پایان نامه رایگان با موضوع شاعران معاصر، مظالم اجتماعی، وضعیت اجتماعی، تاریخ ادبیات

دانلود پایان نامه ارشد

(جواهری،2004، /727)
«خودم را چون ریشه های به هم پیچیده گیاهان با بینوایان دو شاوش می یابم.»
سپس آنها را مورد خطاب قرار داده است که او نیز در کنار آنها در یک صف ایستاده است و به نبرد با دشمن می پردازد:
أنا عامل بالفکر أعمل معولی

فی صخرة فأحیلها لفتات

«من آن کارگری هستم که با اندیشه خود تیشه ام را در صخره ای سخت به کار می برم و آن را به براده هایی نرم تبدیل می کنم.»
فی الکف مطرقتی أفل بحدها

أصلاب أوغاد و هام طغاة

(جواهری، 2004: 4/728)
«در دستم چکشی است که با آن کمر های فرومایگان و سرهای سرکشان را می شکافم.»
او در قصیده دیگری به کارگران عراق و کارگران جهان عیدشان را تبریک گفته، به رنجها و زحمتهای آنان اشاره کرده، اظهار می دارد که آنها همچون بردگان در غُل و زنجیر های سرمایه داران قرار گرفته اند:
مضی أمس حیث یقص الشیوخ

لأبنائهم کیف عاش العبید

«دیروز بود که پیران برای فرزندان خود حکایت زندگی بردگان را می گفتند.»
و کیف تعرت علی الزمهریر

زنود لتکسی بخز زنود

«که چگونه در سرمای شدید افرادی عریان بودند تا افراد دیگری خود را با پارچه های ابریشمی بپوشانند.»
و کیف استوی حبة حبة

من العراق المُر عقد فریدُ

«و چگونه دانه های گردبند بی همتا ی عراق دردناک بینوایان به رشته در آمد.»
و کیف و أطفالکم فی العرا

ء صیغت لطفل السری المهودُ

(جواهری،2004، 5/743)
«و چگونه فرزندان شما برای خدمت به کودکان اشراف زاده، پا به عرصه وجود گذاشتند.»
و برای به دست آوردن تکه های نان، جان خود را از دست داده، شهید می شوند:
و کیف علی کسرات الرغیف

یعفر فی کل یومٍ شهیدُ

(جواهری، 2004: 5/743)
« وچگونه برای تکه های نان، هر روز شهیدی نقش بر زمین می شود.»
3 ـ 4 ـ فاصله طبقاتی
فاصله طبقاتی یکی از شدید ترین مسائل جامعه عراق است که جواهری به شیوه های مختلف به نقد آن پرداخته است. او در قصیده مشهور «تنویمه الجیاع» که به گرسنگان عراق اختصاص داده است، این فاصله طبقاتی را با تمسخر بیان می کند:
نامی جیاع الشعب نامی

حرستک آلهه الطعام

«بخوابید ای گرسنگان ملت! بخوابید. خدایان غذا (ثروتمندان) از شماپاسداری می کنند.»
نامی فذن لم تشبعی

فی یقظة فمن المنام

«بخوابید که اگر در بیداری سیر نشدید در خواب سیر می شوید.»
نامی علی زبد الوعود

یداف فی عسل الکلام

«بخوابید بر وعده های دروغینی که با سخنان عسل گونه ترکیب می شود.»
نامی علی تلک العظا

ت الغُر من ذاک الإمام

«بخوابید. بر آن اندرز های زیبایی که از آن پیشوای (دروغین) است.»
یوصیک أن تدعی المبا

هج واللذائذ للئام

« به شما سفارش می کند که شادی ها و لذت ها را برای فرومایگان واگذارید.»
نامی فأن صلاح أمر

