پایان نامه رایگان با موضوع روزنامه‌نگاری، روش‌شناسی، مجمع عمومی، شناخت علم

دانلود پایان نامه ارشد

نوامبر 2002، در سومین کنفرانس جهانی روزنامه‌نگاران علم، در سائوخوزه دوس کامپس42 (برزیل) تاسیس شد که در آن ورنیک مورن43 (مروج علم و علمی‌نویس کانادایی) به عنوان اولین رییس آن انتخاب شد. در چهارمین کنفرانس جهانی روزنامه‌نگاران علم در مونترال( اکتبر 2004 )، بیش از 600 شرکت کننده از 58 کشور جهان و همچنین نمایندگانی از 30 انجمن روزنامه‌نگاری علم در سطح جهان حضور داشتند. کنفرانس‌های بعدی به ترتیب در آوریل 2007 در ملبورن استرالیا، ژوییه 2009 در لندن انگلستان و ژوین 2011 در دوحه قطر برگزار شده است.
هدف فدراسیون، این است که با توسعه آگاهی درباره روزنامه‌نگاری علم در سطح بین المللی، به ایجاد ظرفیت در رسانه‌های حرفه‌ای بپردازد، که این امر خود منجر به افزایش کیفیت ، دقت، بی‌طرفی، جذابیت و نفوذ در روزنامه‌نگاری علم می شود.
فدراسیون سعی دارد از طریق آموزش، پروژه‌ها، کنفرانس‌ها و ایجاد انجمن‌های ملی، روزنامه‌نگاری علم و روزنامه‌نگاران علم را پرورش دهد. یکی دیگر از اهداف فدراسیون حفاظت از حقوق و معیشت روزنامه‌نگاران علم در سطح جهان با هر نژاد، مذهب، قومیت، سن و جنسیتی است.
فدراسیون 3 نوع عضویت دارد:
اعضای اصلی: حق شرکت، سخنرانی، و رای دادن در مجمع عمومی را دارند.
اعضای وابسته: حق حضور و سخنرانی در مجمع عمومی را دارند ولی حق رای ندارند.
اعضای افتخاری: حق حضور و سخنرانی دارند ولی حق رای ندارند، این افراد به دلیل خدمات داوطلبانه و یا کمک مالی به فدراسیون به عضویت آن در می‌آیند که لازم نیست که حق عضویت بپردازند.
در حال حاضر فدراسیون 47 عضو اصلی و 3 عضو وابسته دارد و دبیرخانه آن در مرکز شهر مونترال کبک کانادا واقع شده است. (فدراسیون جهانی روزنامه‌نگاران علم، 2014)
لازم به توضیح است که اعضای اصلی فدراسیون، انجمن‌های ملی و گروه‌های روزنامه‌نگاری علم هستند و به دلیل فقدان چنین انجمنی در کشورمان، ایران به عضویت فدراسیون در نیامده است.
انجمن ترویج علم ایران، یکی از پیشگامان ترویج روزنامه‌نگاری علم در ایران است که در آن کمیته‌ای تحت عنوان علم و رسانه تشکیل شده است. یکی از اهداف اصلی تشکیل این کمیته، سامان‌دهی وضعیت روزنامه‌نگاری علم در ایران عنوان شده است. انجمن ترویج علم ایران، هرسال در هفته ترویج علم(در ماه نوامبر) نشستی با حضور روزنامه‌نگاران علم تحت عنوان «رسانه و ترویج علم» برگزار می‌کند.
همچنین کارگاه روزنامه‌نگاری علم44 در تاریخ 5 و 6 آذرماه 1393 (23و 24 نوامبر 2014) به همت انجمن ترویج علم ایران، و با مشارکت دفتر منطقه‌ای یونسکو در تهران، و کمیسیون ملی یونسکو- ایران، با تدریس پرفسور فاکسون باندا45 متخصص روزنامه‌نگاری علم در یونسکو در محل کاخ سعدآباد تهران برگزار گردیده است.
بخش دوم مرور مفاهیم
در این بخش ابتدا مفاهیم مرتبط با علم مرور می شود و سپس به مرور مفاهیم مرتبط با روزنامه‌نگاری می پردازیم.
