پایان نامه رایگان با موضوع امام صادق

دانلود پایان نامه ارشد

جامه عمل بپوشاند و تحقق خارجي ببخشد زيرا نيّت دروني و آمادگي‌هاي اشخاص به تنهايي براي پاداش و کيفر کافي نيست بلکه بايد به صورت افعال خارجي پياده شوند تا اين آثار بر آن‌ها مترتب گردد”204.
2-6-1-2-2. تغيير قبله
“وَ مَا جَعَلنَا القِبلَةَ الّتيِ کُنتَ عَلَيهَا إِلَّا لِنَعلَمَ مَن يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّن يَنقَلِبُ عَلَي عَقِبَيهِ وَ إِن کَانَت لَکَبِيرَهً إلَّا عَلَي الَّذِينَ هَدَي الله”205، ما قبله‌اي را که بر آن بودي تغيير نداديم مگر براي اين که معلوم کنيم آنان که از پيامبر پيروي مي‌کنند از آنان که مخالفت مي‌ورزند و همانا اين موضوع جز براي کساني که خداوند هدايتشان کرده، سنگين است. علامه طباطبائي(ره) در اين زمينه مي‌نويسند: “اين آيه پاره‌اي از ايرادات را که احياناً در دل‌هاي مؤمنان پيدا مي‌شد پاسخ مي‌دهد مثل اين که عده‌اي مي‌گفتند اگر بنا بود کعبه قبله ثابت قرار داده شود چرا ابتدا به مسلمين امر شده است که به طرف بيت المقدس نماز بخوانند؟ خداوند براي دفع اين توهم مي‌فرمايد تشريعات و احکام الهي متضمن مصالحي است که براي تربيت و تکميل مردم و مشخص کردن مؤمن از منافق لازم است و براي همين منظور خداوند ابتدا بيت المقدس را قبله قرار داده و سپس آن را تغيير مي‌دهد بنابراين جمله “الّا لِنَعلَم مَن يَتَّبِعُ الرسولَ” اين است که ما مي‌خواهيم مشخص کنيم چه کسي تو را پيروي مي‌کند و چه کسي نمي‌کند”206.
در تفسير نورالثقلين از امام حسن عسگري(عليه السلام) روايت شده است که فرمودند: “انما کان التوجه الي بيت المقدس في ذلک الوقت کبيره الا علي من يهدي الله فعرف ان الله يتعبد بخلاف ما يريده المرئ، ليبتلي طاعته في مخالفه هواه”207، در آن زمان توجه به بيت المقدس جز براي کساني که خداوند آنان را هدايت کرده بود سنگين بود، خداوند بنده را برخلاف آن چه که بدان تمايل دارد به عبادت فرا مي‌خواند تا طاعت او را در مخالفت هواي نفسش بيازمايد.
همين معنا را مرحوم طبرسي از زجاج نقل مي‌کند که گفته است:
“آن حضرت بدين لحاظ مأمور بود مدتي را به طرف بيت المقدس نماز بگزارد که اعراب عادت کرده بودند در انجام اعمال حج به طرف کعبه توجه کنن و بدين ترتيب خداوند اراده فرموده تا آن‌ها را برخلاف آن چه عادت کرده و اُنس گرفته بودند وادار کند تا بدين وسيله آن‌ها را بيازمايد و پيروان واقعي اسلام معلوم گردند.”208
2-6-2. طبيعي و انساني
همان‌طور که قبلا ذکر شد اين قسم از ابتلاء به نعمت و خوشي‌ها و سختي و ناخوشي‌ها تقسيم گشته است که به ذکر هر يک همراه با مواردشان، مي‌پردازيم.
