پایان نامه رایگان با موضوع سوره بقره، ترس از خدا، پیامبران الهی، امر به معروف

دانلود پایان نامه ارشد

بَشِّرِ الْمُحْسِنِينَ ﴾ (37)

5ـ1ـ2 ارکان تقوی
همانطور که در سوره بقره درباره اهمیت تقوی و متقین و همچنین ویژگی های آنان ذکر شده است: ذَلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ فِيهِ هُدًى لِلْمُتَّقِينَ (2) در عین حال که قرآن برای تمام اهل عالم آمده است، اما فقط متقین هستند که می توانند از قرآن استفاده کنند. در اینکه قرآن (هدی للمتقین) است هیچ شکی نیست و این خود اهمیت تقوا کنندگان را می رساند. مهمترین برنامه ای که قرآن و احادیث به ما معرفی می کنند تقوای الهی است. تقوا، پرهیز و ترس از انجام هر عملی بدون درنظر گرفتن رضایت و حبّ الهی است. چنانچه در سوره حجرات نیز ذکر شده است: إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ (13). سنگ محک هر فردی در دنیا و آخرت تقوای اوست؛ درواقع عزت و شرف هر کس در گروه میزان تقوای الهی اوست، و جایگاه هر کس را تقوای او تثبیت می کند. در سوره مبارکه حج به صورت ویژه به این مبحث و ارکان آن پرداخته شده است ارکانی چون: انفاق، یاد خدا و ترس از خدا و…. که در ادامه بحث به آن ها پرداخته می‌شود:

ـ تقوی
خداوند در مورد صرف تقوا در دو آیه زیر می فرماید: احترام و عمل به شعائر( آیین و مناسک الهی) موجبات تقوی را در فرد بوجود می آورد و بر ضروت تقوای الهی تاکید می کند؛ در واقع مراتب تقوی در این آیه ها، متذکر می گردند: 1- تقوى از اديان باطله و عقايد فاسده و مذاهب سخيفه و طرق ضالّه كه مرادف با ايمان است و شرط صحّت كلّ عبادات است. 2- از معاصى كبيره كه مورث استحقاق عذاب و موجب زوال ايمان يا ضعف ايمان و تسلّط شيطان و سياهى قلوب و مفاسد ديگر مى‏شود. 3- از كليّه معاصى صغارها و كبارها. 4- از لهويّات و لغويات و زخارف دنيوى و اشتغال بامورى كه باعث سلب توفيق مى‏شود. 5- از اخلاق رذيله و صفات خبيثه و ملكات قبيحه. 6- از اشتغال و توجّه بغير خدا.( طیب، 1378، 9: 262). باتوجه به توضیحات فوق، دو آیه زیر بر ضرورت تقوی تاکید دارند:
﴿يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْ‏ءٌ عَظِيمٌ﴾ (1) ﴿ ذلِكَ وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ ﴾ (32)

ـ انفاق
انفاق دارای دایره وسیعی است و تنها مختص به انفاق مال نمی باشد بلکه شامل علم و دانش، عفو و بخشش، و.. است اما انفاق رزق و روزی همانطور که در آیه زیر بیان شده است مربوط به افراد با تقوا است؛ زیرا تنها افراد با تقوا هستند که با شنیدن اسم الله، ترس تمام وجوشان را فرا می گیرد و و در برابر مصیبت ها و شدائد صبر پیشه می کنند و در همه شرایط از عبادت خود دست بر نمی دارند؛ اینها افرادی هستند که در تنگدستی هم از انفاق دست نمی کشند و سزاوار لقب متقین هستند. مانند آنچه در آیه زیر بیان شده است:
﴿الَّذِينَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ الصَّابِرِينَ عَلى‏ ما أَصابَهُمْ وَ الْمُقِيمِي الصَّلاةِ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ﴾ (35)

ـ یاد خدا
در آیه های زیر بیان می دارد که بزرگ داشتن یاد خدا با قربانی کردن در نزد خداوند بسیار ارزشمند است هرچند از این قربانی ها حتی ناچیزترین چیز هم به او نمی رسد و اینکه خداوند این گونه افراد را در همه حال یاری می رساند:
﴿لَنْ يَنالَ اللَّهَ لُحُومُها وَ لا دِماؤُها وَ لكِنْ يَنالُهُ التَّقْوى‏ مِنْكُمْ كَذلِكَ سَخَّرَها لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلى‏ ما هَداكُمْ وَ بَشِّرِ الْمُحْسِنِينَ ﴾ (37)
﴿الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ إِلاَّ أَنْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ وَ لَوْ لا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَواتٌ وَ مَساجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثِيراً وَ لَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ﴾ (40)

