پایان نامه رایگان با موضوع سلامت عمومی، حمایت اجتماعی، فیزیولوژی، بوم شناسی

دانلود پایان نامه ارشد

زیستی، روانی واجتماعی مطرح نموده اند، مبنی بر نظریه سیستم ها می باشد. طبق این مدل هرگونه تغییر روانی واجتماعی می تواند به عنوان یک عامل استرس زا با یک محرک، پاسخ های زیستی غیراختصاصی را فراخواند. محرک یا عامل استرس زا می تواند برالگوی زیستی ـ روانی از پیش تهیه شده فرد، نحوه واکنش غدد درون ریز (مطابق با الگوی خاص خود) ونیز برکارکرد عوامل ژنتیکی ومحیطی اثربگذارد. این گرایش ذاتی برای ابراز واکنش، موجود زنده را در بسیاری از موقعیت های زندگی برای پرداختن به برخی از فعالیت های فیزیکی (مانندجنگ وگریز) یاری می دهد. همچنین در بعضی موارد این واکنش می تواند ناسازگارانه باشد، مثلاً پاسخ های غیر اختصاصی به استرس می تواند به پیشرفت بیماری یا بدکارکردی سیستم های فیزیولوژیکی یا روانشناختی تاثیر بگذارد. اگر تحریک ادامه یابد، سبب بیماری شده وسیستم روانشناختی یابدنی فرد را دچار اختلال نموده ومانع از انجام وظایف اساسی آن می شود. دراین مدل، فرض براین است که متغیرها(متغیرهای بیرونی ودرونی، فیزیولوژیکی یا روانشناختی) بایکدیگر تعامل دارند وتعامل آنها تاثیر عواملی را که در پیشرفت وظهور بیماری نقش دارند وآنها راتعدیل می کنند. همچنین تعامل متغیرها می تواند فرآیند بیماری را تسهیل کند.
مدل شوارتز59درزمینه تاثیر استرس برسلامتی مبتنی برنظریه سیستم ها می باشد. طبق این مدل، محیط در یک شخص سبب پدید آمدن خواست یا نیاز می شود، بنابراین مغز یک سری فعالیت های منظمی برای برآوردن آن خواست یا نیاز انجام می دهد؛ در این حالت سیستم های دیگر بدن ممکن است فعالیت شان متوقف گردد. اگر این فرآیند ادامه یابد، بافت های بدن آسیب دیده یا تحلیل می روند وبه این ترتیب حلقه بازخورد منفی مکانیسم تعادل حیاتی به طور طبیعی وارد عمل می شود ومغز را برآن می دارد برای سازگاری با خواسته های ارگانیزم وتحمل درد عضوآسیب دیده به فعالیت بیشتر بپردازد. غالباً این حلقه های بازخورد منفی منجر به تجربه درد می شوند. دراین مدل، حلقه بازخورد یک فعالیت خودتنظیمی است که بدان طریق مغز ازوجود یک مشکل اطلاع می یابد ورفتار خود را در تلاشی که برای رفع آن انجام می شود تحت تاثیر قرار می دهد. این حالت باعث می شود درحلقه ی بازخورد در زمینه حفظ سلامتی شکاف ایجادگردد وبه بی ثباتی وبی نظمی سیستمی منجرگردد. این بی نظمی یا بی ثباتی امکان دارد در هریک از مراحل یا درهمه مراحل آن رخ دهد؛ لذا دراین شرایط مغز نمی تواند یک عضویا سیستم فیزیولوژیکی را برای مدت زمان طولانی تنظیم کند، بنابراین هدف محقق یا درمانگر این است که مراحل متعددی را که درپیدایش بیماری خاص دخالت دارد، تشخیص دهد وتعامل پیچیده درخلال این مراحل یا مسیرها را ازلحاظ علت شناسی، شدت وابقاء بیماری مدنظر داشته باشد.(ویسی، 30:1378)
رویکرد بوم شناختی60
