پایان نامه رایگان با موضوع خاورمیانه، خلیج فارس، حمل و نقل، نیازمندی‌ها

دانلود پایان نامه ارشد

آن در منطقه :
در قرن بيستويكم پديدهي ژئوپليتيك اقتصادي به جاي سیاست های نظامی مورد تأكيد قرار گرفته است ، ایران نیز به دلیل  قرار گرفتن در مرکز  چند منطقه  غنی منابع طبیعی شامل درياي خزر ، منطقهي آسيايي مركزي ، قفقاز و خلیج فارس از اهمیت خاص ژئواكونومي برخوردار است که از این اهرم در راستای سیاست منطقه گرائی خود می تواند بیشترین استفاده را ببرد  . یکی از این منابع نفت است که از نیمه دوم قرن بیستم در کانون منازعات و تحولات جهانی و منطقه‌ای قرار گرفته است . درواقع از آنجا که نفت و فرآورده‌های آن مبنای توسعه صنعتی کشورهای قدرتمند جهان می باشد ، دسترسی به آن تضمین کننده تداوم جریان توسعه و قدرت است . در شرایط کنونی و دستکم تا دو دهه دیگر نیز موتور محرکه اقتصاد صنعتی غرب از نفت ارتزاق می‌کند. به عبارت دیگر، نفت و فرآورده‌های نفتی آن،‌ امروزه بیش از 65 درصد احتیاجات دنیای صنعتی را تأمین می‌کنند. به همین دلیل است که قدرت‌های بزرگ جهانی همواره با بهره‌گیری از ابزارهای مختلف، تلاش کرده‌اند ذخایر نفت و ساز و کار و مبادله آن را در بازارهای جهانی تحت کنترل خود درآورند و یا دستکم بر آن تأثیر بگذارند. درباره ذخایر نفت منطقه خاورمیانه برآوردهای مختلفی صورت گرفته است. از جمله طبق برآوردی که شرکت بریتیش پترولیوم انجام داده، بین میزان ذخایر نفت خام خاورمیانه که قسمت اعظم آن متعلق به کشورهای حوزه خلیج فارس است در مقایسه با سایر مناطق، تفاوت چشمگیری وجود دارد و از 1208 میلیارد بشکه ذخایر شناخته شده نفت خام جهان ، خاورمیانه به تنهایی 7/742 میلیارد بشکه از ذخایر کل جهان را به خود اختصاص داده است . همچنین بر طبق برآورد همین شرکت، میزان ذخایر گازی منطقه خاورمیانه 5/40 درصد ذخایر گازی جهان را تشکیل می‌دهد که ایران، با 974تریلیون فوت مکعب، دومین، ذخایر گازی جهان را بعد از روسیه در اختیار دارد. جمهوری اسلامی ایران نیز با برخورداری از ذخایر عظیم نفت و گاز در جهان و با داشتن تجربه طولانی در حوزه انرژی و موقعیت جغرافیایی مناسب با در اختیار داشتن 137 میلیارد بشکه (12 درصد) ذخایر اثبات شده نفت جهان و 974 تریلیون فوت مکعب از ذخایر گازی جهان جایگاه ویژه‌ای در زمینه تأمین انرژی دنیا دارد، شایان ذکر است بهره گیری از این موقعیت  در معادلات سیاسی بین الملل  می تواند در اتقاء جایگاه ایران بسیار تاثیر گذار باشد .
در تصویر فوق همان طور که پیداست مسیرهای اصلی حمل و نقل دریایی و زمینی در منطقه غرب آسیا مشخص شده که اهمیت ژئو اکونومی منطقه را نشان می دهد.
شکل3-6: مسیرهای اصلی حمل و نقل دریایی و زمین