ـ ترس از خداوند
یکی از مهمترین مصادیق تقوای الهی خشوع و ترس از ارتکاب هر فعلی است و ترس به هنگام شنیدن اسم خدا است که در آیات زیر این مؤلفه به ضوح خودنمایی میکند:
﴿يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْ‏ءٌ عَظِيمٌ﴾ (1) ﴿ يَوْمَ تَرَوْنَها تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَ تَضَعُ كُلُّ ذاتِ حَمْلٍ حَمْلَها وَ تَرَى النَّاسَ سُكارى‏ وَ ما هُمْ بِسُكارى‏ وَ لكِنَّ عَذابَ اللَّهِ شَدِيدٌ﴾ (2)
﴿وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَكاً لِيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلى‏ ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعامِ فَإِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَلَهُ أَسْلِمُوا وَ بَشِّرِ الْمُخْبِتِينَ﴾ (34) ﴿الَّذِينَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ الصَّابِرِينَ عَلى‏ ما أَصابَهُمْ وَ الْمُقِيمِي الصَّلاةِ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ﴾ (35)
﴿وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَيُؤْمِنُوا بِهِ فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ وَ إِنَّ اللَّهَ لَهادِ الَّذِينَ آمَنُوا إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ﴾ (54)

ـ ضرورت صبر و بردباری
همانطور که در قسمت«ب» توضیح داده شد صبر در برابر سختی ها و مشکلات و راضر بودن به رضا و حکمت الهی یکی از عواملی است که سرچشمه آن از تقوا نشأت می گیرد و چنانچه در سوره بقره نیز به استعانت گرفتن از این فضیلت توصیه شده است و آن را جزء برای خاشعین که یکی از صفات تقوا پیشه کنندگان است را دشوار می بیند: ﴿وَاسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخَاشِعِينَ﴾ (45).و در این آیه نیز بدین اصل مهم متقین پرداخته شده است:
﴿الَّذِينَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ الصَّابِرِينَ عَلى‏ ما أَصابَهُمْ وَ الْمُقِيمِي الصَّلاةِ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ ﴾ (35)

ـ شکر و سپاس الهی
این آیه یاداور نعمت هایی است که از جانب خدا بر بندگانش ارزانی شده است اشاره دارد. باشد اکه روزی همه ی انسان ها نسبت به الطاف الهی شکرگذار باشند. چرا که خداوند در امور خلقت خود به قشر خاصی توجه ندارد بلکه همه ی انسان ها در پیشگاه کرم و عنایت او یکسانند بجزء تقوا پیشه کنندگان، و توجه خدا به قشر مستمندان نیز از باب کرم و رزاق بودن اوست. در آیه زیر اشاره به این مطلب دارد که شایسته است انسانی که همه چیز برای او خلق و رام شده است از حمد و سپاس پروردگارش غافل نماند:
﴿وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَكُمْ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ لَكُمْ فِيها خَيْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْها صَوافَّ فَإِذا وَجَبَتْ جُنُوبُها فَكُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْقانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ كَذلِكَ سَخَّرْناها لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴾ (36)

ـ سخن نیکو و خوش رویی
بدون شک، قرآن مظهر همه خوبی هاست، و عجیب نیست که به کرامت های اخلاقی ای چون خوش رویی و نرم زبانی توصیه کند مانند آیه زیر:
﴿وَ هُدُوا إِلَى الطَّيِّبِ مِنَ الْقَوْلِ وَ هُدُوا إِلى‏ صِراطِ الْحَمِيدِ ﴾ (24)

ـ قرائت قرآن و پیروی از آن
چنانچه بیان شد متقین افرادی هستند که تمام افعال خود را براساس دستورات خدا انجام می دهند و از غفلت در این کار دائماً در ترس و خشوع به سر می برند؛ بنابراین برای پیروی از فرامین الهی باید به قرآن رجوع شود، که آیه زیر نیز بدین امر رهنمون می کند:
﴿لَنْ يَنالَ اللَّهَ لُحُومُها وَ لا دِماؤُها وَ لكِنْ يَنالُهُ التَّقْوى‏ مِنْكُمْ كَذلِكَ سَخَّرَها لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلى‏ ما هَداكُمْ وَ بَشِّرِ الْمُحْسِنِينَ﴾ (37)