2-6-2-1. نعمت‌ها و خوشي‌ها
امتحانات الهي هميشه به وسيله حوادث سخت و دشوار نيست، بلکه خداوند بندگانش را با نعمت و کاميابي‌ها آزمايش مي‌کند. چنان كه قرآن مى‏گويد وَ نَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَيرِ فِتْنَةً:”209 ما شما را به وسيله بدي‌ها و خوبي‌ها امتحان مى‏كنيم”.210 آزمايش به نعمت از آزمايش به وسيله عذاب سخت‌تر است زيرا طبيعت نعمت، سستي و تنبلي و غفلت و غرق شدن در شهوت است و اين درست چيزي است که انسان را از خدا دور مي‌سازد و ميدان را براي فعاليت شيطان آماده مي‌کند و تنها کساني مي‌توانند از اين امتحان سخت با سربلندي بيرون بيايند که توکل به خدا داشته باشند و هيچ گاه خدا را از ياد نبرند. از مهم‌ترين نعمت‌هايي که مي‌توانند به عنوان ابزار آزمايش قرار گيرند به شرح ذيل است:
2-6-2-1-1. مال
يکي از مهم‌ترين وسايل آزمايش مال و ثروت است. قرآن کريم مي‌فرمايد:”وَ اعلَمُوا أنَّمَا أموَالُکُم وَ أولَادُکُم فِتنَ?”211، بدانيد که شما را اموال و فرزندان، فتنه و ابتلايي بيش نيست.
شيخ صدوق در کتاب خصال از امام صادق(عليه السلام) نقل مي‌کند که حضرت فرمودند: “مَا بَلَا اللهُ العِبَادَ بِشَيءٍ أشَدَّ عَلَيهِم مِن إِخرَاجِ الدَّرهَمِ”212، يعني سخت ترين آزمايش خداوند از نظر بندگان صرف مال است. صاحب تفسير الصافي ذيل آيه “لَتُبلَوُنَّ فِي أموَالِکُم و أنفُسِکُم…”213، شما را به مال و جان آزمايش خواهند کرد، مي‌نويسد: “يعني خداوند شما را در اموالتان امتحان مي‌کند به تکليف انفاق و به آن چه که آفات و بلايا به نفستان مي‌رسد مثل جهاد، قتل، اسارت، جراحت، امراض و غير اين‌ها” و از امام رضا(عليه السلام) نقل مي‌کند که در تفسير اين آيه فرمودند: “في اموالکم بإخراج الزکوه و في أنفسکم بالتواطين علي الصبر214″215، خداوند با اموالتان به پرداخت زکات و نفستان به صبر امتحان مي‌کند.
چگونگي به دست آوردن مال و صرف آن و ميزان وابستگي به آن، همگي ميدان‌هاي آزمايش بشرند. بسيارند افرادي که در انجام عبادات سخت گيرند امّا هنگامي که مسئله دستگيري از نيازمند و بذل مال در راه خدا پيش مي‌آيد بخل مي‌ورزند غافل از آن که اين اموالي را که براي وارثان جمع مي‌کنند نه مي‌تواند آن‌ها را از مرگ برهاند و نه مي‌تواند توشه آخرت آنان باشد.
قرآن کريم درمورد افرادي که در مقابل مال دچار خودباختگي مي‌شوند و از اطاعت خدا سر باز مي‌زنند و در امتحان الهي سرشکسته مي‌شوند مي‌فرمايد: “وَ مِنهُم مَّن عَاهَدَ اللهَ لَئِن ءَاتَئنَا مِن فَضلِهِ لَنَصَدَّقَنَّ وَ لَنَکُونَنَّ مِنَ الصَّالِحِين * فَلَمَّا ءَاتَئهُم مِّن فَضلِهِ بَخِلُوا بِهِ وَ تَوَلَّوا وَّ هُم مُّعرِضُون”216. گروهي هستند که با خدا پيمان مي‌بستند که اگر از فضل خويش به آن‌ها مالي دهد انفاق خواهند کرد و از صالحين خواهند شد امّا آن گاه که خداوند از فضل و کرم خويش به آن‌ها بخشيد بخل ورزيدند و اعراض کردند.
2-6-2-1-2. جان
“لَتُبلَوُنَّ فِي أموَالِکُم و أنفُسِکُم…”217، شما را به مال و جان آزمايش خواهند کرد. شيريني و عزيزي جان براي انسان، آن‌چنان بديهي است که نياز به توضيح ندارد، اما همين حب جان باعث مي‌شود برخي از انسان‌ها از امر بر جهاد روي برتافته و قرار در اين دنياي فاني را بر شهادت ولقاي الهي ترجيح دهد.
