پایان نامه رایگان با موضوع شرکت های چندملیتی، جهانی شدن، تجارت جهانی، اقتصاد جهانی

دانلود پایان نامه ارشد

صنعتی اولویت بالایی برای تقویت قابلیت رقابت کمپانی های فعال در قلمرو خود در سطح بین المللی در نظر گرفته اند و آن را زمینه ساز اشتغال شهروندان خود می دانند،پس در چنین جهتی حرکت می کنند.به علاوه، این دولت ها به اهمیت جذب و حفظ سرمایه های خارجی و نیز وارد کردن تکنولوژی و دانش فنی از دیگر نقاط جهان به ویژه از اقتصاد های پیشرو همچون اقتصاد آمریکا واقفند ،زیرا عملا دستیابی به رشد اقتصادی به رشد فعالیت شرکت های چند ملیتی بستگی دارد.
به موازات این تغییر و تحولات ،اقتصاددانان و رهبران سیاسی غربی تقریبا به اتفاق آرا پذیرفتند که ادامه ناسیونالیسم اقتصادی تنها می تواند به جنگی دیگر منتهی شود .به علاوه، پذیرفته شدکه شرایط بین المللی جدید بازگشت به نوعی لیبرالیسم اقتصادی در داخل کشور و آزاد سازی تجارت خارجی در جهان را اجتناب ناپذیر ساخته است.در چنین شرایطی، دولت های غربی بلافاصله پس از پایان جنگ جهانی دست به ایجاد شبکه ای از سازمان اقتصادی مانند : صندوق بین المللی پول ، بانک جهانی و گات زدند و از جمله،وظیفه مهم آزادی تجارت و گسترش آن را بر عهده این شبکه گذاشتند،با این تفاوت که در این دوره، بر خلاف دوره قبل از جنگ جهانی اول ،کوشش شد با این شبکه ،آزادسازی تجاری به نحوی تحت کنترل و اداره قدرت های اقتصادی درجه اول باشد و از جمله با اهداف غرب در جنگ سرد در تضاد قرار نگیرد80.
این شرایط،موافقتنامه عمومی تعرفه و تجارت ((گات)) را در سال 1947 را با مشارکت 23 کشور در ژنو پدید آورد که در پنج دهه گذشته ، در واقع مجرای اصلی سامان دادن به تجارت آزاد بین کشور ها و گسترش آن در جهان بود .اساس کار گات همواره براصل ((عدم تبعیض در تجارت)) استوار بوده و برای تحقق آن از راه تشویق کشور ها به اعطای امتیاز کامله الوداد به دیگران و نیز متقاعد کردن کشور ها به تعمیم نوع رفتار با کالاهای داخلی به کالاهای خارجی (رفتار ملی)81 تلاش شده است82.
به عبارت دیگر، سازمان جهانی تجارت(WTO)83 از یک سو پیوسته از کشور های عضو خواسته است که اگر امتیازی تجاری به یک کشور می دهند، مشابه آن را به دیگر کشور ها بدهند و از سوی دیگر ، آنها را تشویق کرده است که کالای خودی و کالاهای بیگانه را در بازار داخلی یکسان در نظر بگیرند. با این حال، به رغم موفقیت های انکار ناپذیر سازمان جهانی تجارت، به علت تحولات جهانی و در رأس آنها تشدید و روند ادغام اقتصادی، در سطح بین المللی تردید هایی در مورد کارایی آن در آینده پدید آمده و به قولی، به نظر می رسد که WTO قربانی موفقیت های خود شده است .رشد تجارت جهانی و تحولات کیفی ناشی از آن،اهمیت یافتن فزاینده انتقال سرمایه و تکنولوژی ،ادغام بازارها و افزایش وابستگی متقابل کشورها،از جمله پدیده های جدیدی هستند که WTO باید آمادگی برخورد با آنها را پیدا کند84. در طول دهه های گذشته ،تجارت جهانی عمدتا بین کشور ها و توسط شرکت های بزرگ ملی انجام می شد ، شرکت هایی که در واقع با هدف پاسخگویی به نیاز های بازار داخلی شکل گرفته بودند وتنها بخشی از محصولاتشان را که مازاد بر نیاز ملی بود ، صادر می کردند؛ لذا، شکل گیری گات مبتنی بر این فرض بود که تجارت بین کشورها و شرکت های ملی فعال در قلمرو آنها صورت می گیرد و وظیفه گات، به طور مشخص،کاهش تعرفه های دیگران با هدف تسهیل مبادله محصولات مازاد بر مصرف داخلی بود85.