رویکرد بوم شناختی براساس تئوری سیستم ها به مطالعه رفتار انسان می پردازد. اصطلاح بوم شناسی برای اولین بار توسط ارنست هگل 1869زیست شناس آلمانی به منظورمطالعه روابط بین موجود زنده ومحیط پیرامونش مطرح شد وبدین معناست که مردم درجامعه ومحیطشان باهم تاثیر متقابل دارند به گونه ای که یک تغییر در محیط درونی یابیرونی تعادل حیاتی فرد را تحت تاثیر قرارمی دهد. به تدریج مفهوم بوم شناسی به طور گسترده ای در علوم زیست شناسی ورفتاری پذیرفته شد وبه عنوان رویکردی جهت مطالعه تاثیرات کلی محیط روی موجودات زنده مورد استفاده قرارگرفت. دربوم شناسی انسانی، وابستگی وتاثیر وتاثر متقابل مردم با محیط مورد مطالعه قرار می گیرد، مردم به عنوان موجودات زنده دارای بعدمعنوی تلقی می شوند که مدام برمحیط پیرامون تاثیر می گذارند وازآن تاثیر می پذیرند. ازدیدگاه بوم شناختی، محیط شامل محیط درونی وبیرونی است وهرگونه تغییر که درمحیط ایجاد می شود، تعادل فرد را تحت تاثیر قرار می دهد. طبق این مدل عقیده براین است که سلامتی وبیماری تنها درچهارچوب روابط متقابل بین فردی ومحیط وتاثیر وتاثر متقابل بین آنها رخ می دهد. بنابراین همه مشکلات اساسی انسان به نحوه روابط اوبا موقعیت منحصربه فردش بستگی پیدامی کند. رویکرد بوم شناختی، تعامل بین انسان وپیچیدگی های محیط ونیز نحوه زندگی انسان ها با همدیگر را درچهارچوب محیط زندگیشان تبیین وتوضیح می دهد. براساس این رویکرد، انسان برای حفظ ثبات سیستم، می کوشد به نحو مطلوبی با محرک های محیطی سازگار شود. بنابراین رفتارانسان بستگی به نحوه ارتباط بین عوامل استرس زای سیستم وتوانایی سازگاری با این عوامل دارد. شرایط بوم شناختی مطلوب، انسان را به سمت حالت سلامتی یاسازگاری مثبت می کشاند درحالی که تاثیرات نامطلوب محیطی همراه با عوامل استرس زا مستقیماً شخص را به سمت بیماری یا ناسازگاری سوق می دهد. بااین که هرشخصی پاسخ های سازگارانه مشخصی دارد، امادرجه وتنوع عوامل استرس زا نحوه پاسخ های سازگارانه فرد را تحت تاثیر قرار می دهد. لذا هم تغییرات وهم سرعت زیادمی تواند ثبات وتعادل سیستم رابرهم زند، هرسیستمی ذخیره منابع فیزیکی، روانی واجتماعی ونیز ظرفیت ومنابع مقابله ای محدود ومشخصی دارد. بنابراین این اجتماع به مکانیزم هایی نیازدارد تابتواند مجداداً منابع وظرفیت های مقابله ای انسان را قبل ازاینکه به اتمام برسد پر کند.
برطبق این رویکرد سیستم های زنده هرگز ایستا وثابت نیستند، بلکه بیشتر در یک حالت دائماً دگرگون شونده ای هستند. لذااین حالت بازبودن (سیستم) نیاز به ذخیره سازی انرژی را برای سازگاری محدود افزایش می دهد. در رویکرد بوم شناختی بر مسائل معنوی اساسی انسان تاکید می شود وسلامتی را فراتر از سلامت مجموعه ای اجزاء بدن انسان تصورمی نمایدوبه همین صورت هم سلامت جامعه را فراتر از سالم بودن همه مجموعه افراد وجمعیت های مقیم درآن می پندارد. بنابراین طبق این مدل، هنگامی که انسان با حمله ای علیه حفظ بقاء وتعادل حیاتی اش مواجه می شود، منابع بالقوه ای قوی ونیرومند ویک سیستم حمایتی برای اوتدارک می شود، تابقاء وسلامتی اورا تضمین نماید.
