پایان نامه رایگان با موضوع اخوان ثالث، فروغ فرخزاد، مهدی اخوان ثالث، اجتماعی و سیاسی

دانلود پایان نامه ارشد

شاعر معاصر ایرانی و محمد مهدی جواهری شاعر معاصر عراقی می باشد.
این دو شاعر با توجه به روحیه ی مبارزاتی و اسلوب نقد گونه ی خود تلاش نمودند مضامین اجتماعی جامعه ی خود از قبیل فقر و محرومیت، ظلم ستیزی، مبارزه با جهل، فقر زدایی، وضعیت کارگر و کشاورز، آزاد اندیشی، آزاد ی بیان و… آشکارا در سروده های متنوع و متعدد خود در مناسبت های گوناگون بی محابا بیان نمودند.
پژوهش کنونی به منظور مقایسه مضامین یاد شده در شعر دو شاعر در چهار فصل و نتیجه گیری به شکل زیر تدوین شده است:
فصل اول: به کلیات تحقیق اختصاص یافت. در اين فصل مباحثی از قبيل بيان مسئله، پیشینه تحقیق و ضرورت انجام تحقیق، اهميت موضوع، جنبه های جدید و نوآوری های تحقیق، اهداف تحقیق، سؤالات تحقیق، فرضیه های تحقیق، چارچوب تحقیق، و معانی مفردات مورد بررسی قرار گرفت.
در فصل دوم موضوع مضامين اجتماعي در اشعار مهدي اخوان ثالث مورد بررسی قرار گرفت. در اين موضوعات ضمن بيان تاريخچه زندگانی این شاعر، علل گرایش وی به شعر وهمچنین ویژگی های شعری او و دوره های شعریش بیان شده است.
فصل سوم به بررسی مضامين اجتماعي اشعار محمد مهدي جواهري اختصاص یافت. در اين فصل مباحثی از زندگانی جواهری، نقد اجتماعی جواهری، طبقه کشاورز، طبقه کارگر، فاصله طبقاتی، میهن دوستي، مبارزه با نادانی، ظلم ستیزی با استناد به اشعار شاعر مورد بررسی قرار گرفت.
فصل چهارم که فصل محوری پایان نامه است شامل موضوعات زیر می باشد:
شعر معاصر و تعهد اجتماعی، مقایسه دو شاعر، تفاوت در مضمون پردازی، تبدیل من فردی به من اجتماعی ، گرایش های سیاسی، دفاع از توده های مردم، جواهری و اخوان و تجربه و شعر اجتماعی
دردمندی هردو شاعر، موضعگیری های جواهری، غم خوارگی جواهری، دردمندی اخوان ثالث، مخالفت جواهری با قاسم و رفتن به چکسلواکی، مخالفت جواهری با حکومت بعثی عراق و رفتن به پراگ، تصویر اجتماع، توصیه به وحدت ملی، انعکاس نابسامانی های اجتماعی در اشعار دو شاعر، نکوهش جهل از منظر دو شاعر، مبارزه برای رهایی، تحریک و تشویق مردم به مبارزه، دلسوزی و گریه بر مصیبت های وطن ، اهتمام به سرنوشت سایر ملل شعر سیاسی حماسی جواهری و انتقاد گزنده وی از رهبران، نگرش به فقردر جامعه، موضع گیر بهای سیاسی در برابر حاکمان، شهرنماد تمدن جدید، وشعر زيبای مهدی اخوان ثالث در وصف امام رضا (ع).
.

فصل اول
کلیات تحقیق

1 ـ 1 ـ بیان مسئله
پژوهش کنونی تحقیقی است با عنوان مقایسه مضامین اجتماعی اشعار مهدی اخوان ثالث شاعر معاصر ایرانی و محمد مهدی جواهری شاعر معاصر عراقی که در آن تلاش شده است مضامین مشترک اجتماعی در حوزه شعر اجتماعی این دو شاعر معاصر و آزاد اندیش پس از استخراج مؤلفه های مشترک بین آن دو محیط، از قبیل محرومیت در جامعه به ویژه قشر کارگر و کشاورز، فشارهای سیاسی از سوی استبدادگران، داشتن تعامل احساسی مشترک با مردم و اجتماع، علی رغم وجود تفاوت های شخصیتی و فکری میان دو شاعر، مورد مقایسه و بررسی قرار گیرد.