2-2-1 مفاهیم مرتبط با علم
1-1-2-2 علم
واژه‌نامه علوم و فناوری46 سه تعریف زیر را از علم آورده است:
مشاهده نظام‌مند اتفاقات و شرایط طبیعی برای کشف حقایقی درباره آنها و فرمول‌بندی قوانین و اصول بر اساس حقایق به دست آمده؛
شاخه‌ای از دانش که بر عینی بودن و تعامل مشاهده با آزمایش استوار است؛
پیکره سازمان یافته‌ای از دانش که از یک مطالعه علمی حاصل می‌شود .
واژه نامه لانگ من47 نیز در تعریف علم می‌نویسد: دانش درباره جهان (به ویژه مبتنی بر آزمون و تجربه) و حقایقی که قابل اثبات هستند (Longman dictionary).
واژه science که کلمه«علم» در ایران در برابر آن پذیرفته شده است، به مجموعه‌ای از فعالیت‌های اندیشگی و عملی اطلاق می شود که مطالعه سامان‌مند ساختار و رفتار جهان فیزیکی و طبیعی را از راه مشاهده و آزمایش در بر می‌گیرند (وحیدی، 27: 1388).
ریشه واژه امروزین science به انگلیسی میانه و از راه فرانسوی قدیم به کلمه لاتین scientia از ریشه scire به معنای «دانستن» ختم می‌شود (Merriam Webster, 2007).
منوچهر محسنی سه دیدگاه متفاوت درباره علم را توضیح می‌دهد: اولین دیدگاه در نظر گرفتن علم به عنوان مجموعه‌ای از دانش‌های مورد تایید است که شامل تئوری‌ها، مشاهدات و یافته‌های تجربی است که حداقل به صورت موقتی در یک رشته و زمان معینی توسط دانشمندان پذیرفته شده است، و تشکیل‌دهنده مبانی آن چیزهایی است که در آن زمینه معین انتشار یافته است. دیدگاه دوم مبتنی بر در نظر‌گرفتن علم به عنوان فرآیندهایی است که در جهت دست یافتن به اطلاعات و واقعیات مورد استفاده است و مفهوم آن این است که دانش علمی در پرتو رعایت مجموعه‌ای از قوانینی به دست می‌آید که برخی از آنها ثابت است و برخی دیگر قابل تغییر. در مجموع پذیرش این الزامات سبب می‌شود که علم واقعیتی قابل اتکا و تایید به حساب آید. از نظر دیدگاه سوم علم یک واحد تولید اجتماعی است، مجموعه‌ای از فرهنگ یا سنت و یا دسته‌ای از چارچوب‌ها و قالب‌های اجتماعی که توسعه، پذیرش و ارتباط دانش را امکان پذیر می‌سازد (محسنی، 17:1372).
مبارگا و فلوری48 در درس پنجم از درسنامه آنلاین فدراسیون جهانی روزنامه‌نگاران علم می‌نویسند:
« آگاهی و دانش علمی درصدد درک طبیعت عناصر هدفمند و بنیان‌های جهانی است که ما در آن زندگی می‌کنیم. این نوع از دانش نتایج ویژه و خاص خود را نیز به همراه می‌آورد. دانشمندان گزاره‌ها و ادعاهای خود را بر مبنای توجیهات منطقی ارائه می‌کنند. کامل‌ترین رویکرد علمی ارائه برهان و اثبات آن است. یک برهان و اثبات یک استدلال کامل و شفاف است و در علم این استدلال و اثبات آگاهی به شیوه‌ای عملگرایانه ارائه می‌شود. اثبات و استدلال نتایج را با قطعیت مشخصی بیان کرده و امکان توسعه و عمومی کردن آن را فراهم می‌آورد و در نهایت به امکان پیش‌بینی منجر می‌شود. این نماد و شاخص علم مدرن است که آن را از علوم قدیمه متفاوت می‌سازد.» (مبارگا و فلوری، 1392).
البته در ایران، سابقه استفاده از مفهوم علم، بیشتر از سابقه علم تجربی مدرن است. چیزی که در روزنامه‌نگاری علم، موضوع قرار می‌گیرد علم تجربی مدرن است و از این حیث باید میان این علم و مفاهیم قدیمی‌تر علم در ایران تمایز قائل شد.