منبع:http://www.mashreghnews.ir
نمودار3-1: تولیدات نفتی جهان

منبع:http://www.mashreghnews.ir
نمودار3-2:منابع تامین کننده انرژی جهان

منبع: http://tnews.ir/news
نمودار3-3:الگوی مصرف انرژی های اولیه در مناطق مختلف

منبع:hassantash.blogfa.com
3-3-4- جایگاه هیرو پولیتیک:
این جایگاه  ناشی از نقش آب و  رودخانه هاست که ميتواند نقش مثبت و منفي در روابط بين كشورها ايجاد كند و ایران نیز اگر چه نسبت به میانگین جهانی بارش درسطح پائینی قرار دارد ولی نسبت به کشور های حوزه غرب آسیا از جایگاه مطلوبی برخوردار است . آب حیاتی ترین منبع طبیعی است که منطقه را تحت تأثیر قرار داده است. این ماده استراتژیک از یک سو عامل تنش و واگرایی است و از سوی دیگر می‌تواند مبنایی برای همکاری و تفاهم متقابل باشد از آنجا که حدود 80 درصد از زمین‌های خاورمیانه به علت نزولات ناچیز جوی خشک است، آب به عنوان یکی از عوامل اصلی تأثیرگذار بر دوستی‌ها و خصومت‌ها و ماجراجویی‌ها، همواره مطرح بوده است. در هرحال بسیاری از کشورهای خاورمیانه به دلیل رشد جمعیت و منابع ثابت آبی دچار کمبود آب هستند و به زعم کارشناسان، در آینده درگیری‌هایی بر سر منابع آب در میان کشورهای منطقه غرب آسیا از احتمالات جدی است . پیش‌بینی می‌شود کمبود آب در 30 سال آینده به میزانی باشد که حتی آب آشامیدنی شهروندان و نیازهای صنعتی و تجاری آنان نیز تأمین نشود.  افزایش جمعیت در خاورمیانه و نیاز به غذا، بهداشت و سایر نیازمندی‌های شهری و صنعتی، این نگرانی را تشدید می‌کند. همانگونه که ایران با مهار آب های سطحی می تواند در تامین نیاز کشورهای جنوبی خود تاثیر گذار باشد ، می تواند با دریافت آب از حوزه های شمالی شامل آسیای میانه و قفقاز ضمن تامین نیاز های خود به عنوان پلی در انتقال این ماده حیاتی به کشورهای جنوبی و غربی مانند عراق و عربستان و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس عمل نماید .
3-7- نقشه رودخانه های منطقه