فاسد فی أن تنامی

(جواهری، 2004: 4/ 610 ـ 612)
«بخوابید که صلاح کار (وضعیت خراب) در این است که بخوابید.»
1ـ تنویمۀ و تنویم: مصدر باب تفعیل: به خواب کردن.جیاع: جمع جائع: گرسنه. شاعر قصد تأثیر در توده های مردم گرسنه ای را دارد که تسلیم سرنوشت شده، به خواری و محرومیت تن در داده اند. او خواهان این است که عواطف و احساسات نومید آنها را بر انگیزد؛ مردمی که قربانی حاکمان خود کامه خود شده اند. از این رو، لزوم قیام بر ضد چنین حاکمانی را یاد آور می شود.
3 ـ 5 ـ موضع گیری های جواهری
محمد مهدی که از خانواده ای دینی (خاندان شیخ محمد حسن صاحب جواهر الکلام) برآمده و در محیطی شیعی پرورش یافته بود، زمانی که ستم انگلیس نسبت به مردم عراق و اشغال سرزمین عزیز خود را به دست استعمارگر پیر دید، در شعرش سخت بر آن شورید. از این رو با استفاده از سلاح شعر، پرچمدار آزادی و مبارزه در کنار ملت عراق گردید که جسورانه و شجاعانه بر ضد زورگویی حاکمان، وارد آوردگاه مبارزات ملی میهنی شد.
جواهری به دلیل همت بلند، اصالت خانوادگی و توانایی زیادش در سرودن شعر و پرداختن به انواع فنون آن برجایگاه والای ملک الشعرایی دست یافته است. (آل محبوبة، 1986: 2/ 136 ـ 137)
او در نبوغ شعری به مرحله ای رسیده است که برخی از ادیبان معاصر، لقب متنبی عصر جدید را به او داده اند (بیضون، 1993: 67).
ناقدان بر این عقیده اند که جواهری بزرگترین شاعری است که وضعیت پر تلاطم جامعه عراق را از دهه بیستم میلادی به تصویر کشیده است (جیوسی،2001: 264)
بکیت و ما نفسی ولکن علی وطن مضام مستهان
«گریستم، لکن نه بر خویش، بلکه بر وطن ستم دیده و خوار.»
علی وطن عجیف لیس یقوی علی نوب مسلسله سمان
(جواهری، 2004: 1/181)
«بر وطنی که در برابر بلاهای عظیم و پی در پی، نزار و ناتوان است.»
او پس از عمری طولانی و پر فراز و نشیب، سرانجام در سال 1997 م در سوریه در گذشت (دیب،2004: 196).
دیوان اشعارش که چهار مجلد است، تا کنون چندین بار به چاپ رسیده است.
3 ـ 6 ـ نقد گزنده جواهری (طنز)
مرحله تحولی که شعر دوره معاصر عرب پشت سر گذاشته در همه دوره های تاریخ ادبیات آن بی سابقه است. این مرحله به تغیراتی مسبوق بوده که از چندی پیش در همه شؤون سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی روی داده است.
در دوره معاصر همه چیز به نوعی با جامعه و مردم ارتباط پیدا می کند. بنابراین ادبیات هم مثل دیگر مظاهر اندیشه و فرهنگ به مردم روی آورده، انعکاس مسائل اجتماعی را وجهه همت خود قرار داده است. به همین دلیل از شعر این دوره، دیگر نه به عنوان پدیده ای تجملی و منحصر به گروه های محدود حاکم یا برگزیدگان فکری، بلکه همچون امری عمومی و متعلق به گروه های وسیع جامعه باید سخن گفت که به جای ارتباط مستقیم با دربار و گروه های بالای اجتماع، محتوای سیاسی و اجتماعی مورد علاقه همگان را به مخاطبان خود در گوشه و کنار شهر ها و حتی روستاها می رساند.
در این میان محمد مهدی جواهری از مشهورترین شاعران معاصر در کشور ی عربی است که با جامعه خود پیوند عمیقی برقرار ساخته، سروده های بسیاری در نقد مسائل سیاسی و اجتماعی از خود به یادگار گذاشته است. جامعه عراق در دوره جواهری از مشکلات و گرفتاری های بسیاری از جمله فقر، بی عدالتی، اختلاف طبقاتی، نبود آزادیهای سیاسی، عدم استقلال و وابستگی به ابر قدرت ها رنج می برد. این امر سبب شده بود بسیاری از مردم از داشتن حتی زندگی عادی محروم باشند.
جواهری به عنوان یک ناقد اجتماعی به خوبی می دانست که بسیاری از این مشکلات و گرفتاری ها از جمله اختلاف شدید طبقاتی برخاسته از اصول سیاسی حاکم بر جامعه عراق است که از سوی بریتانیا بر این ملت تحمیل شده است؛ سیاستی که مشکلات متعدد دیگری از جمله فقر، بینوایی و محرومیت توده عظیمی از مردم را به دنبال داشته است.
مزیت بزرگ جواهری از یک طرف حساسیت بسیار او در مقابل این مسائل و گرفتاری هایی است که در جامعه عراق رخ نموده است (أبوحاقة، 1979: 237 ) و از سوی دیگر، عکس العمل سریع و بموقع او در رویارویی با این مسائل است (الخیّاط، 1385: 35 ــ 36).
او در این حوادث در کنار توده عظیم مردم ایستاده، از حقوق اکثریت دفاع نموده، خواهان عدل و انصاف بوده است و با انتقاد از وضعیت اجتماعی حاکم بر جامعه، ستمدیدگان را به دفاع از حقوق غصب شده و آزادی از دست رفته شان بر می انگیزد:
