پایان نامه رایگان با موضوع حمایت اجتماعی، فشار روانی، بهره مندی، شبکه اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

به فرد است.
ـ حمایت اطلاعاتی: پیشنهاد، توصیه کردن وکمک به فرد برای فهم یک مساله ویا مشکل را شامل می شود. اطلاعاتی که فرد بتواند در برابر مسایل شخصی ومحیطی از آنها استفاده نماید، می تواند به عنوان یک منبع حمایتی محسوب گردد.
_حمایت شبکه ای: فرد به دلیل عضویت در گروهی با علایق وفعالیت ها ی خاص حمایتی را دریافت می دارد.
6-3-2- ابعاد حمایت اجتماعی:
دو بعد حمایت اجتماعی شامل بعد ذهنی وبعد عینی هستند. بعد ذهنی به تصوری اطلاق می شود که شخص افراد موثری دارد که می توانند بالقوه در مواقع بحرانی به وی یاری رسانند واین بر عملکرد تاثیر می گذارد. هرچه ذهنیت فرد در برخورداری از حمایت ویاری دیگران (منظور یاری بالقوه آنهاست) بیشتر باشد میزان پاسخ های موفقیت آمیز به فشارهای روانی وموقعیت های بحرانی نشان می دهد بیشتر است. (گنجی، 87:1384)
بعد عینی یا حمایت اجتماعی بالفعل شامل مساعدت های واقعی ویا همیاری های ارائه شده به فرداست، در اینجا حضور دیگران وومساعدت آنها فشار روانی را کاهش می دهد وانطباق بهتر ومناسب تری با زندگی به وجود می آورد از جمله مساعدت های بالفعل می توان به پیشهاد دادن، نصیحت کردن، همدردی نمودن، گوش دادن به سخنان فرد بحران زده وارائه کمکها ورا هنمایی های عملی برای اخذ تصمیم مناسب ومساعدت های مالی واجتماعی اشاره نمود. (بیابانگرد، 96:1384)
7-3-2- پویایی های حمایت اجتماعی:
سیستم حمایت اجتماعی شدن ریشه درطفولیت ودر یک رابطه متقابل بامادر قرار دارد. سیستم های حمایت اجتماعی درکودکی ونوجوانی، پرورش کودک ودر ارتباط با دوستان وهمکاران گسترش می یابد. درزندگی خانوادگی، اعضای خانواده به ویژه همسر فرد، کودکان، خواهران وبرادران فرد معمولاً منبع عمده حمایت اجتماعی هستند. کیفیت رابطه بین فرد ووالد سالمند سابقه طولانی دارد؛ ماهیت حمایتی که یک والد سالمند کسب می کند یا حمایتی که فرزند ازپدر ومادر می کند با احساس صمیمیت وارتباطی که درطول فرآیند پرورش فرزند متداول بوده است وهمچنین به وسیله ارتباط کودک با والدین درطول سالهای اولیه بزرگسالی تحت تاثیر قرار می گیرد.
8-3-2- کارکردهای حمایت اجتماعی:
همه افراد در طول زندگی خود (در هرسنی) درجاتی از استرس را تجربه می کنند ودر صدد کنار آمدن با آن برمی آیند. به فرآیندی که برای مهار نا هماهنگی ادراک شده بین ملزومات ومنابع در یک موقعیت استرس زا توسط افراد به کار گرفته می شود، کنار آمدن گفته می شود. (سارافینو، 232:1384)یکی از راهکارهای کنار آمدن با موقعیت های استرس زا، افزایش حمایت های اجتماعی است و تحقیقات نشان داده اند که حمایت اجتماعی، به افراد در کنار آمدن با فشار روانی کمک می کند. وموجب تخفیف شماری از نشانگان درماندگی روانشناختی از قبیل افسردگی، اضطراب وناخشنودی می شود. (آزاد، 160: 1385) کاپلان 1974، کاسل451976 وکوب 1976، از اولین کسانی بودند که بر نقش حمایت اجتماعی در سلامت روانی تاکید کردند.
