پایان نامه رایگان با موضوع روزنامه‌نگاری، علوم انسانی، ایفای نقش، زبان فارسی

دانلود پایان نامه ارشد

دید نگاه علمی نگاه بکنن به پدیده های اطرافشون (پوریا، روزنامه‌نگار علم)
مهم ترین ویژگی روزنامه‌نگار علم، مثل سایر روزنامه‌نگاران در توانایی ارتباطش با جامعه است، او باید جامعه را بخوبی بشناسد و توانایی ارتباط با آن را در سطحی وسیع داشته باشد، او این توانایی را دارد که نیازهای اطلاعاتی جامعه را بشناسد و درصدد تامین این نیازها به بهترین وجه ممکن برآید؛ اما، آنچه وی را از سایر روزنامه‌نگاران متمایز می‌کند، زبان پیچیده‌تری است که روزنامه‌نگار علم با آن روبرو است. لذا نیاز به دقت و مسئولیت بیشتری دارد. روزنامه‌نگار علم، باید با حفظ اصل امانت‌داری، مفاهیم پیچیده علمی را برای عموم مردم ساده کند.
(در واقع، شاید روزنامه‌نگار علم، با روزنامه‌نگارای دیگه از حیث زبان پیچیده‌تری که باهاش سرو کار داره، فرق میکنه، وگرنه بقیه هم دارن تخصصی روی یه حوزه کار میکنن)(زرین، پزوهشگر ارتباطات علم)
روزنامه‌نگارعلم، نماینده افکارعمومی است و باید قوه تحلیل و توانایی تالیف داشته باشد، لذا می‌توان او را مولف و تحلیلگری دانست که درحوزه علم، نگاهی فراکارشناسانه به مسائل دارد و پیشرفت‌ها و چالش‌های عرصه علم در کشور را رصد می‌کند و درچارچوب توسعه علمی، نقاط ضعف و قوت را منعکس می‌نماید.
(ژورنالیسم علم فرآیندیه که در رسانه‌ها درباره علم اتفاق می‌افته که به تحلیل موضوع، پدیده یا خبر و رویداد می‌پردازه و به تالیف می انجامه و زاییده‌ی تحلیل کسی هست که اون رو ایجاد می‌کنه..ژورنالیست علم، از مجموعه ورودی‌های خودش، به اضافه اجتهادش درباره پدیده یا موضوع به تحلیل می‌پردازه، این نگاه فرا کارشناسیه) (سیاوش، روزنامه‌نگار علم )
در واقع می‌توان دو نقش برجسته برای روزنامه‌نگار علم قائل شد، نقش اول، انتقال و ترجمه داده‌ها از زبان پیچیده علم، به زبان ساده و عامیانه و آگاه کردن مردم نسبت به رویدادها است. نقش دوم، نقش مسئولیت او در مواجهه با جریان علم و نظارت بر روند علم در جامعه است.
2-2-4 مهارت‌های روزنامه‌نگار علم
مصاحبه‌شوندگان معتقدند که روزنامه‌نگار علم, در کنارمهارت‌های روزنامه‌نگاری نیاز به مهارت‌های مضاعفی دارد.
در مورد پیش‌زمینه علمی، برای ورود به این عرصه آنچه بیشتر درمیان مصاحبه‌شوندگان تجویز می‌شد، تحصیل در یکی از رشته‌های علوم پایه است؛ اگرچه برخی از مصاحبه‌شوندگان، فارغ‌التحصیلان علوم انسانی و به طور ویژه فارغ‌التحصیلان روزنامه‌نگاری را نیز در صورت داشتن شروطی، مناسب برای این حرفه می‌دانستند.