علم مدرن با شک و تردیدهای ساختارمند آغاز می2شود. همان چیزی که جامعه‌شناس آمریکایی رابرت.کی.مرتون آن را شک‌گرایی سازمان‌یافته می‌نامد. علم مدرن در قرن 17 و همزمان با دوره نوزایی یا رنسانس اروپا ظهور پیدا کرد و بر اساس مشاهده پدیده‌ها استوار بود . علم حقایق و گزاره‌های مختلف را با آزمودن آنها راستی آزمایی می‌کند. به همین دلیل هم هست که علم به آزمایشگاه و ابزارهایی برای مطالعات خود نیاز دارد. فرقی نمی‌کند که سوژه مورد مطالعه کوچک‌ترین ذرات جهان باشند و یا کلیت جهان. علم، روش‌شناسی‌های دقیق و سخت‌گیرانه‌ای را با ابزارهای قابل اعتماد طراحی می‌کند تا مدارکی را به دست آورد که با کمک آن فرضیات و نظریات را تایید و یا رد کند. دانش، روش‌شناسی خود را ارتقا می‌دهد و به بازآزمایی استدلال‌ها و برهان‌های خود می‌پرازد.
در حالت ایده‌آل علم تجربی، مستقل از فردی است که مشاهده را انجام داده و یا آزمایشی را طراحی می‌کند. این علم بی‌طرف و غیرشخصی است و با واقعیت مشاهده شده و دیگر دانش‌های تایید شده سازگار است.
علم، در شرایط ایده‌آل خود، نتایج شفاف، منطقی و خالی از ابهامی را ارائه می‌کند. اعتبار و صحت این نتایج را می‌توان به کمک استدلال و خرد مورد تایید یا رد قرار داد. نتایج علمی باید از آزمون‌های سخت‌گیرانه موفق وسربلند بیرون بیایند، که این همان روش عقلانیت علمی را بیان می کند.
علم مدرن حقایق را از واقعیت‌ها استخراج می‌کند و آنها را با بررسی‌های روش‌مند مورد ارزیابی قرار می‌دهد. آزمون‌ها می‌گویند چکونه اجسام و پدیده‌ها را باید اندازه‌گیری کرد، هر چیزی چقدر وزن دارد، چقدر دوام دارد، در چه جهتی در حال حرکت است و امثال آن. آزمون این داده‌ها را ریاضیات در اختیار ما قرار می‌دهد.
محمد توکل در مورد ارزش‌های فرهنگی علوم جدید می‌نویسد: ارزش‌های فرهنگی‌ای که در دوره اخیر تاریخی رشد کردند و در مساعدت به فهم ظهور جهان بینی علمی جدید اهمیت ویژه‌ای دارند، به طور خلاصه عبارتند از:
عقلگرایی: رشد و تظریف ابزار منطقی و به ویژه ریاضی، استدلال و تعقل.
تجربه‌گرایی49: تاکید فزاینده بر مشاهده (علمی) و آزمایش تجربی به عنوان روش تصدیق و دستاورد معرفت جدید به وسیله تجربه حسی.
روش منطقی – آزمونی50: ترکیب استدلال یا تعقل قیاسی و روش‌های ریاضی با رویکرد آزمون تجربی تجربه‌گرایی.
عقیده به حکومت قانون: هم در طبیعت و هم در جامعه.
پراگماتیسم یا اصالت عمل51: بکارگیری معرفت برای تغییر و کنترل (و نه تفکر محض منفرد).
ریاضت دنیایی: در قلمرو علمی، رشد نرم‌های سیستماتیک، خالصانه و بی‌طرفانه کسب معرفت به عنوان یک تکلیف.
شک‌گرایی: در مورد اقتدار و سنت.
فرد‌گرایی52: اعتقاد به تعقل، قضاوت و تجربه دانشمند (و نه به محک‌های سیاسی و مذهبی) در راه کسب حقیقت علمی(توکل، 1389: 153-152).