اما اکنون و باتوجه به جهانی شدن اقتصاد،شرکت ها بیشتر ابعاد بین المللی به خود گرفته اند و در طلب بیشترین و بهترین امکانات در هر نقطه جهان ، دیگر چون گذشته تنها در پی امتیازات و تسهیلات تجاری نیستند ،بلکه این بار تحقق تجارت آزاد را در دستور کار خود قرار داده اند . شرکت های چندملیتی محرک اصلی چنین روندی هستند ،آنها در شرایط ادغام بازارهای بین المللی موانع مرزی و گمرکی را تحمل ناپذیر می شمارند و رشد خود را در گرو کمرنگ تر شدن مرزهای بین المللی می دانند .در این میان،دولت های غربی نیز که از یک سو غالبا خود را با مشکلاتی نظیر درصد بالای بیکاری و کسری بودجه بالا مواجه می بینند و از سوی دیگر نگران توانایی شرکت های خودی برای رقابت در سطح جهانی،و جذب شرکت های چندملیتی برای فعالیت در قلمرو خود هستند ، عموما ناچار شده اند در جهت ایجاد فضایی مناسب و دلخواه برای شرکت های چندملیتی عمل کنند86.
با توجه به روند رو به رشد جهانی شدن و حضور شرکت های چندملیتی به عنوان یکی از ملزومات شکل گیری این پدیده، ضروری است که نقش آنها از ابعاد مختلف در مسائل کشور ها مورد تجزیه و تحلیل و ارزیابی قرار بگیرد.
بخش دوم : گسترش شرکت های چند ملیتی
جهانی شدن در بخش اقتصادی با آزادی تجارت و حرکت سرمایه و در بخش سیاسی با محدود شدن دخالت دولت در اقتصاد مشخص می شود و هر تاثیر دیگر در این چهارچوب قابل گروه بندی است87. شرکت های چندملیتی بزرگترین بهره وری را از این تحولات به خود اختصاص داده اند؛زیرا آزادی تجارت،آزادی حرکت سرمایه،خصوصی سازی وغیره همگی بدان معناست که شرکت ها کل بازارهای جهان رابدون حد ومرز دراختیار دارندومی توانندبراساس خواست خود وبدون توجه به برنامه ها ویا تاثیرات اقتصاد محلی در هر کجا که می خواهند به تولید ، توزیع ویا توقف فعالیت های اقتصادی بپردازند. این بدان معنی است که کشورها و به خصوص کشورهای در حال توسعه که در وضعیت مناسب اعمال قدرت نیستند با هرج ومرج اقتصادی و سپس اجتماعی و سیاسی روبرو می شوند . حاصل نهایی این امر برای مردم این کشور ها فقر بیشتر می باشد. اما شرکت های چندملیتی با آزادی عمل بدست آورده توانسته اند از تمرکز تولید در یک کشور رها شوند و به تولید غیر متمرکز و گسترده(از نظر جغرافیایی) رو آورند و بدین ترتیب ضمن کاهش ریسک در مقابل رکود و بحران های اقتصادی محلی ، ریسک زیان های ناشی از انقلاب ها و مخالفت ها علیه خود را به حداقل برسانند. سیاست تولیدی آن است که شرکت های چندملیتی قراردادهای تولیدکالای معین را با کشور های متعدد منعقد می نمایند و بنابراین با پراکنده کردن تولید در کشورهای مختلف به آسانی می توانند با بوجود آوردن رقابت بین این کشور ها به تولید ارزان دسترسی مستمر داشته باشند. در عین حال آنها از حملات انتقادی طرفداران محیط زیست، انجمن های حمایت از مصرف کننده و غیره درامان هستند زیرا این تولیدکننده محلی است که باید پاسخگوی این امورباشد.به علاوه هروقت به هرعلتی یکی از کشورهای تولید کننده بخواهد در مقابل شرکت بایستد،با تغییر کشور فروشنده (افزایش حجم قرارداد تولید با تولید کنندگان سایر کشور های طرف قرارداد) خود را در مقابل هرگونه افزایش قیمت و یا فشارهای دیگر محفوظ می دارد.با استفاده ازاین سیاست که فقط در چهار چوب جهانی شدن و سازمان های مربوط به آن نظیر سازمان تجارت جهانی قابل اجرا می باشد،نقش شرکت های چندملیتی بخصوص طی دهه گذشته درتعیین بازارها و تاثیر بر الگوی رفتار مصرف کننده بسیار زیاد شده است88.