ـ تعمیر و تطهیر مکان های عبادت
﴿وَ إِذْ بَوَّأْنا لِإِبْراهِيمَ مَكانَ الْبَيْتِ أَنْ لا تُشْرِكْ بِي شَيْئاً وَ طَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَ الْقائِمِينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ ﴾ (26)

ـ جهاد در راه خدا
یکی از فریضه هایی است که بدون شک مرتبط به تقوی است و انسان تا زمانی که از خداوند تقوی و نداشته باشد به هیچ وجه نمی تواند در راه او جهاد کند. منظور از تنها مبارزه با دشمن نیست بلکه موارد زیادی را در بر می گیرد، که مهمترین موارد آن را می توان در آیه 78 و به نقل از سید عبدالحسین طیب جستجو کرد:اول- جهاد با كفار و مشركين جهاد با سيف.دوم- دفع شر آنها از مسلمين در دوره غيبت بلكه در ازمنه ائمه نامش دفاع است.سوم- جهاد با فساق و فجار بأمر بمعروف و نهى از منكر به مراتب آن. چهارم- جهاد با جهال و عوام بارشاد و هدايت و دلالت و بيان أحكام و وظايف. پنجم- جهاد با نفس بترك هواى نفسانى باطاعت أوامر و ترك معاصى. ششم- جهاد با شيطان كه: «ان الشيطان لكم عدو مبين» يس آيه 60. هفتم- جهاد با ظلمه بدفع شر آنها از مظلومين. هشتم- جهاد با دنيا بترك زخارف آن و زهد در آن و توجه بأمر آخرت و اين است. و تمام اين اقسام از خصائص آل محمّد عليهم السلام است.( طیب، 1378، ج9: 351) ازجمله دیگر آیات که بر این فریضه الهی اشاره دارد می توان به موراد زیر اشاره کرد:
﴿أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى‏ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ﴾ (39) ﴿ الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ إِلاَّ أَنْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ وَ لَوْ لا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَواتٌ وَ مَساجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثِيراً وَ لَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ﴾ (40)
﴿وَ الَّذِينَ هاجَرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ ماتُوا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقاً حَسَناً وَ إِنَّ اللَّهَ لَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ﴾ (58) ﴿ لَيُدْخِلَنَّهُمْ مُدْخَلاً يَرْضَوْنَهُ وَ إِنَّ اللَّهَ لَعَلِيمٌ حَلِيمٌ﴾ (59)
﴿وَ جاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ هُوَ اجْتَباكُمْ وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْراهِيمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ وَ فِي هذا لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيداً عَلَيْكُمْ وَ تَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ اعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلاكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلى‏ وَ نِعْمَ النَّصِيرُ﴾ (78)

ـ تفکر در نشانه های ظاهری و غیر ظاهری
﴿أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِها أَوْ آذانٌ يَسْمَعُونَ بِها فَإِنَّها لا تَعْمَى الْأَبْصارُ وَ لكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ﴾ (46)

ـ تبلیغ دین و مولفه های چون؛ امر به معروف و نهی از منکر
﴿الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ ﴾ (41)
﴿لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَكاً هُمْ ناسِكُوهُ فَلا يُنازِعُنَّكَ فِي الْأَمْرِ وَ ادْعُ إِلى‏ رَبِّكَ إِنَّكَ لَعَلى‏ هُدىً مُسْتَقِيمٍ ﴾ (67)
﴿وَ جاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ هُوَ اجْتَباكُمْ وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْراهِيمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ وَ فِي هذا لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيداً عَلَيْكُمْ وَ تَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ اعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلاكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلى‏ وَ نِعْمَ النَّصِيرُ ﴾ (78)

ـ تبعیت از خدا، پیامبران الهی و صلحاء
﴿وَ جاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ هُوَ اجْتَباكُمْ وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْراهِيمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ وَ فِي هذا لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيداً عَلَيْكُمْ وَ تَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ اعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلاكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلى‏ وَ نِعْمَ النَّصِيرُ﴾ (78)

ـ لزوم توجه به نظارت خدا بر اعمال
اینکه می فرماید خداوند هر چه

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع ایدئولوژی، ناخودآگاه Next Entries منبع پایان نامه درباره سبک شناسی، طرح پژوهش، فرا هنجاری، سبک شناسی لایه ای