هر چند در گذشته رسانه ها قوت و گستردگی فعلی را نداشت اما روح تعامل نفسانی و باطنی شاعران و نویسندگان تا حدود زیادی اگر کاملا مثل هم نبود ولی شباهت ها و قرابت هایی داشت که خواننده با خواندن این آثار به یکی از مهمترین مضامین و مفاهیم اجتماعی در اثر مورد نظر واقف گردد و به شکل تطبیقی شباهت ها و تفاوت ها را در یابد و برای نیل به این هدف به تشریح دقیق ابعاد و موضوع اساسی یعنی مضامین اجتماعی از دیدگاه های مختلف پرداخته شود.
وجوه اشتراکی که در میان اشعار اجتماعی مهدی اخوان ثالث ایرانی و محمدمهدی جواهری عراقی دیده می شود، آنها در یک منطقه جغرافیائی نزدیک به مهم زندگی می کرده اند و دارای مفاهیم و اندیشه های نزدیک به هم بوده اند و اوضاع حکومت ها و محیط سیاسی و اجتماعی آن زمان را درک کرده اند و هر دو شاعر ملی گرا، وطن خواه و ظلم ستیز بوده اند و وجه اختلاف آنها در این است: از لحاظ زبانی و ساختار فکری و شخصیتی و محیط اجتماعی که بر آنها تاثیر گذاشته است.
1 ـ 2 ـ پیشینه تحقیق و ضرورت انجام تحقیق
بی شک، از دیر باز مفاهیم و مضامین اجتماعی میان زبان فارسی و عربی اشتراک های ادبی این دو زبان را بیشتر کرده است و محققین را بر آن داشته است که در ادبیات تطبیقی به بررسی وجوه مشترک و تفاوت های شخصیتی و فکری شاعران خصوصا معاصرین بپردازد. در این زمینه، کار های متعددی صورت گرفته است، در مورد احداث شوقی- نیما و نازک الملائکه کارهای جدی ارائه شده اما در مضمون اجتماعی اخوان و جواهری به صورت ریشه ای و مفهومی تا به حال تحقیق صورت نگرفته است.
در خصوص ضرورت انجام تحقیق باید گفت که آشنا ساختن پژوهشگران و دانشجویان با وجوه اشتراک و اختلاف دو شاعر است که در محیط های جغرافیایی نزدیک به هم زندگی می کرده اند.
پیرامون مهدی اخوان و محمد مهدی جواهری هر کدام به تنهایی تا کنون تحقیقات و تألیفات و مقالات فراوانی نوشته شده است، اما در خصوص مقایسه اشعار و گرایش های این دو شاعر نامدار تا کنون تحقیقات دانشگاهی صورت نگرفته است. اما تحقیقات مشابه موضوع پایان نامه عبارتند از:
نقد اجتماعي در مجموعه آثار فروغ فرخزاد و اخوان ثالث، گروه زبان وادبيات فارسي-دانشكده ادبيات و علوم انساني، کتابخانه دیجیتالی دانشگاه تهران.