واقعیت آماری در خصوص شرکت های بزرگ (چندملیتی) که اعضا کارتل ها هستند نشان می دهد که نه تنها فعالیت آنها کاهش یافته بلکه به شدت افزایش یافته است.این افزایش چه در بخش فعالیت های شرکت ها و چه در خصوص گسترش این شرکت ها قابل ملاحضه هستند.همچنین تنها حجم سرمایه شرکت های چند ملیتی در خارج مهم نیست بلکه:
– آنها 75 درصد از درآمد حاصل را به کشور مادرشان می فرستند.
– دولت های مادر از آنها آنچنان حمایت میکنند که آنها تقریبا در همه امور دخالت دارند.
– تنها حجم سرمایه و حجم تولید وغیره مهم نیست بلکه گاهی یک شرکت چند ملیتی به علت تاثیر گذاری بر یک جامعه می تواند مهم باشد.
در واقع شرکت های چند ملیتی موتور اصلی تجارت جهانی هستند .بطور مثال بیش از 80 درصد تجارت خارجی آمریکا در اختیار آنها است.همین طور حجم عظیمی از تجارت جهانی نیز در اختیار آنها است ، و با توجه به اینکه آنها تحت کنترل سازمان تجارت جهانی در نمی آیند به آسانی می توانند بر قیمت گذاری ها تاثیر گذارند. در واقع قدرت اقتصادی در شمال در اختیار چند ملیتی ها است89 .
شرکت های چند ملیتی در اقتصاد جهانی در موارد زیر تاثیر گذارند :
1- انتقال دهنده تکنولوژی ، مدیریت و سرمایه هستند وبنابراین حد و حدود آنرا تعیین می کنند
2- از طریق استراتژی های تولید، بازاریابی و اشتغال بر تقسیم کار بین المللی تاثیر می گذارند (تا سود خود را به حد اکثر برسانند)
3- با تصمیم گیری در خصوص اقتصاد محلی بر ساختار اقتصادی آنها تاثیر می گذارند.
4- بر بیش از 80 درصد از توان های تکنولوژی بخش خصوصی در جهان تسلط دارند
5- شرکت های چند ملیتی با تسلط بر بازار های مختلف ، توان چانه زنی قوی برای پایین نگه داشتن دستمزدها را دارند.
6- در حال حاضر یک گرایش جدید مشاهده می شود و آن اینکه میل به تجارت شرکت های چند ملیتی با یک دیگر افزایش یافته است،این به مفهوم آن است که این شرکت ها قدرت تاثیرگذاری بیشتری برقیمت ها و نوع تولید بازار را بدست می آورند90.
در مساله جهانی شدن باید به چند نکته توجه کرد:
1- تقریبا برای همه شرکت های چند ملیتی کشور مادر مرکزیت استراتژی آنها را تشکیل می دهد.به عبارتی ادامه فعالیت آنها بستگی به توان سلطه گری کشور مادر دارد.