زرین(پژوهشگر ارتباطات علم) معتقد است، حضور فارغ‌التحصیلان رشته‌های علوم انسانی در این عرصه، می‌تواند باعث بروز مشکلاتی شود. از آنجاییکه این افراد به نسبت فارغ‌التحصیلان علوم پایه وقت کمتری را صرف آشنایی با علوم کرده‌اند، ممکن است در موضوعات پیچیده، آگاهی سطحی بیایند و حتی در برخی موارد به دلیل فهم اشتباه موضوع، به انعکاس اشتباه بپردازند، چنین اشتباهاتی باعث سلب اعتماد از جامعه علمی می‌شود، وجهه روزنامه‌نگاران علم را مخدوش می‌کند و دانشمندان را از ارتباط با آنها دلزده می‌نماید که این موضوع خود مشکلات جدیدی ایجاد می‌کند. (دوتا مسئله می‌تونن ایجاد کنن اینا، اولا خیلی وقتها خیلی چیزا رو اشتباهی، چون خودشون اشتباهی فهمیدن، منتقل میکنن، دوم از اجتماع علمی سلب اعتماد میکنن، روزنامه‌نگاری که وقتی پژوهشگر یه چیزی رو براش توضیح میده با حیرت نگاه میکنه، نمیتونه اعتماد اون آدم رو جلب کنه که اون آدم با تمام وجود اطلاعات رو بذاره در اختیارش)
به نظر می‌رسد، آنچه بیش از تحصیلات، در این حرفه اهمیت دارد آگاهی آن فرد با روش و مکانیسم علم است، علم تجربی مدرن که موضوع اصلی روزنامه‌نگاری علم است، روش قاعده‌مندی برای خود دارد که روزنامه‌نگار علم باید آن را بشناسد. منظور از روش علم همان چیزی است که منجر به تولید علم می‌شود. این روش برمبنای تجربه، مشاهده، تئوری‌سازی، پیش‌بینی، آزمودن نتایجِ پیش‌بینی و بعد اصلاح و ابطال کردن و دوباره به روز کردن است.
– (روزنامه‌نگار علم، باید با روش علم آشنا باشه، علم تجربی مدرن، روش خودش رو داره، روزنامه‌نگار علم باید مکانیسم‌هاش رو، فرآیندش رو، نحوه‌ی استنتاجش رو بشناسه، قیاس و استقرا رو بفهمه، که بتونه علم و شبه علم رو از هم تفکیک کنه)(پوریا، روزنامه‌نگار علم)
این آگاهی می‌تواند در دانشگاه به دست بیاید، ولی به معنای آن نیست که همه فارغ‌التحصیلان در علوم پایه آن را اخذ می‌کنند، اگرچه فارغ‌التحصیل علوم پایه، به دلیل زمینه تحصیلاتی‌اش بیشتر مستعد استحصال این آگاهی است ولی این امر به معنای این نیست که همه فارغ‌التحصیلان در علوم پایه آن را اخذ می2کنند. به تعبیر دیگر، انگیزه، علاقه و پشتکار فرد، در کسب این آگاهی اهمیت بسیار دارد. در این شرایط فارغ‌التحصیل علوم انسانی که علی‌القاعده مسیر سخت‌تری را برای کسب این آگاهی در پیش دارد، در صورت داشتن علاقه و انگیزه کافی برای کسب این سطح از آگاهی و آشنایی با روش علم، می‌تواند در این حرفه مشغول به کار شود.
محمدجواد (سردبیر) معتقد است، آشنایی و تسلط کامل بر زبان فارسی، برای روزنامه‌نگار علم، بیش از سایر روزنامه‌نگاران مهم است، زیرا که او با مفاهیم پیچیده‌تری سرو کار دارد که باید آنها را ساده کند.
(باید ادبیاتش و نقدش خوب باشه، که بتونه به فارسی خوب، این مفاهیم سخت رو برسونه، اگه فارسیش خوب نباشه، کلا ناقصه کارش، اینجا نسبت به بقیه روزنامه‌نگارا شاید باید بیشتر تاکید بشه روی فارسیش، به خاطر اینکه قراره تو تفسیر کنی، تو شرح بدی)
مقوله مورد تاکید دیگر، که همه مصاحبه‌شوندگان بر سر آن توافق داشتند، توانایی روزنامه‌نگار علم در ترجمه است. به نظر روزنامه‌نگاران علم و متخصصان، فرد شاغل در این حوزه، باید توانایی ترجمه داشته باشد تا بتواند به اطلاعات روز دنیا دسترسی بیابد. روزنامه‌نگاران علم معتقدند که از آنجایی که مرزهای دانش، بین‌المللی است، این مهارت، برای یک روزنامه‌نگار علم الزامی است.