در اين رساله با عنوان «نقد اجتماعي در مجموعه آثار فروغ فرخزاد و اخوان ثالث» به بررسي بازتاب مسائل اجتماعي در اشعار مهدي اخوان ثالث و فروغ فرخزاد پرداخته است. اين رساله از هشت فصل تشكيل شده است. فصل اول ابتدا به ارائه چكيده اي واضح وجامع از جامعه شناسي ادبيات و اثبات تاثير پذيري آثار ادبي ازجامعه پرداخته است. در فصل دوم به تعريف و طرح مساله و بيان نكات اصلي تحقيق پرداخته شده. در فصل سوم شرايط اجتماعي دوره دو شاعر با نگاهي بر سير تحولات سياسي و ادبي دوره دو شاعر بيان شده است. در فصل هاي چهارم و پنجم رابطه انديشه هاي شاعران و شرايط اجتماعي زمانه بر آثار فروغ فرخزاد و مهدي اخوان ثالث مورد بررسي قرار گرفته است. در فصل ششم به بيان توصيفي آراء و ديدگاه هاي اجتماعي دو شاعر با توجه به اشتراكات ادبي و شعري دو شاعر و موضوعات و مسائل مورد تامل پرداخته شده. فصل هفتم به مقايسه ديدگاه هاي دو شاعر از منظر نقد اجتماعي پرداخته است. در فصل هشتم نتيجه مباحث مطرح شده پيرامون اين دو شاعر بيان گرديده وبه طور كلي آنچه از انديشه ها و اشعار فروغ فرخزاد و مهدي اخوان ثالث مي توان دريافت به شكل مختصر و كلي آمده است.
1 ـ 3 ـ اهمیت موضوع
شعر نو در مفهوم راستین خود بیان آگاهانه و آهنگین هرچه بیشتر عاطفی و هیجان انگیز واقعیت است. در حقیقت شاعر، به عنوان انسانی آگاه و حساس، آنچه را در زندگی اجتماعی آموخته، به گفته دیگر، ادراک ها و عواطفی را که تجربه کرده است، به دیگران منتقل می سازد. (ترابی، 1384ص 59).
اغلب، شاعر با هوشیاری و پویایی شناسی می کوشد شعر خود را از لحاظ شکل و محتوا با تحرک و بالندگی جامعه و مضمون عصر هماهنگ سازد، و از شعرش همانند هنری خلاق و وسیله ای کارساز استفاده نماید.
شعر نو در شاخه اجتماعی خود، مسائل مربوط به جامعه، سیاست، انسان، اقتصاد، اخلاق و غیر آنها را در خود منعکس می کند. پایگاه شعر نو نه در بار یا گروهی خاص بلکه اغلب، عموم مردم است. به عبارت دیگر شعر نو اجتماعی، از جامعه و برای جامعه است.
منتقد ادبیات با استفاده از رهیافت های جامعه شناسی می کوشد که دلایل اجتماعی بسیاری از مشخصات سبکی شاعر اعم از ابعاد فکری، روانی و هنری را تحلیل و ارزیابی کرده و انعکاس و قایع و شرایط اجتماعی را در ادبیات نشان دهد.
1 ـ 4 ـ جنبه های جدید و نوآوری تحقیق
مکتب تطبیقی اروپای شرقی از دهه ششم قرن بیستم و تحت تأثیر فلسفه مارکسیستی به وجود آمد که از نظر شیوه تطبیق، زیرساخت جامعه، یعنی زمینه های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آن را موجب پیدایش روساخت فرهنگی جوامع و ادبیّات و هنر می دانست.
پژوهش حاضر با اهتمام به چنین نظریه ای تعهّد اجتماعی دو شاعر ایرانی و عراقی، مهدی اخوان و محمد مهدی جواهری می پردازد که جوامع آنها دارای همسانی های مشترک اقتصادی، اجتماعی و سیاسی بوده اند. در بخش تحلیل از طریق تحلیل محتوای اشعار دو شاعر، به واقعیت های ناگوار مطرح شده از سوی آنان که دلالت بر رسالت اجتماعی آنها دارد، اشاره می کند.
پژوهش حاضر، نشان می دهد که زیرساخت های مشترک اعتقادی، اجتماعی و سیاسی ایران و عراق در زمان این شاعران متعهّد که در طرح واقعیّت های اجتماعی، رویکردی یکسان داشته، سبب آفرینش گونه ای از ادبیّات شده است که بیانگر اعتراض، انتقاد و فریاد خاموش آنان در برابر درد و رنج مردم و کاستی های جامعه آنان می باشد.
1 ـ 5 ـ اهداف تحقیق
هدف در این پایان نامه بررسی مضامین اجتماعی این دو شاعر بزرگ معاصر، اخوان ثالث از ایران و محمد مهدی جواهری از عراق می باشد. اما از آنجا که ارزیابی همه شعرهای اخوان ثالث و محمد مهدی جواهری در چارچوب محدوده پایان نامه نمی گنجید تنها به انتخاب گزیده هایی از شعر این دو شاعر که جنبه نقد اجتماعی دارد بسنده شده است.