مفهوم تعادل حیاتی61
اولین بار کانن62درسال 1932اصطلاح “تعادل حیاتی” را وضع کرد، که منظورازآن حالت ثبات وپایدار درون موجودزنده است. تعادل حیاتی، تمایل به اعاده یا نگهداری حالت پایدار ترکیب قوای بدن یا حفظ ثبات نسبی آن دارد، مکانیسم های دست اندر کار حفظ تعادل حیاتی بدن ممکن است زیست شیمیایی یا فیزیولوژیکی باشد.تعادل حیاتی ممکن است ایستا یا به عنوان رفتارهای آموخته شده ای باشدکه به آن پویا گفته می شود.
مکانیسم های تعادل حیاتی بدن، محیط داخلی موجود زنده را نسبتاً ثابت نگه داشته ونیز رفتار موجود زنده را برمبنای نیازهای تعادل حیاتی تعیین می کنند. بعدها پاول وان رایت63 1991مدلی را به نام مدل کاری استرس64 مطرح نمود که شباهت زیادی به مفهو تعادل حیاتی کانن دارد. این مدل دقیقاً حالتی را توصیف می کند که وقتی یک سیستم یا فرد درحالت عدم تعادل باشد، می کوشد ازطریق مکانیسم هایی مجداداً تعادل حیاتی خود را برقرار کند. این مدل یک چهارچوب جامع ویکپارچه ای را به منظور فهم مشکلات مربوط به استرس عرضه می کند. براساس این مدل دریک فرد سالم تعادل بین نیروهای درونی وبیرونی برقرار است وهرگاه عوامل درونی وبیرونی وروابط متقابل آنها تعادل حیاتی موجود زنده را برهم زند، نشانه های بیماری درفرد یا سیستم بروز می کند، یعنی دراین شرایط استرس مانند محرکی، محیط درونی وبیرونی موجود زنده را دستخوش تغییر ودگرگرونی نموده وتعادل حیاتی را ازبین می برد وزمینه پیدایش بیماری را مهیا می سازد. محرک یا عامل استرس زا می تواندمیکروب، ویروس، اختلال ژنتیکی یا یک حادثه یا مشکل عاطفی باشد وپاسخی که فرد به محرک یا عامل استرس می دهدمی تواند به شکل پاسخ ها ی جسمی، فکری ، عاطفی و… بروزکند که حاصل تاثیر وتاثر متقابل بین سیستم های سرشتی واجتماعی است. مطابق این مدل خواست یا نیازی که به فرد یا سیستم تحمیل می شود، یک حالت موقتی از عدم توازن وتعادل را به وجود می آورد. این خواست ها کاملاً نتیجه ی نیروهای بیرونی که برفرد یا سیستم وارد می شود، نیست بلکه بیشتر این خواست ها یا نیازها نتیجه ی تعامل بین نیروهای بیرونی وعوامل درونی است که برفرد یا سیستم تحمیل می شود. این عوامل بیرونی (محیطی)و درونی (فردی) متعاقباً می توانند به مقوله های متعددی تقسیم شوند. هریک از این مقوله ها می توانند نقش مهمی را درفرآیند سلامتی ایفا نمایند. بنابراین یک چرخش یا ارتباط تعاملی وتاثیر وتاثر متقابل بین فرد ومحیط پیرامونش وجود دارد. غیر از این ارتباط متقابل، حالتهای متفاوتی از تعادل وعدم تعادل وتوازن برقرار می شود. البته این فرآیند بدون توجه به بخی از اشکال هشیاری یا ناهشیاری وقضاوت تحقق ودوام نمی یابد. قضاوت یادرک از تهدید به طورکلی توسط عواملی تعیین می شود که برفرد تحمیل می شود، مانند تفکر، نگرش، تجارب گذشته، مزاج ووضع ظاهری بدن وعواملی از این قبیل، این ادراک ازتهدید وحالتهای منتج ازاسترس را تحت تاثیر قرارداده ودرمحیط های مختلف نشانه های جسمی، شناختی ورفتاری خودش را ظاهر می سازد. درنتیجه فردیا سیستم نسبت به این حالت ازاسترس به منظور حفظ تعادل واکنش نشان می دهد. ابزار واکنش آنقدر اهمیت دارد که شخصیت فرد وقابلیت های اورا درآینده تحت تاثیر قرارمی دهد. برخی از این واکنش ها چون فردیا سیستم را به سمت تعادل سوق می دهند پاسخ های سازگارانه تلقی می شوند زیرا ازشدت خواست ها یا نیازها می کاهند. اما برخی دیگر ازواکنش ها چون درآینده مشکلات ثانوی را پدید می آورند وتاثیرات سویی را برفرد یا سیستم می گذارند، پاسخ های ناسازگازانه محسوب می شوند.