به طور کلی بیشتر مقالات پیرامون حمایت اجتماعی اشاره داشتند که حمایت اجتماعی به عنوان یک سپر در مقابل تاثیرات زیان آور جسمی وروانی وفشارهای زندگی عمل می کند.
تامپسون 1995 برای حمایت اجتماعی کارکردهای زیر را بیان کرده است: ضربه گیری در برابر استرس ها، دسترسی به اطلاعات، خدمات ومنابع مادی، کسب مهارت، مشاوره وارائه راهکار وراهنمایی، نظارت وکنترل اجتماعی. (خیراله پور، 59:1383)
کارکردهای حمایت اجتماعی در سه گروه کلی عبارتند از:
ـ کمک محسوس: در هنگام فشار روانی، خانواده ودوستان می توانند خدمات وامکانات خوبی در اختیار فرد قرار دهند.
ـ اطلاعات: منابع حمایتی نظیر دوستان وخانواده با ارائه راه کارها وپیشنهاداتی در خصوص فشار روانی ایجاد شده، در مقابل فشار روانی فرد قادر به مقابله می نمایند.
ـ حمایت هیجانی: اطمینان فرد نسبت به این امر که برای دیگران ارزشمند است، در زمان رویارویی با فشار واسترس که عزت نفس اغلب کاهش می یابد، به اوکمک می کند که با دلگرمی بیشتری با فشار روانی کنار بیاید. اغلب مطالعات وتحقیقات در زمینه حمایت اجتماعی، تاثیرات مبادلات عاطفی را مورد توجه قرار داده اند. این مطالعات نشان می دهند که داشتن رابطه نزدیک وخصوصی با کسی برای کاهش یا ازبین بردن تاثیرات وعامل استرس زا، بسیار اهمیت دارد.
9-3-2- عوامل موثر در بهره مندی از حمایت اجتماعی:
عوامل متعددی در تعیین بهره مندی از حمایت اجتماعی موثرند. بعضی از این عوامل به خود فرد مربوط می شوند(عوامل درون فردی)؛ به عنوان نمونه خلق وخوی فرد، تعیین کننده این است که فرد، گیرنده یا دهنده حمایت باشد.(سارافینو، 243:1384) افراد از نظر میزان نیاز وعلاقه به روابط اجتماعی متفاوت هستندواحتمال برخورداری وونیز ارائه حمایت اجتماعی توسط آنهایی که بیشتر درصدد برقراری ارتباط بادیگران می باشند، بیشتر است. فردی که اجتماعی نباشد، به دیگران کمک نکند واجازه ندهد که دیگران بفهمند که به کمک نیاز دارد، احتمالاً از حمایتی برخوردار نخواهد شد.بعضی از افراد آنقدر که لازم است، جسارت کمک طلبیدن را ندارند، یا نمی خواهند مزاحم دیگران شوند، یا می خواهند مستقل شوند، یا نمی دانند از چه کسی کمک بخواهند، یا نمی توانند به کسی اطمینان کنندو…
یکی دیگر از عوامل تعیین کننده بهره مندی از حمایت اجتماعی، ساختار شبکه اجتماعی فرد، یعنی پیوندهایی است که فرد با اعضای خانواده وجامعه خود دارد. مطالعات گسترده در مورد حمایت اجتماعی نشان داده است که به طور مشخص خویشاوندان، دوستان، همسایگان وهمکاران به عنوان منابع مهمی هستند که می توان در صورت نیاز به کمک آنها مراجعه کرد. پیوندهای گوناگون، که از نظر وسعت، میزان صمیمیت، تعداد ارتباطات ونزدیکی متفاوت هستند، حمایت های اجتماعی متنوع را برای فرد فراهم می آورندواین حمایت های اجتماعی افراد را قادر می سازد تا توانایی رویارویی با مشکلات روزمره زندگی وبحرانهای زندگی را داشته باشندوبه خوبی آنها را سپری کنند.
