پایان نامه رایگان با موضوع حمایت اجتماعی، روابط اجتماعی، شبکه اجتماعی، نظریه مبادله

دانلود پایان نامه ارشد

دارد.
مشارکت در سازمانهای اجتماعی، درگیرشدن درشبکه اجتماعی وغوطه ورشدن در روابط صمیمی احتمال دسترسی به اشکال متنوع حمایت اجتماعی را بالا می برد وازآن طریق می تواند دربرابر عوامل استرس زا خودرا حفظ کند. برای مثال اگرروابط اجتماعی فرد درساختارهای اجتماعی درحد مطلوبی باشد احتمال دسترسی وی به اطلاعات مرتبط با سلامتی وبهداشت، دریافت مراقبت های بهداشتی ورسمی وغیرسمی افزایش می یابدوازاین طریق فرد رادر برابر مشکلات وحوادث زندگی تجهیز می کند. ولمن92(نظریه پرداز تئوری شبکه) برای تبیین ماهیت شبکه های فردی سه مدل را ارائه نموده است.
ـ مدل اجتماع گمشده: این مدل بیان می کند که دردنیای مدرن امروز اجتماعات دراثرتغییرات عظیم وگسترده ای نظیرشهرنشینی، صنعتی شدن، سرمایه داری، بروکراسی، جهانی شدن وتوسعه ی تکنولوژی های ارتباطی ازبین رفته، سبک زندگی افراد تغییر کرده وروابط آنهاغیرشخصی، زودگذر وضعیف شده است.
ـ مدل اجتماع حفظ شده: براساس این مدل هنوز اجتماعات همانگونه که در اجتماعات سنتی وکوچک وجود داشتند، به طور منسجم مهمترین منبع تامین حمایت محسوب می شوند وتغییرات اجتماعی نتوانسته اثرمنفی برپیوندها وارتباطات اجتماعی افراد در دنیای مدرن داشته باشد. این اجتماعات درمحله ها قابل مشاهده است.
ـ مدل اجتماع رها شده: به اعتقاد این مدل که درواقع رویکرد تحلیل شبکه است، دنیای مدرن روابط بین افراد درشهرها حالت پخش وپراکنده دارد، یعنی روابط نه مانند اجتماع گمشده کاملاً از بین رفته ونه همچون اجتماع حفظ شده حالت روستایی ومحله ای دارد. دراجتماع رها شده افراد برمبنای علاقه خود درگروه های مختلف عضویت دارند. دربیانی کلی دیدگاه تحلیل شبکه معتقداست، تغییرات عظیم اجتماعی تنها تغییراتی رادر الگو وساختار روابط ایجادنموده اند، بدون اینکه اجتماع را کامل ازبین ببرند وتنها شکل آن را از حالت همسایگی ومحله ای به فرامرزی، پراکنده، متراکم وکمتر مرزبندی شده تغییر داده اند.(ولمن 1999)