2-1-4-2- رویکردهای مختلف روانشناسی وسلامت عمومی:
رویکرد روان تحلیل گری:
روان تحلیلگری، پیشنهاد دهنده یک الگوی نظری برای درک اختلالات عاطفی بوده است که برای نخستین بار ازکارهای فروید ورادو سرچشمه گرفته است.
رویکرد انسان نگری:
آبراهام مازلو را می توان یکی از موسسین وپرنفوذترین روانشناسان انسان گرا دانست. مازلو معتقد است که نیازهای انسان متناسب با نیرومندی به 5 طبقه تقسیم می شوند. به اعتقاد اوسلامت عمومی عبارتست از حالت کسی که از نظر نیازهای بنیادی آنقدر ارضا شده است که می تواند برای خودشکوفایی65انگیزه داشته باشد. مفهومی که مازلو از سلامت عمومی دارد بر رشد فرد درجهت خودشکوفایی تاکید دارد که این تمایل جنبه همگانی دارد، بنابراین هرعاملی که این نیرو را به حرکت درآورد فرد را درجهت سلامت عمومی وخلق نیازهای بالاتر هدایت خواهد کرد. (گنجی، 100:1384) برعکس، کسی که تمام تلاش هایش به ارضای نیازهای زیستی محدود شود، رشد نخواهد یافت وبه سلامت عمومی کامل دست نخواهدیافت. (شاملو، :30:1372) برخلاف مازلو که بر رشد مطلوب ارگانیسم تاکید دارد، کارل راجرز66یکی دیگر از انسان گرایان، مفهوم دیگری از سلامت عمومی ارائه می دهد؛ راجرز معتقد است که بیماری های روانی براثر پذیرفته نشدن برخی رفتارها به وجود می آید، درواقع همه رفتارها پذیرفته نمی شوند ومورد تایید دیگران قرارنمی گیرند. این عدم پذیرش بین تصویری که شخص ازخود دارد وتصویری که واقعیت برای او فراهم می کند، انحراف ایجاد میکند، اینجاست که شخص بین خودپنداره خویش وخودپنداره واقع بینانه تعادل ایجادکرده وبهاین وسیله سازگاری وبقای خویش را فراهم می آورد. (گنجی، 102:1384)
2-4-2- نظریه های حمایت اجتماعی
1-2-4-2- تئوری های شکل گیری روابط:
بسیاری از محققان رابطه را به عنوان عنصر مبنایی حمایت اجتماعی می دانند ومیزان برخورداری افراد از حمایت اجتماعی را براساس داشتن رابطه با دیگران ودرگیری در آن بر حسب شدت رابطه، ارزیابی می نمایند. از این رو قبل از پرداختن به تئوری های اصلی حمایت اجتماعی، ضرورت دارد تئوریهایی که چگونگی شکل گیری روابط منتقل کننده منابع حمایت اجتماعی را تبیین می کند، مورد بررسی قرار گرفته شود. این تئوری ها در یک دسته بندی کلی در 5 طبقه قرار می گیرند، که عبارتند از: رویکردهای مبادله وانصاف، رویکرد رشد مرحله ای رابطه، رویکرد

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع حمایت اجتماعی، روابط اجتماعی، سلامت روان، سلامت روانی Next Entries پایان نامه رایگان با موضوع حمایت اجتماعی، روابط اجتماعی، وابستگی متقابل، شبکه های اجتماعی