میزان حمایت اجتماعی که افراد دریافت می کنند، همچنین به جنس وگروه فرهنگی آنان بستگی دارد. برخی از شواهد نشان می دهد که زنان در مقایسه با مردان، کمتر از همسرانشان از حمایت برخوردار می شوند وبرای کسب حمایت اجتماعی، بیشتر به دوستان خود تکیه می کنند.
تحقیقات نشان داده است، افرادی که با وقایع استرس زا به خوبی کنار می آیند، بیشتر امکان دارد که دیگران را به خود جذب کنند واحتمال دوری دیگران از آنها بسیار اندک است. در حالی که آن گروه از افراد که در مقابله با استرس مشکل دارند، چنین نیستند؛ این بدان معناست که افرادی که بیش از همه به حمایت اجتماعی نیاز دارند، کمتر احتمال دارد که از آن بهره مند شوند. (همان، 243:)
10-3-2- منابع حمایت اجتماعی:
حمایت اجتماعی می تواند از منابع مختلف از جمله خانواده، جامعه، خویشاوندان، دوستان وهمکاران و…ناشی شود. در واقع، این منابع همان نظام های اجتماعی هستندکه محیط زیست اجتماعی افراد را تشکیل داده وافرادبا آنها به طرق مختلف (مستقیم یا غیر مستقیم)در ارتباط می باشند.در اینجا تفاوت مهمی بین حمایت های اجتماعی غیر رسمی ارائه شده به وسیله دوستان وخانواده وحمایت های رسمی تامین شده توسط نظام خدمات انسانی رسمی وجود دارد. این تفاوت معمولاً به محدوده ای مربوط می شود که در آن دامنه حمایت اجتماعی می تواند خود به خود اتفاق افتدیا توسط نظام های ارائه کننده خدمات حرفه ای ارائه شود.(راشدی، 34:1389) فرولند، پنکاست، کیمبوکو وچامن46(1981) متوجه شدند که بین نظام های کمک کننده رسمی وغیررسمی تفاوت قابل توجهی وجود دارد. نظام های کمک کننده رسمی معمولاً به لحاظ اداری، تخصصی بودن وظیفه، آیین نامه ها وقوانین رسمی، ضوابط روشن با استفاده از نیاز سنجی وواجد شرایط بودن خدمات، آیین نامه های استاندارد شده برای کمک ونیز استفاده از کارکنان متخصص وآموزش دیده برای کمک مشخص می شود. در مقابل نظام کمک کننده غیر رسمی، چندگانگی زیادی داردکه کمک در زمینه روابط متعدد حاصل می شودونسبت به تنوع نیازهای فردی انعطاف پذیر وپاسخگو می باشد.اگرچه مددکاری اجتماعی مستقیماً در نظام رسمی فعالیت می کند اما باید مددکاری اجتماعی در هر دونظام با اهمیت تلقی شود. (همان، 15:)در ذیل به پاره ای از مهمترین این نظام ها ومنابع حمایتی اشاره می شود.
ـ منابع حمایتی اجتماعی غیر رسمی:
سلول های اولیه حمایت اجتماعی
رابطه اجتماعی رکن اصلی «ما» واجتماع است. بدون رابطه اجتماعی وجود «ما» اجتماع وبالطبع جامعه غیر قابل تصور است. یک نوع از فرصت ها رابطه های روابط اولیه (خانوادگی، دوستی، مذهبی، قومی و…)است. روابط اولیه یکی از مهمترین فرصتهای اجتماعی برای افرادند. روابط اولیه نوعاً گرم، انتشاری، مصرفی وعموماً براساس پیوندهای قوی استوارند. (چلبی، 112:1375) منظور از روابط حمایتی اجتماعی، روابط ومبادلات نامتقارن گرم در شئونات مختلف زندگی اجتماعی است. روابط گرم با صبغه عاطفی مثبت، پایه ومایه اجتماع وجامعه است. (همان، 158:) مهمترین سلولهای اولیه ی حمایت اجتماعی به قرار ذیل می باشند.