یدی بید المستضعفین اُریهم من الظلم ما تعیا به الکلمات
(الجواهري2004: 1/207)
« دست در دست مستضعفان دارم، آن ستم هایی را به ایشان می نمایانم که کلمات از بیان آن قاصر است»
او با انتقاد از مسائل و مشکلات اجتماعی، خود را زبان گویای مردم قرار داده، از شکایت ها، دردها و رنجهای آنان سخن گفته است؛ ضمن اینکه مصیبتها و گرفتاری های آنها را نیز بر دوش کشیده است:
و أنا لسان الشعب کل بلیه تأتیه أحمل ثقلها و أصور
(همان: 366)
« من زبان مردم هستم؛ هر بلایی که به ایشان می رسد به تصویر کشیده، سنگینیش را تحمل می کنم.»
او با مخالفت شدید با این طبقه حاکم برخاسته، به بازگرداندن اموالی که غارت کرده اند اکتفا نکرده، بلکه با لحنی تمسخر آمیز خواهان این است که زیرکی و فهم را از آنان بگیرد:
و أنکأ من هذا التغابنِ قرحةً غباوة مخدومٍ و فطنةُ خادمِ.
(همان)
و دردآورترین از این کلاه گذاری، کودنی ارباب و زیرکی خدمت کار است.
وکم من خمولٍ لاح في وجه مترفٍ و کم من نبوغ شعَّ في عین عادمِ
(جواهری، 2004: 2/378)
چه بسیار سستی و تنبلی که در چهره خوش گذاران نمایان شد و چه استعداد و نبوغی که در چشم فقیر نادار درخشید.
جواهری تناقض شدید بین زمینداران فئودال و فقیران و گرسنگان اطراف او را به تصویر می کشد. او از دست های بی رحم و فرومایه ای می گوید که بر پشت انسان های بی گناه تازیانه فرو می آورند:
تلوّت سیاطٌ فوق ظهر مکرمٍ من اللئوم مأخوذ بسوط الألم
(جواهری، 2004: 2/378)
تازیانه ها بر پشت انسان محترم و ارجمند تاب خورد، حال اینکه تازیانه زننده خود فرومایه ترین افراد است. و با قرار دادن تصاویری از شکم های گرسنه بینوایان در مقابل شکم های سیر ثروتمندان، قصد دارد به انتقاد از تناقض و فاصله طبقاتی شدید در جامعه معاصر عراق بپردازد:
و باتت بطونٌ ساغبات علی طوی و اتخمت الأخری بطیب المطاعمِ
(همان)
چه شکم هایی که با گرسنگی شب را گذراندند و حال اینکه شکم های دیگر از خوردن غذا های لذیذ دچار سوء هاضمه شد ند. و اظهار می کند که هزاران تن در رنج و زحمت به سر برده تا یک نفر در رفاه و آسایش باشد:
أمن کدح آلافٍ تقیض تعاسة یمتع فرد بالنعیم الملازم
(جواهری، 2004: 2 /379)
آیا از زحمت هزاران نفر تیره روزی شان فراگیر می شود؟ یک تن پیوسته در نعمت و آسایش باشد؟
انتقاد جواهری از مسائل و مشکلات جامعه عراق و نیز جامعه جهانی به یک محور خاص محدود نمی شود هر چند اغلب آنها اهدافی مانند هم دنبال می کنند. این مسایل را می توان در محورهای سه گانه مظالم اجتماعی، خفقان سیاسی و استعمارگری جای داد .
فاصله طبقاتی یکی از شدیدترین مسائل جامعه عراق است که جواهری به شیوه های مختلف به نقد گزنده آن پرداخته است. او در قصیده مشهور «تنویمه الجیاع» که به گرسنگان عراق اختصاص داده است، این فاصله طبقاتی را با تمسخر بیان می کند:
نامی جیاع الشعب نامی حرستک آلهه الطعام
(همان)
« بخوابید ای گرسنگان ملت بخوابید. خدایان غذا (ثروتمندان) از شما پاسداری می کنند.»
نامی فإن لم تشبعی فی یقظه فمن المنام
« بخوابید که اگر در بیداری سیر نشدید در خواب سیر می شوید.»
نامی علی زبد الوعود یداف فی عسل الکلام
(همان)
« بخوابید بر وعده های دروغینی که با سخنان عسل گونه ترکیب می شود.»
نامی علی تلک العظا ت الغر من ذاک الإمام
(همان)
«بخوابید. بر آن اندرز های زیبایی که از آن پیشوای دروغین) است.»
یوصیک أن تدعی المبا هج و اللذائذ للئام
(جواهری، 2004: 4/610 – 612)
« به شما سفارش می کند که شادیها و لذتها را برای فرومایگان وا گذارید.»
نامی فإن صلاح أمر فاسد فی أن تنامی
(جواهری، 2004: 4/610 – 612)
« بخوابید که صلاح کار (وضعیت خواب) در این است که بخوابید.»
شاعر قصد تأثیر در توده های گرسنه ای را دارد که تسلیم سرنوشت شده، به خواری و محرومیت تن در داده اند. او خواهان این است که عواطف و احساسات نومید آنها را برانگیزد، مردمی که قربانی حاکمان خود کامه خود شده اند. از این رو، لزوم قیام بر ضد چنین حاکمانی را یاد آور می شود.
3 ـ 7 ـ دیدگاه های حماسی، سیاسی ـ اجتماعی جواهری
اشعار حماسی سیاسی ـ اجتماعی به عنوان یکی از نیرومندترین و زنده ترین جریان های ادبی معاصر

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع مظالم اجتماعی، فکر و اندیشه، روزنامه نگاری، نهج البلاغه Next Entries منبع مقاله درمورد ورزشکاران، بیومکانیک، آنتروپومتریک، سوماتوتایپ