پایان نامه رایگان با موضوع حوزه و دانشگاه، پناهندگان، اهداف سود

دانلود پایان نامه ارشد

اهتمام داشته باشد. بديهي است اهداف نظام هاي سياسي، تابعي از نظام ارزشي و هنجاري آنهاست. به عنوان نمونه در نظام هاي سياسي سکولار که بر جهان بيني مادي بنا شده است، ارزش هاي مادي (Materrial Values) و دنيايي، اصل و ملاک ترسيم سياست هاي داخلي و خارجي آنان بوده و بر ارزش هاي معنوي و مينوييNuminous Values) ) رجحان دارند؛ همانند ليبراليسم مبتني بر اصالت انسان و اصالت سود، که ارزش سود، رفاه و امنيت مادي انسان را بر هر ارزش ديگري برتري مي دهد (ر.ک: آربلاستر، 1377: 81 و ???-???؛ لاريجاني، 1377، 221). از ديدگاه چنين مکتبي هر نظام سياسي که نتواند اين سه هدف را تأمين کند، ناکارآمد است.
در مقابل چنين مکتب هاي مادي، نظام هاي سياسي الهي که بر پايه جهان بيني ديني شکل گرفته اند، افزون بر تأمين اهداف مادي، براي ارزش هاي معنوي ارزش ويژه اي قائل بوده و سعادت مادي و معنوي، دنيوي و اخروي فرد و جامعه را تعقيب مي نمايند؛ “رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنِيا حَسَنَهً وَ فِي الْآخِرَهِ حَسَنَهً وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ؛ پروردگارا! در دنيا به ما بهره نيکو و در آخرت نيز بهره نيکو عطا کن و ما را از عذاب آتش محفوظ بدار” (سوره بقره، آيه 201). و در تعيين ميزان کارآمدي اين گونه نظام ها، مقدار تحقق اهداف معنوي از اهميت بيشتري برخوردار است، تا آن جا که گاه تحقق اين نوع اهداف عدم تحقق برخي اهداف مادي را جبران مي کند. بديهي است از ديدگاه چنين جهان بيني متکامل و جامع نگري، آن دسته از نظام هايي که دغدغه اهداف معنوي انسان را ندارند و به تأمين ارزش هاي ديني و اخلاقي بي اعتنا يا کم اعتنا هستند، نظام هايي ناکارآمد خواهند بود، هر چند در تحقق اهداف مادي موفق باشند (مرتضوي، 1387، ش ??: ??). بنابراين جهانبيني و نظام ارزشي در تعيين اهداف به عنوان تعيين کننده ترين شاخص کارآمدي نقش دارند. از سوي ديگر نظام ارزشي افزون بر تأثيرگذاري بر اهداف، به صورت مستقيم يا غيرمستقيم بر امکانات و موانع به عنوان دو شاخصه ديگر تعيين کارآمدي يک نظام تأثيرگذار است (فتحعلي، ????: ???). براي مثال نظام ارزشي توحيدي توافق، همدلي و همکاري با کفار و مشرکان معاند را در صورتي که با اساس نظام توحيدي و اهداف آن در تعارض باشند، جايز نمي شمارد(سوره ممتحنه، آيه ?).
در چنين نظامي نمي توان از هر وسيله اي به مثابه امکان و ابزار رسيدن به اهداف سود جست. نظام ارزشي توحيدي حمايت از مظلومان و کمک به آنان را از اهداف بسيار مهم خود مي داند، هر چند که چنين حمايتي به مستمسکي قوي براي دشمني دشمنان تبديل شود و از اين رهگذر موانعي جدي و بزرگ براي نظام توحيدي پديد آيد( لاريجاني، 1373: مقدمه).
و بالاخره اينکه، نظام ارزشي دست کم، به پنج صورت مي تواند بر نظر و عمل فاعل (فرد، گروه، سازمان، حکومت) تأثيرگذارد که عبارتند از: 1. هدف گذاري 2. تعيين روش ابزار 3. هنجار آفريني 4. نياز آفريني 5. رفتار و عمل( فتحعلي، همان: ??? ). براي مثال اگر در جامعه اي تجمل و مدرک تبديل به ارزش شود، از آن جا که مردم به طور طبيعي خواهان احترام و در پي کسب آن چيزي هستند که با ارزش مي دانند، در آنان احساس نياز به تجمل و مدرک پديد مي آيد. اين نياز و تقاضا افزون بر آن که بر هدف گذاري، تصميم گيري، روش و رفتار آنان تأثير مي گذارد، مقتضي تغيير اهداف و روش هاي کلان جامعه و در نتيجه تغيير کارآمدي آن است(رفيع پور، 1384: ???-???).
2. نقش امکانات در تعيين کارآمدي يک نظام
امکانات يکي از مؤلفه هاي مهمي است که همواره در تحقق کارآمدي و ارزيابي عملکرد يک نظام، انقلاب، سازمان، فرد و مجموعه، در نظر گرفته مي شود و اين موضوعي مبتني بر اصل عقلايي است که در رشته هاي علمي و معرفتي گوناگون به صورت هاي مختلفي متجلي مي باشد؛ به عنوان نمونه در علم حقوق يا فقه مي گويند “تناسب حق و تکليف” يعني اگر کسي تکليفي بر عهده داشت بايد متناسب با آن حقوقي داشته باشد تا بتواند آن تکليف را انجام دهد(دفتر همکاري حوزه و دانشگاه، ????: 98). در علم مديريت از تناسب وظايف و مأموريت ها با امکانات و اختيارات سخن مي گويند(اقتداري، ????: 73).
از سوي ديگر همان طور که مي توان اهداف و نيازهاي انقلاب را به دو دسته مادي و معنوي تقسيم نمود، امکانات نيز اعم از مادي و معنوي است:
1. 2. امکانات مادي:
منظور از اين گونه امکانات، همه مؤلفه ها و عناصري است که به طور طبيعي در اختيار يک نظام قرار دارد، همانند؛ منابع طبيعي، سرمايه، موقعيت جغرافيايي و ژئوپلوتيکي، وضعيت آب و هوايي، خاک، زمين، منابع آبي، معادن و استعدادي طبيعي.