2- سرمایه گذاری مستقیم آنها بیشتر در تعداد کمی از کشور ها که دارای تکنولوژی پیشرفته تر هستند تمرکز می یابد. در واقع بیشتر در کشور های اُ – ای – سی- دی91 متمرکز است.
3- شرکت های چند ملیتی یک سوم از بشریت ( اکثریت ملل ثروتمند به اضافه نخبگان کشور های فقیر) را در زنجیره های پیچیده ای از تولید ، فرهنگ و امور مالی،یکپارچه ساخته اند وبقیه مردم جهان فقط نظاره گر هستند . بنابراین یک ((شمال جهانی)) داریم شامل یک سوم مردم و یک (( جنوب جهانی )) داریم شامل دو سوم مردم جهان.
4- جهانی شدن موجب نابرابری بیشتر درآمدها، از دست رفتن مشاغل و آسیب دیدگی زیست محیطی شده است.
5- جهانی شدن موجب عمیق تر شدن شکاف بین فقرا و اغنیا در درون کشور ها نیز شده است زیرا ثروتمندان از موقعیت استفاده بیشتری می نمایند و نه تنها میل به رفاه بیشتردر کشور های مرفه علتی برای افزایش فقر در جهان است، بلکه استفاده زیاد از حد از طبیعت ثبات سیستم اکولوژی جهان را تهدید می کند و حیات انسان را در دراز مدت به خطر می اندازد.گفته میشود وقتی همه مردم جهان بخواهند سبک زندگی آمریکایی را پیشه کنند آن وقت سه سیاره نظیر کره زمین مورد نیاز است.
در چند دهه اخیر، شرکت‌های چند ملیتی بیش از پیش نقش با اهمیتی در صحنه اقتصاد جهانی ایفا کرده‌اند. بر اساس آمار سازمان ملل متحد، تعداد شرکت‌های چند ملیتی جهان در سال 1992 بیش از 35000 واحد گزارش شده است که در حدود 170 هزار شعبه تابعه خارجی را تحت پوشش داشته‌اند و بسیاری از این شرکت‌ها از نظر مالی بزرگتر از اقتصاد بعضی از کشورهای جهان هستند. در سال 2003 تعداد شرکت‌های چند ملیتی به 63000مورد می‌رسید که 700000 شعبه در کشورهای دیگر داشتند این شرکت‌ها و شعبات آنها با 86 میلیون نیروی کار، 25 درصد از تولیدات جهان را در اختیار داشتند و تقریبا 3/2 صادرات جهانی کالا و خدمات را انجام می‌دادند. آمار و اطلاعاتی که از درآمد 188 شرکت بزرگ چندملیتی به دست آمده، نشان می‌دهد ارزش تولید این شرکت‌ها بالغ بر 18 هزار میلیارد دلار است که تقریبا 25 درصد تولید ناخالص داخلی جهان به حساب می‌آید. 27 شرکت از این 188 شرکت یعنی 14 درصد از این شرکت‌ها در بخش نفت و گاز فعالیت می‌کنند که نشان‌دهنده اهمیت این بخش اقتصادی در فعالیت‌های اقتصاد جهانی است. نکته قابل تامل در این خصوص این است که 7 شرکت اول از 10 شرکت اول هم در بخش نفت و گاز فعالیت دارند. خدمات مالی دومین رشته‌ای است که شرکت‌های چندملیتی را به خود جذب کرده است. در میان 188 شرکت بزرگ جهان، 24 شرکت در زمینه خدمات مالی فعالیت می‌کنند92.
اگزون موبیل همواره طی چند دهه اخیر جزو سه شرکت بزرگ چندملیتی دنیا بوده است. درآمد این شرکت در سال 2007 معادل 390

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع جهانی شدن، منطقه گرایی، اقتصاد جهانی، انتقال تکنولوژی Next Entries پایان نامه رایگان با موضوع شرکت های چندملیتی، حقوق بشر، حقوق بین الملل، نرخ مالیات