گران دست برد
ز کشته زمين را بينباشتي
که از کشته هر سو تلي شد چو کوه
از آن کشتگان خون به جيحون رسيد
( ابن حسام ، 1388: 114 )
“دلدل، مرکب حضر ت علي (ع) است که “بنا بر روايات شيعي حضرت رسول اورا با چند اسب ديگر و الاغ مخصوص خود به اميرالمؤمنين علي (ع) بخشيد که در جنگ ها بر آن سوار شوند. دلدل در ادب فارسي به نام اسبي پر آوازه و خوشنام و مظهري از نيکي ها معرفي شده است” ( ياحقي، 1375: 195 )
وعلي (ع) انساني مبارز، فداکار، تسليم ناپذير و سمبلي از خير و صلاح و تمامي خوبي هاست و در مقابل موجوداتي که به عنوان مظهر فساد و ويراني ها ست، قرار مي گيرد. اين روايات و داستان ها به سبب دارا بودن نمادهاي تصويري و جنبه هاي تشبيهي و خارق العاده موجب شد که نگار گران اساطيري و همچنين تزييني عناصر داستان براي نشان دادن مظاهر خير و شر بهره ببرند.
نگار گران کهن از اين نمادها به خوبي استفاده کرده و به تصاوير خود غناي خاصي بخشيدند. بازتاب تصويري اين ارتباط رابه گونه اي مي توان در چند نگاره که منسوب به فرهاد است و برگي از خاوران‌نام? ابن حسام مي باشد، مشاهده کرد. حضرت علي (ع) و نبرد او با اژدها، موضوعي است که نگار گر با ذوق به آن پرداخته است. صحنه اي که در آن نبردي صورت گرفته و علي (ع) که پهلوان حماسي اين نگاره مي باشد، سوار بر دلدل صورتي رنگ در مرکز صحنه نشان داده شده، حضرت عمامه سفيد بر سر دارد و سرايشان از حدود شانه ها در هاله ايي طلايي به صورت شعله هاي بلند پوشيده شده و حالت روحاني و الهي به او داده است. “اژدها نيز، هيولاي افسانه اي است به شکل خزنده اي با بال‌هاي فراخ و چنگال ها و دندان هاي رعب انگيز و در بيشتر مواقع شعله هاي آتش از دهان آن بيرون جهد و برخي نيز از دهان او به عنوان دروازه جهنم ياد مي کنند،تا به اين وسيله ژرفاي پليدي و نا هنجاري را منعکس سازند.
نقش اژدها به عنوان نيروي اهريمني است در کليه روايات، اهرمن به تباه ساختن جهان خير مي‌کوشد و در ادب فارسي به عنوان مظهر شرارت و زشتي، در برابر ايزدان و گاهي با الهام از انديشه‌هاي سامي به جاي ابليس و در برابر فرشتگان معر في شده است.” ( ياحقي، 1375: 201 )
به همين جهت علي (ع) که صفات خير ونيکي را به همراه دارد، اژدها را مانعي در برابر انديشه هاي ايزدي مي داند و بر آن فائق مي آيد و جدال او با اين موجود اهريمني به دليل نيک خواهي براي بندگان است تا در آسودگي خاطر زندگي کنند. حضرت علي (ع)، دلدل و ذوالفقار نشانه هايي از مظاهر خير هستند. ذوالفقار، تنها شمشيري است که در سر دارد و داراي نيروي معجزه آسايي است و متعلّق به حضرت امير مي باشد. ودر روايتي است که “جبرئيل آن را از بهشت براي حضرت علي (ع) مي آورد. و در “جايي ديگر، باز تيغ و غلاف آن در ارتباط با گوشه اي از داستان آدم توصيف شده است. آهن تيغ ممدوح همسال آدم است، غلافش حلّه اي است که آدم در بهشت به تن داشت و نقطه مرواريد در اين غلاف شير خداست که بر حل? آدم ريخته است.” ( پور نامداريان، 1369: 17 )
ربيع و ابن حسام شاعراني وارسته و مذهبي اند، چنان که از اشعار اين دو شاعر پيداست از طبعي بلند و مناعتي قابل تحسين برخوردارند و در فنون ادب وسير? بزرگان دين تبحّر دارند واز هم? اطلاعات دراشعار خود استفاده نموده و به همين جهت ابيات اين دو شاعر پراست از اشارات به اخبار و استفاده از مضامين مستند بر قرآن کريم. سرايند? منظوم? ديني علي نامه خود را مجاز مي داند که از همه عناصر و اجزاي داستاني و حماسي در بافت تاريخي استفاده و حاصل را با جاذبه هاي مختلف بيارايد تا تأثير افزون تر و نتيجه قطعي تر گردد. حتّي به رغم فضاي مذهبي از خاطره هاي مهّم چون وحدت قومي و خاطره هاي جمعي مربوط به حماسه ها و ياد کرد ارزش هاي قهرماني استفاده کند، تا بر جاذبه مطلب بيفزايد. “امّاابعاد ديگر حماسه ابن حسام مربوط است به پاره اي مفاهيم اسطوره اي و نيمه اسطوره اي که در وجدان شاعر و روح قومي تمرکزي ابدي داشته است. اين نوع مفاهيم همانند نوري است که از هستي وجود حاصل مي شود وهمين معني است که فضاي خلوت و خالي وجود را روشن مي کند.” ( ناصح،1357: 193 ) در اين بعد خاص مي توان به حوادث مختلف داستاني اشاره کرد که در آن صورتي از خيال مطرح است و طرح عمده اي از حرکات و سکنات شخصيّت ها که در بي زماني و بي مکاني و بي مرزي قرار مي گيرد و گاه جنبه هاي مختلف انفسي بر آفاقي بودنش مي چربد، همچنين است توجّه عمد? شاعر به پديده هاي مختلف از ديدگاه اعجاب و بزرگ بيني و تحسين و تکريم و توصيف هاي عجيب وغريب و ذکر مواردي دال بر خرق عادات و اعمال که غالباً در هم? اين مقوله ها جلوه هايي از اغراق و غلو در لباس هنر ديده مي شود.