2 . 2 . امکانات کيفي و معنوي
براي کارآمدي يک نظام افزون بر امکانات مادي و طبيعي و نبودن موانع، مجموعه اي از امکانات کيفي و معنوي نيز مورد نياز است. اين گونه امکانات طيف وسيعي را شامل مي شود نظير: ايمان و مباني انديشه اي (جهان بيني و نظام ارزشي و ايدئولوژي صحيح)، مشروعيت، ساختار حقوقي صحيح و متناسب (قانون اساسي، قوانين عادي، مقررات و … )، ساختار سياسي و مديريتي هماهنگ و کارآمد، ضريب هوش، نيروي انساني متعهد و متخصص، نظارت و کنترل، بسترهاي مناسب سياسي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي داخلي و خارجي، اراده و عزم ملي، … و بالاخره مقوله زمان و زمان بندي از مهمترين امکاناتي است که براي تحقق هر هدفي مورد نياز است. زيرا در تحقق کامل برخي اهداف (نظير تحولات عميق فرهنگي و پيشرفت همه جانبه) افزون بر وجود امکانات و فقدان موانع، گذشت چندين دهه و حتي تحول نسلي، با کار مستمر، تحمل سختي ها و مديريت صحيح لازم است.

3. نقش موانع در تعيين کارآمدي يک نظام
مؤلفه ديگري که افزون بر دو عنصر اهداف و امکانات، در ميزان تحقق کارآمدي يک نظام و ارزيابي آن نقش مهمي دارد؛ وجود يا فقدان موانع در مسير کارکردهاي آن نظام است. موانع کارآمدي يک نظام را مي توان به دو دسته کلي تقسيم کرد:
?. 3 . موانع داخلي
برخي از مهمترين موانع داخلي عبارتند از:
أ. افزايش تقاضاي خدمات (براي مثال در اثر افزايش زاد و ولد، پناهندگان خارجي).
ب. افزايش آستانه رضايت مندي (براي مثال در اثر ارتقاي سطح آگاهي، رفاه، تغييرات ارزشي، تبليغات و…).
ج. تحولات ناموزون و غيرمناسب سياسي، فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي.
د. ميراث هاي تاريخي منفي و مخرب علمي، اقتصادي، اجتماعي، سياسي.
هـ . گروه هاي بي تفاوت، مخالف و معاند داخلي.
و . اشتباهات، اختلافات و انحرافات مسئولان، مديران و کارگزاران.