متغیرها اجتماع
اجتماع رهاشده
اجتماع حفظ شده
اجتماع گمشده
اندازه شبکه
بزرگ
بزرگ
کوچک
قوت پیوندها
قوی
قوی
ضعیف
درصد خویشاوندان
پایین
بالا
پایین
درصد همسایگان
پایین
بالا
پایین
درصددوستان
بالا
پایین
بالا
چندگانگی
پایین
بالا
پایین
درصدپیوندهای داوطلبانه
بالا
پایین
بالا
تراکم شبکه
متوسط
بالا
پایین
تماس رودررو
پایین
بالا
پایین
تماس تلفنی
بالا
متوسط
پایین
تجانس
نامتجانس
متجانس
نامتجانس
حمایت اجتماعی
متوسط
بالا
پایین
جدول 1-2- تیپولوژی (نوع شناسی) اجتماع ولمن (ولمن، 52:1999)
روابط اجتماعی را برحسب میزان صمیمیت نهفته درآن به لحاظ شدت رابطه می توان درطیفی از پیوندهای ضعیف تاقوی درنظرگرفت. گرانووتر93دیگر نظریه پرداز تئوری شبکه های اجتماعی را برهمین اساس در دوگروه دسته بندی نموده است:
الف) پیوندهای ضعیف: این پیوندها مربوط به کسانی می شود که شخص به ندرت باآنها تعامل دارد؛ میزان صمیمیت در روابط کم واحساس مسئولیت، تعهد وعلاقه به رابطه پایین است.
ب) پیوندهای قوی: این پیوند مربوط به خویشاوندان، همسایگان وهمکاران می شود که شخص به طورمداوم باآنها درارتباط وتعامل است؛ میزان احساس صمیمیت در روابط زیاد.احساس مسئولیت وتعهد وعلاقه به رابطه بالاست.
گرانووتر 1973 چهاربعدرا درارتباط باسنجش شدت ومیزان پیوند قوی یا ضعیف بیان می کند. (بیان94 1999)
میزان زمان صرف شده دررابطه
شدت یا عمق عاطفی
صمیمیت
خدمات متقابلی که مشخصه پیوند است.
ولمن، ورتلی، گولیا95 (ازپژوهشگران تحلیل روابط بین شخصی) ویژگی پیوندهای قوی را درسه مشخصه چنین بیان می کند:
الف) احساس صمیمیت وخاص بودن رابطه، میل به مصاحبت با شریک پیوند وسرمایه گذاری داوطلبانه درپیوند
ب) علاقه به ارتباط دایم ومکرر درطول دوره ای طولانی ازطریق تعاملات در زمینه های اجتماعی گوناگون
ج) احساس تقابل دررابطه توام با شناخت وحمایت از نیازهای شریک پیوند
پیوندهای ضعیف وقوی: روابط اجتماعی حاصل درگیری افراد درمحیطهای مختلف اجتماعی با هم دارند، پیوندهای اجتماعی امکان دسترسی به همه منابع را می دهند.
ازنظر پژوهشگران پیوندها در دوسطح خرد وکلان برای افراد وجوامه اثرگذارند. درسطح خردعموماً آثارپیوندها به کسب منابع اجتماعی برای افراد معطوف است. درسطح کلان، پیوندهای ضعیف دربرگیرنده انسجام اجتماعی برای جامعه هستند وپیوندهای قوی انسجام درونی را برای گروههای داخل جامعه به همراه دارند.
گرانووتر نظریه پرداز شبکه، پیوندهای ضعیف را دارای دوکارکرد خرد وکلان می داند:
کارکرد خرد: انتشار اطلاعات، اخبار، ایده وآگاهی ها دربین افراد وگروههای مختلف جامعه
کارکرد کلان: انسجام اجتماعی از طریق اتصالات ضعیف (آشنایی ها) بین افراد وگروهها.
درجامعه مدرن پیوندهای ضعیف مهمترین مولد تقسیم کار هستند وبرای ادغام افراد درجامعه جنبه پراهمیتی دارند. این پیوندها افراد را به محیطهای مختلفی وصل می کنند وبنابراین پیوند ضعیف بین هرفردی با آشنایان خود صرفاً یک پیوند آشنایی کم اهمیت محسوب نمی شود بلکه پل مهمی بین دوستان نزدیک وصمیمی هستند. درصورتی که این اتصالات ضعیف وجود نداشته باشند، افراد وگروههای دارای پیوند قوی به صورت مجموعه ای بسته ودرخود فررفته باقی می مانند.
پیوندهای قوی دلالت براتصال وپیوندهای قوی دوتایی دلالت به تعهد به مبادله وکمک بین دوطرف درگیر پیوند دارد. زمینه ای ساختاری خاصی که بستر ایجاد شبکهه های پیوندی قوی هستند، حدود وگستره ی بهره گیری افراد را از این پیوندها مشخص می نماید.
اسپینوزا 1999، تیپولوژی مبادلاتی پیوندهای ضعیف وقوی را براساس جوامع آمریکای لاتین ومطالعه ی پیمایشی از شیلی، مطرح می کند که دربرگیرنده طبقه بندی کلی مبادلات برحسب شدت پیوند ونوع روابط اجتماعی می باشد. براسای این طبقه بندی 4 زمینه رابطه ای وجود دارد که تبادل منابع حمایتی از طریق آنها صورت می گیرد:
ـ پیوندهای قوی خویشاوندی: مجموعه ای از مبادلات حمایتی را از کمکهای مالی تا مراقبت از کودکان تامین می کند. این مبادلات که مربوط به خویشاوندان نزدیک وبلافصل می شود به علت نزدیکی ومجاورت فیزیکی اعضای خانواده، دسترسی به کمک را به سهولت ممکن می سازد.
ـ پیوندهای قوی دوستی: این پیوندها مربوط به دوستان نزدیک می گردد. یعنی افرادی که به طور منظم بافرد درتماس واز اومطلع هستند ودرهنگام برخورد با مشکلات، به عنوان منابع حمایتی اومحسوب می شوند.
ـ پیوندهای ضعیف خویشاوندی: مبادلاتی که فرد با خویشاوندان گسترده خود که در مجاورت با آنها زندگی نمی کند، دارد. این نوع پیوندها درغالب پیوندهای خفته، افراد خویشاوند را در مواقعی همچون مرگ ومیروحوادث اضطراری و… درتماس بایکدیگر قرار می دهد.
ـ پیوندهای ضعیف دوستی: این پیوندها دربرگیرنده آشنایی هاست. دراین نوع پیوند، افراد براساس علایق ابزاری خود درمبادلات اقتصادی باهم درگیر می شوند وبرحسب نیازشان درطول مبادلات منابع برابر به دست می آورند.
خویشاوندی دوستی
پیوندهای قوی
پیوندهای خانوادگی کمک متقابل (همبستگی سازمان یافته)
پیوندهای ضعیف
پیوندهای خفته پیوندهی ابزاری (مبادلات اقتصادی)