2-6-2-1-3. فرزند
امام صادق(عليه السلام) فرمودند: “الولدُ فتنهٌ”218، فرزند مايه آزمون است. خداوند متعال در قرآن کريم مي‌فرمايد: “يَأيُّهَا الّذِينَ ءَامَنُوا لَا تُلهِکُم أموَالُکُم وَ لَا أولَادُکُم عَن ذِکرِ اللهِ وَ مَن يَفعَل ذَالِکَ فَأُولَئکَ هُمُ الخَاسِرُون”219، اي کساني که ايمان آورده ايد، [زنهار] اموال شما و فرزندانتان شما را از ياد خدا غافل نگرداند و هرکس چنين کند، آنان خود زيانکارانند220 و بدين جهت کمتر کسي است که در اين ابتلاء سخت خداوند پيروز گردد، چه بسيار پدراني که به خاطر افراط در عشق به فرزند از فضيلت “جهاد” محروم شده‌اند و چه بسيار والديني که دلبستگي به فرزند قدرت تفکر صحيح را از آنان سلب کرده است و راه ضلالت و گمراهي را در پيش گرفتند. از اين رو است که قرآن در کنار اموال، اولاد را وسيله فتنه و آزمون معرفي مي‌کند. “وَ اعلَمُوا أَنَّمَا أموَالُکُم وَ أولَادُکُم فِتنَهٌ وَ أنَّ اللهَ عِندَهُ أجرٌ عَظِيم”221، و بدانيد که اموال و فرزندان شما [وسيله] آزمايش [شما] هستند و خداست که نزد او پاداشي بزرگ است.
اميرالمؤمنين(عليه السلام)وقتي اشعث بن قيس را در مرگ فرزندش تسليت مي‌داد و او را به صبر و شکيبايي ترغيب مي‌نمود فرمود: “يَا أشعَثُ ابنُکَ سَرَّکَ وَ هُوَ بَلَاءٌ وَ فِتنَهٌ وَ حزَنَکَ وَ هُوَ ثَوَابٌ وَ رَحمَتهٌ”222، اي اشعث پسرت به هنگام تولد مايه سرور تو شد حال آن‌که براي تو بلاء و گرفتاري و مايه فتنه بود و با مرگش تو را اندوهگين ساخت در حالي که براي تو پاداش و رحمت خواهد بود. همين معنا را پيامبر(صلي الله عليه و آله وسلم)در روايتي چنين بيان مي‌فرمايند: “قَالَ رَسُولُ اللهِ (صلي الله عليه و آله وسلم)أولَادُنَا أکبَادُنَا صُغَرَاؤُهُم أمَرَاؤُنَا کُبَرَاؤُهُم أعدَاؤنَا وَ إِن عَاشُوا فَتَنُونَا وَ إِن مَاتُوا حَزَنُونَا”223، فرزندانمان پاره تن هستند کوچکشان اميرمان و بزرگشان دشمنانمان اگر زندگي کنند مايه فتنه و آزمون و اگر مرگشان فرا رسد مايه حزن و اندوه هستند.
در روايتي آمده است:
“کَانَ رَسُولُ اللهِ (صلي الله عليه و آله وسلم) يَخطُبُ عَلَي المَنبَرِ فَجَاءَ الحَسَنُ وَ الحُسَينُ وَ عَلَيهِمَا قَمِيصَانِ أحمَرَانِ يَمشِيَانِ وَ يَعثُرَانِ فَنَزَلَ رَسُولُ الله(صلي الله عليه و آله وسلم) مِنَ المِنبَرِ فَحَمَلَهُمَا وَ واحداً من ذالشَّق ثُم صَعِدَ المَنبرَ فقال صدّق الله قال:”إِنَّما أموالُکُم وَ أولادُکُم فِتنَهٌ”224 اني لَما نَظَرت الي هذينِ الغلامين يَمشان و يَعثران لم أصبر حتي قَطَعتُ کلامي و نزلتِ اليهما”225،
پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله وسلم)در حال ايراد خطبه بودن که امام حسن و امام حسين که بر تن پيراهن سرخ رنگي داشتند در حالي که مي‌افتادند و بلند مي‌شدند وارد شدند پيامبر(صلي الله عليه و آله وسلم) از منبر فرود آمدند و آن‌ها را در آغوش گرفتند و بر منبر بالا رفتند و فرمودند: “راست گفت خداوند متعال که اموال و فرزندان مايه فتنه‌اند” من وقتي اين دو طفل را با آن حال ديدم صبر نکردم و کلام خويش قطع نمودم و به سوي آن‌ها رفتم.
بنابراين به خاطر رابطه عميق عاطفي و عشق وعلاقه به فرزند، اين آزمون يکي از امتحانات مهم خداوند است.