2. 3. موانع خارجي
أ. موانع انديشه اي (جهان بيني ها و نظام هاي ارزشي مخالف و مهاجم).
ب. موانع فرهنگي (فرهنگ هاي متفاوت، مخالف و مهاجم).
ج. موانع سياسي (اهداف، رويکردها، روش ها و رفتارهاي سياسي مخالف و مهاجم).
د. موانع اقتصادي (تحريم و بايکوت اقتصادي، کمبود منابع ملي يا انرژي و… ).
هـ. موانع نظامي (حمله، تهديد نظامي).
و. موانع مربوط به ساختار حقوق بين الملل (قوانين، مقررات، کنوانسيون هاي تبعيض آميز و ناعادلانه) (فتحعلي، 1383: ???).

فصل پنجم. نکات تکميلي در شناخت کارآمدي
پس از بررسي عناصر و مولفه هاي تأثير گذار در تحقق و ارزيابي کارآمدي نظام هاي سياسي، اين موضوع مهم قابل بررسي است که آيا آنگونه که برخي افراد مي پندارند، کارآمدي امري مطلق است؟ آيا از کارآمدي يک نظام در يک يا چند مرحله مي توان کارآمدي آن را در همه مراحل نتيجه گرفت؟ از ناکارآمدي آن چه طور؟ (ابوالحمد،1376: 251). پاسخ اين پرسش ها مي تواند در فهم، قضاوت و ارزيابي صحيح در باب کارآمدي مفيد باشد.
1. نسبي بودن کارآمدي
تبيين دقيق اين موضوع نيازمند توجه به ويژگي هايي است که در تحليل و ارزيابي کارآمدي مورد استفاده قرار مي گيرد. اولين ويژگي اين است که هر پديده اهداف، امکانات و موانع خاص خود دارد. ويژگي ديگر اين است که اهداف، امکانات و موانع يک پديده خاص مي تواند در حالات و شرايط گوناگون تغيير کند و بالاخره اين که بسياري از عوامل کارآمدي خارج از مجموعه و سيستم شکل مي گيرند.
خصوصيات فوق سبب مي شود تا نتوان به هيچ وجه يک حد کمّي مطلق را در ارزيابي کارآمدي مبنا و ملاک سنجش قرار داد. بر اين اساس کارآمدي امري نسبي است و کارآمدي هر پديده مخصوص خود آن است (فتحعلي، 1383: ???).

2. نقش مراحل در کارآمدي
از آنجا که پديده هاي زمانمند و پويا داراي مراحل متعددي است که در زمان هاي مختلف مي تواند از امکانات و موانع و اهداف متفاوتي برخوردار باشد، از اين رو بايد کارآمدي آن پديده را در شرايط و مراحل گوناگون بررسي و ارزيابي قرار داد. مثلاً کارآمدي يک نظام سياسي را بايد در شرايط و مراحل گوناگون: جايگزيني، استقرار، تثبيت اوليه، گذار و ثبات به صورت جداگانه مورد ارزيابي قرار داد. بديهي است “کارآمدي کل” آن نظام سياسي برابر با برآيند کارآمدي هاي مراحل گوناگون است.