باید به این نکته توجه داشت که اساسا بخش عمده‌ای از روزنامه‌نگاری علم، ترجمه رویدادهایی است که در دنیای علم اتفاق می‌افتد. در این معنا، ترجمه به معنای ساده‌سازی است. با توجه به اینکه هر رشته تخصصی زبان خاص خودش را دارد، روزنامه‌نگار علم این زبان را به بیان ساده برای مردم ترجمه می‌کند. در بعضی موارد هم، این ترجمه برای افراد تحصیل کرده در رشته‌های دیگر است که با روش علم آشنا هستند ولی در رشته‌های دیگر اطلاعات اندکی دارند. روزنامه‌نگار علم، رویدادها را برای آنها هم ساده می‌کند. بنابراین کل فرآیند روزنامه‌نگاری علم به نوعی ترجمه است.
با توجه به بین‌المللی بودن مرزهای علم، زبان مشترک در آن، زبان انگلیسی است. اما در ایران، و در برخی کشورهای دیگری که زبان آنها، انگلیسی نیست، لازم است که روزنامه‌نگار علم به سراغ منابع دست اول برود. اینجا، کار ترجمه دو مرحله می‌شود، ترجمه از زبان اصلی به زبان فارسی که خودش مهارت ویژه‌ای می‌طلبدو و در عین حال ترجمه به زبان عامه. نکته‌ای که روزنامه‌نگار علم باید به آن توجه داشته باشد، این است که علاوه بر ترجمه متن، آن را برای مخاطب خود، با مفاهیمی که برای او آشنا هستند ترجمه کند. مثلا در ترجمه برای مخاطب ایرانی، که از واحدهای متر و سانتیمتر استفاده می‌کند، واحدهای فوت و اینچ، خیلی قابل درک نیستند. وظیفه او، این است که سعی کند این مفاهیم را برای مخاظب خودش ساده کند.
مهارت ترجمه، هم در ایفای نقش اول روزنامه‌نگار علم، یعنی ساده سازی مفاهیم علم به او کمک می‌کند و هم در ایفای نقش دوم، یعنی بُعد نظارتی برجریان علم. در این نقش، لازم است که او توانایی بررسی جریان علم، در کشورهای دیگر دنیا، و پیگیری اخبار علم در جهان را داشته باشد که بدون داشتن این مهارت به سختی قادر به این کار است.
(خوب چون مرزای دانش بین‌المللیه، روزنامه‌نگار علم باید مهارت ترجمه داشته باشه، یعنی باید بتونه بره بخونه ببینه تو دنیا چه خبره، بتونه فعالیتای علمی‌مون رو با دنیا مقایسه کنه)(پوریا، روزنامه‌نگار علم)
در مورد حوزه مورد پوشش روزنامه‌نگار علم، دو دیدگاه متفاوت در میان مصاحبه‌شوندگان وجود دارد، برخی از افراد معتقدند که روزنامه‌نگار علم باید در یک حوزه از علم ، عمیق باشد و به روزنامه‌نگاری در آن حوزه بپردازد. عمیق شدن در یک حوزه، باعث می‌شود که فرد در آن احاطه نظری بیابد و بتواند با نگاه موشکافانه و منتقدانه به جزییات اتفاقات رخ داده در آن حیطه علمی بپردازد.
نگاه دیگر به این مسئله، این است که روزنامه‌نگار علم، باید توانایی پوشش حوزه‌های مختلف علمی را داشته باشد، دلیل این گروه، مدیریت رسانه است. به این معنا که هر رسانه‌ای فرصت شغلی محدودی دارد. سرویس علم هر رسانه فقط می‌تواند، افراد معدودی را استخدام کند، از طرف دیگر، نمی تواند فقط در یک زمینه برای مخاطب محتوا تولید کند، لذا کسی که به عنوان روزنامه‌نگار علم، مشغول به کار می‌شود باید بتواند حوزه‌های مختلف را پوشش دهد.