شکل 6-2 تیپولوژی مبادلاتی پیوندهی قوی وضعیف اسپینوزا 1999

نظریه ویس96
ویس براساس ارزیابی روابط اجتماعی، شش عملکرد حمایت اجتماعی را شامل صمیمیت ودوستی، تمامیت، یکپارچگی اجتماعی، احساس ارزشمندی، پرورش، راهنمایی وهمبستگی واقعی درنظر گرفته است. اودرنظریه خود بیان می کند که صمیمیت ودوستی، پرورش وراهنمایی منجر به احساس امنیت در روابط اجتماعی می شود ویکپارچگی اجتماعی، احساس ارزشمندی وهمبستگی واقعی نیز در نتیجه پیوندهای اجتماعی به وجودمی آید. اومعتقداست عملکرد حمایت اجتماعی، درنهایت منجر به همبستگی واقعی است. به این صورت که، افرادی در زندگی فرد وجود دارند که وی می تواند به این کمکهای آنان اعتماد نماید. احساس همبستگی، درنتیجه ارتباطات خویشاوندی به وجود می آید. بدین معنی که، باعضویت وپذیرش درشبکه اجتماعی خویشاوندی، احساس همبستگی وتعلق به دیگران پیدا می شود. وجود اشکال در عضویت فرد در شبکه اجتماعی منجر به احساس تنهایی اجتماعی گردیده واحساس آسیب پذیری را در فرد ایجاد می کند. (رامبد وهمکاران، 31:1389)
نظریه مبادله اجتماعی:
بارارا97 اهمیت دوطرفه بودن حمایت اجتماعی را مطرح نمود وهمچنین، به تناسب وکافی بودن حمایت اجتماعی که از سوی دیگران ارائه می شود اشاره کرد. برهمین اساس، وقتی افرادی می خواهند ارتباطات اجتماعی را توضیح دهند، انتظار تعامل دوسویه ودادن گرفتن حمایت را دارند. علوم اجتماعی برای شرح عملکردهای حمایتی، در روابط بین فردی نظریه هایی را ارائه می دهندکه یکی از این نظریه ها نظریه مبادله اجتماعی می باشد. این نظریه اولین بار توسط گئورگ سی هومنز98 بیان شده است. وی برای بیان نظریه ی مبادله اجتماعی به شرح وبسط قضایایی شامل موفقیت یاانگیزه، ارزش، محرومیت، اشباع وپرخاش پرداخت. (رامبد وهمکاران، 42:1389) هریک از گزاره های نظریه هومنز، به عنوان عامل های حمایتی اجتماعی محسوب می گردند که رفتارهای بعدی فرد را تحت تاثیر قرار می دهند. اما به طور کلی، عقیده هومنز براین است که هر رفتاری که پاداشی را درپی داشته باشد، گرایش به بسط درموقعیت های مشابه دارد. درواقع، هررفتاری از فرد که پیامد مثبت وموفقیت آمیزی داشته باشد گرایش به حرکت به سوی رفتارهای مشابه دارد وآمادگی آن فرد را برای انجام رفتارهای همانند بیشتر می سازد.