اخوان ثالث و مهدی جواهری در حقیقت چهره واقعیت زمانه خودشان را به خوبی تصویر کرده و در اشعار خودشان، طرحی از زندگانی جدید بدست داده اند . آنها با درک درست ارثیه کهن و مشکل های امروزین به یاری تخیلی شاعرانه نشان می دهند که شاعرانی هستند آفرینش گر و مجسم کننده رویدادهای زندگانی امروز.
هم جواهری و هم اخوان ثالث در این دوره سخت و پر از تحولات توانستند هدف هائی از حوزه گرایشات مختلف را نشان دهند و هر یک از آنها شعرهایی سرودند که انعکاس وسیع و جانداری از تمامیت تکامل اجتماعی بود و هر یک ، این موضوع را با دیدگاه خاص خود بنا نهاد. وجه مشترک آنها ، درک عمیق و حقیر شمردن ظاهر سازی رئالیسم طبیعت گرایانه و لفاظی در مورد سرنوشت بشر بود این دو شاعر در مبارزه های اجتماعی این سال ها خیلی چیزها آموختند، درک تاریخی پیدا کردند و به پیچ و خم سیاست وارد شدند.
جواهری و اخوان توانستند واقعیت های اجتماعی زمانه خودشان را در شعر بیان کنند و هر یک این موضوع را با دیدگاه خاص خود بنا نهادند.
متفاوت بودن شعرهای جواهری با شعرهای اخوان در این است که اخوان در قالب شعر آزاد و نوین مضامین اجتماعی را در قالب کنایه گویی و نماد گرایی در شعر متداول کرد و سپس شعرش را از حیث مسائل اجتماعی، اندوه، مرگ و طنز سرشار ساخت اما جواهری مضامین اجتماعی را در قالب نقد گزنده بیان کرده است.
اخوان ثالث و مهدی جواهری هر دو با لحن حماسی و پر صلابت خود نوعی شعر سمبولیک اجتماعی را رایج ساخته و توانستند با تکیه بر مطالعات ادبی و شاخصه های سبک جدید شعری، مضامین اجتماعی ـ سیاسی را در اشعار خود به خوانندگان معرفی کنند.
رساله حاضر، به طور کلی تلاشی است در جهت اثبات و وضوح بیشتر مطالب یاد شده و تشریح چگونگی تأثیر و تأثر شاعران از زمانه خویش و بازتاب آنها در اشعار خود می باشد . از این رو نگارش آن بر سه هدف اساسی مبتنی است :
1. ارائه چکیده ای واضح و جامع از رشته نوپا، کاربردی، وسیع و پیچیده جامعه شناسی ادبیات.
2. اثبات تأثیر پذیری آثار ادبی از جامعه و تأثیر گذاری آنها بر اجتماع.
3. بررسی بخش خاص از پدیده های اجتماعی و چگونگی نمود آنها در اشعار دو شاعر.
1 ـ 6 ـ سؤالات تحقیق
• آیا محیط اجتماعی حاکم بر روحیات شاعران مورد بحث تاثیر داشته است؟
• آیا حکومت و نظام های سیاسی بر اشعار اجتماعی اخوان ثالث و جواهری اثر داشته است؟
• آیا مقبولیت اخوان و جواهری در تاثیر اشعار اجتماعی آنان مؤثر بوده است؟
• وجوه اشتراک و اختلاف این دو شاعر در حوزه شعر اجتماعی چیست؟
• سخنان اخوان از چه ویژگی برخوردار هستند؟ آیا مضمون گرایی و فرمالیسم محض است؟
1 ـ 7 ـ فرضی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع اخوان ثالث، مهدی اخوان ثالث، ادبیات فارسی، شورهای اسلامی Next Entries پایان نامه رایگان با موضوع اخوان ثالث، مهدی اخوان ثالث، جامعه شناختی، رسول خدا (ص)