حاصل جمع کارآمدي مراحل گوناگون = کارآمدي کل يک پديده زمانمند

3. نقش اجزاء يک سيستم در کارآمدي
کارآمدي پديده هاي مرکب و پيچيده نظير، دانشکده، مدرسه، يا يک نظام سياسي امري است مجموعي که از حاصل جمع (جبري) کارآمدي اجزاء آن پديده به دست مي آيد. به عنوان نمونه نمي توان از ناکارآمدي يک استاد در يک دانشکده يا يکي از قواي سه گانه در يک حکومت، کل آن دانشکده يا حکومت را ناکارآمد دانست. يا بالعکس از کارآمدي يکي از اجزاي نظام سياسي ليبرال، کارآمدي کل اين نظام را نتيجه گرفت، و يا از ناکارآمدي يکي از اجزاء نظام سياسي جمهوري اسلامي ايران، ناکارآمدي کل اين نظام را استنتاج کرد؛ زيرا چنين چيزي سرايت دادن حکم جزء به کل است که از نظر منطقي صحيح نمي باشد. “کارآمدي کل” در سيستم هاي مرکب و پيچيده برابر است با حاصل جمع کارآمدي اجزاء.
حاصل جمع (جبري) کارآمدي اجزاء = کارآمدي يک پديده مرکب

بنابراين اگر چه در يک سيستم پيچيده، بروز عيب و نقص، محتمل و طبيعي به نظر مي رسد، لکن روند کلي و برآيند مجموعه عملکردها و تلاش هاي صورت گرفته، تعيين کننده ميزان کارآمدي آن مي باشد. نکته مهم در اين جا آن است که “وجود کارآمدي گرچه موضوعي عيني مي باشد، احساس وجود کارآمدي، يک موضوع ذهني است”؛ لذا لازم است با اطلاع رساني صحيح از اقدامات انجام گرفته، از ذهنيت سازي منفي در افکار عمومي جلوگيري شود (جمعي از نويسندگان، ????:???).

“وجود کارآمدي گرچه موضوعي عيني مي باشد، احساس وجود کارآمدي، يک موضوع ذهني است”
4. حکومت کارپرداز يا برنامه دار
يکي از پژوهشگراني که در زمينه کارآمدي نظام هاي سياسي تحقيقات گسترده اي انجام داده، کارآمدي را ناظر به سازمان و سازوکاري مي داند که حکومت براي انجام کارهاي خود پيش بيني مي کند. از اين منظر کارآمدي با نحوه مديريت و برنامه ريزي عاقلانه در ارتباط مستقيم است:” ريشه کارآمدي در ماهيت “عامل” (Actor) بودن حکومت است يعني همان طور که “فرد” عامل است و فعل اختياري از وي صادر مي شود، حکومت هم به شکل جمعي مصدر فعل اختياري است. هر کجا عامل باشد که مصدر فعل است بلافاصله سؤال کارآمدي درباره آن عامل -چه فرد باشد چه حکومت- مطرح مي شود. البته ميان فرد و حکومت انواع ديگر تجمع هاي عامل مانند کمپاني ها، حزب ها و … وجود دارند که در مورد آنها نيز مسأله کارآمدي مطرح مي باشد. مفهوم عقلانيت و يا عقلايي بودن، حول محور کارآمدي، نقش کليدي دارد. هر عامل، فرد يا جمع، که افعال درست تر (معقول تر) از او صادر شود کارآمدتر است. بنابراين، هر آنچه در باب کارآمدي حکومت يا اجزاء و کارکردهاي آن بگوييم بايد به ماهيت عمل معقول مربوط شود” ( لاريجاني، ????: ??-??). همچنين از ديدگاه وي در مبحث کارآمدي نظام هاي سياسي مي توان به دو شيوه رايج اشاره کرد:
يکي اداره کشور بر مبناي “کارپردازي” که ويژگي حکومت هاي ناکارآمد است و ديگري “حاکميت تحت برنامه” است که مختص نظام هاي کارآمداست. نظام هاي برنامه دار و کارآمد، عقلانيت و برنامه ريزي با تکيه بر کار کارشناسي صورت مي پذيرد. سه رکن اصلي کارآمدي عبارتند از:
1. داشتن تصويري واقع گرايانه و علمي از وضعيت (کارشناسي)
2. داشتن استراتژي حساب شده و قابل ارزيابي
3.

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع منابع قدرت، شبکه روابط Next Entries پایان نامه رایگان با موضوع كارآمدي، کارآمدي، ديدگاه، انديشه