2-2-2-2 شبه علم
در فرهنگ روزمره و گفتار و باورهای عامیانه مردم با طرز فکرها و ادعاها و دعوی‌هایی مواجه می‌شویم که علمی نیستند، ولی ظاهر علمی دارند و در بیان آنها از کلام ظاهرا علمی برای اثبات ادعاهای غیر علمی استفاده می‌کنند. به این نوع ادعاها و طرز فکرها شبه علم53 می‌گویند. شبه‌علم معمولا بیشترین آسیب را به علم و توسعه و ترویج آن می‌زند، چرا که ظاهر علمی دارد ولی به ترویج خرافات و موهومات در قالب و ظاهر علم کمک می‌کند.
بسیاری از دانشمندان حوزه تاریخ و فلسفه علم مصداق‌هایی از جمله طالع‌بینی، ستاره‌بینی، کف‌بینی، هومیوپاتی و طب سوزنی و انواع پیشگویی‌ها را از جمله موارد مرتبط با شبه‌علم می‌دانند.از جمله ویژگی‌های شبه علم می‌توان به این موارد اشاره کرد:
ادعاهایی با طبیعت و ظاهر علمی که شواهد علمی قابل تکرار و مستند ندارد.
مبتنی بر شواهد روایی(حکایت‌ها) است.
روی موارد ناسازگاری‌های (مفروض) علمی مانور می‌دهد.
برای توصیف مسائل غیر قابل توضیح به صورت راز یا اسطوره تلاش می‌کند.
بر اساس برقراری تشابه صرف بحث می‌کند، به عبارت دیگر با معیار ناکافی شباهت، نتیجه‌گیری می‌کند.
از بحث‌های آماری سو استفاده می‌کند و آنها را در قالب‌های اشتباه یا با تفسیرهای اشتباه، توضیح می‌دهد.
آمار را فیلتر می‌کند یا رویکردی انتخابی به آمار دارد.
پیش‌فرض‌های غیرقابل ابطال دارد.
تجدید نظر نمی‌کند؛ حتی اگر ثابت شود که غلط است.
مطالبش مستقیما به روزنامه‌ها می رود به جای اینکه قبلا در ژورنال‌های معتبر علمی با داوری منتشر شود.
مدعی ادعا می‌کند که در معرض حذف و آزار قرار گرفته است.
مدعی ادعا می‌کند الگوی نمونه جدیدی را کشف کرده است.
ادعا می‌کند که برای هر مرضی حتما یک درمان دارد (زارع، 1390: 40-39).

3-1-2-2 روش علمی
منظور از روش علمی راه و رویه‌ای است که محقق به اتکای آن و با رعایت اصول معینی درصدد شناخت علمی بر می‌آید و در این راه از روش‌ها و فنونی استفاده می‌کند. روش علمی کلیه فنون، روش‌ها و وسایلی را شامل می‌گردد که با استفاده از آنها محقق می‌تواند به واقعیات علمی دست یابد. روش‌های تحقیق علمی با اینکه تنوع دارند ولی از جهاتی نیز با یکدیدگر شباهت‌هایی دارند. در هر علم روش‌ها و فنون متعددی معمول است که ممکن است در علوم دیگر هم مورد استفاده محققان قرار بگیرد، ولی عملا از روش‌های اختصاصی نیز برخوردار است (محسنی، 128:1371).
روش علمی باید به گونه‌ای باشد که همه افراد بتوانند بر اساس آن به نتیجه واحدی برسند و متکی بر این اصل است که ویژگی‌های برخی از چیزها از عقاید و نظریات ما درباره آنها می‌تواند متفاوت باشد. شناخت علمی، گونه‌ای از شناخت حقیقت، اشیا، امور و مسایل است که در خیلی از موارد بر اساس مشاهده و تجربه قرار دارد و مانع از دخالت تمایلات، گرایش‌ها، ارزش‌ها، پیش‌داوری‌ها و نظرات و عقاید شخصی محقق در کار او می‌شود.

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع علم و فناوری، روزنامه‌نگاری، دانش عمومی، علم و تکنولوژی Next Entries پایان نامه رایگان با موضوع نظام ارزشی، اقتصاد علم، روزنامه‌نگاری، نظام اقتصادی