منبع:geo-graphy.persianblog.ir
3-4- عوامل اجتماعی
3-4-1-قوميّت
اصطلاح قوميّت به گروهي اشاره دارد كه با ويژگيهاي بنيادي از قبيل زبان، آداب و رسوم و ميراث تاريخي، از ساير گروههاي اجتماعي كه داراي پيوستگي و همبستگي نژادي هستند، متمايزند.
«ويكتور كوزلف» قوم شناس شهير مي گويد: «قوم يا همبودي قومي، يك سازمان اجتماعي شكل يافته اي است كه در پهنه سرزمين معين قرار دارد و مردمي را كه در طول تاريخ با هم پيوندهاي اقتصادي، فرهنگي، خويشاوندي و … برقرار كرده اند، تحت پوشش قرار مي دهد.» (دژم خوي،1380)
قوميّت هم داراي مؤلفه هاي ذهني(Subjective) و هم عيني(Objective) است كه عبارتند از: علاقه و آگاهي ذهني از هويت، تعلق، منافع مشترك و علائق مشترك و اشتراكات عيني فرهنگي در زبان، پيشينه تاريخي، دين و سرزمين مشترك(Milton Esman) الكساندر، قوميّت را اينگونه تعريف مي كند: «ويژگيهاي اوليه واقعي يا تصويري كه باعث پيوند يافتن گروهي از افراد به دليل وجود نژاد، مذهب و ريشه ملّي(National orgin) مشترك، به اضافه زبان و يا خصوصيات فرهنگي مشترك ديگر مي گردد كه ناشي از سرزمين آبا اجدادي مشترك مي باشد.»
به عقيده گرينورد «قوميّت بخشي از فرهنگ، گروهي افراد مي باشد كه بيانگر منشا و ويژگي هاي آن گروه است. بنابراين باعث تفكيك آن گروه از ساير گروه هاي موجود در واحد هاي سياسي بزرگ مي شود»(Greenwood)
برخي شاخصهاي«خود آگاهي قومي» «زبان مادري» «سرزمين نياكاني» يا زادگاه و «ويژگيهاي رواني- فرهنگي» و «شيوه زيستن» مي دانند.(رمضان زاده،1376)
3-4-2- ساختار قومي و توزيع فضايي جمعيت در ايران
ايران به جهت قرار گرفتن در گذرگاه مهاجرتهاي تاريخي تركيب قوميّتهاي مختلف در بافت جمعيتي خود مواجه است كه به تناسب پيشينه تاريخي و تحولات سياسي و اجتماعي در گستره سرزمين توزيع و مستقر شده اند مهاجرتهاي تاريخي بين سه قاره آفريقا، اروپا و آسيا به سكونت اقوام مختلف و در هم آميختگي نژادي و پيدايش اقوام Polygenis انجاميده است.
موقعيت جغرافيايي ايران و يورش اقوام کوچ نشين با زبان ها و اديان مختلف در طول سه هزارسال گذشته، منجر به استقرار سه خانواده زباني آريايي، سامي(عربي،عبري،آسوري) و اورال آلتاي(ترکي ،مغولي) و نيز ادياني چون زرتشتي، يهودي، مسيحي و اسلام در ايران شده است.
فردريك هوسه(Fredric Houssay) با توقف 18 ماهه در ايران بر اساس اندازه گيريهاي آنتروپومتري Anthropometry اقوام ايراني را در شش گروه نژادي بشرح زير قرار داده است:
1- گروه آريايي
2- گروه مغولي
3- گروه آريا مغولي
4- گروه سامي ها
5- گروه مغولي و سامي
6- گروه آريايي و سياهپوست
Fredy Be Mont ايران شناس معاصر فرانسوي در كتابي اقوام ايراني را برحسب نام و توزيع جغرافيايي به كردها در مغرب ايران، بختياري ها در مركز، لرها در منطقه لرستان، قبايل عرب در خوزستان و قشقائيها در فارس، بلوچها و براهوئيها در بلوچستان و تركمن ها در شمال و قزلباشها در آذربايجان تقسيم نموده است.
در يك تقسيم بندي كه به ويژگي هاي مردم شناسي، زبان شناسي و جامعه شناسي توجه دارد اقوام و
قبايل ايراني بدين گونه دسته بندي شده اند:
3-4-2-1- ايلات بلوچه: ساكن نواحي بلوچستان از سواحل درياي عمان تا بلوچستان شمالي و جنوب خراسان.
3-4-2-2- طوايف براهوئي: ساكن ناحيه بلوچستان شمالي كه از نژاد درآويدي و بزبان درآويدي تكلم مي كنند.
3-4-2-3- اقوام ترك:
الف- قزلباش ها ساكن آذربايجان-دشت مغان- كوه هاي سبلان و اروميه (افشارها)
ب- قزلباش هاي افشار ساكن ناحيه زنجان
ج- قزلباش هاي اينانلو و بغدادي ساكن نواحي قم و ساوه
د- سه طايفه اينانلو، بهارلو و نفر از طوايف خمسه فارسي
ه- قشقائي ها در استان فارس