2-6-2-1-4. زينت‌هاي دنيايي
“انّا جَعَلنا ماعَلي الاَرضِ زينَةً لَها لِنَبلوُهُم اَيهُم اَحسَنُ عَمَلاً” بدرستي که آن‌چه بر زمين است مايه زيبايي آن قرار داديم تا آن‌ها را بيازماييم…” 226
اين طور که مي‌فرمايد انسان مي‌تواند از اين زينت‌هاي مادي بهره برداري کند ولي بايد آن‌ها را در راه خدا استفاده کند و رضاي او را در نظر بگيرد براي نمونه قرآن مي‌فرمايد “خُذُوا زِينَتکُم عِندَ کُلِّ مَسجِدٍ” براي نماز و حضور در مسجد آراسته و زيبا باشيد.227 زينت‌هاي دنيايي نبايد اسباب دوري از ياد حق تعالي و اهل ذکرشود “وَ اَصبِر نَفسَکَ معَ الذَين يدعونَ رَبَّهُم بِالغِداوَةِ وَ العَشي يريدونَ وَجههُ وَ لا تَعُدُّ عَيناکَ عَنهُم تُريدُ زينَةً الحياةِ الدُّنيا…” با کساني که پروردگار خود را صبح و عصر مي‌خوانند، و تنها رضاي او را مي‌جويند، همراه باش و هرگز به خاطر زيور‌هاي دنيا چشمان خود را از آن‌ها برنگردان… 228نه تنها نبايد خود را از زينت‌هاي باطني به زينت‌هاي مادي و ظاهري مشغول کنيم بلکه نبايد با بهره‌ي خود از دنيا اسباب اعجاب و غفلت ديگران از حق تعالي و عبوديت را فراهم کنيم. چنانکه قرآن کريم درباره‌ي قارون مي‌گويد: “فَخَرَجَ عَلي قَومه فِي زِينَته قال الذَّينَ يريدونَ الحَيوةَ الدُّنيا يا لَيتَ لَنا مِثلَ ما أوتِي قارونَ إنَّه لَذو حظٍّ عَظيمٍ” با زينت در برابر قومش ظاهر شده آن‌ها که خواهان زندگي دنيا بودند، گفتند: اي کاش همانند آنچه به قارون داده شده؛ براي ما هم بود بدرستي که او بهره‌ي فراواني دارد. 229
زيورها و نعمت‌هاي دنيا بهره‌هاي الهي است که انسان نبايد از آن‌ها مطلقا دوري گزيند و بهره‌ي آن را حرام شمارد بلکه بايد در حال بهره مندي از آن، حدود الهي را نيز رعايت کند. کسي که دست از دنيا مي‌کشد و عزلت و رهبانيت پيش مي‌گيرد از آزمون الهي گريخته و به راحت طلبي روي آورده است و کسي هم که در آزمون آمده، اما هواي نفس را پيشواي خود قرار مي‌دهد از اين آزمون ناکام بيرون خواهد رفت. رسول الله (صلي الله عليه و آله) فرمودند: “إِنَّ مالَ الدُّنيا کُلَّما ازدادَ کَثرةً و عِظماً اَرادَ صاحِبَهُ بَلاءً فَلا تَغتَبطوا اَصحابَ الاَموالِ الاّ بِمَن جاءَ بِمالَه فِي سَبيلِ اللهِ” بدرستي که مال دنيا هر چه زياد شود براي دارنده‌ي آن موجب افزايش رنج است پس بر ثروتمندان دريغ مخوريد مگر به بخشش دارايي‌اش در راه خداوند تعالي.
2-6-2-1-5. زيبايي چهره
اين مورد در داستان حضرت يوسف (عليه السلام) به خوبي بيان شده است. امام صادق (عليه السلام) فرموده‌اند: “روز قيامت زن زيبا روي را مي‌آورند که به زيبايي‌اش امتحان شده پس مي‌گويد: پروردگارا مرا زيبا آفريدي تا پيش آمد، آنچه پيش آمد. پس حضرت مريم (سلام عليها) را مي‌آورند و به آن زن مي‌گويند تو زيباتر بودي يا اين بانوي بزرگوار؟ بي‌ترديد او را زيباتر

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع امام صادق، امام زمان Next Entries پایان نامه رایگان با موضوع امام صادق، ارباب رجوع