5-2- مروری بر پژوهش های انجام شده:
1-5-2- پژوهش های انجام گرفته درایران:
منظور ازمروری برنوشته این است که محقق پژوهشهای قبلی درباره موضوع را بررسی کند واین بررسی موجب می شود که محقق باآنچه درباره موضوع شناخته شده وآنچه شناخته نشده است آشنا شود وبدین ترتیب محقق با استفاده ازمطالعاتش خواهدتوانست چشم اندازی را که تصورمی کند برای پژوهش خود مناسب تر است تعیین کند.
درزمینه تاثیرحمایت جتماعی برسلامت عمومی دانشجویان کارشناسی دانشگاه علامه طباطبایی تحقیقی صورت نگرفته اما برخی تحقیقات مشابه با موضوع پژوهش درجوامع آماری دیگر به شرح ذیل می باشند که مورد بررسی قرارمی گیرند.
1ـ «رابطه حمایت اجتماعی ومنبع کنترل درونی باسازگاری دردانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه مشهد» این پژوهش توسط سهیلاعبدی فردرشته علوم تربیتی دردانشگاه تربیت معلم تهران سال1384 انجام شده است.
سازگاری ازمباحث عمده ای است که رابطه تنگاتنگ باسلامت روانی دارد. درگذشته بیماران ازآن روکه رفتاری متفاوت داشتند مورد طرد واقع می شدند وبه علت برخوردار نبودن از رفتار سازگارانه باروشهای مختلف مورداذیت وآزار قرار می گرفتند. امروزه آشکارگشته که آشنایی بامفاهیم اساسی بهداشت روان واصول سازگاری نقش مهمی درپیشگیری از اختلالات روانی وبرخورداری ازسلامت روان دارد. روانشناسان سازگاری فرد را دربرابر محیط مورد توجه قراردادند و ویژگی هایی ازشخصیت رابهنجار تلقی کرده اند که به فرد کمک میکند تاخود را باجهان پیرامون سازگارنمایند. طبق نظریه طرفداران یادگیری اجتماعی، آدمیان وموقعیت ها به طوردوسویه برهم تاثیرمی گذارند لذا برای آنکه بتوان به پیش بینی رفتاردست زد باید ازچگونگی تعامل ویژگی های آدمی باشرایط محیطی اطلاع حاصل نمود. به نظر آنان تعهد وکنترل، مبارزه جویی وتوانایی دربرقراری روابط محبت آمیز بادیگران ازجمله ویژگی هایی است که افراد بهنجار به مقدار بیشتری ازآنان برخوردارند. شواهد تحقیقی بیان می کند که روابط اجتماعی در زمینه سلامتی مهم می باشند. فقدان حمایت اجتماعی که براثرکمبود شدید مهارتهای اجتماعی یا ازدست دادن ناگهانی یک فرد دوست داشتنی به وجود می آید ممکن است به طور معنی داری برسلامت فرد اثربگذارد، اثرتعدیل

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع حمایت اجتماعی، انسجام اجتماعی، شبکه اجتماعی، چرخه زندگی Next Entries پایان نامه رایگان با موضوع حمایت اجتماعی، سلامت روان، سلامت روانی، دانشگاه تهران