( به دلیل اینکه فرصت‌های محدودی در هر رسانه داریم و فقط نمیتونیم یه خوراک توی رسانه مون بذاریم، و هر رسانه هم به تعداد محدودی کارشناس برای خودش داره، شما باید چاقوی سوییسی باشین، توی همه حوزه‌ها بتونین کار کنین، ابزارای زیادی داشته باشین)(سیاوش، روزنامه‌نگار علم)
بنظر می‌رسد، در چنین شرایطی تحصیل در رشته‌های دانشگاهی علوم پایه که ویژگی میان رشته‌ای بیشتری دارند، می‌تواند در تسهیل آمادگی برای حضور در حرفه روزنامه‌نگاری علم مفیدتر باشد.
علاوه بر این موارد، روزنامه‌نگار علم، به ویژه برای ایفای نقش دومش به یک سری دانسته‌ها نیاز دارد. یکی از آنها، تاریخ علم است. آشنایی با تاریخ علم، به روزنامه‌نگار درک تاریخی می‌دهد که در تحلیل جریان‌ها به او کمک می‌کند. روزنامه‌نگار علم در ایران، به صورت مضاعف به این آشنایی نیاز دارد. زیرا ما در ایران، مفاهیمی داریم که ریشه قدیمی‌تری از علم تجربی مدرن دارند، مثل کلمه عالِم، دانشمند و غیره که در مواجه با علم تجربی مدرن هم از آنها استفاده می‌شود. این کلمات به دلیل سابقه تاریخی‌شان، با نوعی بارمثبت همراه هستند و معنای فرهیختگی و برتری را در خود مستتر دارند. روزنامه‌نگار علم لازم است از این موارد اطلاع داشته باشد. عدم آگاهی از این موارد، می‌تواند او را در مواجهه با دانشمند، به دلیل تصور فرهیختگی از وی، در موضع فرودست بنشاند و قدرت نقادی را از وی سلب کند.
علاوه بر این اندکی آشنایی با فلسفه علم، به او کمک می کند که رویکردهای مختلف به علم و پارادایم‌های موثر در نگاه به علم را بشناسد.
مورد دیگر، آشنایی با جامعه‌شناسی است. شناختن مخاطب و جامعه‌ای که برای آن محتوا تولید می‌کند، و نیز آشنایی با سازوکار رسانه‌های مختلف باعث می‌شود که بدون توجه به زمینه، دست به مقایسه نزند و در برخورد با رویدادهای علمی، مخاطبان را مد نظر داشته باشد.
با توجه به اینکه علم در دنیای مدرن، کار فرهیخته2وار و برج‌عاج‌نشینی نیست، و فعالیت تجاری محسوب می‌شود، مثل هر فعالیت تجاری چرخه اقتصادی و عرضه و تقاضا دارد. بنابراین روزنامه‌نگار علم، باید تا حدودی با اقتصاد و به ویژه اقتصاد علم آشنایی داشته باشد.
در کنار این موارد، از آنجایی که یکی از عمده‌ترین منابع مورد استفاده در روزنامه‌نگاری علم، مقاله‌های منتشر شده به زبان علمی در ژورنال‌های علمی هستند، لازم است که روزنامه‌نگار علم، با این زبان و به خصوص آمارهای استفاده شده در آنها آشنایی داشته باشد.
3-2-4 چالش‌ها و موانع توسعه روزنامه‌نگاری علم
در یک نگاه کلی روزنامه‌نگار علم را می‌توان یکی از کنشگران نهاد علم دانست، که برخی از مشکلات این نهاد، گریبان گیر روزنامه‌نگار علم نیز هست؛ از طرف دیگر، روزنامه‌نگاری نیز، ساحت مختص به خود و مشکلات خاص خود را دارد. لذا چالش های مبتلابه روزنامه‌نگاری علم را می‌توان در سه دسته کلی تقسیم‌بندی نمود.
1-3-2-4 مشکلات مشترک با نهاد علم
روزنامه‌نگار علم، به

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع روزنامه‌نگاری، علم و فناوری، بهداشت روان، جامعه علمی Next Entries پایان نامه رایگان با موضوع روزنامه‌نگاری، افکار عمومی، جایگاه شغلی، اولویت‌بندی