4-5- زهد و عبادات حضرت علي (ع)
يکي از هزاران فضيلت اميرالمؤمنين علي (ع) عبادت هاي مخلصانه و عاشقان? اوست که سخن راندن در اين مقوله هرچند ناقص و مشکل است؛ امّا بنا بر مثل معروف “ما لا يُدرَکُ کُلُّهُ لا يُترَکُ کُلُهُ؛ آنچه را که به طور کامل نمي تواني درک کني، به طور کامل ترک مکن !” ( هلالي، 1371: 105 )
عبادت تنها در نماز وروزه خلاصه نمي شود؛ بلکه هر عملي که به خاطر خدا بوده، رضايت الهي درآن باشد مانند احسان، نيکو کاري، جهاد، اطاعت از رسول الله، يتيم نوازي و… همگي عبادت محسوب مي شود. ذکر نمونه هايي از عبادات حضرت امير، بهترين الگو براي مسلمانان و شيعيان راستينش مي باشد. عبادت ها و گريه هاي شبانه، راهگشاي حلّ مشکلات روز ومنشأ توفيقات الهي است. کسي که به عشق معبود خود از لذّت خواب خوش نيمه شب مي گذرد و عاشقانه در برابر حضرت حق سر تعظيم فرو مي آورد، در زندگي دنيوي و اخروي خود رستگار خواهد بود. خداوند متعال مي فرما يد: “وَعبُد رَبَّکَ حتي ّ يَأتيََکَ اليَقيَنُ” ( حجر: 99 ) پروردگارت را عبادت کن تا تو را يقين فرا رسد. بر اساس اين آي? شريفه است که حضرت علي، (ع ) بر ترين مردم بود و بيش تر ازهمه نماز مي خواند و روزه مي گرفت، “فَکانَ أعبَدَ الناسِ وَ أکثَرَهُم صلاة وَ صَوماَ” ( ابن ابي الحديد، 1404: ج7، 148 ) پس علي عابد ترين مردم بود وبيش ترين نماز و روزه نسبت به مردم. شخصيّت اميرالمؤمنين علي (ع) در ميدان جنگ، سياست، اجتماع و… نه تنها او را از عبادت باز نداشت؛ بلکه حضرت در تمامي ميدان ها ممتاز ترين به شمار مي آيد. همچنين وجود مشکلات متعدد در اداره و رهبري کشورهاي بزرگ آن زمان، نتوانست او را لحظه اي از ياد خدا غافل سازد.
هوالضحاکَ اذا إشتَد َالضرابَ
( کراجکي، 1427:ج 1، 14 )
هوالبِکاءَ في المحراب ليلاً

او در محراب عبادت به شدتّ گريان و در شدّت جنگ بسيار خندان بود. امام علي در ايمان، تقوا، اخلاص و بندگي منحصر به فرد بود، لذا وقتي در برابر حضرت حق تعالي مي ايستاد، چشمش ديگر نمي ديد، گوشش نمي شنيد، دنيا با تمام وجود از خاطرش محو مي شد و تنها خدارا مي ديد و بس. او عاشق و دلداده بود، و عشق و شوق خدا را عبادت مي کرد؛ زيرا عبادت او براي رفع تکليف نبود؛ بلکه او محبّ حقيقي بود و جز جمال دلرباي حقيقت چيزي در نظرش جلوه گر نمي شد. عبادت حضرت علي (ع) به اين جهان مادي منحصر نيست. ايشان به مردم مي فرمود: “آيا اقرار مي کنيد که پسر عمويم پيامبر (ع) فرمود:من و اهل بيتم نوري بوديم که چهارده هزار سال قبل از آنکه خداوند آدم را خلق کند، در پيشگاه پروردگار مشغول عبادت بوديم. وقتي خداوند آدم را خلق کرد، آن نور را در صلب او قرار داد واو را به زمين فرستاد” ( شيخ کليني، 1363:ج5،98 )
پيامبر اکرم (ع) دربار? اوج ايمان و عرفان حضرت علي (ع) مي فرمايد: “لَو

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع خاوران نامه Next Entries پایان نامه رایگان با موضوع فضائل و مناقب، نهج البلاغه، خاوران نامه