ـ شبکه اجتماعی: یکی از عوامل تعیین کننده بهره مندی از حمایت اجتماعی، ساختار شبکه اجتماعی فرد است؛ یعنی پیوندهایی که او با افراد درخانواده وجامعه دارد. (سارافینو، 80:1384) شبکه های اجتماعی شامل افرادی است که حمایت اجتماعی را به فرد ارائه می دهند. این افراد می توانند شامل اعضای خانواده، خویشاوندان، دوستان، همسایه ها، همکاران، روحانیون و…باشد. در هنگام بررسی شبکه های اجتماعی به خصوصیاتی از قبیل اندازه شبکه که همان تعداد افراد موجود در شبکه های اجتماعی است، لازم است توجه شود. البته یک شبکه الزاماً به معنی میزان زیاد حمایت نیست. کیفیت روابط بین فردی ودر دسترس بودن افراد، در کنار شمار اشخاص موجود در شبکه به پذیرش حمایت کمک می کند. برقراری ارتباط قوی با اعضای شبکه اجتماعی به دریافت حمایت از سوی شبکه کمک کرده وشرایط اجتماعی مطلوبی را فراهم می کنند. (رامبد وهمکاران، 23:1389)
ـ خانواده به عنوان یک نظام حمایتی: در سال 1967به وسیله کاپلان نظریه ای مفید برای بحث درباره اینکه چگونه خانواده به عنوان یک نظام حمایت کننده عمل می کند ارائه شد. کاپلان می گوید که خانواده از چند راه مختلف به عضو خود خدمت می کند، به عنوان یک منبع اطلاعاتی درباره جهان ونظامی برای کنترل واصلاح متقابل، منبع ایدئولوژی وراهنما وواسطه ای در حل مشکلات، منبع خدمت عملی وراهنمایی صحیح، پناهگاهی برای استراحت ورفع خستگی به عنوان یک گروه کنترل ومرجع عمل می کند.حمایت خانواده به عنوان یک متغیر چند بعدی است که گویای افزایش درک خانواده نسبت به انسجام وثبات در خانه وکم بودن میزان تضاد در میان اعضای خانواده است.
خانواده اولین منبع مراقبتی وحمایتی افراد است. چراکه در هنگام بروز بحران ومشکل، اعضای خانواده با تمام وجود به حمایت از یکدیگر پرداخته وحساب سود وزیان خود را نمی کنند. (رامبد وهمکاران، 53:1389)
ـ خویشاوندان: شاید هر یک از ما در هنگام بروز بحران تمایل داشته باشیم که خویشاوندان در حد توان خود در کنار ما باشند وما را از حمایت های خود برخوردار سازند. اما مشکلات زیاد در جوامع شهری ومحدودیت های موجود از جمله دور بودن محل سکونت از یکدیگر، محدود بودن اوقات فراغت، وضعیت دشوار اقتصادی و… از عواملی است که در سالهای اخیر مشاهده می شود که افراد به دلیل کمبود وقت با تلفن از احوال یکدیگر با خبر می شوند. البته باید دقت داشت که این روش هرگز نمی تواند جایگزین مناسبی برای ملاقات های رودررو با شد. بنابراین، تمایل به حمایت خویشاوندان از طریق ملاقات های حضوری همچون گذشته مورد توصیه قرار می گیردتا از این طریق بتوان همچون گذشته خویشاوندان را جزء قویترین شکل ارتباطات اجتماعی در نظر گرفت.
ـ همسایگان: از دیرباز روابط همسایگی مورد توجه انسانها بوده است. به طور کلی این اعتقاد وجود دارد که “همسایه ی نزدیک بهتر از برادر دور است”. در گذشته افراد بر اساس گرایش ها ی مذهبی، قومی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع حمایت اجتماعی، حمایت عاطفی، حمایت ابزاری، نیازهای اجتماعی Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی al، of، the، and