و- تركمن ها شامل قبايل يموت-تكه-گوكلان ساكن در سراسر دشت گرگان و شمال خراسان
ز- قزاق ها شامل سه گروه ساكن حومه شهرهاي گنبد كاووس-گرگان و بندر تركمن ايلات ترك ساير نواحي ايران نظير سيرجان، قزوين-كرج.
3-4-2-4- كردها:
الف- طوايف كرد ساكن استان كردستان-كرمانشاه و آذربايجان غربي
ب- طوايف كرد ساكن شهرستانهاي بجنورد-قوچان-شيروان در استان خراسان-كردهاي ساكن نواحي مازندران-جنوب گيلان و تهران
3-4-2-5- لرها و لك ها
الف- لرهاي مخصوص ساكن نواحي لرستان – قسمت شمالي جلگه خوزستان و كوهپايه زاگرس.
ب- منطقه چهار محال بختياري و شمال شرقي خوزستان
ج- پشت كوه(ايلام)
د- كهكيلويه و بوير احمد و طوايف محسني
3-4-2-6- ايلات عرب:
الف- ايلات مختلف عرب ساكن ناحيه خوزستان
ب- طايفه عرب فارس( از ايلات خمسه فارس)
ج- ايلات عرب ساكن نواحي خراسان(ايل تيموري) عرب خانه و عرب ميش مست كه در نواحي ورامين و ساير نقاط ايران و لرستان ساكن هستند و اكثر خاصيت عربي بودن و حتي زبان خود را از دست داده اند. (يوسفي زاده،1374)
3-5- آذری ها
اين گروه كه پس از اقوام فارس زبان در رتبه بعدي در تركيب ملي ايران قرار دارد در بخش شمال غربي ايران در استان هاي آذربايجان غربي، آذربايجان شرقي، اردبيل و زنجان استقرار داشته و ارائه آن به استان همدان و غرب گيلان گسترش يافته است ؛ علاوه بر اين، در شهرهاي تهران، قم، اراك و قزوين نيز به صورت ادغام اجتماعي جمعيت قابل توجهي را شامل مي شود.
آذري ها در متغيرهاي زبان و احساس قوميت با اكثريت فارس زبان ها تفاوت دارند اما در متغير دين و مذهب (شيعه) با اكثريت ملت مشتركند و برخي نخبگان آنها رهبري فكري و مذهبي شيعيان را در ايران و خارج از كشور به عهده داشته اند.
ترك هاي آذري زبان ايران با ترك هاي قفقاز و ساكن در آن سوي مرزها وجوه مشترك زيادي دارند و آنها را بخشي از مردم ايران مي دانند كه بر اثر تحولات بين المللي و ضعف حكومت مركزي و طي قراردادهاي ننگين گلستان و تركمانچاي از پيكره ايران جدا شده اند. ترك هاي آذربايجان همواره از اين موضوع رنجيده خاطرند و خواهان الحاق پاره جدا شده ايران به بدنه كشور هستند.
موضوع ترك هاي آذري به دلايل متعدد با ساير اقوام تفاوت هاي بسيار دارد.
3-5-1- آذربايجاني ها خود را جزء لاينفك ايران مي دانند و در تمامي ادوار و مقاطع تاريخي نقش سرنوشت ساز خود را در تحولات سياسي و اجتماعي ايران بخوبي ايفا نموده اند. تحولات سياسي يكصد ساله اخير از جنبش مشروطه خواهي گرفته تا انقلاب اسلامي و جنگ تحميلي و جان فشاني هاي مردم آذربايجان گواه اين مدعاست.
3-5-2- آذربايجان و تبريز خود را كانون فرهنگ و هنر و ادبيات تركي مي داند و از نظر جايگاه سياسي نيز ساير بلاد ترك نشين را تابعي از خود بر مي شمارد و همواره خواهان الحاق اجزاي ترك نشين به خود بوده و از اين رو تمايلات واگرايانه و جدايي طلبانه از ايران در آذربايجان موضوعيت ندارد.
3-5-3- آذربايجان به خاطر پيوندهايي ديني و مذهبي و علقه هاي فرهنگي در هم تنيده با فرهنگ ايراني و منافع سياسي و اقتصادي تفكيك ناپذير با منافع ملي خواهان حفظ وحدت و يكپارچگي كشور و توسعه اقتدار ملي است و امنيت خود را در راستاي امنيت ملي مي بيند
3-5-4- آذريهاي ايران بعلت عدم سنخيت قومي و تفاوت مذهبي در طول تاريخ در برابر عثماني ها جبهه گرفته و هرگز خواهان الحاق به دولت عثماني يا تركيه نبوده اند.
نكته بسيار مهم و قابل تامل اين است كه حوزه تاثير زبان، ادبيات، هنر و انديشه سياسي

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع ژئوپلیتیک، ایدئولوژی، خلیج فارس، نظام بین الملل Next Entries پایان نامه رایگان با موضوع افغانستان، استان خوزستان، انقلاب مشروطه، استان گلستان